| Tipiṭaka / Tipiṭaka (English) / Majjhima Nikāya, English translation |
Show IAST transliterationមជ្ឈិម និកាយ ១០១
The Middle-Length Suttas Collection 101
ទេវទហសុត្ត
At Devadaha
ឯវំ មេ សុតំ—ឯកំ សមយំ ភគវា សក្កេសុ វិហរតិ ទេវទហំ នាម សក្យានំ និគមោ។ តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ: “ភិក្ខវោ”តិ។
So I have heard. At one time the Buddha was staying in the land of the Sakyans, near the Sakyan town named Devadaha. There the Buddha addressed the bhikkhus, “Bhikkhus!”
“ភទន្តេ”តិ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ។ ភគវា ឯតទវោច:
“Venerable sir,” they replied. The Buddha said this:
“សន្តិ, ភិក្ខវេ, ឯកេ សមណព្រាហ្មណា ឯវំវាទិនោ ឯវំទិដ្ឋិនោ: ‘យំ កិញ្ចាយំ បុរិសបុគ្គលោ បដិសំវេទេតិ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា, សព្ពំ តំ បុព្ពេកតហេតុ។ ឥតិ បុរាណានំ កម្មានំ តបសា ព្យន្តីភាវា, នវានំ កម្មានំ អករណា, អាយតិំ អនវស្សវោ; អាយតិំ អនវស្សវា កម្មក្ខយោ; កម្មក្ខយា ទុក្ខក្ខយោ; ទុក្ខក្ខយា វេទនាក្ខយោ; វេទនាក្ខយា សព្ពំ ទុក្ខំ និជ្ជិណ្ណំ ភវិស្សតីៜតិ។ ឯវំវាទិនោ, ភិក្ខវេ, និគណ្ឋា។
“Bhikkhus, there are some ascetics and brahmins who have this doctrine and view: ‘Everything this individual experiences—pleasurable, painful, or neutral—is because of past deeds. So, due to eliminating past deeds by mortification, and not doing any new deeds, there’s nothing to come up in the future. With nothing to come up in the future, deeds end. With the ending of deeds, suffering ends. With the ending of suffering, feeling ends. And with the ending of feeling, all suffering will have been worn away.’ Such is the doctrine of the Jain ascetics.
ឯវំវាទាហំ, ភិក្ខវេ, និគណ្ឋេ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វទាមិ: ‘សច្ចំ កិរ តុម្ហេ, អាវុសោ និគណ្ឋា, ឯវំវាទិនោ ឯវំទិដ្ឋិនោ—យំ កិញ្ចាយំ បុរិសបុគ្គលោ បដិសំវេទេតិ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា, សព្ពំ តំ បុព្ពេកតហេតុ។ ឥតិ បុរាណានំ កម្មានំ តបសា ព្យន្តីភាវា, នវានំ កម្មានំ អករណា, អាយតិំ អនវស្សវោ; អាយតិំ អនវស្សវា កម្មក្ខយោ; កម្មក្ខយា ទុក្ខក្ខយោ; ទុក្ខក្ខយា វេទនាក្ខយោ; វេទនាក្ខយា សព្ពំ ទុក្ខំ និជ្ជិណ្ណំ ភវិស្សតីៜតិ? តេ ច មេ, ភិក្ខវេ, និគណ្ឋា ឯវំ បុដ្ឋា ‘អាមាៜតិ បដិជានន្តិ។
I’ve gone up to the Jain ascetics who say this and said, ‘Is it really true that this is the venerables’ view?’ They admitted that it is.
ត្យាហំ ឯវំ វទាមិ: ‘កិំ បន តុម្ហេ, អាវុសោ និគណ្ឋា, ជានាថ—អហុវម្ហេវ មយំ បុព្ពេ, ន នាហុវម្ហាៜតិ?
I said to them, ‘But friends, do you know for sure that you existed in the past, and it is not the case that you didn’t exist?’
‘នោ ហិទំ, អាវុសោៜ។
‘No we don’t, friend.’
‘កិំ បន តុម្ហេ, អាវុសោ និគណ្ឋា, ជានាថ—អករម្ហេវ មយំ បុព្ពេ បាបកម្មំ, ន នាករម្ហាៜតិ?
‘But friends, do you know for sure that you did bad deeds in the past?’
‘នោ ហិទំ, អាវុសោៜ។
‘No we don’t, friend.’
‘កិំ បន តុម្ហេ, អាវុសោ និគណ្ឋា, ជានាថ—ឯវរូបំ វា ឯវរូបំ វា បាបកម្មំ អករម្ហាៜតិ?
‘But friends, do you know that you did such and such bad deeds?’
‘នោ ហិទំ, អាវុសោៜ។
‘No we don’t, friend.’
‘កិំ បន តុម្ហេ, អាវុសោ និគណ្ឋា, ជានាថ—ឯត្តកំ វា ទុក្ខំ និជ្ជិណ្ណំ, ឯត្តកំ វា ទុក្ខំ និជ្ជីរេតព្ពំ, ឯត្តកម្ហិ វា ទុក្ខេ និជ្ជិណ្ណេ សព្ពំ ទុក្ខំ និជ្ជិណ្ណំ ភវិស្សតីៜតិ?
‘But friends, do you know that so much suffering has already been worn away? Or that so much suffering still remains to be worn away? Or that when so much suffering is worn away all suffering will have been worn away?’
‘នោ ហិទំ, អាវុសោៜ។
‘No we don’t, friend.’
‘កិំ បន តុម្ហេ, អាវុសោ និគណ្ឋា, ជានាថ—ទិដ្ឋេវ ធម្មេ អកុសលានំ ធម្មានំ បហានំ, កុសលានំ ធម្មានំ ឧបសម្បទន៑ៜតិ?
‘But friends, do you know about giving up unskillful qualities in the present life and embracing skillful qualities?’
‘នោ ហិទំ, អាវុសោៜ។
‘No we don’t, friend.’
‘ឥតិ កិរ តុម្ហេ, អាវុសោ និគណ្ឋា, ន ជានាថ—អហុវម្ហេវ មយំ បុព្ពេ, ន នាហុវម្ហាតិ, ន ជានាថ—អករម្ហេវ មយំ បុព្ពេ បាបកម្មំ, ន នាករម្ហាតិ, ន ជានាថ—ឯវរូបំ វា ឯវរូបំ វា បាបកម្មំ អករម្ហាតិ, ន ជានាថ—ឯត្តកំ វា ទុក្ខំ និជ្ជិណ្ណំ, ឯត្តកំ វា ទុក្ខំ និជ្ជីរេតព្ពំ, ឯត្តកម្ហិ វា ទុក្ខេ និជ្ជិណ្ណេ សព្ពំ ទុក្ខំ និជ្ជិណ្ណំ ភវិស្សតីតិ, ន ជានាថ—ទិដ្ឋេវ ធម្មេ អកុសលានំ ធម្មានំ បហានំ, កុសលានំ ធម្មានំ ឧបសម្បទំ; ឯវំ សន្តេ អាយស្មន្តានំ និគណ្ឋានំ ន កល្លមស្ស វេយ្យាករណាយ: “យំ កិញ្ចាយំ បុរិសបុគ្គលោ បដិសំវេទេតិ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា, សព្ពំ តំ បុព្ពេកតហេតុ។ ឥតិ បុរាណានំ កម្មានំ តបសា ព្យន្តីភាវា, នវានំ កម្មានំ អករណា, អាយតិំ អនវស្សវោ; អាយតិំ អនវស្សវា កម្មក្ខយោ; កម្មក្ខយា ទុក្ខក្ខយោ; ទុក្ខក្ខយា វេទនាក្ខយោ; វេទនាក្ខយា សព្ពំ ទុក្ខំ និជ្ជិណ្ណំ ភវិស្សតី”តិ។
‘So it seems that you don’t know any of these things. In that case, it’s not appropriate for the Jain venerables to declare this.
