| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi |
អធម្មកម្មទ្វាទសកកថា
Adhammakammadvādasakakathā
៤. អសម្មុខា កតន្តិអាទីសុ ឯវំ វិនិច្ឆយោ វេទិតព្ពោតិ យោជនា។ សម្មុខេហិ វិរហិតា អសម្មុខាតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘សង្ឃធម្មវិនយបុគ្គលសម្មុខានំ វិនា កត’’ន្តិ។ ‘‘អប្បដិបុច្ឆិត្វា’’តិ ឥមិនា អប្បដិបុច្ឆាតិ ឯត្ថ ត្វាបច្ចយស្សាការភាវំ ទស្សេតិ។ តស្សេវាតិ ចុទិតកស្សេវ។ អទេសនាគាមិនិយាតិ ឯត្ថ អការស្ស អញ្ញត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘បារាជិកា…បេ.… វា’’តិ។ ឯត្ថាតិ តជ្ជនីយកម្មេ។ នវ បទាតិ នវសុ បទេសុ, និទ្ធារណេ ចេតំ បច្ចត្តវចនំ។ បុរិមកេសុ តីសុ តិកេសុ វុត្តេសុ នវសុ បទេសូតិ យោជនា។ ‘‘ឯកេក’’ន្តិ បទេន សម្ពន្ធិតព្ពំ។ ឥមេហីតិ ឥមេហិ ទ្វីហិ បទេហិ។ ទ្វាទស តិកាតិ បុរិមេហិ តីហិ តិកេហិ នវ តិកេ មិស្សេត្វា ទ្វាទស។ សុក្កបក្ខេសុបីតិ បដិសេធវិរហវសេន សុក្កេសុ បក្ខេសុបិ។
4. Asammukhā katantiādīsu evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Sammukhehi virahitā asammukhāti dassento āha ‘‘saṅghadhammavinayapuggalasammukhānaṃ vinā kata’’nti. ‘‘Appaṭipucchitvā’’ti iminā appaṭipucchāti ettha tvāpaccayassākārabhāvaṃ dasseti. Tassevāti cuditakasseva. Adesanāgāminiyāti ettha akārassa aññatthaṃ dassento āha ‘‘pārājikā…pe… vā’’ti. Etthāti tajjanīyakamme. Nava padāti navasu padesu, niddhāraṇe cetaṃ paccattavacanaṃ. Purimakesu tīsu tikesu vuttesu navasu padesūti yojanā. ‘‘Ekeka’’nti padena sambandhitabbaṃ. Imehīti imehi dvīhi padehi. Dvādasa tikāti purimehi tīhi tikehi nava tike missetvā dvādasa. Sukkapakkhesupīti paṭisedhavirahavasena sukkesu pakkhesupi.
៦. ‘‘បព្ពជិតាន’’ន្តិ ឥមិនា គិហីនំ អននុលោមិកតំ និវត្តេតិ។ សហសោកិតាទីហីតិ អាទិសទ្ទេន សហនន្ទិំ សង្គណ្ហាតិ។ ឥមស្មិំ ឋានេ សព្ពអដ្ឋកថាបោត្ថកេសុ ‘‘ន ឧបសម្បាទេតព្ពន្តិ ឧបជ្ឈាយេន ហុត្វា ន ឧបសម្បាទេតព្ព’’ន្តិ បាឋតោ បដ្ឋាយ យាវ ‘‘ន សម្បយោជេតព្ពន្តិ អញ្ញមញ្ញំ យោជេត្វា កលហោ ន ការេតព្ពោ’’តិ បាឋោ អត្ថិ, តាវ អដ្ឋារសសម្មាវត្តនវត្តានំ សំវណ្ណនាបាឋោ លិខិតោ, សោ បាឋោ ឥមស្មិំ ឋានេ ន លិខិតព្ពោ។ កស្មា? បាឡិក្កមានុប្បត្តាភាវតោ, អដ្ឋកថាយមេវ ‘‘អដ្ឋារស សម្មាវត្តនវត្តានិ បារិវាសិកក្ខន្ធកេ វណ្ណយិស្សាមា’’តិ វក្ខមានត្តា, យថាវចនញ្ច បារិវាសិកក្ខន្ធកេ (ចូឡវ. អដ្ឋ. ៧៦) សំវណ្ណិតត្ថា ច។ តស្មា សោ បាឋោ ន បោរាណបាឋោ ហោតិ, បច្ឆា បក្ខិត្តបាឋោតិ ទដ្ឋព្ពោ។
6. ‘‘Pabbajitāna’’nti iminā gihīnaṃ ananulomikataṃ nivatteti. Sahasokitādīhīti ādisaddena sahanandiṃ saṅgaṇhāti. Imasmiṃ ṭhāne sabbaaṭṭhakathāpotthakesu ‘‘na upasampādetabbanti upajjhāyena hutvā na upasampādetabba’’nti pāṭhato paṭṭhāya yāva ‘‘na sampayojetabbanti aññamaññaṃ yojetvā kalaho na kāretabbo’’ti pāṭho atthi, tāva aṭṭhārasasammāvattanavattānaṃ saṃvaṇṇanāpāṭho likhito, so pāṭho imasmiṃ ṭhāne na likhitabbo. Kasmā? Pāḷikkamānuppattābhāvato, aṭṭhakathāyameva ‘‘aṭṭhārasa sammāvattanavattāni pārivāsikakkhandhake vaṇṇayissāmā’’ti vakkhamānattā, yathāvacanañca pārivāsikakkhandhake (cūḷava. aṭṭha. 76) saṃvaṇṇitatthā ca. Tasmā so pāṭho na porāṇapāṭho hoti, pacchā pakkhittapāṭhoti daṭṭhabbo.
