| Tipiṭaka / Tipiṭaka (English) / Aṅguttara Nikāya, English translation |
Show IAST transliterationองฺคุตฺตร นิกาย ๖ฯ๖๐
Numbered Discourses 6.60
๖ฯ มหาวคฺค
6. The Great Chapter
หตฺถิสาริปุตฺตสุตฺต
With Hatthisāriputta
เอวํ เม สุตํ—เอกํ สมยํ ภควา พาราณสิยํ วิหรติ อิสิปตเน มิคทาเยฯ
So I have heard. At one time the Buddha was staying near Varanasi, in the deer park at Isipatana.
เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา เถรา ภิกฺขู ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตา มณฺฑลมาเฬ สนฺนิสินฺนา สนฺนิปติตา อภิธมฺมกถํ กเถนฺติฯ ตตฺร สุทํ อายสฺมา จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต เถรานํ ภิกฺขูนํ อภิธมฺมกถํ กเถนฺตานํ อนฺตรนฺตรา กถํ โอปาเตติฯ
Now at that time several senior bhikkhus, after the meal, on their return from almsround, sat together in the pavilion talking about the teachings. Venerable Citta Hatthisāriputta interrupted them while they were talking.
อถ โข อายสฺมา มหาโกฏฺฐิโก อายสฺมนฺตํ จิตฺตํ หตฺถิสาริปุตฺตํ เอตทโวจ: “มายสฺมา จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต เถรานํ ภิกฺขูนํ อภิธมฺมกถํ กเถนฺตานํ อนฺตรนฺตรา กถํ โอปาเตสิ, ยาว กถาปริโยสานํ อายสฺมา จิตฺโต อาคเมตู”ติฯ
Then Venerable Mahākoṭṭhita said to Venerable Citta Hatthisāriputta, “Venerable, please don’t interrupt the senior bhikkhus while they’re talking about the teachings. Wait until the end of the discussion.”
เอวํ วุตฺเต, อายสฺมโต จิตฺตสฺส หตฺถิสาริปุตฺตสฺส สหายกา ภิกฺขู อายสฺมนฺตํ มหาโกฏฺฐิกํ เอตทโวจุํ: “มายสฺมา มหาโกฏฺฐิโก อายสฺมนฺตํ จิตฺตํ หตฺถิสาริปุตฺตํ อปสาเทสิ, ปณฺฑิโต อายสฺมา จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโตฯ ปโหติ จายสฺมา จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต เถรานํ ภิกฺขูนํ อภิธมฺมกถํ กเถตุนฺ”ติฯ
When he said this, Citta Hatthisāriputta’s companions said to Mahākoṭṭhita, “Venerable, please don’t rebuke Citta Hatthisāriputta. He is astute, and quite capable of talking about the teachings with the senior bhikkhus.”
“ทุชฺชานํ โข เอตํ, อาวุโส, ปรสฺส เจโตปริยายํ อชานนฺเตหิฯ
“It’s not easy to know this, friends, for those who don’t comprehend another’s mind.
อิธาวุโส, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ตาวเทว โสรตโสรโต โหติ, นิวาตนิวาโต โหติ, อุปสนฺตุปสนฺโต โหติ, ยาว สตฺถารํ อุปนิสฺสาย วิหรติ อญฺญตรํ วา ครุฏฺฐานิยํ สพฺรหฺมจารึฯ ยโต จ โข โส วปกสฺสเตว สตฺถารา, วปกสฺสติ ครุฏฺฐานิเยหิ สพฺรหฺมจารีหิ, โส สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ ภิกฺขุนีหิ อุปาสเกหิ อุปาสิกาหิ รญฺญา ราชมหามตฺเตหิ ติตฺถิเยหิ ติตฺถิยสาวเกหิฯ ตสฺส สํสฏฺฐสฺส วิสฺสตฺถสฺส ปากตสฺส ภสฺสมนุยุตฺตสฺส วิหรโต ราโค จิตฺตํ อนุทฺธํเสติฯ โส ราคานุทฺธํสิเตน จิตฺเตน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติฯ
Take a person who is the sweetest of the sweet, the most even-tempered of the even-tempered, the calmest of the calm, so long as they live relying on the Teacher or a spiritual companion in a teacher’s role. But when they’re separated from the Teacher or a spiritual companion in a teacher’s role, they mix closely with monks, nuns, laymen, and laywomen; with rulers and their ministers, and with monastics of other religions and their disciples. As they mix closely, they become intimate and loose, spending time chatting, and so lust infects their mind. They resign the training and return to a lesser life.