សចេ បន តុម្ហេ, អាវុសោ និគណ្ឋា, ជានេយ្យាថ—អហុវម្ហេវ មយំ បុព្ពេ, ន នាហុវម្ហាតិ, ជានេយ្យាថ—អករម្ហេវ មយំ បុព្ពេ បាបកម្មំ, ន នាករម្ហាតិ, ជានេយ្យាថ—ឯវរូបំ វា ឯវរូបំ វា បាបកម្មំ អករម្ហាតិ, ជានេយ្យាថ—ឯត្តកំ វា ទុក្ខំ និជ្ជិណ្ណំ, ឯត្តកំ វា ទុក្ខំ និជ្ជីរេតព្ពំ, ឯត្តកម្ហិ វា ទុក្ខេ និជ្ជិណ្ណេ សព្ពំ ទុក្ខំ និជ្ជិណ្ណំ ភវិស្សតីតិ, ជានេយ្យាថ—ទិដ្ឋេវ ធម្មេ អកុសលានំ ធម្មានំ បហានំ, កុសលានំ ធម្មានំ ឧបសម្បទំ; ឯវំ សន្តេ អាយស្មន្តានំ និគណ្ឋានំ កល្លមស្ស វេយ្យាករណាយ: “យំ កិញ្ចាយំ បុរិសបុគ្គលោ បដិសំវេទេតិ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា, សព្ពំ តំ បុព្ពេកតហេតុ។ ឥតិ បុរាណានំ កម្មានំ តបសា ព្យន្តីភាវា, នវានំ កម្មានំ អករណា, អាយតិំ អនវស្សវោ; អាយតិំ អនវស្សវា កម្មក្ខយោ; កម្មក្ខយា ទុក្ខក្ខយោ; ទុក្ខក្ខយា វេទនាក្ខយោ; វេទនាក្ខយា សព្ពំ ទុក្ខំ និជ្ជិណ្ណំ ភវិស្សតី”តិ។
Now, supposing you did know these things. In that case, it would be appropriate for the Jain venerables to declare this.
សេយ្យថាបិ, អាវុសោ និគណ្ឋា, បុរិសោ សល្លេន វិទ្ធោ អស្ស សវិសេន គាឡ្ហូបលេបនេន; សោ សល្លស្សបិ វេធនហេតុ ទុក្ខា តិព្ពា កដុកា វេទនា វេទិយេយ្យ។ តស្ស មិត្តាមច្ចា ញាតិសាលោហិតា ភិសក្កំ សល្លកត្តំ ឧបដ្ឋាបេយ្យុំ។ តស្ស សោ ភិសក្កោ សល្លកត្តោ សត្ថេន វណមុខំ បរិកន្តេយ្យ; សោ សត្ថេនបិ វណមុខស្ស បរិកន្តនហេតុ ទុក្ខា តិព្ពា កដុកា វេទនា វេទិយេយ្យ។ តស្ស សោ ភិសក្កោ សល្លកត្តោ ឯសនិយា សល្លំ ឯសេយ្យ; សោ ឯសនិយាបិ សល្លស្ស ឯសនាហេតុ ទុក្ខា តិព្ពា កដុកា វេទនា វេទិយេយ្យ។ តស្ស សោ ភិសក្កោ សល្លកត្តោ សល្លំ អព្ពុហេយ្យ; សោ សល្លស្សបិ អព្ពុហនហេតុ ទុក្ខា តិព្ពា កដុកា វេទនា វេទិយេយ្យ។ តស្ស សោ ភិសក្កោ សល្លកត្តោ អគទង្គារំ វណមុខេ ឱទហេយ្យ; សោ អគទង្គារស្សបិ វណមុខេ ឱទហនហេតុ ទុក្ខា តិព្ពា កដុកា វេទនា វេទិយេយ្យ។ សោ អបរេន សមយេន រូឡ្ហេន វណេន សញ្ឆវិនា អរោគោ អស្ស សុខី សេរី សយំវសី យេន កាមង្គមោ។
Suppose a man was struck by an arrow thickly smeared with poison, causing painful feelings, sharp and severe. Their friends and colleagues, relatives and kin would get a field surgeon to treat them. The surgeon would cut open the wound with a scalpel, causing painful feelings, sharp and severe. They’d probe for the arrow, causing painful feelings, sharp and severe. They’d extract the arrow, causing painful feelings, sharp and severe. They’d apply cauterizing medicine to the wound, causing painful feelings, sharp and severe. After some time that wound would be healed and the skin regrown. They’d be healthy, happy, autonomous, master of themselves, able to go where they wanted.
តស្ស ឯវមស្ស: “អហំ ខោ បុព្ពេ សល្លេន វិទ្ធោ អហោសិំ សវិសេន គាឡ្ហូបលេបនេន។ សោហំ សល្លស្សបិ វេធនហេតុ ទុក្ខា តិព្ពា កដុកា វេទនា វេទិយិំ។ តស្ស មេ មិត្តាមច្ចា ញាតិសាលោហិតា ភិសក្កំ សល្លកត្តំ ឧបដ្ឋបេសុំ។ តស្ស មេ សោ ភិសក្កោ សល្លកត្តោ សត្ថេន វណមុខំ បរិកន្តិ; សោហំ សត្ថេនបិ វណមុខស្ស បរិកន្តនហេតុ ទុក្ខា តិព្ពា កដុកា វេទនា វេទិយិំ។ តស្ស មេ សោ ភិសក្កោ សល្លកត្តោ ឯសនិយា សល្លំ ឯសិ; សោ អហំ ឯសនិយាបិ សល្លស្ស ឯសនាហេតុ ទុក្ខា តិព្ពា កដុកា វេទនា វេទិយិំ។ តស្ស មេ សោ ភិសក្កោ សល្លកត្តោ សល្លំ អព្ពុហិ; សោហំ សល្លស្សបិ អព្ពុហនហេតុ ទុក្ខា តិព្ពា កដុកា វេទនា វេទិយិំ។ តស្ស មេ សោ ភិសក្កោ សល្លកត្តោ អគទង្គារំ វណមុខេ ឱទហិ; សោហំ អគទង្គារស្សបិ វណមុខេ ឱទហនហេតុ ទុក្ខា តិព្ពា កដុកា វេទនា វេទិយិំ។ សោម្ហិ ឯតរហិ រូឡ្ហេន វណេន សញ្ឆវិនា អរោគោ សុខី សេរី សយំវសី យេន កាមង្គមោ”តិ។
They’d think, “Earlier I was struck by an arrow thickly smeared with poison, causing painful feelings, sharp and severe. My friends and colleagues, relatives and kin got a field surgeon to treat me. At each step, the treatment was painful. But these days that wound is healed and the skin regrown. I’m healthy, happy, autonomous, my own master, able to go where I want.”
ឯវមេវ ខោ, អាវុសោ និគណ្ឋា, សចេ តុម្ហេ ជានេយ្យាថ—អហុវម្ហេវ មយំ បុព្ពេ, ន នាហុវម្ហាតិ, ជានេយ្យាថ—អករម្ហេវ មយំ បុព្ពេ បាបកម្មំ, ន នាករម្ហាតិ, ជានេយ្យាថ—ឯវរូបំ វា ឯវរូបំ វា បាបកម្មំ អករម្ហាតិ, ជានេយ្យាថ—ឯត្តកំ វា ទុក្ខំ និជ្ជិណ្ណំ, ឯត្តកំ វា ទុក្ខំ និជ្ជីរេតព្ពំ, ឯត្តកម្ហិ វា ទុក្ខេ និជ្ជិណ្ណេ សព្ពំ ទុក្ខំ និជ្ជិណ្ណំ ភវិស្សតីតិ, ជានេយ្យាថ—ទិដ្ឋេវ ធម្មេ អកុសលានំ ធម្មានំ បហានំ, កុសលានំ ធម្មានំ ឧបសម្បទំ; ឯវំ សន្តេ អាយស្មន្តានំ និគណ្ឋានំ កល្លមស្ស វេយ្យាករណាយ: “យំ កិញ្ចាយំ បុរិសបុគ្គលោ បដិសំវេទេតិ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា, សព្ពំ តំ បុព្ពេកតហេតុ។ ឥតិ បុរាណានំ កម្មានំ តបសា ព្យន្តីភាវា, នវានំ កម្មានំ អករណា, អាយតិំ អនវស្សវោ; អាយតិំ អនវស្សវា កម្មក្ខយោ; កម្មក្ខយា ទុក្ខក្ខយោ; ទុក្ខក្ខយា វេទនាក្ខយោ; វេទនាក្ខយា សព្ពំ ទុក្ខំ និជ្ជិណ្ណំ ភវិស្សតី”តិ។
In the same way, friends, if you knew about these things, it would be appropriate for the Jain venerables to declare this.
យស្មា ច ខោ តុម្ហេ, អាវុសោ និគណ្ឋា, ន ជានាថ—អហុវម្ហេវ មយំ បុព្ពេ, ន នាហុវម្ហាតិ, ន ជានាថ—អករម្ហេវ មយំ បុព្ពេ បាបកម្មំ, ន នាករម្ហាតិ, ន ជានាថ—ឯវរូបំ វា ឯវរូបំ វា បាបកម្មំ អករម្ហាតិ, ន ជានាថ—ឯត្តកំ វា ទុក្ខំ និជ្ជិណ្ណំ, ឯត្តកំ វា ទុក្ខំ និជ្ជីរេតព្ពំ, ឯត្តកម្ហិ វា ទុក្ខេ និជ្ជិណ្ណេ សព្ពំ ទុក្ខំ និជ្ជិណ្ណំ ភវិស្សតីតិ, ន ជានាថ—ទិដ្ឋេវ ធម្មេ អកុសលានំ ធម្មានំ បហានំ, កុសលានំ ធម្មានំ ឧបសម្បទំ; តស្មា អាយស្មន្តានំ និគណ្ឋានំ ន កល្លមស្ស វេយ្យាករណាយ: “យំ កិញ្ចាយំ បុរិសបុគ្គលោ បដិសំវេទេតិ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា, សព្ពំ តំ បុព្ពេកតហេតុ។ ឥតិ បុរាណានំ កម្មានំ តបសា ព្យន្តីភាវា, នវានំ កម្មានំ អករណា, អាយតិំ អនវស្សវោ; អាយតិំ អនវស្សវា កម្មក្ខយោ; កម្មក្ខយា ទុក្ខក្ខយោ; ទុក្ខក្ខយា វេទនាក្ខយោ; វេទនាក្ខយា សព្ពំ ទុក្ខំ និជ្ជិណ្ណំ ភវិស្សតី”ៜតិ។
But since you don’t know any of these things, it’s not appropriate for the Jain venerables to declare this.’