តិណ្ណំ ភិក្ខវេ ភិក្ខូនន្តិអាទិ វុត្តន្តិ សម្ពន្ធោ។ ឯកេកេនាបីតិ តីសុ អង្គេសុ ឯកេកេនាបិ។ ឥមិនា អវយវវាក្យនិព្ពត្តិវសេន កម្មារហភាវំ ទស្សេតិ។ ហីតិ សច្ចំ។ និយស្សស្ស វិសេសេន អភិណ្ហាបត្តិកត្តំ អង្គំ ឥតិ វុត្តន្តិ យោជនា។ ឯត្ថ អាការវាចកោ ឥតិសទ្ទោ លុត្តនិទ្ទិដ្ឋោតិ ទដ្ឋព្ពំ។ ឯសេវ នយោ អនន្តរេបិ។ តជ្ជីយតិ អនេន វិនយកម្មេនាតិ តជ្ជនីយំ, តមេវ កម្មំ តជ្ជនីយកម្មំ។ ‘‘និស្សាយ តេ វត្ថព្ព’’ន្តិ និយស្សីយតិ ពាលោ ភជាបីយតិ អនេន វិនយកម្មេនាតិ និយស្សំ, ទិវាទិគណិកត្តា សការស្ស ទ្វេភាវោ ហោតិ ‘‘នស្សំ វស្ស’’ន្តិអាទីសុ វិយ, និយស្សមេវ កម្មំ និយស្សកម្មំ។ គាមាទិតោ បព្ពាជិយតិ អនេន វិនយកម្មេនាតិ បព្ពាជនីយំ, តមេវ កម្មំ បព្ពាជនីយកម្មំ។ តីសូតិ ភណ្ឌនការកអភិណ្ហាបត្តិកកុលទូសកវសេន តិវិធេសុ អង្គេសុ។ យេន កេនចិ អង្គេនាតិ សម្ពន្ធោ។ យទិ សព្ពានិ កម្មានិ កាតុំ វដ្ដតីតិ យោជនា។ ឯវំ សតិ ចម្បេយ្យក្ខន្ធកេ (មហាវ. ៤០០ អាទយោ) វុត្តំ ឥទំ វចនំ វិរុជ្ឈតីតិ សម្ពន្ធោ។ វចនត្ថនានត្តតោតិ វចនស្ស ច អត្ថស្ស ច នានាភាវតោ។ តមេវត្ថំ វិត្ថារេន្តោ អាហ ‘‘តជ្ជនីយកម្មារហស្សាតិ ឥមស្ស ហី’’តិអាទិ។ តត្ថ ‘‘តិណ្ណំ ភិក្ខវេ’’តិអាទិវចនស្ស អង្គសម្ភវោ អត្ថោតិ យោជនា។ តស្មាតិ យស្មា ន វិរុជ្ឈតិ, តស្មា។ សង្ឃេន កតំ ហោតីតិ សម្ពន្ធោ។ ឥមិនា លក្ខណេន តជ្ជនីយាទិកម្មារហស្ស តស្ស ភិក្ខុស្សាតិ យោជនា។ ឯវំ កម្មសន្និដ្ឋានត្ថំ ទស្សេត្វា អង្គសម្ភវត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘យស្ស បនា’’តិអាទិ។ តត្ថ យស្សាតិ ភិក្ខុស្ស, អត្ថីតិ សម្ពន្ធោ។ ភណ្ឌនការកាទីសូតិអាទិសទ្ទេន អភិណ្ហាបត្តិកកុលទូសកានិ សង្គណ្ហាតិ។ អាកង្ខមានោ សង្ឃោ ករេយ្យាតិ សម្ពន្ធោ។ កម្មារហន្តិ កម្មស្ស, កម្មេ វា អរហំ។ ឯត្ថាតិ កម្មក្ខន្ធកេ។ បុព្ពេនាតិ បុព្ពេ វុត្តេន ចម្បេយ្យក្ខន្ធកេន។ អបរន្តិ អបរេ វុត្តំ កម្មក្ខន្ធកំ។ សមេតីតិ សមំ គច្ឆតិ។
Tiṇṇaṃ bhikkhave bhikkhūnantiādi vuttanti sambandho. Ekekenāpīti tīsu aṅgesu ekekenāpi. Iminā avayavavākyanibbattivasena kammārahabhāvaṃ dasseti. Hīti saccaṃ. Niyassassa visesena abhiṇhāpattikattaṃ aṅgaṃ iti vuttanti yojanā. Ettha ākāravācako itisaddo luttaniddiṭṭhoti daṭṭhabbaṃ. Eseva nayo anantarepi. Tajjīyati anena vinayakammenāti tajjanīyaṃ, tameva kammaṃ tajjanīyakammaṃ. ‘‘Nissāya te vatthabba’’nti niyassīyati bālo bhajāpīyati anena vinayakammenāti niyassaṃ, divādigaṇikattā sakārassa dvebhāvo hoti ‘‘nassaṃ vassa’’ntiādīsu viya, niyassameva kammaṃ niyassakammaṃ. Gāmādito pabbājiyati anena vinayakammenāti pabbājanīyaṃ, tameva kammaṃ pabbājanīyakammaṃ. Tīsūti bhaṇḍanakārakaabhiṇhāpattikakuladūsakavasena tividhesu aṅgesu. Yena kenaci aṅgenāti sambandho. Yadi sabbāni kammāni kātuṃ vaṭṭatīti yojanā. Evaṃ sati campeyyakkhandhake (mahāva. 