เสยฺยถาปิ, อาวุโส, โคโณ กิฏฺฐาโท ทาเมน วา พทฺโธ วเช วา โอรุทฺโธฯ โย นุ โข, อาวุโส, เอวํ วเทยฺย: ‘น ทานายํ โคโณ กิฏฺฐาโท ปุนเทว กิฏฺฐํ โอตริสฺสตี'ติ, สมฺมา นุ โข โส, อาวุโส, วทมาโน วเทยฺยา”ติ?
Suppose an ox fond of crops was tied up or shut in a pen. Would it be right to say that that ox will never again invade the crops?”
“โน หิทํ, อาวุโส”ฯ “ฐานเญฺหตํ, อาวุโส, วิชฺชติ, ยํ โส โคโณ กิฏฺฐาโท ทามํ วา เฉตฺวา วชํ วา ภินฺทิตฺวา, อถ ปุนเทว กิฏฺฐํ โอตเรยฺยาติฯ
“No it would not, friend. For it’s quite possible that that ox will snap the ropes or break out of the pen, and then invade the crops.”
เอวเมวํ โข, อาวุโส, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล ตาวเทว โสรตโสรโต โหติ, นิวาตนิวาโต โหติ, อุปสนฺตุปสนฺโต โหติ ยาว สตฺถารํ อุปนิสฺสาย วิหรติ อญฺญตรํ วา ครุฏฺฐานิยํ สพฺรหฺมจารึฯ ยโต จ โข โส วปกสฺสเตว สตฺถารา, วปกสฺสติ ครุฏฺฐานิเยหิ สพฺรหฺมจารีหิ, โส สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ ภิกฺขุนีหิ อุปาสเกหิ อุปาสิกาหิ รญฺญา ราชมหามตฺเตหิ ติตฺถิเยหิ ติตฺถิยสาวเกหิฯ ตสฺส สํสฏฺฐสฺส วิสฺสตฺถสฺส ปากตสฺส ภสฺสมนุยุตฺตสฺส วิหรโต ราโค จิตฺตํ อนุทฺธํเสติฯ โส ราคานุทฺธํสิเตน จิตฺเตน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติฯ
“In the same way, take a person who is the sweetest of the sweet … As they mix closely, they become intimate and loose, spending time chatting, and so lust infects their mind. They resign the training and return to a lesser life.
อิธ ปนาวุโส, เอกจฺโจ ปุคฺคโล วิวิจฺเจว กาเมหิ …เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติฯ โส ‘ลาภิมฺหิ ปฐมสฺส ฌานสฺสา'ติ สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ …เป… สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติฯ
Take the case of a person who, quite secluded from sensual pleasures … enters and remains in the first jhāna. Thinking, ‘I get the first jhāna!’ they mix closely with monks … They resign the training and return to a lesser life.
เสยฺยถาปิ, อาวุโส, จาตุมหาปเถ ถุลฺลผุสิตโก เทโว วสฺสนฺโต รชํ อนฺตรธาเปยฺย, จิกฺขลฺลํ ปาตุกเรยฺยฯ โย นุ โข, อาวุโส, เอวํ วเทยฺย: ‘น ทานิ อมุสฺมึ จาตุมหาปเถ ปุนเทว รโช ปาตุภวิสฺสตี'ติ, สมฺมา นุ โข โส, อาวุโส, วทมาโน วเทยฺยา”ติ?