ឯវំ វុត្តេ, ភិក្ខវេ, តេ និគណ្ឋា មំ ឯតទវោចុំ: ‘និគណ្ឋោ, អាវុសោ, នាដបុត្តោ សព្ពញ្ញូ សព្ពទស្សាវី, អបរិសេសំ ញាណទស្សនំ បដិជានាតិ។ “ចរតោ ច មេ តិដ្ឋតោ ច សុត្តស្ស ច ជាគរស្ស ច សតតំ សមិតំ ញាណទស្សនំ បច្ចុបដ្ឋិតន៑”តិ។
When I said this, those Jain ascetics said to me, ‘Friend, the Jain ascetic of the Ñātika clan claims to be all-knowing and all-seeing, to know and see everything without exception, thus: “Knowledge and vision are constantly and continually present to me, while walking, standing, sleeping, and waking.”
សោ ឯវមាហ: “អត្ថិ ខោ វោ, អាវុសោ និគណ្ឋា, បុព្ពេវ បាបកម្មំ កតំ, តំ ឥមាយ កដុកាយ ទុក្ករការិកាយ និជ្ជីរេថ, យំ បនេត្ថ ឯតរហិ កាយេន សំវុតា វាចាយ សំវុតា មនសា សំវុតា តំ អាយតិំ បាបកម្មស្ស អករណំ។ ឥតិ បុរាណានំ កម្មានំ តបសា ព្យន្តីភាវា, នវានំ កម្មានំ អករណា, អាយតិំ អនវស្សវោ; អាយតិំ អនវស្សវា កម្មក្ខយោ; កម្មក្ខយា ទុក្ខក្ខយោ; ទុក្ខក្ខយា វេទនាក្ខយោ; វេទនាក្ខយា សព្ពំ ទុក្ខំ និជ្ជិណ្ណំ ភវិស្សតី”តិ។ តញ្ច បនម្ហាកំ រុច្ចតិ ចេវ ខមតិ ច, តេន ចម្ហា អត្តមនាៜតិ។
He says: “O friend Jain ascetics, you have done bad deeds in a past life. Wear them away with these severe and grueling austerities. And when you refrain from such deeds in the present by way of body, speech, and mind, you’re not doing any bad deeds for the future. So, due to eliminating past deeds by mortification, and not doing any new deeds, there’s nothing to come up in the future. With nothing to come up in the future, deeds end. With the ending of deeds, suffering ends. With the ending of suffering, feeling ends. And with the ending of feeling, all suffering will have been worn away.” We like and accept this, and we are satisfied with it.’
ឯវំ វុត្តេ, អហំ, ភិក្ខវេ, តេ និគណ្ឋេ ឯតទវោចំ: ‘បញ្ច ខោ ឥមេ, អាវុសោ និគណ្ឋា, ធម្មា ទិដ្ឋេវ ធម្មេ ទ្វិធាវិបាកា។ កតមេ បញ្ច? សទ្ធា, រុចិ, អនុស្សវោ, អាការបរិវិតក្កោ, ទិដ្ឋិនិជ្ឈានក្ខន្តិ—ឥមេ ខោ, អាវុសោ និគណ្ឋា, បញ្ច ធម្មា ទិដ្ឋេវ ធម្មេ ទ្វិធាវិបាកា។ តត្រាយស្មន្តានំ និគណ្ឋានំ កា អតីតំសេ សត្ថរិ សទ្ធា, កា រុចិ, កោ អនុស្សវោ, កោ អាការបរិវិតក្កោ, កា ទិដ្ឋិនិជ្ឈានក្ខន្តីៜតិ។ ឯវំវាទី ខោ អហំ, ភិក្ខវេ, និគណ្ឋេសុ ន កញ្ចិ សហធម្មិកំ វាទបដិហារំ សមនុបស្សាមិ។
When they said this, I said to them, ‘These five things can be seen to turn out in two different ways. What five? Faith, preference, oral tradition, reasoned contemplation, and acceptance of a view after consideration. These are the five things that can be seen to turn out in two different ways. In this case, what faith in your teacher do you have when it comes to the past? What preference, oral tradition, reasoned contemplation, or acceptance of a view after consideration?’ When I said this, I did not see any legitimate defense of their doctrine from the Jains.
បុន ចបរាហំ, ភិក្ខវេ, តេ និគណ្ឋេ ឯវំ វទាមិ: ‘តំ កិំ មញ្ញថ, អាវុសោ និគណ្ឋា។ យស្មិំ វោ សមយេ តិព្ពោ ឧបក្កមោ ហោតិ តិព្ពំ បធានំ, តិព្ពា តស្មិំ សមយេ ឱបក្កមិកា ទុក្ខា តិព្ពា កដុកា វេទនា វេទិយេថ; យស្មិំ បន វោ សមយេ ន តិព្ពោ ឧបក្កមោ ហោតិ ន តិព្ពំ បធានំ, ន តិព្ពា តស្មិំ សមយេ ឱបក្កមិកា ទុក្ខា តិព្ពា កដុកា វេទនា វេទិយេថាៜតិ?
Furthermore, I said to those Jain ascetics, ‘What do you think, friends? At a time of intense exertion and striving do you suffer painful, sharp, severe, acute feelings due to overexertion? Whereas at a time without intense exertion and striving do you not suffer painful, sharp, severe, acute feelings due to overexertion?’
‘យស្មិំ នោ, អាវុសោ គោតម, សមយេ តិព្ពោ ឧបក្កមោ ហោតិ តិព្ពំ បធានំ, តិព្ពា តស្មិំ សមយេ ឱបក្កមិកា ទុក្ខា តិព្ពា កដុកា វេទនា វេទិយាម; យស្មិំ បន នោ សមយេ ន តិព្ពោ ឧបក្កមោ ហោតិ ន តិព្ពំ បធានំ, ន តិព្ពា តស្មិំ សមយេ ឱបក្កមិកា ទុក្ខា តិព្ពា កដុកា វេទនា វេទិយាមាៜតិ។
‘Friend Gotama, at a time of intense exertion we suffer painful, sharp feelings due to overexertion, not without intense exertion.’
‘ឥតិ កិរ, អាវុសោ និគណ្ឋា, យស្មិំ វោ សមយេ តិព្ពោ ឧបក្កមោ ហោតិ តិព្ពំ បធានំ, តិព្ពា តស្មិំ សមយេ ឱបក្កមិកា ទុក្ខា តិព្ពា កដុកា វេទនា វេទិយេថ; យស្មិំ បន វោ សមយេ ន តិព្ពោ ឧបក្កមោ ហោតិ ន តិព្ពំ បធានំ, ន តិព្ពា តស្មិំ សមយេ ឱបក្កមិកា ទុក្ខា តិព្ពា កដុកា វេទនា វេទិយេថ។ ឯវំ សន្តេ អាយស្មន្តានំ និគណ្ឋានំ ន កល្លមស្ស វេយ្យាករណាយ: “យំ កិញ្ចាយំ បុរិសបុគ្គលោ បដិសំវេទេតិ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា, សព្ពំ តំ បុព្ពេកតហេតុ។ ឥតិ បុរាណានំ កម្មានំ តបសា ព្យន្តីភាវា, នវានំ កម្មានំ អករណា, អាយតិំ អនវស្សវោ; អាយតិំ អនវស្សវា កម្មក្ខយោ; កម្មក្ខយា ទុក្ខក្ខយោ; ទុក្ខក្ខយា វេទនាក្ខយោ; វេទនាក្ខយា សព្ពំ ទុក្ខំ និជ្ជិណ្ណំ ភវិស្សតី”តិ។
‘So it seems that only at a time of intense exertion do you suffer painful, sharp feelings due to overexertion, not without intense exertion. In that case, it’s not appropriate for the Jain venerables to declare: “Everything this individual experiences—pleasurable, painful, or neutral—is because of past deeds. …”
សចេ, អាវុសោ និគណ្ឋា, យស្មិំ វោ សមយេ តិព្ពោ ឧបក្កមោ ហោតិ តិព្ពំ បធានំ, ន តិព្ពា តស្មិំ សមយេ ឱបក្កមិកា ទុក្ខា តិព្ពា កដុកា វេទនា វេទិយេថ; យស្មិំ បន វោ សមយេ ន តិព្ពោ ឧបក្កមោ ហោតិ ន តិព្ពំ បធានំ, តិព្ពា តស្មិំ សមយេ ឱបក្កមិកា ទុក្ខា តិព្ពា កដុកា វេទនា វេទិយេថ; ឯវំ សន្តេ អាយស្មន្តានំ និគណ្ឋានំ កល្លមស្ស វេយ្យាករណាយ: “យំ កិញ្ចាយំ បុរិសបុគ្គលោ បដិសំវេទេតិ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា, សព្ពំ តំ បុព្ពេកតហេតុ។ ឥតិ បុរាណានំ កម្មានំ តបសា ព្យន្តីភាវា, នវានំ កម្មានំ អករណា, អាយតិំ អនវស្សវោ; អាយតិំ អនវស្សវា កម្មក្ខយោ; កម្មក្ខយា ទុក្ខក្ខយោ; ទុក្ខក្ខយា វេទនាក្ខយោ; វេទនាក្ខយា សព្ពំ ទុក្ខំ និជ្ជិណ្ណំ ភវិស្សតី”តិ។
If at a time of intense exertion you did not suffer painful, sharp feelings due to overexertion, and if without intense exertion you did experience such feelings, it would be appropriate for the Jain venerables to declare this.
