Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / તિપિટક • Tipiṭaka / અઙ્ગુત્તરનિકાય (ટીકા) • Aṅguttaranikāya (ṭīkā)

૩. અકમ્મનિયવગ્ગવણ્ણના

3. Akammaniyavaggavaṇṇanā

૨૧. તતિયસ્સ પઠમે અભાવિતન્તિ સમથવિપસ્સનાભાવનાવસેન ન ભાવિતં તથા અભાવિતત્તા. તઞ્હિ ‘‘અવડ્ઢિત’’ન્તિ વુચ્ચતિ પટિપક્ખાભિભવેન પરિબ્રૂહનાભાવતો. તેનાહ ભગવા – ‘‘અકમ્મનિયં હોતી’’તિ.

21. Tatiyassa paṭhame abhāvitanti samathavipassanābhāvanāvasena na bhāvitaṃ tathā abhāvitattā. Tañhi ‘‘avaḍḍhita’’nti vuccati paṭipakkhābhibhavena paribrūhanābhāvato. Tenāha bhagavā – ‘‘akammaniyaṃ hotī’’ti.

૨૨. દુતિયે વુત્તવિપરિયાયેન અત્થો વેદિતબ્બો. પઠમેતિ તતિયવગ્ગસ્સ પઠમસુત્તે. વટ્ટવસેનાતિ વિપાકવટ્ટવસેન. તેભૂમકવટ્ટન્તિ તેભૂમકવિપાકવટ્ટં. વટ્ટપટિલાભાય કમ્મન્તિ વિપાકવટ્ટસ્સ પટિલાભાય ઉપનિસ્સયભૂતં કમ્મં, તસ્સ સહાયભૂતં કિલેસવટ્ટમ્પિ કમ્મગ્ગહણેનેવ સઙ્ગહિતન્તિ દટ્ઠબ્બં. વિવટ્ટપટિલાભાય કમ્મન્તિ વિવટ્ટાધિગમસ્સ ઉપનિસ્સયભૂતં કમ્મં. યં પન ચરિમભવનિબ્બત્તકં કમ્મં, તં વિવટ્ટપ્પટિલાભાય કમ્મં હોતિ, ન હોતીતિ? ન હોતિ વટ્ટપાદકભાવતો. ચરિમભવપટિસન્ધિ વિય પન વિવટ્ટૂપનિસ્સયોતિ સક્કા વિઞ્ઞાતું. ન હિ કદાચિ તિહેતુકપટિસન્ધિયા વિના વિસેસાધિગમો સમ્ભવતિ. ઇમેસુ સુત્તેસૂતિ ઇમેસુ પન પઠમદુતિયસુત્તેસુ યથાક્કમં વટ્ટવિવટ્ટમેવ કથિતં.

22. Dutiye vuttavipariyāyena attho veditabbo. Paṭhameti tatiyavaggassa paṭhamasutte. Vaṭṭavasenāti vipākavaṭṭavasena. Tebhūmakavaṭṭanti tebhūmakavipākavaṭṭaṃ. Vaṭṭapaṭilābhāya kammanti vipākavaṭṭassa paṭilābhāya upanissayabhūtaṃ kammaṃ, tassa sahāyabhūtaṃ kilesavaṭṭampi kammaggahaṇeneva saṅgahitanti daṭṭhabbaṃ. Vivaṭṭapaṭilābhāya kammanti vivaṭṭādhigamassa upanissayabhūtaṃ kammaṃ. Yaṃ pana carimabhavanibbattakaṃ kammaṃ, taṃ vivaṭṭappaṭilābhāya kammaṃ hoti, na hotīti? Na hoti vaṭṭapādakabhāvato. Carimabhavapaṭisandhi viya pana vivaṭṭūpanissayoti sakkā viññātuṃ. Na hi kadāci tihetukapaṭisandhiyā vinā visesādhigamo sambhavati. Imesu suttesūti imesu pana paṭhamadutiyasuttesu yathākkamaṃ vaṭṭavivaṭṭameva kathitaṃ.

૨૩. તતિયે અભાવિતન્તિ એત્થ ભાવના નામ સમાધિભાવના. સા યત્થ આસઙ્કિતબ્બા, તં કામાવચરપઠમમહાકુસલચિત્તાદિઅભાવિતન્તિ અધિપ્પેતન્તિ આહ – ‘‘દેવમનુસ્સસમ્પત્તિયો’’તિઆદિ.

23. Tatiye abhāvitanti ettha bhāvanā nāma samādhibhāvanā. Sā yattha āsaṅkitabbā, taṃ kāmāvacarapaṭhamamahākusalacittādiabhāvitanti adhippetanti āha – ‘‘devamanussasampattiyo’’tiādi.

૨૪. ચતુત્થે યસ્મા ચિત્તન્તિ વિવટ્ટવસેનેવ ઉપ્પન્નચિત્તં અધિપ્પેતં, તસ્મા જાતિજરાબ્યાધિમરણસોકાદિદુક્ખસ્સ અનિબ્બત્તનતો મહતો અત્થાય સંવત્તતીતિ યોજના વેદિતબ્બા.

