| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಮಿಲಿನ್ದಪಞ್ಹಪಾಳಿ • Milindapañhapāḷi |
೨. ಅಬ್ಯಾಕರಣೀಯಪಞ್ಹೋ
2. Abyākaraṇīyapañho
೨. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ ಭಗವತಾ ‘ನತ್ಥಾನನ್ದ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಧಮ್ಮೇಸು ಆಚರಿಯಮುಟ್ಠೀ’ತಿ, ಪುನ ಚ ಥೇರೇನ ಮಾಲುಕ್ಯಪುತ್ತೇನ 1 ಪಞ್ಹಂ ಪುಟ್ಠೋ ನ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ। ಏಸೋ ಖೋ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಪಞ್ಹೋ ದ್ವಯನ್ತೋ 2 ಏಕನ್ತನಿಸ್ಸಿತೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಅಜಾನನೇನ ವಾ ಗುಯ್ಹಕರಣೇನ ವಾ। ಯದಿ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಭಗವತಾ ಭಣಿತಂ ‘ನತ್ಥಾನನ್ದ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಧಮ್ಮೇಸು ಆಚರಿಯಮುಟ್ಠೀ’ತಿ, ತೇನ ಹಿ ಥೇರಸ್ಸ ಮಾಲುಕ್ಯಪುತ್ತಸ್ಸ ಅಜಾನನ್ತೇನ ನ ಬ್ಯಾಕತಂ। ಯದಿ ಜಾನನ್ತೇನ ನ ಬ್ಯಾಕತಂ, ತೇನ ಹಿ ಅತ್ಥಿ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಧಮ್ಮೇಸು ಆಚರಿಯಮುಟ್ಠಿ। ಅಯಮ್ಪಿ ಉಭತೋ ಕೋಟಿಕೋ ಪಞ್ಹೋ ತವಾನುಪ್ಪತ್ತೋ, ಸೋ ತಯಾ ನಿಬ್ಬಾಹಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ।
2. ‘‘Bhante nāgasena, bhāsitampetaṃ bhagavatā ‘natthānanda tathāgatassa dhammesu ācariyamuṭṭhī’ti, puna ca therena mālukyaputtena 3 pañhaṃ puṭṭho na byākāsi. Eso kho, bhante nāgasena, pañho dvayanto 4 ekantanissito bhavissati ajānanena vā guyhakaraṇena vā. Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṃ ‘natthānanda tathāgatassa dhammesu ācariyamuṭṭhī’ti, tena hi therassa mālukyaputtassa ajānantena na byākataṃ. Yadi jānantena na byākataṃ, tena hi atthi tathāgatassa dhammesu ācariyamuṭṭhi. Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo’’ti.
‘‘ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ‘ನತ್ಥಾನನ್ದ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಧಮ್ಮೇಸು ಆಚರಿಯಮುಟ್ಠೀ’ತಿ, ಅಬ್ಯಾಕತೋ ಚ ಥೇರೇನ ಮಾಲುಕ್ಯಪುತ್ತೇನ ಪುಚ್ಛಿತೋ ಪಞ್ಹೋ, ತಞ್ಚ ಪನ ನ ಅಜಾನನ್ತೇನ ನ ಗುಯ್ಹಕರಣೇನ। ಚತ್ತಾರಿಮಾನಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಪಞ್ಹಬ್ಯಾಕರಣಾನಿ। ಕತಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ? ಏಕಂಸಬ್ಯಾಕರಣೀಯೋ ಪಞ್ಹೋ ವಿಭಜ್ಜಬ್ಯಾಕರಣೀಯೋ ಪಞ್ಹೋ ಪಟಿಪುಚ್ಛಾಬ್ಯಾಕರಣೀಯೋ ಪಞ್ಹೋ ಠಪನೀಯೋ ಪಞ್ಹೋತಿ।
‘‘Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā ‘natthānanda tathāgatassa dhammesu ācariyamuṭṭhī’ti, abyākato ca therena mālukyaputtena pucchito pañho, tañca pana na ajānantena na guyhakaraṇena. Cattārimāni, mahārāja, pañhabyākaraṇāni. Katamāni cattāri? Ekaṃsabyākaraṇīyo pañho vibhajjabyākaraṇīyo pañho paṭipucchābyākaraṇīyo pañho ṭhapanīyo pañhoti.
‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಮಹಾರಾಜ, ಏಕಂಸಬ್ಯಾಕರಣೀಯೋ ಪಞ್ಹೋ? ‘ರೂಪಂ ಅನಿಚ್ಚ’ನ್ತಿ ಏಕಂಸಬ್ಯಾಕರಣೀಯೋ ಪಞ್ಹೋ, ‘ವೇದನಾ ಅನಿಚ್ಚಾ’ತಿ…ಪೇ॰… ‘ಸಞ್ಞಾ ಅನಿಚ್ಚಾ’ತಿ…ಪೇ॰… ‘ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾ’ತಿ…ಪೇ॰… ‘ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನಿಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ಏಕಂಸಬ್ಯಾಕರಣೀಯೋ ಪಞ್ಹೋ, ಅಯಂ ಏಕಂಸಬ್ಯಾಕರಣೀಯೋ ಪಞ್ಹೋ।
‘‘Katamo ca, mahārāja, ekaṃsabyākaraṇīyo pañho? ‘Rūpaṃ anicca’nti ekaṃsabyākaraṇīyo pañho, ‘vedanā aniccā’ti…pe… ‘saññā aniccā’ti…pe… ‘saṅkhārā aniccā’ti…pe… ‘viññāṇaṃ anicca’’nti ekaṃsabyākaraṇīyo pañho, ayaṃ ekaṃsabyākaraṇīyo pañho.