យស្មា ច ខោ, អាវុសោ និគណ្ឋា, យស្មិំ វោ សមយេ តិព្ពោ ឧបក្កមោ ហោតិ តិព្ពំ បធានំ, តិព្ពា តស្មិំ សមយេ ឱបក្កមិកា ទុក្ខា តិព្ពា កដុកា វេទនា វេទិយេថ; យស្មិំ បន វោ សមយេ ន តិព្ពោ ឧបក្កមោ ហោតិ ន តិព្ពំ បធានំ, ន តិព្ពា តស្មិំ សមយេ ឱបក្កមិកា ទុក្ខា តិព្ពា កដុកា វេទនា វេទិយេថ; តេ តុម្ហេ សាមំយេវ ឱបក្កមិកា ទុក្ខា តិព្ពា កដុកា វេទនា វេទយមានា អវិជ្ជា អញ្ញាណា សម្មោហា វិបច្ចេថ: “យំ កិញ្ចាយំ បុរិសបុគ្គលោ បដិសំវេទេតិ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា, សព្ពំ តំ បុព្ពេកតហេតុ។ ឥតិ បុរាណានំ កម្មានំ តបសា ព្យន្តីភាវា, នវានំ កម្មានំ អករណា, អាយតិំ អនវស្សវោ; អាយតិំ អនវស្សវា កម្មក្ខយោ; កម្មក្ខយា ទុក្ខក្ខយោ; ទុក្ខក្ខយា វេទនាក្ខយោ; វេទនាក្ខយា សព្ពំ ទុក្ខំ និជ្ជិណ្ណំ ភវិស្សតី”ៜតិ។ ឯវំវាទីបិ ខោ អហំ, ភិក្ខវេ, និគណ្ឋេសុ ន កញ្ចិ សហធម្មិកំ វាទបដិហារំ សមនុបស្សាមិ។
But since this is not the case, aren’t you experiencing painful, sharp feelings due only to your own exertion, which out of ignorance, unknowing, and confusion you misconstrue to imply: “Everything this individual experiences—pleasurable, painful, or neutral—is because of past deeds. …”?’ When I said this, I did not see any legitimate defense of their doctrine from the Jains.
បុន ចបរាហំ, ភិក្ខវេ, តេ និគណ្ឋេ ឯវំ វទាមិ: ‘តំ កិំ មញ្ញថាវុសោ និគណ្ឋា, យមិទំ កម្មំ ទិដ្ឋធម្មវេទនីយំ តំ ឧបក្កមេន វា បធានេន វា សម្បរាយវេទនីយំ ហោតូតិ លព្ភមេតន៑ៜតិ?
Furthermore, I said to those Jain ascetics, ‘What do you think, friends? If a deed is to be experienced in this life, can exertion make it be experienced in lives to come?’
‘នោ ហិទំ, អាវុសោៜ។
‘No, friend.’
‘យំ បនិទំ កម្មំ សម្បរាយវេទនីយំ តំ ឧបក្កមេន វា បធានេន វា ទិដ្ឋធម្មវេទនីយំ ហោតូតិ លព្ភមេតន៑ៜតិ?
‘But if a deed is to be experienced in lives to come, can exertion make it be experienced in this life?’
‘នោ ហិទំ, អាវុសោៜ។
‘No, friend.’
‘តំ កិំ មញ្ញថាវុសោ និគណ្ឋា, យមិទំ កម្មំ សុខវេទនីយំ តំ ឧបក្កមេន វា បធានេន វា ទុក្ខវេទនីយំ ហោតូតិ លព្ភមេតន៑ៜតិ?
‘What do you think, friends? If a deed is to be experienced as pleasure, can exertion make it be experienced as pain?’
‘នោ ហិទំ, អាវុសោៜ។
‘No, friend.’
‘យំ បនិទំ កម្មំ ទុក្ខវេទនីយំ តំ ឧបក្កមេន វា បធានេន វា សុខវេទនីយំ ហោតូតិ លព្ភមេតន៑ៜតិ?
‘But if a deed is to be experienced as pain, can exertion make it be experienced as pleasure?’
‘នោ ហិទំ, អាវុសោៜ។
‘No, friend.’
‘តំ កិំ មញ្ញថាវុសោ និគណ្ឋា, យមិទំ កម្មំ បរិបក្កវេទនីយំ តំ ឧបក្កមេន វា បធានេន វា អបរិបក្កវេទនីយំ ហោតូតិ លព្ភមេតន៑ៜតិ?
‘What do you think, friends? If a deed is to be experienced when fully ripened, can exertion make it be experienced when not fully ripened?’
‘នោ ហិទំ, អាវុសោៜ។
‘No, friend.’
‘យំ បនិទំ កម្មំ អបរិបក្កវេទនីយំ តំ ឧបក្កមេន វា បធានេន វា បរិបក្កវេទនីយំ ហោតូតិ លព្ភមេតន៑ៜតិ?
‘But if a deed is to be experienced when not fully ripened, can exertion make it be experienced when fully ripened?’
‘នោ ហិទំ, អាវុសោៜ។
‘No, friend.’
‘តំ កិំ មញ្ញថាវុសោ និគណ្ឋា, យមិទំ កម្មំ ពហុវេទនីយំ តំ ឧបក្កមេន វា បធានេន វា អប្បវេទនីយំ ហោតូតិ លព្ភមេតន៑ៜតិ?
‘What do you think, friends? If a deed is to be experienced strongly, can exertion make it be experienced weakly?’
‘នោ ហិទំ, អាវុសោៜ។
‘No, friend.’
‘យំ បនិទំ កម្មំ អប្បវេទនីយំ តំ ឧបក្កមេន វា បធានេន វា ពហុវេទនីយំ ហោតូតិ លព្ភមេតន៑ៜតិ?
‘But if a deed is to be experienced weakly, can exertion make it be experienced strongly?’
‘នោ ហិទំ, អាវុសោៜ។
‘No, friend.’
‘តំ កិំ មញ្ញថាវុសោ និគណ្ឋា, យមិទំ កម្មំ សវេទនីយំ តំ ឧបក្កមេន វា បធានេន វា អវេទនីយំ ហោតូតិ លព្ភមេតន៑ៜតិ?
‘What do you think, friends? If a deed is to be experienced, can exertion make it not be experienced?’
‘នោ ហិទំ, អាវុសោៜ។
‘No, friend.’
‘យំ បនិទំ កម្មំ អវេទនីយំ តំ ឧបក្កមេន វា បធានេន វា សវេទនីយំ ហោតូតិ លព្ភមេតន៑ៜតិ?
‘But if a deed is not to be experienced, can exertion make it be experienced?’
‘នោ ហិទំ, អាវុសោៜ។
‘No, friend.’
