| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi |
៦. សុរុសុរុវគ្គ-អត្ថយោជនា
6. Surusuruvagga-atthayojanā
៦២៧. ‘‘សុរុសុរូ’’តិ ឯវំ សទ្ទន្តិ ‘‘សុរុសុរូ’’តិ ឯវំ អនុករណរវំ។ ទវនំ កីឡនន្តិ ឥមិនា វចនត្ថេន បរិហាសោ ទវោ នាមាតិ អាហ ‘‘ទវោតិ បរិហាសវចន’’ន្តិ។ តន្តិ សោ ទវោ។ លិង្គវិបល្លាសោ ហេស។ ន កាតព្ពំ ន កាតព្ពោតិ សម្ពន្ធោ។ សិលកពុទ្ធោតិ សិលាយ កតោ, សិលេន និយុត្តោ វា ពុទ្ធោ។ អបដិពុទ្ធោតិ អបដិវិទ្ធោ ពុទ្ធោ, បរិហាសវចនមេតំ។ គោធម្មោតិ គុន្នំ ធម្មោ។ អជធម្មោតិ អជានំ ធម្មោ។ មិគសង្ឃោតិ មិគានំ សង្ឃោ។ បសុសង្ឃោតិ បសូនំ សង្ឃោ។
627.‘‘Surusurū’’ti evaṃ saddanti ‘‘surusurū’’ti evaṃ anukaraṇaravaṃ. Davanaṃ kīḷananti iminā vacanatthena parihāso davo nāmāti āha ‘‘davoti parihāsavacana’’nti. Tanti so davo. Liṅgavipallāso hesa. Na kātabbaṃ na kātabboti sambandho. Silakabuddhoti silāya kato, silena niyutto vā buddho. Apaṭibuddhoti apaṭividdho buddho, parihāsavacanametaṃ. Godhammoti gunnaṃ dhammo. Ajadhammoti ajānaṃ dhammo. Migasaṅghoti migānaṃ saṅgho. Pasusaṅghoti pasūnaṃ saṅgho.
៦២៨. ‘‘ភុញ្ជន្តេនា’’តិ បទំ ‘‘និល្លេហិតុ’’ន្តិ បទេ ភាវកត្តា។
628. ‘‘Bhuñjantenā’’ti padaṃ ‘‘nillehitu’’nti pade bhāvakattā.
៦៣១. ឯវំនាមកេតិ ‘‘កោកនុទ’’ន្តិ ឯវំ នាមំ អស្ស បាសាទស្សាតិ ឯវំនាមកោ, បាសាទោ, តស្មិំ។ ‘‘បទុមសណ្ឋានោ’’តិ ឥមិនា បាសាទស្ស សទិសូបចារេន ‘‘កោកនុទោ’’តិ នាមលភនំ ទស្សេតិ។ តេនាតិ បទុមសណ្ឋានត្តា។ អស្សាតិ បាសាទស្ស។ បុគ្គលិកម្បីតិ បរបុគ្គលសន្តកំ គហេតព្ពំ ‘‘អត្តនោ សន្តកម្បី’’តិ អត្តបុគ្គលសន្តកស្ស វិសុំ គយ្ហមានត្តា។ សង្ខម្បីតិ បានីយសង្ខម្បិ។ សរាវម្បីតិ បានីយសរាវម្បិ។ ថាលកម្បីតិ បានីយថាលកម្បិ។
631.Evaṃnāmaketi ‘‘kokanuda’’nti evaṃ nāmaṃ assa pāsādassāti evaṃnāmako, pāsādo, tasmiṃ. ‘‘Padumasaṇṭhāno’’ti iminā pāsādassa sadisūpacārena ‘‘kokanudo’’ti nāmalabhanaṃ dasseti. Tenāti padumasaṇṭhānattā. Assāti pāsādassa. Puggalikampīti parapuggalasantakaṃ gahetabbaṃ ‘‘attano santakampī’’ti attapuggalasantakassa visuṃ gayhamānattā. Saṅkhampīti pānīyasaṅkhampi. Sarāvampīti pānīyasarāvampi. Thālakampīti pānīyathālakampi.
៦៣២. ‘‘ឧទ្ធរិត្វា’’តិ សាមញ្ញតោ វុត្តវចនស្ស កម្មាបាទានានិ ទស្សេតុំ វុត្តំ ‘‘សិត្ថានិ ឧទកតោ’’តិ។ ភិន្ទិត្វាតិ ចុណ្ណវិចុណ្ណានិ កត្វា។ ពហីតិ អន្តរឃរតោ ពហិ។
632. ‘‘Uddharitvā’’ti sāmaññato vuttavacanassa kammāpādānāni dassetuṃ vuttaṃ ‘‘sitthāni udakato’’ti. Bhinditvāti cuṇṇavicuṇṇāni katvā. Bahīti antaragharato bahi.