24. Catutthe yasmā cittanti vivaṭṭavaseneva uppannacittaṃ adhippetaṃ, tasmā jātijarābyādhimaraṇasokādidukkhassa anibbattanato mahato atthāya saṃvattatīti yojanā veditabbā.

૨૫-૨૬. પઞ્ચમછટ્ઠેસુ ઉપ્પન્નન્તિ અવિગતુપ્પાદાદિખણત્તયમ્પિ અભાવિતં ભાવનારહિતં અપાતુભૂતમેવ પણ્ડિતસમ્મતસ્સ ઉપ્પન્નકિચ્ચસ્સ અસાધનતો યથા ‘‘અપુત્તો’’તિ. સો હિ સમત્થો હુત્વા પિતુ પુત્તકિચ્ચં અસાધેન્તો અપુત્તોતિ લોકે વુચ્ચતિ, એવં સમ્પદમિદં. તેનાહ – ‘‘કસ્મા’’તિઆદિ. તેસુ ધમ્મેસૂતિ લોકુત્તરપાદકજ્ઝાનાદીસુ. થેરો પન મત્થકપ્પત્તમેવ ભાવિતં ચિત્તં દસ્સેન્તો ‘‘મગ્ગચિત્તમેવા’’તિ આહ.

25-26. Pañcamachaṭṭhesu uppannanti avigatuppādādikhaṇattayampi abhāvitaṃ bhāvanārahitaṃ apātubhūtameva paṇḍitasammatassa uppannakiccassa asādhanato yathā ‘‘aputto’’ti. So hi samattho hutvā pitu puttakiccaṃ asādhento aputtoti loke vuccati, evaṃ sampadamidaṃ. Tenāha – ‘‘kasmā’’tiādi. Tesu dhammesūti lokuttarapādakajjhānādīsu. Thero pana matthakappattameva bhāvitaṃ cittaṃ dassento ‘‘maggacittamevā’’ti āha.

૨૭-૨૮. સત્તમટ્ઠમેસુ પુનપ્પુનં અકતન્તિ ભાવનાબહુલીકારવસેન પુનપ્પુનં ન કતં. ઇમાનિપિ દ્વેતિ ઇમેસુ દ્વીસુ સુત્તેસુ આગતાનિ ઇમાનિપિ દ્વે ચિત્તાનિ.

27-28. Sattamaṭṭhamesu punappunaṃ akatanti bhāvanābahulīkāravasena punappunaṃ na kataṃ. Imānipi dveti imesu dvīsu suttesu āgatāni imānipi dve cittāni.

૨૯-૩૦. નવમે અધિવહતીતિ આનેતિ. દુક્ખેનાતિ કિચ્છેન. દુપ્પેસનતોતિ દુક્ખેન પેસેતબ્બતો. મત્થકપ્પત્તં વિપસ્સનાસુખં પાકતિકજ્ઝાનસુખતો સન્તતરપણીતતરમેવાતિ આહ – ‘‘ઝાનસુખતો વિપસ્સનાસુખ’’ન્તિ. તેનાહ ભગવા –

29-30. Navame adhivahatīti āneti. Dukkhenāti kicchena. Duppesanatoti dukkhena pesetabbato. Matthakappattaṃ vipassanāsukhaṃ pākatikajjhānasukhato santatarapaṇītataramevāti āha – ‘‘jhānasukhato vipassanāsukha’’nti. Tenāha bhagavā –

‘‘સુઞ્ઞાગારં પવિટ્ઠસ્સ, સન્તચિત્તસ્સ ભિક્ખુનો;

‘‘Suññāgāraṃ paviṭṭhassa, santacittassa bhikkhuno;

અમાનુસી રતિ હોતિ, સમ્મા ધમ્મં વિપસ્સતો.

Amānusī rati hoti, sammā dhammaṃ vipassato.

‘‘યતો યતો સમ્મસતિ, ખન્ધાનં ઉદયબ્બયં;

‘‘Yato yato sammasati, khandhānaṃ udayabbayaṃ;

લભતી પીતિપામોજ્જં, અમતં તં વિજાનત’’ન્તિ. (ધ॰ પ॰ ૩૭૪);

Labhatī pītipāmojjaṃ, amataṃ taṃ vijānata’’nti. (dha. pa. 374);

તઞ્હિ ચિત્તં વિસ્સટ્ઠઇન્દવજિરસદિસં અમોઘભાવતો.

Tañhi cittaṃ vissaṭṭhaindavajirasadisaṃ amoghabhāvato.

અકમ્મનિયવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

Akammaniyavaggavaṇṇanā niṭṭhitā.







Related texts:



તિપિટક (મૂલ) • Tipiṭaka (Mūla) / સુત્તપિટક • Suttapiṭaka / અઙ્ગુત્તરનિકાય • Aṅguttaranikāya / ૩. અકમ્મનિયવગ્ગો • 3. Akammaniyavaggo

અટ્ઠકથા • Aṭṭhakathā / સુત્તપિટક (અટ્ઠકથા) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / અઙ્ગુત્તરનિકાય (અટ્ઠકથા) • Aṅguttaranikāya (aṭṭhakathā) / ૩. અકમ્મનિયવગ્ગવણ્ણના • 3. Akammaniyavaggavaṇṇanā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact