| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā |
សព្ពចម្មបដិក្ខេបាទិកថា
Sabbacammapaṭikkhepādikathā
២៥៥. ទីបិច្ឆាបោតិ ទីបិបោតកោ។ ឱគុម្ផិយន្តីតិ ភិត្តិទណ្ឌកាទីសុ វេឋេត្វា ពន្ធន្តិ។
255.Dīpicchāpoti dīpipotako. Ogumphiyantīti bhittidaṇḍakādīsu veṭhetvā bandhanti.
២៥៦. អភិនិសីទិតុន្តិ អភិនិស្សាយ និសីទិតុំ; អបស្សយំ កត្វា និសីទិតុន្តិ អត្ថោ។ គិលានេន ភិក្ខុនា សឧបាហនេនាតិ ឯត្ថ គិលានោ នាម យោ ន សក្កោតិ អនុបាហនោ គាមំ បវិសិតុំ។
256.Abhinisīditunti abhinissāya nisīdituṃ; apassayaṃ katvā nisīditunti attho. Gilānena bhikkhunā saupāhanenāti ettha gilāno nāma yo na sakkoti anupāhano gāmaṃ pavisituṃ.
២៥៧. កុររឃរេតិ ឯវំនាមកេ នគរេ; ឯតេនស្ស គោចរគាមោ វុត្តោ។ បបតកេ បព្ពតេតិ បបតនាមកេ បព្ពតេ; ឯតេនស្ស និវាសនដ្ឋានំ វុត្តំ។ សោណោតិ តស្ស នាមំ។ កោដិអគ្ឃនកំ បន កណ្ណបិឡន្ធនកំ ធារេតិ, តស្មា ‘‘កុដិកណ្ណោ’’តិ វុច្ចតិ; កោដិកណ្ណោតិ អត្ថោ។ បាសាទិកន្តិ បសាទជនកំ។ បសាទនីយន្តិ ឥទំ តស្សេវ អត្ថវេវចនំ។ ឧត្តមទមថសមថន្តិ ឧត្តមំ ទមថញ្ច សមថញ្ច បញ្ញញ្ច សមាធិញ្ច កាយូបសមញ្ច ចិត្តូបសមញ្ចាតិបិ អត្ថោ។ ទន្តន្តិ សព្ពេសំ វិសូកាយិកវិប្ផន្ទិតានំ ឧបច្ឆិន្នត្តា ទន្តំ; ខីណកិលេសន្តិ អត្ថោ។ គុត្តន្តិ សំវរគុត្តិយា គុត្តំ។ សន្តិន្ទ្រិយន្តិ យតិន្ទ្រិយំ។ នាគន្តិ អាគុវិរហិតំ។ តិណ្ណំ មេ វស្សានំ អច្ចយេនាតិ មម បព្ពជ្ជាទិវសតោ បដ្ឋាយ តិណ្ណំ វស្សានំ អច្ចយេន។ ឧបសម្បទំ អលត្ថន្តិ អហំ ឧបសម្បទំ អលភិំ ។ កណ្ហុត្តរាតិ កណ្ហមត្តិកុត្តរា; ឧបរិ វឌ្ឍិតកណ្ហមត្តិកាតិ អត្ថោ។ គោកណ្ដកហតាតិ គុន្នំ ខុរេហិ អក្កន្តភូមិតោ សមុដ្ឋិតេហិ គោកណ្ដកេហិ ឧបហតា។ តេ កិរ គោកណ្ដកេ ឯកបដលិកា ឧបាហនា រក្ខិតុំ ន សក្កោន្តិ; ឯវំ ខរា ហោន្តិ។ ឯរគូ, មោរគូ, មជ្ជារូ, ជន្តូតិ ឥមា ចតស្សោបិ តិណជាតិយោ; ឯតេហិ កដសារកេ ច តដ្ដិកាយោ ច ករោន្តិ។ ឯត្ថ ឯរគូតិ ឯរកតិណំ; តំ ឱឡារិកំ។ មោរគូតិណំ តម្ពសីសំ មុទុកំ សុខសម្ផស្សំ, តេន កតតដ្ដិកា និបជ្ជិត្វា វុដ្ឋិតមត្តេ បុន ឧទ្ធុមាតា ហុត្វា តិដ្ឋតិ។ មជ្ជារុនា សាដកេបិ ករោន្តិ។ ជន្តុស្ស មណិសទិសោ វណ្ណោ ហោតិ។ សេនាសនំ បញ្ញបេសីតិ ភិសិំ វា កដសារកំ វា បញ្ញបេសិ; បញ្ញបេត្វា ច បន សោណស្ស អារោចេតិ – ‘‘អាវុសោ សត្ថា តយា សទ្ធិំ ឯកាវាសេ វសិតុកាមោ, គន្ធកុដិយំយេវ តេ សេនាសនំ បញ្ញត្ត’’ន្តិ។
257.Kuraraghareti evaṃnāmake nagare; etenassa gocaragāmo vutto. Papatake pabbateti papatanāmake pabbate; etenassa nivāsanaṭṭhānaṃ vuttaṃ. Soṇoti tassa nāmaṃ. Koṭiagghanakaṃ pana kaṇṇapiḷandhanakaṃ dhāreti, tasmā ‘‘kuṭikaṇṇo’’ti vuccati; koṭikaṇṇoti attho. Pāsādikanti pasādajanakaṃ. Pasādanīyanti idaṃ tasseva atthavevacanaṃ. Uttamadamathasamathanti uttamaṃ damathañca samathañca paññañca samādhiñca kāyūpasamañca cittūpasamañcātipi attho. Dantanti sabbesaṃ visūkāyikavipphanditānaṃ upacchinnattā dantaṃ; khīṇakilesanti