‘ឥតិ កិរ, អាវុសោ និគណ្ឋា, យមិទំ កម្មំ ទិដ្ឋធម្មវេទនីយំ តំ ឧបក្កមេន វា បធានេន វា សម្បរាយវេទនីយំ ហោតូតិ អលព្ភមេតំ, យំ បនិទំ កម្មំ សម្បរាយវេទនីយំ តំ ឧបក្កមេន វា បធានេន វា ទិដ្ឋធម្មវេទនីយំ ហោតូតិ អលព្ភមេតំ, យមិទំ កម្មំ សុខវេទនីយំ តំ ឧបក្កមេន វា បធានេន វា ទុក្ខវេទនីយំ ហោតូតិ អលព្ភមេតំ, យមិទំ កម្មំ ទុក្ខវេទនីយំ តំ ឧបក្កមេន វា បធានេន វា សុខវេទនីយំ ហោតូតិ អលព្ភមេតំ, យមិទំ កម្មំ បរិបក្កវេទនីយំ តំ ឧបក្កមេន វា បធានេន វា អបរិបក្កវេទនីយំ ហោតូតិ អលព្ភមេតំ, យមិទំ កម្មំ អបរិបក្កវេទនីយំ តំ ឧបក្កមេន វា បធានេន វា បរិបក្កវេទនីយំ ហោតូតិ អលព្ភមេតំ, យមិទំ កម្មំ ពហុវេទនីយំ តំ ឧបក្កមេន វា បធានេន វា អប្បវេទនីយំ ហោតូតិ អលព្ភមេតំ, យមិទំ កម្មំ អប្បវេទនីយំ តំ ឧបក្កមេន វា បធានេន វា ពហុវេទនីយំ ហោតូតិ អលព្ភមេតំ, យមិទំ កម្មំ សវេទនីយំ តំ ឧបក្កមេន វា បធានេន វា អវេទនីយំ ហោតូតិ អលព្ភមេតំ, យមិទំ កម្មំ អវេទនីយំ តំ ឧបក្កមេន វា បធានេន វា សវេទនីយំ ហោតូតិ អលព្ភមេតំ; ឯវំ សន្តេ អាយស្មន្តានំ និគណ្ឋានំ អផលោ ឧបក្កមោ ហោតិ, អផលំ បធានំៜ។
‘So it seems that exertion cannot change the way deeds are experienced in any of these ways. This being so, your exertion and striving are fruitless.’
ឯវំវាទី, ភិក្ខវេ, និគណ្ឋា។ ឯវំវាទីនំ, ភិក្ខវេ, និគណ្ឋានំ ទស សហធម្មិកា វាទានុវាទា គារយ្ហំ ឋានំ អាគច្ឆន្តិ។
Such is the doctrine of the Jain ascetics. Saying this, the Jain ascetics deserve rebuke and criticism on ten legitimate grounds.
សចេ, ភិក្ខវេ, សត្តា បុព្ពេកតហេតុ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទេន្តិ; អទ្ធា, ភិក្ខវេ, និគណ្ឋា បុព្ពេ ទុក្កដកម្មការិនោ យំ ឯតរហិ ឯវរូបា ទុក្ខា តិព្ពា កដុកា វេទនា វេទិយន្តិ។ សចេ, ភិក្ខវេ, សត្តា ឥស្សរនិម្មានហេតុ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទេន្តិ; អទ្ធា, ភិក្ខវេ, និគណ្ឋា បាបកេន ឥស្សរេន និម្មិតា យំ ឯតរហិ ឯវរូបា ទុក្ខា តិព្ពា កដុកា វេទនា វេទិយន្តិ។ សចេ, ភិក្ខវេ, សត្តា សង្គតិភាវហេតុ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទេន្តិ; អទ្ធា, ភិក្ខវេ, និគណ្ឋា បាបសង្គតិកា យំ ឯតរហិ ឯវរូបា ទុក្ខា តិព្ពា កដុកា វេទនា វេទិយន្តិ។ សចេ, ភិក្ខវេ, សត្តា អភិជាតិហេតុ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទេន្តិ; អទ្ធា, ភិក្ខវេ, និគណ្ឋា បាបាភិជាតិកា យំ ឯតរហិ ឯវរូបា ទុក្ខា តិព្ពា កដុកា វេទនា វេទិយន្តិ។ សចេ, ភិក្ខវេ, សត្តា ទិដ្ឋធម្មូបក្កមហេតុ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទេន្តិ; អទ្ធា, ភិក្ខវេ, និគណ្ឋា ឯវរូបា ទិដ្ឋធម្មូបក្កមា យំ ឯតរហិ ឯវរូបា ទុក្ខា តិព្ពា កដុកា វេទនា វេទិយន្តិ។
If sentient beings experience pleasure and pain because of past deeds, clearly the Jains have done bad deeds in the past, since they now experience such intense pain. If sentient beings experience pleasure and pain because of God Almighty’s creation, clearly the Jains were created by a bad God, since they now experience such intense pain. If sentient beings experience pleasure and pain because of circumstance and nature, clearly the Jains arise from bad circumstances, since they now experience such intense pain. If sentient beings experience pleasure and pain because of the class of rebirth, clearly the Jains have been reborn in a bad class, since they now experience such intense pain. If sentient beings experience pleasure and pain because of exertion in the present, clearly the Jains exert themselves badly in the present, since they now experience such intense pain.
សចេ, ភិក្ខវេ, សត្តា បុព្ពេកតហេតុ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទេន្តិ, គារយ្ហា និគណ្ឋា; នោ ចេ សត្តា បុព្ពេកតហេតុ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទេន្តិ, គារយ្ហា និគណ្ឋា។ សចេ, ភិក្ខវេ, សត្តា ឥស្សរនិម្មានហេតុ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទេន្តិ, គារយ្ហា និគណ្ឋា; នោ ចេ សត្តា ឥស្សរនិម្មានហេតុ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទេន្តិ, គារយ្ហា និគណ្ឋា។ សចេ, ភិក្ខវេ, សត្តា សង្គតិភាវហេតុ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទេន្តិ, គារយ្ហា និគណ្ឋា; នោ ចេ សត្តា សង្គតិភាវហេតុ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទេន្តិ, គារយ្ហា និគណ្ឋា។ សចេ, ភិក្ខវេ, សត្តា អភិជាតិហេតុ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទេន្តិ, គារយ្ហា និគណ្ឋា; នោ ចេ សត្តា អភិជាតិហេតុ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទេន្តិ, គារយ្ហា និគណ្ឋា។ សចេ, ភិក្ខវេ, សត្តា ទិដ្ឋធម្មូបក្កមហេតុ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទេន្តិ, គារយ្ហា និគណ្ឋា; នោ ចេ សត្តា ទិដ្ឋធម្មូបក្កមហេតុ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទេន្តិ, គារយ្ហា និគណ្ឋា។ ឯវំវាទី, ភិក្ខវេ, និគណ្ឋា។ ឯវំវាទីនំ, ភិក្ខវេ, និគណ្ឋានំ ឥមេ ទស សហធម្មិកា វាទានុវាទា គារយ្ហំ ឋានំ អាគច្ឆន្តិ។ ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អផលោ ឧបក្កមោ ហោតិ, អផលំ បធានំ។
The Jains deserve criticism whether or not sentient beings experience pleasure and pain because of past deeds, or God Almighty’s creation, or circumstance and nature, or class of rebirth, or exertion in the present. Such is the doctrine of the Jain ascetics. The Jain ascetics who say this deserve rebuke and criticism on these ten legitimate grounds. That’s how exertion and striving is fruitless.
កថញ្ច, ភិក្ខវេ, សផលោ ឧបក្កមោ ហោតិ, សផលំ បធានំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ន ហេវ អនទ្ធភូតំ អត្តានំ ទុក្ខេន អទ្ធភាវេតិ, ធម្មិកញ្ច សុខំ ន បរិច្ចជតិ, តស្មិញ្ច សុខេ អនធិមុច្ឆិតោ ហោតិ។ សោ ឯវំ បជានាតិ: ‘ឥមស្ស ខោ មេ ទុក្ខនិទានស្ស សង្ខារំ បទហតោ សង្ខារប្បធានា វិរាគោ ហោតិ, ឥមស្ស បន មេ ទុក្ខនិទានស្ស អជ្ឈុបេក្ខតោ ឧបេក្ខំ ភាវយតោ វិរាគោ ហោតីៜតិ។ សោ យស្ស ហិ ខ្វាស្ស ទុក្ខនិទានស្ស សង្ខារំ បទហតោ សង្ខារប្បធានា វិរាគោ ហោតិ, សង្ខារំ តត្ថ បទហតិ។ យស្ស បនស្ស ទុក្ខនិទានស្ស អជ្ឈុបេក្ខតោ ឧបេក្ខំ ភាវយតោ វិរាគោ ហោតិ, ឧបេក្ខំ តត្ថ ភាវេតិ។ តស្ស តស្ស ទុក្ខនិទានស្ស សង្ខារំ បទហតោ សង្ខារប្បធានា វិរាគោ ហោតិ—ឯវម្បិស្ស តំ ទុក្ខំ និជ្ជិណ្ណំ ហោតិ។ តស្ស តស្ស ទុក្ខនិទានស្ស អជ្ឈុបេក្ខតោ ឧបេក្ខំ ភាវយតោ វិរាគោ ហោតិ—ឯវម្បិស្ស តំ ទុក្ខំ និជ្ជិណ្ណំ ហោតិ។
And how is exertion and striving fruitful? It’s when a bhikkhu doesn’t bring suffering upon themselves; and they don’t give up legitimate pleasure, but they’re not besotted with that pleasure. They understand: ‘When I actively strive I become dispassionate towards this source of suffering. But when I develop equanimity I become dispassionate towards this other source of suffering.’ So they either actively strive or develop equanimity as appropriate. Through active striving they become dispassionate towards that specific source of suffering, and so that suffering is worn away. Through developing equanimity they become dispassionate towards that other source of suffering, and so that suffering is worn away.
សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, បុរិសោ ឥត្ថិយា សារត្តោ បដិពទ្ធចិត្តោ តិព្ពច្ឆន្ទោ តិព្ពាបេក្ខោ។ សោ តំ ឥត្ថិំ បស្សេយ្យ អញ្ញេន បុរិសេន សទ្ធិំ សន្តិដ្ឋន្តិំ សល្លបន្តិំ សញ្ជគ្ឃន្តិំ សំហសន្តិំ។
Suppose a man is in love with a woman, full of intense desire and lust. Then he sees her standing together with another man, chatting, giggling, and laughing.
តំ កិំ មញ្ញថ, ភិក្ខវេ, អបិ នុ តស្ស បុរិសស្ស អមុំ ឥត្ថិំ ទិស្វា អញ្ញេន បុរិសេន សទ្ធិំ សន្តិដ្ឋន្តិំ សល្លបន្តិំ សញ្ជគ្ឃន្តិំ សំហសន្តិំ ឧប្បជ្ជេយ្យុំ សោកបរិទេវទុក្ខទោមនស្សូបាយាសា”តិ?
What do you think, bhikkhus? Would that give rise to sorrow, lamentation, pain, sadness, and distress for him?”
“ឯវំ, ភន្តេ”។ “តំ កិស្ស ហេតុ”? “អមុ ហិ, ភន្តេ, បុរិសោ អមុស្សា ឥត្ថិយា សារត្តោ បដិពទ្ធចិត្តោ តិព្ពច្ឆន្ទោ តិព្ពាបេក្ខោ។ តស្មា តំ ឥត្ថិំ ទិស្វា អញ្ញេន បុរិសេន សទ្ធិំ សន្តិដ្ឋន្តិំ សល្លបន្តិំ សញ្ជគ្ឃន្តិំ សំហសន្តិំ ឧប្បជ្ជេយ្យុំ សោកបរិទេវទុក្ខទោមនស្សូបាយាសា”តិ។
“Yes, sir. Why is that? Because that man is in love that woman, full of intense desire and lust.”
“អថ ខោ, ភិក្ខវេ, តស្ស បុរិសស្ស ឯវមស្ស: ‘អហំ ខោ អមុស្សា ឥត្ថិយា សារត្តោ បដិពទ្ធចិត្តោ តិព្ពច្ឆន្ទោ តិព្ពាបេក្ខោ។ តស្ស មេ អមុំ ឥត្ថិំ ទិស្វា អញ្ញេន បុរិសេន សទ្ធិំ សន្តិដ្ឋន្តិំ សល្លបន្តិំ សញ្ជគ្ឃន្តិំ សំហសន្តិំ ឧប្បជ្ជន្តិ សោកបរិទេវទុក្ខទោមនស្សូបាយាសា។ យន្នូនាហំ យោ មេ អមុស្សា ឥត្ថិយា ឆន្ទរាគោ តំ បជហេយ្យន៑ៜតិ។ សោ យោ អមុស្សា ឥត្ថិយា ឆន្ទរាគោ តំ បជហេយ្យ។ សោ តំ ឥត្ថិំ បស្សេយ្យ អបរេន សមយេន អញ្ញេន បុរិសេន សទ្ធិំ សន្តិដ្ឋន្តិំ សល្លបន្តិំ សញ្ជគ្ឃន្តិំ សំហសន្តិំ។
“Then that man might think: ‘I’m in love with that woman, full of intense desire and lust. When I saw her standing together with another man, chatting, giggling, and laughing, it gave rise to sorrow, lamentation, pain, sadness, and distress for me. Why don’t I give up that desire and lust for that woman?’ So that’s what he did. Some time later he sees her again standing together with another man, chatting, giggling, and laughing.
តំ កិំ មញ្ញថ, ភិក្ខវេ, អបិ នុ តស្ស បុរិសស្ស អមុំ ឥត្ថិំ ទិស្វា អញ្ញេន បុរិសេន សទ្ធិំ សន្តិដ្ឋន្តិំ សល្លបន្តិំ សញ្ជគ្ឃន្តិំ សំហសន្តិំ ឧប្បជ្ជេយ្យុំ សោកបរិទេវទុក្ខទោមនស្សូបាយាសា”តិ?
What do you think, bhikkhus? Would that give rise to sorrow, lamentation, pain, sadness, and distress for him?”
“នោ ហេតំ, ភន្តេ”។ “តំ កិស្ស ហេតុ”? “អមុ ហិ, ភន្តេ, បុរិសោ អមុស្សា ឥត្ថិយា វិរាគោ។ តស្មា តំ ឥត្ថិំ ទិស្វា អញ្ញេន បុរិសេន សទ្ធិំ សន្តិដ្ឋន្តិំ សល្លបន្តិំ សញ្ជគ្ឃន្តិំ សំហសន្តិំ ន ឧប្បជ្ជេយ្យុំ សោកបរិទេវទុក្ខទោមនស្សូបាយាសា”តិ។
“No, sir. Why is that? Because he no longer desires that woman.”
“ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ន ហេវ អនទ្ធភូតំ អត្តានំ ទុក្ខេន អទ្ធភាវេតិ, ធម្មិកញ្ច សុខំ ន បរិច្ចជតិ, តស្មិញ្ច សុខេ អនធិមុច្ឆិតោ ហោតិ។ សោ ឯវំ បជានាតិ: ‘ឥមស្ស ខោ មេ ទុក្ខនិទានស្ស សង្ខារំ បទហតោ សង្ខារប្បធានា វិរាគោ ហោតិ, ឥមស្ស បន មេ ទុក្ខនិទានស្ស អជ្ឈុបេក្ខតោ ឧបេក្ខំ ភាវយតោ វិរាគោ ហោតីៜតិ។ សោ យស្ស ហិ ខ្វាស្ស ទុក្ខនិទានស្ស សង្ខារំ បទហតោ សង្ខារប្បធានា វិរាគោ ហោតិ, សង្ខារំ តត្ថ បទហតិ; យស្ស បនស្ស ទុក្ខនិទានស្ស អជ្ឈុបេក្ខតោ ឧបេក្ខំ ភាវយតោ វិរាគោ ហោតិ, ឧបេក្ខំ តត្ថ ភាវេតិ។ តស្ស តស្ស ទុក្ខនិទានស្ស សង្ខារំ បទហតោ សង្ខារប្បធានា វិរាគោ ហោតិ—ឯវម្បិស្ស តំ ទុក្ខំ និជ្ជិណ្ណំ ហោតិ។ តស្ស តស្ស ទុក្ខនិទានស្ស អជ្ឈុបេក្ខតោ ឧបេក្ខំ ភាវយតោ វិរាគោ ហោតិ—ឯវម្បិស្ស តំ ទុក្ខំ និជ្ជិណ្ណំ ហោតិ។ ឯវម្បិ, ភិក្ខវេ, សផលោ ឧបក្កមោ ហោតិ, សផលំ បធានំ។
“In the same way, a bhikkhu doesn’t bring suffering upon themselves; and they don’t give up legitimate pleasure, but they’re not besotted with that pleasure. They understand: ‘When I actively strive I become dispassionate towards this source of suffering. But when I develop equanimity I become dispassionate towards this other source of suffering.’ So they either actively strive or develop equanimity as appropriate. Through active striving they become dispassionate towards that specific source of suffering, and so that suffering is worn away. Through developing equanimity they become dispassionate towards that other source of suffering, and so that suffering is worn away. That’s how exertion and striving is fruitful.
បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ: ‘យថាសុខំ ខោ មេ វិហរតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ; ទុក្ខាយ បន មេ អត្តានំ បទហតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ។ យន្នូនាហំ ទុក្ខាយ អត្តានំ បទហេយ្យន៑ៜតិ។ សោ ទុក្ខាយ អត្តានំ បទហតិ។ តស្ស ទុក្ខាយ អត្តានំ បទហតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ។ សោ ន អបរេន សមយេន ទុក្ខាយ អត្តានំ បទហតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? យស្ស ហិ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អត្ថាយ ទុក្ខាយ អត្តានំ បទហេយ្យ ស្វាស្ស អត្ថោ អភិនិប្ផន្នោ ហោតិ។ តស្មា ន អបរេន សមយេន ទុក្ខាយ អត្តានំ បទហតិ។
Furthermore, a bhikkhu reflects: ‘When I live as I please, unskillful qualities grow and skillful qualities decline. But when I strive painfully, unskillful qualities decline and skillful qualities grow. Why don’t I strive painfully?’ So that’s what they do, and as they do so unskillful qualities decline and skillful qualities grow. After some time, they no longer strive painfully. Why is that? Because they have accomplished the goal for which they strived painfully.
សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, ឧសុការោ តេជនំ ទ្វីសុ អលាតេសុ អាតាបេតិ បរិតាបេតិ ឧជុំ ករោតិ កម្មនិយំ។ យតោ ខោ, ភិក្ខវេ, ឧសុការស្ស តេជនំ ទ្វីសុ អលាតេសុ អាតាបិតំ ហោតិ បរិតាបិតំ ឧជុំ កតំ កម្មនិយំ, ន សោ តំ អបរេន សមយេន ឧសុការោ តេជនំ ទ្វីសុ អលាតេសុ អាតាបេតិ បរិតាបេតិ ឧជុំ ករោតិ កម្មនិយំ។ តំ កិស្ស ហេតុ? យស្ស ហិ សោ, ភិក្ខវេ, អត្ថាយ ឧសុការោ តេជនំ ទ្វីសុ អលាតេសុ អាតាបេយ្យ បរិតាបេយ្យ ឧជុំ ករេយ្យ កម្មនិយំ ស្វាស្ស អត្ថោ អភិនិប្ផន្នោ ហោតិ។ តស្មា ន អបរេន សមយេន ឧសុការោ តេជនំ ទ្វីសុ អលាតេសុ អាតាបេតិ បរិតាបេតិ ឧជុំ ករោតិ កម្មនិយំ។
Suppose an arrowsmith was heating an arrow shaft between two firebrands, making it straight and fit for use. After it’s been made straight and fit for use, they’d no longer heat it to make it straight and fit for use. Why is that? Because they have accomplished the goal for which they heated it.
ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ: ‘យថាសុខំ ខោ មេ វិហរតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ; ទុក្ខាយ បន មេ អត្តានំ បទហតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ។ យន្នូនាហំ ទុក្ខាយ អត្តានំ បទហេយ្យន៑ៜតិ។ សោ ទុក្ខាយ អត្តានំ បទហតិ។ តស្ស ទុក្ខាយ អត្តានំ បទហតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ។ សោ ន អបរេន សមយេន ទុក្ខាយ អត្តានំ បទហតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? យស្ស ហិ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អត្ថាយ ទុក្ខាយ អត្តានំ បទហេយ្យ ស្វាស្ស អត្ថោ អភិនិប្ផន្នោ ហោតិ។ តស្មា ន អបរេន សមយេន ទុក្ខាយ អត្តានំ បទហតិ។ ឯវម្បិ, ភិក្ខវេ, សផលោ ឧបក្កមោ ហោតិ, សផលំ បធានំ។
In the same way, a bhikkhu reflects: ‘When I live as I please, unskillful qualities grow and skillful qualities decline. But when I strive painfully, unskillful qualities decline and skillful qualities grow. Why don’t I strive painfully?’ … After some time, they no longer strive painfully. That too is how exertion and striving is fruitful.
បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ឥធ តថាគតោ លោកេ ឧប្បជ្ជតិ អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ វិជ្ជាចរណសម្បន្នោ សុគតោ លោកវិទូ អនុត្តរោ បុរិសទម្មសារថិ សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ពុទ្ធោ ភគវា។ សោ ឥមំ លោកំ សទេវកំ សមារកំ សព្រហ្មកំ សស្សមណព្រាហ្មណិំ បឹ សទេវមនុស្សំ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទេតិ។ សោ ធម្មំ ទេសេតិ អាទិកល្យាណំ មជ្ឈេកល្យាណំ បរិយោសានកល្យាណំ សាត្ថំ សព្យញ្ជនំ, កេវលបរិបុណ្ណំ បរិសុទ្ធំ ព្រហ្មចរិយំ បកាសេតិ។
Furthermore, a Realized One arises in the world, perfected, a fully awakened Buddha, accomplished in knowledge and conduct, holy, knower of the world, supreme guide for those who wish to train, teacher of gods and humans, awakened, blessed. He has realized with his own insight this world—with its gods, Māras and Brahmās, this population with its ascetics and brahmins, gods and humans—and he makes it known to others. He teaches Dhamma that’s good in the beginning, good in the middle, and good in the end, meaningful and well-phrased. And he reveals a spiritual practice that’s entirely full and pure.
តំ ធម្មំ សុណាតិ គហបតិ វា គហបតិបុត្តោ វា អញ្ញតរស្មិំ វា កុលេ បច្ចាជាតោ។ សោ តំ ធម្មំ សុត្វា តថាគតេ សទ្ធំ បដិលភតិ។ សោ តេន សទ្ធាបដិលាភេន សមន្នាគតោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ: ‘សម្ពាធោ ឃរាវាសោ រជាបថោ, អព្ភោកាសោ បព្ពជ្ជា។ នយិទំ សុករំ អគារំ អជ្ឈាវសតា ឯកន្តបរិបុណ្ណំ ឯកន្តបរិសុទ្ធំ សង្ខលិខិតំ ព្រហ្មចរិយំ ចរិតុំ។ យន្នូនាហំ កេសមស្សុំ ឱហារេត្វា កាសាយានិ វត្ថានិ អច្ឆាទេត្វា អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជេយ្យន៑ៜតិ។ សោ អបរេន សមយេន អប្បំ វា ភោគក្ខន្ធំ បហាយ មហន្តំ វា ភោគក្ខន្ធំ បហាយ, អប្បំ វា ញាតិបរិវដ្ដំ បហាយ មហន្តំ វា ញាតិបរិវដ្ដំ បហាយ កេសមស្សុំ ឱហារេត្វា កាសាយានិ វត្ថានិ អច្ឆាទេត្វា អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជតិ។
A householder hears that teaching, or a householder’s child, or someone reborn in a good family. They gain faith in the Realized One, and reflect: ‘Living in a house is cramped and dirty, but the life of one gone forth is wide open. It’s not easy for someone living at home to lead the spiritual life utterly full and pure, like a polished shell. Why don’t I shave off my hair and beard, dress in ocher robes, and go forth from the lay life to homelessness?’ After some time they give up a large or small fortune, and a large or small family circle. They shave off hair and beard, dress in ocher robes, and go forth from the lay life to homelessness.
