| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / បេតវត្ថុ-អដ្ឋកថា • Petavatthu-aṭṭhakathā |
១៣. អក្ខរុក្ខបេតវត្ថុវណ្ណនា
13. Akkharukkhapetavatthuvaṇṇanā
យំ ទទាតិ ន តំ ហោតីតិ ឥទំ អក្ខទាយកបេតវត្ថុ។ តស្ស កា ឧប្បត្តិ? ភគវតិ សាវត្ថិយំ វិហរន្តេ អញ្ញតរោ សាវត្ថិវាសី ឧបាសកោ សកដេហិ ភណ្ឌស្ស បូរេត្វា វណិជ្ជាយ វិទេសំ គន្ត្វា តត្ថ អត្តនោ ភណ្ឌំ វិក្កិណិត្វា បដិភណ្ឌំ សកដេសុ អារោបេត្វា សាវត្ថិំ ឧទ្ទិស្ស មគ្គំ បដិបជ្ជិ។ តស្ស មគ្គំ គច្ឆន្តស្ស អដវិយំ ឯកស្ស សកដស្ស អក្ខោ ភិជ្ជិ។ អថ អញ្ញតរោ បុរិសោ រុក្ខគហណត្ថំ កុឋារិផរសុំ គាហាបេត្វា អត្តនោ គាមតោ និក្ខមិត្វា អរញ្ញេ វិចរន្តោ តំ ឋានំ បត្វា តំ ឧបាសកំ អក្ខភញ្ជនេន ទោមនស្សប្បត្តំ ទិស្វា ‘‘អយំ វាណិជោ អក្ខភញ្ជនេន អដវិយំ កិលមតី’’តិ អនុកម្បំ ឧបាទាយ រុក្ខទណ្ឌំ ឆិន្ទិត្វា ទឡ្ហំ អក្ខំ កត្វា សកដេ យោជេត្វា អទាសិ។
Yaṃ dadāti na taṃ hotīti idaṃ akkhadāyakapetavatthu. Tassa kā uppatti? Bhagavati sāvatthiyaṃ viharante aññataro sāvatthivāsī upāsako sakaṭehi bhaṇḍassa pūretvā vaṇijjāya videsaṃ gantvā tattha attano bhaṇḍaṃ vikkiṇitvā paṭibhaṇḍaṃ sakaṭesu āropetvā sāvatthiṃ uddissa maggaṃ paṭipajji. Tassa maggaṃ gacchantassa aṭaviyaṃ ekassa sakaṭassa akkho bhijji. Atha aññataro puriso rukkhagahaṇatthaṃ kuṭhāripharasuṃ gāhāpetvā attano gāmato nikkhamitvā araññe vicaranto taṃ ṭhānaṃ patvā taṃ upāsakaṃ akkhabhañjanena domanassappattaṃ disvā ‘‘ayaṃ vāṇijo akkhabhañjanena aṭaviyaṃ kilamatī’’ti anukampaṃ upādāya rukkhadaṇḍaṃ chinditvā daḷhaṃ akkhaṃ katvā sakaṭe yojetvā adāsi.
សោ អបរេន សមយេន កាលំ កត្វា តស្មិំយេវ អដវិបទេសេ ភុម្មទេវតា ហុត្វា និព្ពត្តោ។ អត្តនោ កម្មំ បច្ចវេក្ខិត្វា រត្តិយំ តស្ស ឧបាសកស្ស គេហំ គន្ត្វា គេហទ្វារេ ឋត្វា –
So aparena samayena kālaṃ katvā tasmiṃyeva aṭavipadese bhummadevatā hutvā nibbatto. Attano kammaṃ paccavekkhitvā rattiyaṃ tassa upāsakassa gehaṃ gantvā gehadvāre ṭhatvā –
៨០០.
800.