attho. Guttanti saṃvaraguttiyā guttaṃ. Santindriyanti yatindriyaṃ. Nāganti āguvirahitaṃ. Tiṇṇaṃ me vassānaṃ accayenāti mama pabbajjādivasato paṭṭhāya tiṇṇaṃ vassānaṃ accayena. Upasampadaṃ alatthanti ahaṃ upasampadaṃ alabhiṃ . Kaṇhuttarāti kaṇhamattikuttarā; upari vaḍḍhitakaṇhamattikāti attho. Gokaṇṭakahatāti gunnaṃ khurehi akkantabhūmito samuṭṭhitehi gokaṇṭakehi upahatā. Te kira gokaṇṭake ekapaṭalikā upāhanā rakkhituṃ na sakkonti; evaṃ kharā honti. Eragū, moragū, majjārū, jantūti imā catassopi tiṇajātiyo; etehi kaṭasārake ca taṭṭikāyo ca karonti. Ettha eragūti erakatiṇaṃ; taṃ oḷārikaṃ. Moragūtiṇaṃ tambasīsaṃ mudukaṃ sukhasamphassaṃ, tena katataṭṭikā nipajjitvā vuṭṭhitamatte puna uddhumātā hutvā tiṭṭhati. Majjārunā sāṭakepi karonti. Jantussa maṇisadiso vaṇṇo hoti. Senāsanaṃ paññapesīti bhisiṃ vā kaṭasārakaṃ vā paññapesi; paññapetvā ca pana soṇassa āroceti – ‘‘āvuso satthā tayā saddhiṃ ekāvāse vasitukāmo, gandhakuṭiyaṃyeva te senāsanaṃ paññatta’’nti.
២៥៨. អយំ ខ្វស្ស កាលោតិ អយំ ខោ កាលោ ភវេយ្យ។ បរិទស្សីតិ បរិទស្សេសិ។ ‘‘ឥទញ្ចិទញ្ច វទេយ្យាសីតិ យំ មេ ឧបជ្ឈាយោ ជានាបេសិ, តស្ស អយំ កាលោ ភវេយ្យ, ហន្ទ ទានិ អារោចេមិ តំ សាសន’’ន្តិ អយមេត្ថ អធិប្បាយោ។
258.Ayaṃ khvassa kāloti ayaṃ kho kālo bhaveyya. Paridassīti paridassesi. ‘‘Idañcidañca vadeyyāsīti yaṃ me upajjhāyo jānāpesi, tassa ayaṃ kālo bhaveyya, handa dāni ārocemi taṃ sāsana’’nti ayamettha adhippāyo.
២៥៩. វិនយធរបញ្ចមេនាតិ អនុស្សាវនាចរិយបញ្ចមេន។ អនុជានាមិ ភិក្ខវេ សព្ពបច្ចន្តិមេសុ ជនបទេសុ គុណង្គុណូបាហនន្តិ ឯត្ថ មនុស្សចម្មំ ឋបេត្វា យេន កេនចិ ចម្មេន ឧបាហនា វដ្ដតិ។ ឧបាហនកោសកសត្ថកោសកកុញ្ចិកកោសកេសុបិ ឯសេវ នយោ។ ចម្មានិ អត្ថរណានីតិ ឯត្ថ បន យំកិញ្ចិ ឯឡកចម្មំ អជចម្មញ្ច អត្ថរិត្វា និបជ្ជិតុំ វា និសីទិតុំ វា វដ្ដតិ។ មិគចម្មេ ឯណីមិគោ វាតមិគោ បសទមិគោ កុរង្គមិគោ មិគមាតុកោ រោហិតមិគោតិ ឯតេសំយេវ ចម្មានិ វដ្ដន្តិ។ អញ្ញេសំ បន –
259.Vinayadharapañcamenāti anussāvanācariyapañcamena. Anujānāmi bhikkhave sabbapaccantimesu janapadesu guṇaṅguṇūpāhananti ettha manussacammaṃ ṭhapetvā yena kenaci cammena upāhanā vaṭṭati. Upāhanakosakasatthakosakakuñcikakosakesupi eseva nayo. Cammāni attharaṇānīti ettha pana yaṃkiñci eḷakacammaṃ ajacammañca attharitvā nipajjituṃ vā nisīdituṃ vā vaṭṭati. Migacamme eṇīmigo vātamigo pasadamigo kuraṅgamigo migamātuko rohitamigoti etesaṃyeva cammāni vaṭṭanti. Aññesaṃ pana –
មក្កដោ កាឡសីហោ ច, សរភោ កទលីមិគោ;
Makkaṭo kāḷasīho ca, sarabho kadalīmigo;
យេ ច វាឡមិគា កេចិ, តេសំ ចម្មំ ន វដ្ដតិ។
Ye ca vāḷamigā keci, tesaṃ cammaṃ na vaṭṭati.