Suppose it was raining heavily at the crossroads so that the dust vanished and mud appeared. Would it be right to say that now dust will never appear at this crossroad again?”
“โน หิทํ, อาวุโส”ฯ “ฐานเญฺหตํ, อาวุโส, วิชฺชติ, ยํ อมุสฺมึ จาตุมหาปเถ มนุสฺสา วา อติกฺกเมยฺยุํ, โคปสู วา อติกฺกเมยฺยุํ, วาตาตโป วา เสฺนหคตํ ปริยาทิเยยฺย, อถ ปุนเทว รโช ปาตุภเวยฺยาติฯ
“No it would not, friend. For it is quite possible that people or cattle and so on will cross over the crossroad, or that the wind and sun will evaporate the moisture so that the dust appears again.”
เอวเมวํ โข, อาวุโส, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล วิวิจฺเจว กาเมหิ …เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติฯ โส ‘ลาภิมฺหิ ปฐมสฺส ฌานสฺสา'ติ สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ …เป… สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติฯ
“In the same way, take the case of a person who, quite secluded from sensual pleasures … enters and remains in the first jhāna. Thinking, ‘I get the first jhāna!’ they mix closely with monks … They resign the training and return to a lesser life.
อิธ ปนาวุโส, เอกจฺโจ ปุคฺคโล วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา …เป… ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติฯ โส ‘ลาภิมฺหิ ทุติยสฺส ฌานสฺสา'ติ สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ …เป… สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติฯ
Take another case of a person who, as the thougths being born and the sustained analysis going on are stilled … enters and remains in the second jhāna. Thinking, ‘I get the second jhāna!’ they mix closely with monks … They resign the training and return to a lesser life.
เสยฺยถาปิ, อาวุโส, คามสฺส วา นิคมสฺส วา อวิทูเร มหนฺตํ ตฬากํฯ ตตฺถ ถุลฺลผุสิตโก เทโว วุฏฺโฐ สิปฺปิสมฺพุกมฺปิ สกฺขรกฐลมฺปิ อนฺตรธาเปยฺยฯ โย นุ โข, อาวุโส, เอวํ วเทยฺย: ‘น ทานิ อมุสฺมึ ตฬาเก ปุนเทว สิปฺปิสมฺพุกา วา สกฺขรกฐลา วา ปาตุภวิสฺสนฺตี'ติ, สมฺมา นุ โข โส, อาวุโส, วทมาโน วเทยฺยา”ติ?
Suppose there was a large pond not far from a town or village. After it rained heavily there the clams and mussels, and pebbles and gravel would vanish. Would it be right to say that now the clams and mussels, and pebbles and gravel will never appear here again?”
“โน หิทํ, อาวุโส”ฯ “ฐานเญฺหตํ, อาวุโส, วิชฺชติ, ยํ อมุสฺมึ ตฬาเก มนุสฺสา วา ปิเวยฺยุํ, โคปสู วา ปิเวยฺยุํ, วาตาตโป วา เสฺนหคตํ ปริยาทิเยยฺย, อถ ปุนเทว สิปฺปิสมฺพุกาปิ สกฺขรกฐลาปิ ปาตุภเวยฺยุนฺติฯ
“No it would not, friend. For it’s quite possible that people or cattle and so on will drink from the pond, or that the wind and sun will evaporate it so that the clams and mussels, and pebbles and gravel appear again.”
เอวเมวํ โข, อาวุโส, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา …เป… ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติฯ โส ‘ลาภิมฺหิ ทุติยสฺส ฌานสฺสา'ติ สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ …เป… สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติฯ
“In the same way, take another case of a person who, as the thougths being born and the sustained analysis going on are stilled … enters and remains in the second jhāna. Thinking, ‘I get the second jhāna!’ they mix closely with monks … They resign the training and return to a lesser life.
อิธ ปนาวุโส, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ปีติยา จ วิราคา …เป… ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติฯ โส ‘ลาภิมฺหิ ตติยสฺส ฌานสฺสา'ติ สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ …เป… สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติฯ
Take the case of another person who, with the fading away of (mental) joy … enters and remains in the third jhāna. Thinking, ‘I get the third jhāna!’ they mix closely with monks … They resign the training and return to a lesser life.