‘‘ಕತಮೋ ವಿಭಜ್ಜಬ್ಯಾಕರಣೀಯೋ ಪಞ್ಹೋ? ‘ಅನಿಚ್ಚಂ ಪನ ರೂಪ’ನ್ತಿ ವಿಭಜ್ಜಬ್ಯಾಕರಣೀಯೋ ಪಞ್ಹೋ, ‘ಅನಿಚ್ಚಾ ಪನ ವೇದನಾ’ತಿ…ಪೇ॰… ‘ಅನಿಚ್ಚಾ ಪನ ಸಞ್ಞಾ’ತಿ…ಪೇ॰… ‘ಅನಿಚ್ಚಾ ಪನ ಸಙ್ಖಾರಾ’ತಿ…ಪೇ॰… ‘ಅನಿಚ್ಚಂ ಪನ ವಿಞ್ಞಾಣ’ನ್ತಿ ವಿಭಜ್ಜಬ್ಯಾಕರಣೀಯೋ ಪಞ್ಹೋ, ಅಯಂ ವಿಭಜ್ಜಬ್ಯಾಕರಣೀಯೋ ಪಞ್ಹೋ।
‘‘Katamo vibhajjabyākaraṇīyo pañho? ‘Aniccaṃ pana rūpa’nti vibhajjabyākaraṇīyo pañho, ‘aniccā pana vedanā’ti…pe… ‘aniccā pana saññā’ti…pe… ‘aniccā pana saṅkhārā’ti…pe… ‘aniccaṃ pana viññāṇa’nti vibhajjabyākaraṇīyo pañho, ayaṃ vibhajjabyākaraṇīyo pañho.
‘‘ಕತಮೋ ಪಟಿಪುಚ್ಛಾಬ್ಯಾಕರಣೀಯೋ ಪಞ್ಹೋ? ‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಚಕ್ಖುನಾ ಸಬ್ಬಂ ವಿಜಾನಾತೀ’ತಿ ಅಯಂ ಪಟಿಪುಚ್ಛಾಬ್ಯಾಕರಣೀಯೋ ಪಞ್ಹೋ।
‘‘Katamo paṭipucchābyākaraṇīyo pañho? ‘Kiṃ nu kho cakkhunā sabbaṃ vijānātī’ti ayaṃ paṭipucchābyākaraṇīyo pañho.
‘‘ಕತಮೋ ಠಪನೀಯೋ ಪಞ್ಹೋ? ‘ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ’ತಿ ಠಪನೀಯೋ ಪಞ್ಹೋ, ‘ಅಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ’ತಿ। ‘ಅನ್ತವಾ ಲೋಕೋ’ತಿ। ‘ಅನನ್ತವಾ ಲೋಕೋ’ತಿ। ‘ಅನ್ತವಾ ಚ ಅನನ್ತವಾ ಚ ಲೋಕೋ’ತಿ। ‘ನೇವನ್ತವಾ ನಾನನ್ತವಾ ಲೋಕೋ’ತಿ। ‘ತಂ ಜೀವಂ ತಂ ಸರೀರ’ನ್ತಿ। ‘ಅಞ್ಞಂ ಜೀವಂ ಅಞ್ಞಂ ಸರೀರ’ನ್ತಿ। ‘ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿ। ‘ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿ। ‘ಹೋತಿ ಚ ನ ಚ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿ। ‘ನೇವ ಹೋತಿ ನ ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿ ಠಪನೀಯೋ ಪಞ್ಹೋ, ಅಯಂ ಠಪನೀಯೋ ಪಞ್ಹೋ।
‘‘Katamo ṭhapanīyo pañho? ‘Sassato loko’ti ṭhapanīyo pañho, ‘asassato loko’ti. ‘Antavā loko’ti. ‘Anantavā loko’ti. ‘Antavā ca anantavā ca loko’ti. ‘Nevantavā nānantavā loko’ti. ‘Taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti. ‘Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti. ‘Hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti. ‘Na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti. ‘Hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti. ‘Neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti ṭhapanīyo pañho, ayaṃ ṭhapanīyo pañho.
‘‘ಭಗವಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಥೇರಸ್ಸ ಮಾಲುಕ್ಯಪುತ್ತಸ್ಸ ತಂ ಠಪನೀಯಂ ಪಞ್ಹಂ ನ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ। ಸೋ ಪನ ಪಞ್ಹೋ ಕಿಂ ಕಾರಣಾ ಠಪನೀಯೋ? ನ ತಸ್ಸ ದೀಪನಾಯ ಹೇತು ವಾ ಕಾರಣಂ ವಾ ಅತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ಸೋ ಪಞ್ಹೋ ಠಪನೀಯೋ। ನತ್ಥಿ ಬುದ್ಧಾನಂ ಭಗವನ್ತಾನಂ ಅಕಾರಣಮಹೇತುಕಂ ಗಿರಮುದೀರಣ’’ನ್ತಿ। ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಏವಮೇತಂ ತಥಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ।
‘‘Bhagavā, mahārāja, therassa mālukyaputtassa taṃ ṭhapanīyaṃ pañhaṃ na byākāsi. So pana pañho kiṃ kāraṇā ṭhapanīyo? Na tassa dīpanāya hetu vā kāraṇaṃ vā atthi, tasmā so pañho ṭhapanīyo. Natthi buddhānaṃ bhagavantānaṃ akāraṇamahetukaṃ giramudīraṇa’’nti. ‘‘Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ti.
ಅಬ್ಯಾಕರಣೀಯಪಞ್ಹೋ ದುತಿಯೋ।
Abyākaraṇīyapañho dutiyo.
Footnotes:
