| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā |
មុចលិន្ទកថា
Mucalindakathā
៥. អកាលមេឃោតិ អសម្បត្តេ វស្សកាលេ ឧប្បន្នមេឃោ។ អយំ បន គិម្ហានំ បច្ឆិមេ មាសេ ឧទបាទិ។ សត្តាហវទ្ទលិកាតិ តស្មិំ ឧប្បន្នេ សត្តាហំ អវិច្ឆិន្នវុដ្ឋិកា អហោសិ។ សីតវាតទុទ្ទិនីតិ សា ច បន សត្តាហវទ្ទលិកា ឧទកផុសិតសម្មិស្សេន សីតវាតេន សមន្តា បរិព្ភមន្តេន ទូសិតទិវសត្តា សីតវាតទុទ្ទិនី នាម អហោសិ។ អថ ខោ មុចលិន្ទោ នាគរាជាតិ តស្សេវ មុចលិន្ទរុក្ខស្ស សមីបេ បោក្ខរណិយា និព្ពត្តោ មហានុភាវោ នាគរាជា។ សត្តក្ខត្តុំ ភោគេហិ បរិក្ខិបិត្វាតិ ឯវំ ភោគេហិ បរិក្ខិបិត្វា ឧបរិមុទ្ធនិ មហន្តំ ផណំ ករិត្វាវ ឋិតេ; តស្មិំ តស្ស បរិក្ខេបព្ភន្តរំ លោហបាសាទេ ភណ្ឌាគារគព្ភប្បមាណំ អហោសិ, តស្មា ភគវា និវាតេ បិហិតទ្វារវាតបានេ កូដាគារេ និសិន្នោ វិយ ជាតោ។ មា ភគវន្តំ សីតន្តិអាទិ តស្ស តថា ករិត្វា ឋានការណបរិទីបនំ។ សោ ហិ ‘‘មា ភគវន្តំ សីតំ ពាធយិត្ថ, មា ឧណ្ហំ, មា ឌំសាទិសម្ផស្សោ ពាធយិត្ថា’’តិ តថា ករិត្វា អដ្ឋាសិ។ តត្ថ កិញ្ចាបិ សត្តាហវទ្ទលិកាយ ឧណ្ហមេវ នត្ថិ, សចេ បន អន្តរន្តរា មេឃោ វិគច្ឆេយ្យ ឧណ្ហំ ភវេយ្យ , តម្បិ នំ មា ពាធយិត្ថាតិ ឯវំ តស្ស ចិន្តេតុំ យុត្តំ។ វិទ្ធន្តិ ឧព្ពិទ្ធំ; មេឃវិគមេន ទូរីភូតន្តិ អត្ថោ។ វិគតវលាហកន្តិ អបគតមេឃំ។ ទេវន្តិ អាកាសំ។ សកវណ្ណន្តិ អត្តនោ រូបំ។
5.Akālameghoti asampatte vassakāle uppannamegho. Ayaṃ pana gimhānaṃ pacchime māse udapādi. Sattāhavaddalikāti tasmiṃ uppanne sattāhaṃ avicchinnavuṭṭhikā ahosi. Sītavātaduddinīti sā ca pana sattāhavaddalikā udakaphusitasammissena sītavātena samantā paribbhamantena dūsitadivasattā sītavātaduddinī nāma ahosi. Atha kho mucalindo nāgarājāti tasseva mucalindarukkhassa samīpe pokkharaṇiyā nibbatto mahānubhāvo nāgarājā. Sattakkhattuṃ bhogehi parikkhipitvāti evaṃ bhogehi parikkhipitvā uparimuddhani mahantaṃ phaṇaṃ karitvāva ṭhite; tasmiṃ tassa parikkhepabbhantaraṃ lohapāsāde bhaṇḍāgāragabbhappamāṇaṃ ahosi, tasmā bhagavā nivāte pihitadvāravātapāne kūṭāgāre nisinno viya jāto. Mā bhagavantaṃ sītantiādi tassa tathā karitvā ṭhānakāraṇaparidīpanaṃ. So hi ‘‘mā bhagavantaṃ sītaṃ bādhayittha, mā uṇhaṃ, mā ḍaṃsādisamphasso bādhayitthā’’ti tathā karitvā aṭṭhāsi. Tattha kiñcāpi sattāhavaddalikāya uṇhameva natthi, sace pana antarantarā megho vigaccheyya uṇhaṃ bhaveyya , tampi naṃ mā bādhayitthāti evaṃ tassa cintetuṃ yuttaṃ. Viddhanti ubbiddhaṃ; meghavigamena dūrībhūtanti attho. Vigatavalāhakanti apagatameghaṃ. Devanti ākāsaṃ. Sakavaṇṇanti attano rūpaṃ.
សុខោ វិវេកោតិ និព្ពានសង្ខាតោ ឧបធិវិវេកោ សុខោ។ តុដ្ឋស្សាតិ ចតុមគ្គញាណសន្តោសេន សន្តុដ្ឋស្ស។ សុតធម្មស្សាតិ បកាសិតធម្មស្ស។ បស្សតោតិ តំ វិវេកំ យំ វា កិញ្ចិ បស្សិតព្ពំ នាម, តំ សព្ពំ អត្តនោ វីរិយពលាធិគតេន ញាណចក្ខុនា បស្សន្តស្ស។ អព្យាបជ្ជន្តិ អកុប្បនភាវោ; ឯតេន មេត្តាបុព្ពភាគោ ទស្សិតោ។ បាណភូតេសុ សំយមោតិ សត្តេសុ ច សំយមោ; អវិហិំសនភាវោ សុខោតិ អត្ថោ។ ឯតេន ករុណាបុព្ពភាគោ ទស្សិតោ។ សុខា វិរាគតា លោកេតិ វីតរាគតាបិ សុខាតិ ទីបេតិ។ កាមានំ សមតិក្កមោតិ យា ‘‘កាមានំ សមតិក្កមោ’’តិ វុច្ចតិ; សា វិរាគតាបិ សុខាតិ អត្ថោ។ ឯតេន អនាគាមិមគ្គោ កថិតោ។ អស្មិមានស្ស យោ វិនយោតិ ឥមិនា បន អរហត្តំ កថិតំ; អរហត្តញ្ហិ អស្មិមានស្ស ‘‘បស្សទ្ធិវិនយោ’’តិ វុច្ចតិ។ ឥតោ បរញ្ច សុខំ នាម នត្ថិ, តេនាហ ‘‘ឯតំ វេ បរមំ សុខ’’ន្តិ។
Sukho vivekoti nibbānasaṅkhāto upadhiviveko sukho. Tuṭṭhassāti catumaggañāṇasantosena santuṭṭhassa. Sutadhammassāti pakāsitadhammassa. Passatoti taṃ vivekaṃ yaṃ vā kiñci passitabbaṃ nāma, taṃ sabbaṃ attano vīriyabalādhigatena ñāṇacakkhunā passantassa. Abyāpajjanti akuppanabhāvo; etena mettāpubbabhāgo dassito. Pāṇabhūtesu saṃyamoti sattesu ca saṃyamo; avihiṃsanabhāvo sukhoti attho. Etena karuṇāpubbabhāgo dassito. Sukhā virāgatā loketi vītarāgatāpi sukhāti dīpeti. Kāmānaṃ samatikkamoti yā ‘‘kāmānaṃ samatikkamo’’ti vuccati; sā virāgatāpi sukhāti attho. Etena anāgāmimaggo kathito. Asmimānassa yo vinayoti iminā pana arahattaṃ kathitaṃ; arahattañhi asmimānassa ‘‘passaddhivinayo’’ti vuccati. Ito parañca sukhaṃ nāma natthi, tenāha ‘‘etaṃ ve paramaṃ sukha’’nti.
មុចលិន្ទកថា និដ្ឋិតា។
Mucalindakathā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi / ៣. មុចលិន្ទកថា • 3. Mucalindakathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / មុចលិន្ទកថាវណ្ណនា • Mucalindakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / មុចលិន្ទកថាវណ្ណនា • Mucalindakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / មុចលិន្ទកថាវណ្ណនា • Mucalindakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ៣. មុចលិន្ទកថា • 3. Mucalindakathā