‘‘យំ ទទាតិ ន តំ ហោតិ, ទេថេវ ទានំ ទត្វា ឧភយំ តរតិ;
‘‘Yaṃ dadāti na taṃ hoti, detheva dānaṃ datvā ubhayaṃ tarati;
ឧភយំ តេន ទានេន គច្ឆតិ, ជាគរថ មា បមជ្ជថា’’តិ។ –
Ubhayaṃ tena dānena gacchati, jāgaratha mā pamajjathā’’ti. –
គាថមាហ។ តត្ថ យំ ទទាតិ ន តំ ហោតីតិ យំ ទេយ្យធម្មំ ទាយកោ ទេតិ, ន តទេវ បរលោកេ តស្ស ទានស្ស ផលភាវេន ហោតិ, អថ ខោ អញ្ញំ ពហុំ ឥដ្ឋំ កន្តំ ផលំ ហោតិយេវ។ តស្មា ទេថេវ ទានន្តិ យថា តថា ទានំ ទេថ ឯវ។ តត្ថ ការណមាហ ‘‘ទត្វា ឧភយំ តរតី’’តិ , ទានំ ទត្វា ទិដ្ឋធម្មិកម្បិ សម្បរាយិកម្បិ ទុក្ខំ អនត្ថញ្ច អតិក្កមតិ។ ឧភយំ តេន ទានេន គច្ឆតីតិ ទិដ្ឋធម្មិកំ សម្បរាយិកញ្ចាតិ ឧភយម្បិ សុខំ តេន ទានេន ឧបគច្ឆតិ បាបុណាតិ, អត្តនោ បរេសញ្ច ហិតសុខវសេនាបិ អយមត្ថោ យោជេតព្ពោ។ ជាគរថ មា បមជ្ជថាតិ ឯវំ ឧភយានត្ថនិវារណំ ឧភយហិតសាធនំ ទានំ សម្បាទេតុំ ជាគរថ, ទានូបករណានិ សជ្ជេត្វា តត្ថ ច អប្បមត្តា ហោថាតិ អត្ថោ។ អាទរទស្សនត្ថំ ចេត្ថ អាមេឌិតវសេន វុត្តំ។
Gāthamāha. Tattha yaṃ dadāti na taṃ hotīti yaṃ deyyadhammaṃ dāyako deti, na tadeva paraloke tassa dānassa phalabhāvena hoti, atha kho aññaṃ bahuṃ iṭṭhaṃ kantaṃ phalaṃ hotiyeva. Tasmā detheva dānanti yathā tathā dānaṃ detha eva. Tattha kāraṇamāha ‘‘datvā ubhayaṃ taratī’’ti , dānaṃ datvā diṭṭhadhammikampi samparāyikampi dukkhaṃ anatthañca atikkamati. Ubhayaṃ tena dānena gacchatīti diṭṭhadhammikaṃ samparāyikañcāti ubhayampi sukhaṃ tena dānena upagacchati pāpuṇāti, attano paresañca hitasukhavasenāpi ayamattho yojetabbo. Jāgaratha mā pamajjathāti evaṃ ubhayānatthanivāraṇaṃ ubhayahitasādhanaṃ dānaṃ sampādetuṃ jāgaratha, dānūpakaraṇāni sajjetvā tattha ca appamattā hothāti attho. Ādaradassanatthaṃ cettha āmeḍitavasena vuttaṃ.
វាណិជោ អត្តនោ កិច្ចំ តីរេត្វា បដិនិវត្តិត្វា អនុក្កមេន សាវត្ថិំ បត្វា ទុតិយទិវសេ សត្ថារំ ឧបសង្កមិត្វា វន្ទិត្វា ឯកមន្តំ និសិន្នោ តំ បវត្តិំ ភគវតោ អារោចេសិ។ សត្ថា តមត្ថំ អដ្ឋុប្បត្តិំ កត្វា សម្បត្តបរិសាយ ធម្មំ ទេសេសិ។ សា ទេសនា មហាជនស្ស សាត្ថិកា អហោសីតិ។
Vāṇijo attano kiccaṃ tīretvā paṭinivattitvā anukkamena sāvatthiṃ patvā dutiyadivase satthāraṃ upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ nisinno taṃ pavattiṃ bhagavato ārocesi. Satthā tamatthaṃ aṭṭhuppattiṃ katvā sampattaparisāya dhammaṃ desesi. Sā desanā mahājanassa sātthikā ahosīti.
អក្ខរុក្ខបេតវត្ថុវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Akkharukkhapetavatthuvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / បេតវត្ថុបាឡិ • Petavatthupāḷi / ១៣. អក្ខរុក្ខបេតវត្ថុ • 13. Akkharukkhapetavatthu