៦៣៤. សេតច្ឆត្តន្តិ ឯត្ថ សេតសទ្ទោ បណ្ឌរបរិយាយោតិ អាហ ‘‘បណ្ឌរច្ឆត្ត’’ន្តិ។ វត្ថបលិគុណ្ឋិតន្តិ វត្ថេហិ សមន្តតោ វេឋិតំ។ សេតំ ឆត្តំ សេតច្ឆត្តំ។ កិឡញ្ជេហិ កតំ ឆត្តំ កិឡញ្ជច្ឆត្តំ។ បណ្ណេហិ កតំ ឆត្តំ បណ្ណច្ឆត្តំ។ មណ្ឌលេន ពទ្ធំ មណ្ឌលពទ្ធំ។ សលាកាហិ ពទ្ធំ សលាកពទ្ធំ។ តានីតិ តីណិ ឆត្តានិ។ ហីតិ សច្ចំ។ យម្បិ ឯកបណ្ណច្ឆត្តន្តិ យោជនា។ ឯតេសូតិ តីសុ ឆត្តេសុ។ អស្សាតិ យស្ស កស្សចិ គហដ្ឋស្ស វា បព្ពជិតស្ស វា។ សោតិ យោ កោចិ គហដ្ឋោ វា បព្ពជិតោ វា។ ឆត្តបាទុកាយ វាតិ ឆត្តទណ្ឌនិក្ខេបនាយ បាទុកាយ វា។ ឯត្ថាតិ ឥមស្មិំ សិក្ខាបទេ។
634.Setacchattanti ettha setasaddo paṇḍarapariyāyoti āha ‘‘paṇḍaracchatta’’nti. Vatthapaliguṇṭhitanti vatthehi samantato veṭhitaṃ. Setaṃ chattaṃ setacchattaṃ. Kiḷañjehi kataṃ chattaṃ kiḷañjacchattaṃ. Paṇṇehi kataṃ chattaṃ paṇṇacchattaṃ. Maṇḍalena baddhaṃ maṇḍalabaddhaṃ. Salākāhi baddhaṃ salākabaddhaṃ. Tānīti tīṇi chattāni. Hīti saccaṃ. Yampi ekapaṇṇacchattanti yojanā. Etesūti tīsu chattesu. Assāti yassa kassaci gahaṭṭhassa vā pabbajitassa vā. Soti yo koci gahaṭṭho vā pabbajito vā. Chattapādukāya vāti chattadaṇḍanikkhepanāya pādukāya vā. Etthāti imasmiṃ sikkhāpade.
៦៣៥. មជ្ឈិមស្សាតិ បមាណមជ្ឈិមស្ស។ ‘‘ចតុហត្ថប្បមាណោ’’តិឥមិនា ចតុហត្ថតោ ឩនាតិរេកោ ទណ្ឌោ ន ទណ្ឌោ នាមាតិ ទស្សេតិ។ ទណ្ឌោ បាណិម្ហិ អស្សាតិ វចនត្ថំ អតិទិសន្តោ អាហ ‘‘វុត្តនយេនេវា’’តិ។
635.Majjhimassāti pamāṇamajjhimassa. ‘‘Catuhatthappamāṇo’’tiiminā catuhatthato ūnātireko daṇḍo na daṇḍo nāmāti dasseti. Daṇḍo pāṇimhi assāti vacanatthaṃ atidisanto āha ‘‘vuttanayenevā’’ti.
៦៣៦. ‘‘សត្ថបាណិម្ហី’’តិ ឯត្ថ អសិ ឯវ អធិប្បេតោតិ អាហ ‘‘អសិ’’ន្តិ។ អសិន្តិ ខគ្គំ។
636.‘‘Satthapāṇimhī’’ti ettha asi eva adhippetoti āha ‘‘asi’’nti. Asinti khaggaṃ.
៦៣៧. ‘‘អាវុធំ នាម ចាបោ កោទណ្ឌោ’’តិ បាឡិយំ វុត្តវចនំ ឧបលក្ខណមេវាតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘អាវុធបាណិស្សាតិ ឯត្ថា’’តិអាទិ។ សព្ពាបិ ធនុវិកតិ អាវុធន្តិ វេទិតព្ពាតិ យោជនា។ យថា អសិំ សន្នហិត្វា ឋិតោ សត្ថបាណីតិ សង្ខ្យំ ន គច្ឆតិ, ឯវំ ធនុំ កណ្ឋេ បដិមុក្កោ អាវុធបាណីតិ អាហ ‘‘សចេ បនា’’តិអាទិ, ឥមិនា អាវុធោ បាណិនា គហិតោយេវ អាវុធបាណិ នាមាតិ ទស្សេតីតិ។ ឆដ្ឋោ វគ្គោ។
637. ‘‘Āvudhaṃ nāma cāpo kodaṇḍo’’ti pāḷiyaṃ vuttavacanaṃ upalakkhaṇamevāti dassento āha ‘‘āvudhapāṇissāti etthā’’tiādi. Sabbāpi dhanuvikati āvudhanti veditabbāti yojanā. Yathā asiṃ sannahitvā ṭhito satthapāṇīti saṅkhyaṃ na gacchati, evaṃ dhanuṃ kaṇṭhe paṭimukko āvudhapāṇīti āha ‘‘sace panā’’tiādi, iminā āvudho pāṇinā gahitoyeva āvudhapāṇi nāmāti dassetīti. Chaṭṭho vaggo.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ៦. សុរុសុរុវគ្គោ • 6. Surusuruvaggo
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ៦. សុរុសុរុវគ្គវណ្ណនា • 6. Surusuruvaggavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ៦. សុរុសុរុវគ្គវណ្ណនា • 6. Surusuruvaggavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ៦. សុរុសុរុវគ្គវណ្ណនា • 6. Surusuruvaggavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ៦. សុរុសុរុវគ្គវណ្ណនា • 6. Surusuruvaggavaṇṇanā