400 ādayo) vuttaṃ idaṃ vacanaṃ virujjhatīti sambandho. Vacanatthanānattatoti vacanassa ca atthassa ca nānābhāvato. Tamevatthaṃ vitthārento āha ‘‘tajjanīyakammārahassāti imassa hī’’tiādi. Tattha ‘‘tiṇṇaṃ bhikkhave’’tiādivacanassa aṅgasambhavo atthoti yojanā. Tasmāti yasmā na virujjhati, tasmā. Saṅghena kataṃ hotīti sambandho. Iminā lakkhaṇena tajjanīyādikammārahassa tassa bhikkhussāti yojanā. Evaṃ kammasanniṭṭhānatthaṃ dassetvā aṅgasambhavatthaṃ dassento āha ‘‘yassa panā’’tiādi. Tattha yassāti bhikkhussa, atthīti sambandho. Bhaṇḍanakārakādīsūtiādisaddena abhiṇhāpattikakuladūsakāni saṅgaṇhāti. Ākaṅkhamāno saṅgho kareyyāti sambandho. Kammārahanti kammassa, kamme vā arahaṃ. Etthāti kammakkhandhake. Pubbenāti pubbe vuttena campeyyakkhandhakena. Aparanti apare vuttaṃ kammakkhandhakaṃ. Sametīti samaṃ gacchati.
តត្ថាតិ កម្មេសុ, តជ្ជនីយកម្មេតិ សម្ពន្ធោ, អង្គេសុ វា, ភណ្ឌនការកវសេនាតិ សម្ពន្ធោ។ អថ ខោតិ តថា វុត្តាបីតិ អត្ថោ។ ករោន្តេន កម្មវាចាវាចកេនាតិ សម្ពន្ធោ។ ហីតិ ផលជោតកោ។ ភូតេន វត្ថុនាតិ តច្ឆេន វត្ថុនា។ អញ្ញស្ស កម្មស្សាតិ តជ្ជនីយកម្មតោ អញ្ញស្ស កម្មស្ស។ កស្មា ពាលស្ស អព្យត្តស្ស អាបត្តិពហុលស្ស តជ្ជនីយកម្មំ កាតព្ពន្តិ យោជនា។ ឥទម្បីតិ តជ្ជនីយកម្មម្បិ។ សព្ពត្ថាតិ សព្ពេសុ កម្មេសុ។
Tatthāti kammesu, tajjanīyakammeti sambandho, aṅgesu vā, bhaṇḍanakārakavasenāti sambandho. Atha khoti tathā vuttāpīti attho. Karontena kammavācāvācakenāti sambandho. Hīti phalajotako. Bhūtena vatthunāti tacchena vatthunā. Aññassa kammassāti tajjanīyakammato aññassa kammassa. Kasmā bālassa abyattassa āpattibahulassa tajjanīyakammaṃ kātabbanti yojanā. Idampīti tajjanīyakammampi. Sabbatthāti sabbesu kammesu.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / ចូឡវគ្គបាឡិ • Cūḷavaggapāḷi
អធម្មកម្មទ្វាទសកំ • Adhammakammadvādasakaṃ
អាកង្ខមានឆក្កំ • Ākaṅkhamānachakkaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / ចូឡវគ្គ-អដ្ឋកថា • Cūḷavagga-aṭṭhakathā / អធម្មកម្មទ្វាទសកកថា • Adhammakammadvādasakakathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / អធម្មកម្មទ្វាទសកកថាវណ្ណនា • Adhammakammadvādasakakathāvaṇṇanā