เสยฺยถาปิ, อาวุโส, ปุริสํ ปณีตโภชนํ ภุตฺตาวึ อาภิโทสิกํ โภชนํ นจฺฉาเทยฺยฯ โย นุ โข, อาวุโส, เอวํ วเทยฺย: ‘น ทานิ อมุํ ปุริสํ ปุนเทว โภชนํ ฉาเทสฺสตี'ติ, สมฺมา นุ โข โส, อาวุโส, วทมาโน วเทยฺยา”ติ?
Suppose a person had finished a delicious meal. They’d have no appetite for leftovers. Would it be right to say that now food will never appeal to this person again?”
“โน หิทํ, อาวุโส”ฯ “ฐานเญฺหตํ, อาวุโส, วิชฺชติ, อมุํ ปุริสํ ปณีตโภชนํ ภุตฺตาวึ ยาวสฺส สา โอชา กาเย ฐสฺสติ ตาว น อญฺญํ โภชนํ ฉาเทสฺสติฯ ยโต จ ขฺวสฺส สา โอชา อนฺตรธายิสฺสติ, อถ ปุนเทว ตํ โภชนํ ฉาเทยฺยาติฯ
“No it would not, friend. For it’s quite possible that other food won’t appeal to that person as long as the nourishment is still present. But when the nourishment vanishes food will appeal again.”
เอวเมวํ โข, อาวุโส, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล ปีติยา จ วิราคา …เป… ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติฯ โส ‘ลาภิมฺหิ ตติยสฺส ฌานสฺสา'ติ สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ …เป… สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติฯ
“In the same way, take the case of a person who, with the fading away of (mental) joy … enters and remains in the third jhāna. Thinking, ‘I get the third jhāna!’ they mix closely with monks … They resign the training and return to a lesser life.
อิธ, ปนาวุโส, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา …เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติฯ โส ‘ลาภิมฺหิ จตุตฺถสฺส ฌานสฺสา'ติ สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ …เป… สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติฯ
Take the case of another person who, giving up pleasure and pain … enters and remains in the fourth jhāna. Thinking, ‘I get the fourth jhāna!’ they mix closely with monks … They resign the training and return to a lesser life.
เสยฺยถาปิ, อาวุโส, ปพฺพตสงฺเขเป อุทกรหโท นิวาโต วิคตอูมิโกฯ โย นุ โข, อาวุโส, เอวํ วเทยฺย: ‘น ทานิ อมุสฺมึ อุทกรหเท ปุนเทว อูมิ ปาตุภวิสฺสตี'ติ, สมฺมา นุ โข โส, อาวุโส, วทมาโน วเทยฺยา”ติ?
Suppose that in a mountain glen there was a lake, unruffled and free of waves. Would it be right to say that now waves will never appear in this lake again?”
“โน หิทํ, อาวุโส”ฯ “ฐานเญฺหตํ, อาวุโส, วิชฺชติ, ยา ปุรตฺถิมาย ทิสาย อาคจฺเฉยฺย ภุสา วาตวุฏฺฐิฯ สา ตสฺมึ อุทกรหเท อูมึ ชเนยฺยฯ ยา ปจฺฉิมาย ทิสาย อาคจฺเฉยฺย …เป… ยา อุตฺตราย ทิสาย อาคจฺเฉยฺย … ยา ทกฺขิณาย ทิสาย อาคจฺเฉยฺย ภุสา วาตวุฏฺฐิฯ สา ตสฺมึ อุทกรหเท อูมึ ชเนยฺยาติฯ
“No it would not, friend. For it is quite possible that a violent storm could blow up out of the east, west, north, or south, and stir up waves in that lake.”