តត្ថ វាឡមិគាតិ សីហព្យគ្ឃអច្ឆតរច្ឆា; ន កេវលញ្ច ឯតេសំយេវ, យេសំ បន ចម្មំ វដ្ដតីតិ វុត្តំ, តេ ឋបេត្វា អវសេសា អន្តមសោ គោមហិំសសសពិឡារាទយោបិ សព្ពេ ឥមស្មិំ អត្ថេ វាឡមិគាត្វេវ វេទិតព្ពា។ ឯតេសញ្ហិ សព្ពេសំ ចម្មំ ន វដ្ដតិ។ ន តាវ តំ គណនូបគំ យាវ ន ហត្ថំ គច្ឆតីតិ យាវ អាហរិត្វា វា ន ទិន្នំ, តុម្ហាកំ ភន្តេ ចីវរំ ឧប្បន្នន្តិ បហិណិត្វា វា នារោចិតំ, តាវ គណនំ ន ឧបេតិ។ សចេ អនធិដ្ឋិតំ, វដ្ដតិ; អធិដ្ឋិតញ្ច គណនំ ន ឧបេតីតិ អត្ថោ។ យទា បន អានេត្វា វា ទិន្នំ ហោតិ, ឧប្បន្នន្តិ វា សុតំ, តតោ បដ្ឋាយ ទសាហមេវ បរិហារំ លភតីតិ។
Tattha vāḷamigāti sīhabyagghaacchataracchā; na kevalañca etesaṃyeva, yesaṃ pana cammaṃ vaṭṭatīti vuttaṃ, te ṭhapetvā avasesā antamaso gomahiṃsasasabiḷārādayopi sabbe imasmiṃ atthe vāḷamigātveva veditabbā. Etesañhi sabbesaṃ cammaṃ na vaṭṭati. Na tāva taṃ gaṇanūpagaṃ yāva na hatthaṃ gacchatīti yāva āharitvā vā na dinnaṃ, tumhākaṃ bhante cīvaraṃ uppannanti pahiṇitvā vā nārocitaṃ, tāva gaṇanaṃ na upeti. Sace anadhiṭṭhitaṃ, vaṭṭati; adhiṭṭhitañca gaṇanaṃ na upetīti attho. Yadā pana ānetvā vā dinnaṃ hoti, uppannanti vā sutaṃ, tato paṭṭhāya dasāhameva parihāraṃ labhatīti.
ចម្មក្ខន្ធកវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Cammakkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi
១៥៥. សព្ពចម្មបដិក្ខេបោ • 155. Sabbacammapaṭikkhepo
១៥៦. គិហិវិកតានុញ្ញាតាទិ • 156. Gihivikatānuññātādi
១៥៧. សោណកុដិកណ្ណវត្ថុ • 157. Soṇakuṭikaṇṇavatthu
១៥៨. មហាកច្ចានស្ស បញ្ចវរបរិទស្សនា • 158. Mahākaccānassa pañcavaraparidassanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā
គិហិវិកតានុញ្ញាតាទិកថាវណ្ណនា • Gihivikatānuññātādikathāvaṇṇanā
សោណកុដិកណ្ណវត្ថុកថាវណ្ណនា • Soṇakuṭikaṇṇavatthukathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / សព្ពចម្មបដិក្ខេបាទិកថាវណ្ណនា • Sabbacammapaṭikkhepādikathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / គិហិវិកតានុញ្ញាតាទិកថាវណ្ណនា • Gihivikatānuññātādikathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi
១៥៥. សព្ពចម្មបដិក្ខេបាទិកថា • 155. Sabbacammapaṭikkhepādikathā
១៥៧. សោណកុដិកណ្ណវត្ថុកថា • 157. Soṇakuṭikaṇṇavatthukathā