เอวเมวํ โข, อาวุโส, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา …เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติฯ โส ‘ลาภิมฺหิ จตุตฺถสฺส ฌานสฺสา'ติ สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ …เป… สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติฯ
“In the same way, take the case of a person who, giving up pleasure and pain … enters and remains in the fourth jhāna. Thinking, ‘I get the fourth jhāna!’ they mix closely with monks … They resign the training and return to a lesser life.
อิธ, ปนาวุโส, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สพฺพนิมิตฺตานํ อมนสิการา อนิมิตฺตํ เจโตสมาธึ อุปสมฺปชฺช วิหรติฯ โส ‘ลาภิมฺหิ อนิมิตฺตสฺส เจโตสมาธิสฺสา'ติ สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ ภิกฺขุนีหิ อุปาสเกหิ อุปาสิกาหิ รญฺญา ราชมหามตฺเตหิ ติตฺถิเยหิ ติตฺถิยสาวเกหิฯ ตสฺส สํสฏฺฐสฺส วิสฺสตฺถสฺส ปากตสฺส ภสฺสมนุยุตฺตสฺส วิหรโต ราโค จิตฺตํ อนุทฺธํเสติฯ โส ราคานุทฺธํสิเตน จิตฺเตน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติฯ
Take the case of another person who, not focusing on any signs, enters and remains in the signless samādhi of the mind. Thinking, ‘I get the signless samādhi of the mind!’ they mix closely with monks, nuns, laymen, and laywomen; with rulers and their ministers, and with monastics of other religions and their disciples. As they mix closely, they become intimate and loose, spending time chatting, and so lust infects their mind. They resign the training and return to a lesser life.
เสยฺยถาปิ, อาวุโส, ราชา วา ราชมหามตฺโต วา จตุรงฺคินิยา เสนาย อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน อญฺญตรสฺมึ วนสณฺเฑ เอกรตฺตึ วาสํ อุปคจฺเฉยฺยฯ ตตฺร หตฺถิสทฺเทน อสฺสสทฺเทน รถสทฺเทน ปตฺติสทฺเทน เภริปณวสงฺขติณวนินฺนาทสทฺเทน จีริกสทฺโท อนฺตรธาเยยฺยฯ โย นุ โข, อาวุโส, เอวํ วเทยฺย: ‘น ทานิ อมุสฺมึ วนสณฺเฑ ปุนเทว จีริกสทฺโท ปาตุภวิสฺสตี'ติ, สมฺมา นุ โข โส, อาวุโส, วทมาโน วเทยฺยา”ติ?
Suppose a ruler or their minister, while walking along the road with an army of four divisions, was to arrive at a forest grove where they set up camp for the night. There, because of the noise of the elephants, horses, chariots, soldiers, and the drums, kettledrums, horns, and cymbals, the chirping of crickets would vanish. Would it be right to say that now the chirping of crickets will never be heard in this woodland grove again?”
“โน หิทํ, อาวุโส”ฯ “ฐานเญฺหตํ, อาวุโส, วิชฺชติ, ยํ โส ราชา วา ราชมหามตฺโต วา ตมฺหา วนสณฺฑา ปกฺกเมยฺย, อถ ปุนเทว จีริกสทฺโท ปาตุภเวยฺยาติฯ
“No it would not, friend. For it is quite possible that the ruler or their minister will depart from that woodland grove so that the chirping of crickets will be heard there again.”
เอวเมวํ โข, อาวุโส, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล สพฺพนิมิตฺตานํ อมนสิการา อนิมิตฺตํ เจโตสมาธึ อุปสมฺปชฺช วิหรติฯ โส ‘ลาภิมฺหิ อนิมิตฺตสฺส เจโตสมาธิสฺสา'ติ สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ ภิกฺขุนีหิ อุปาสเกหิ อุปาสิกาหิ รญฺญา ราชมหามตฺเตหิ ติตฺถิเยหิ ติตฺถิยสาวเกหิฯ ตสฺส สํสฏฺฐสฺส วิสฺสตฺถสฺส ปากตสฺส ภสฺสมนุยุตฺตสฺส วิหรโต ราโค จิตฺตํ อนุทฺธํเสติฯ โส ราคานุทฺธํสิเตน จิตฺเตน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตตี”ติฯ
“In the same way, take the case of a person who, not focusing on any signs, enters and remains in the signless samādhi of the mind … They resign the training and return to a lesser life.”
อถ โข อายสฺมา จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต อปเรน สมเยน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติฯ อถ โข จิตฺตสฺส หตฺถิสาริปุตฺตสฺส สหายกา ภิกฺขู เยนายสฺมา มหาโกฏฺฐิโก เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ มหาโกฏฺฐิกํ เอตทโวจุํ: “กึ นุ โข อายสฺมตา มหาโกฏฺฐิเกน จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต: ‘อิมาสญฺจ อิมาสญฺจ วิหารสมาปตฺตีนํ จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต ลาภี, อถ จ ปน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสตี'ติ; อุทาหุ เทวตา เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ: ‘จิตฺโต, ภนฺเต, หตฺถิสาริปุตฺโต อิมาสญฺจ อิมาสญฺจ วิหารสมาปตฺตีนํ ลาภี, อถ จ ปน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสตี'”ติ?
Then after some time Venerable Citta Hatthisāriputta resigned the training and returned to a lesser life. Then the bhikkhus who were his companions went up to Venerable Mahākoṭṭhita and said, “Did Venerable Mahākoṭṭhita comprehend Citta Hatthisāriputta’s mind and know that he had gained such and such meditative attainments, yet he would still resign the training and return to a lesser life? Or did deities tell you about it?”
“เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต เม, อาวุโส: ‘จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต อิมาสญฺจ อิมาสญฺจ วิหารสมาปตฺตีนํ ลาภี, อถ จ ปน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสตี'ติฯ เทวตาปิ เม เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ: ‘จิตฺโต, ภนฺเต, หตฺถิสาริปุตฺโต อิมาสญฺจ อิมาสญฺจ วิหารสมาปตฺตีนํ ลาภี, อถ จ ปน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสตี'”ติฯ
“Friends, I comprehended his mind and knew this. And deities also told me.”
อถ โข จิตฺตสฺส หตฺถิสาริปุตฺตสฺส สหายกา ภิกฺขู เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุฯ เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ: “จิตฺโต, ภนฺเต, หตฺถิสาริปุตฺโต อิมาสญฺจ อิมาสญฺจ วิหารสมาปตฺตีนํ ลาภี, อถ จ ปน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตตี”ติฯ
Then the bhikkhus who were Citta Hatthisāriputta’s companions went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and said to him, “Sir, Citta Hatthisāriputta, who had gained such and such meditative attainments, has still resigned the training and returned to a lesser life.”
“น, ภิกฺขเว, จิตฺโต จิรํ สริสฺสติ เนกฺขมฺมสฺสา”ติฯ
“Bhikkhus, soon Citta will remember renunciation.”
อถ โข จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต นจิรเสฺสว เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิฯ อถ โข อายสฺมา จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต นจิรเสฺสว—ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ—พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิฯ
And not long after Citta Hatthisāriputta shaved off his hair and beard, dressed in ocher robes, and went forth from the lay life to homelessness. Then Citta Hatthisāriputta, living alone, withdrawn, diligent, keen, and resolute, soon realized the supreme culmination of the spiritual path in this very life. He lived having achieved with his own insight the goal for which gentlemen rightly go forth from the lay life to homelessness.
“ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา”ติ อพฺภญฺญาสิฯ อญฺญตโร จ ปนายสฺมา จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต อรหตํ อโหสีติฯ
He understood: “Rebirth is ended; the spiritual journey has been completed; what had to be done has been done; there is no return to any state of existence.” And Venerable Citta Hatthisāriputta became one of the perfected.
ฉฏฺฐํฯ
The authoritative text of the Aṅguttara Nikāya is the Pāli text. The English translation is provided as an aid to the study of the original Pāli text. [CREDITS »]