សោ ឯវំ បព្ពជិតោ សមានោ ភិក្ខូនំ សិក្ខាសាជីវសមាបន្នោ បាណាតិបាតំ បហាយ បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ និហិតទណ្ឌោ និហិតសត្ថោ, លជ្ជី ទយាបន្នោ សព្ពបាណភូតហិតានុកម្បី វិហរតិ។ អទិន្នាទានំ បហាយ អទិន្នាទានា បដិវិរតោ ហោតិ ទិន្នាទាយី ទិន្នបាដិកង្ខី, អថេនេន សុចិភូតេន អត្តនា វិហរតិ។ អព្រហ្មចរិយំ បហាយ ព្រហ្មចារី ហោតិ អារាចារី វិរតោ មេថុនា គាមធម្មា។ មុសាវាទំ បហាយ មុសាវាទា បដិវិរតោ ហោតិ សច្ចវាទី សច្ចសន្ធោ ថេតោ បច្ចយិកោ អវិសំវាទកោ លោកស្ស។ បិសុណំ វាចំ បហាយ បិសុណាយ វាចាយ បដិវិរតោ ហោតិ; ឥតោ សុត្វា ន អមុត្រ អក្ខាតា ឥមេសំ ភេទាយ, អមុត្រ វា សុត្វា ន ឥមេសំ អក្ខាតា អមូសំ ភេទាយ—ឥតិ ភិន្នានំ វា សន្ធាតា សហិតានំ វា អនុប្បទាតា សមគ្គារាមោ សមគ្គរតោ សមគ្គនន្ទី សមគ្គករណិំ វាចំ ភាសិតា ហោតិ។ ផរុសំ វាចំ បហាយ ផរុសាយ វាចាយ បដិវិរតោ ហោតិ; យា សា វាចា នេលា កណ្ណសុខា បេមនីយា ហទយង្គមា បោរី ពហុជនកន្តា ពហុជនមនាបា តថារូបិំ វាចំ ភាសិតា ហោតិ។ សម្ផប្បលាបំ បហាយ សម្ផប្បលាបា បដិវិរតោ ហោតិ កាលវាទី ភូតវាទី អត្ថវាទី ធម្មវាទី វិនយវាទី, និធានវតិំ វាចំ ភាសិតា កាលេន សាបទេសំ បរិយន្តវតិំ អត្ថសំហិតំ។ សោ ពីជគាមភូតគាមសមារម្ភា បដិវិរតោ ហោតិ។ ឯកភត្តិកោ ហោតិ រត្តូបរតោ វិរតោ វិកាលភោជនា។ នច្ចគីតវាទិតវិសូកទស្សនា បដិវិរតោ ហោតិ។ មាលាគន្ធវិលេបនធារណមណ្ឌនវិភូសនដ្ឋានា បដិវិរតោ ហោតិ។ ឧច្ចាសយនមហាសយនា បដិវិរតោ ហោតិ។ ជាតរូបរជតបដិគ្គហណា បដិវិរតោ ហោតិ។ អាមកធញ្ញបដិគ្គហណា បដិវិរតោ ហោតិ។ អាមកមំសបដិគ្គហណា បដិវិរតោ ហោតិ។ ឥត្ថិកុមារិកបដិគ្គហណា បដិវិរតោ ហោតិ។ ទាសិទាសបដិគ្គហណា បដិវិរតោ ហោតិ។ អជេឡកបដិគ្គហណា បដិវិរតោ ហោតិ។ កុក្កុដសូករបដិគ្គហណា បដិវិរតោ ហោតិ។ ហត្ថិគវស្សវឡវបដិគ្គហណា បដិវិរតោ ហោតិ។ ខេត្តវត្ថុបដិគ្គហណា បដិវិរតោ ហោតិ។ ទូតេយ្យបហិណគមនានុយោគា បដិវិរតោ ហោតិ។ កយវិក្កយា បដិវិរតោ ហោតិ។ តុលាកូដកំសកូដមានកូដា បដិវិរតោ ហោតិ។ ឧក្កោដនវញ្ចននិកតិសាចិយោគា បដិវិរតោ ហោតិ។ ឆេទនវធពន្ធនវិបរាមោសអាលោបសហសាការា បដិវិរតោ ហោតិ។
Once they’ve gone forth, they take up the training and livelihood of the bhikkhus. They give up killing living creatures, renouncing the rod and the sword. They’re scrupulous and kind, living full of compassion for all living beings. They give up stealing. They take only what’s given, and expect only what’s given. They keep themselves clean by not thieving. They give up unchastity. They are celibate, set apart, avoiding the vulgar act of sex. They give up lying. They speak the truth and stick to the truth. They’re honest and trustworthy, and don’t trick the world with their words. They give up divisive speech. They don’t repeat in one place what they heard in another so as to divide people against each other. Instead, they reconcile those who are divided, supporting unity, delighting in harmony, loving harmony, speaking words that promote harmony. They give up harsh speech. They speak in a way that’s mellow, pleasing to the ear, lovely, going to the heart, polite, likable and agreeable to the people. They give up talking nonsense. Their words are timely, true, and meaningful, in line with the teaching and training. They say things at the right time which are valuable, reasonable, succinct, and beneficial. They avoid injuring plants and seeds. They eat in one part of the day, abstaining from eating at night and food at the wrong time. They avoid seeing shows of dancing, singing, and music . They avoid beautifying and adorning themselves with garlands, perfumes, and makeup. They avoid high and luxurious beds. They avoid receiving gold and money, raw grains, raw meat, women and girls, male and female bondservants, goats and sheep, chickens and pigs, elephants, cows, horses, and mares, and fields and land. They avoid running errands and messages; buying and selling; falsifying weights, metals, or measures; bribery, fraud, cheating, and duplicity; mutilation, murder, abduction, banditry, plunder, and violence.
សោ សន្តុដ្ឋោ ហោតិ កាយបរិហារិកេន ចីវរេន, កុច្ឆិបរិហារិកេន បិណ្ឌបាតេន។ សោ យេន យេនេវ បក្កមតិ សមាទាយេវ បក្កមតិ។ សេយ្យថាបិ នាម បក្ខី សកុណោ យេន យេនេវ ឌេតិ សបត្តភារោវ ឌេតិ; ឯវមេវ ភិក្ខុ សន្តុដ្ឋោ ហោតិ កាយបរិហារិកេន ចីវរេន, កុច្ឆិបរិហារិកេន បិណ្ឌបាតេន; សោ យេន យេនេវ បក្កមតិ សមាទាយេវ បក្កមតិ។ សោ ឥមិនា អរិយេន សីលក្ខន្ធេន សមន្នាគតោ អជ្ឈត្តំ អនវជ្ជសុខំ បដិសំវេទេតិ។
They’re content with robes to look after the body and almsfood to look after the belly. Wherever they go, they set out taking only these things. They’re like a bird: wherever it flies, wings are its only burden. In the same way, a bhikkhu is content with robes to look after the body and almsfood to look after the belly. Wherever they go, they set out taking only these things. When they have this entire spectrum of noble ethics, they experience a blameless happiness inside themselves.
សោ ចក្ខុនា រូបំ ទិស្វា ន និមិត្តគ្គាហី ហោតិ នានុព្យញ្ជនគ្គាហី។ យត្វាធិករណមេនំ ចក្ខុន្ទ្រិយំ អសំវុតំ វិហរន្តំ អភិជ្ឈាទោមនស្សា បាបកា អកុសលា ធម្មា អន្វាស្សវេយ្យុំ តស្ស សំវរាយ បដិបជ្ជតិ, រក្ខតិ ចក្ខុន្ទ្រិយំ, ចក្ខុន្ទ្រិយេ សំវរំ អាបជ្ជតិ។ សោតេន សទ្ទំ សុត្វា …បេ… ឃានេន គន្ធំ ឃាយិត្វា …បេ… ជិវ្ហាយ រសំ សាយិត្វា …បេ… កាយេន ផោដ្ឋព្ពំ ផុសិត្វា …បេ… មនសា ធម្មំ វិញ្ញាយ ន និមិត្តគ្គាហី ហោតិ នានុព្យញ្ជនគ្គាហី។ យត្វាធិករណមេនំ មនិន្ទ្រិយំ អសំវុតំ វិហរន្តំ អភិជ្ឈាទោមនស្សា បាបកា អកុសលា ធម្មា អន្វាស្សវេយ្យុំ តស្ស សំវរាយ បដិបជ្ជតិ, រក្ខតិ មនិន្ទ្រិយំ, មនិន្ទ្រិយេ សំវរំ អាបជ្ជតិ។ សោ ឥមិនា អរិយេន ឥន្ទ្រិយសំវរេន សមន្នាគតោ អជ្ឈត្តំ អព្យាសេកសុខំ បដិសំវេទេតិ។
When they see a sight with their eyes, they don’t get caught up in the features and details. If the faculty of sight were left unrestrained, bad unskillful qualities of covetousness and displeasure would become overwhelming. For this reason, they practice restraint, protecting the faculty of sight, and achieving its restraint. When they hear a sound with their ears … When they smell an odor with their nose … When they taste a flavor with their tongue … When they feel a touch with their body … When they know a thought with their mind, they don’t get caught up in the features and details. If the faculty of mind were left unrestrained, bad unskillful qualities of covetousness and displeasure would become overwhelming. For this reason, they practice restraint, protecting the faculty of mind, and achieving its restraint. When they have this noble sense restraint, they experience an unsullied (bodily) pleasure inside themselves.
សោ អភិក្កន្តេ បដិក្កន្តេ សម្បជានការី ហោតិ, អាលោកិតេ វិលោកិតេ សម្បជានការី ហោតិ, សមិញ្ជិតេ បសារិតេ សម្បជានការី ហោតិ, សង្ឃាដិបត្តចីវរធារណេ សម្បជានការី ហោតិ, អសិតេ បីតេ ខាយិតេ សាយិតេ សម្បជានការី ហោតិ, ឧច្ចារបស្សាវកម្មេ សម្បជានការី ហោតិ, គតេ ឋិតេ និសិន្នេ សុត្តេ ជាគរិតេ ភាសិតេ តុណ្ហីភាវេ សម្បជានការី ហោតិ។
They act with focused awareness when going out and coming back; when looking ahead and aside; when bending and extending the limbs; when bearing the outer robe, bowl and robes; when eating, drinking, chewing, and tasting; when urinating and defecating; when walking, standing, sitting, sleeping, waking, speaking, and keeping silent.
សោ ឥមិនា ច អរិយេន សីលក្ខន្ធេន សមន្នាគតោ, ឥមាយ ច អរិយាយ សន្តុដ្ឋិយា សមន្នាគតោ, ឥមិនា ច អរិយេន ឥន្ទ្រិយសំវរេន សមន្នាគតោ, ឥមិនា ច អរិយេន សតិសម្បជញ្ញេន សមន្នាគតោ វិវិត្តំ សេនាសនំ ភជតិ អរញ្ញំ រុក្ខមូលំ បព្ពតំ កន្ទរំ គិរិគុហំ សុសានំ វនបត្ថំ អព្ភោកាសំ បលាលបុញ្ឹ។ សោ បច្ឆាភត្តំ បិណ្ឌបាតបដិក្កន្តោ និសីទតិ បល្លង្កំ អាភុជិត្វា, ឧជុំ កាយំ បណិធាយ, បរិមុខំ សតិំ ឧបដ្ឋបេត្វា។
When they have this entire spectrum of noble ethics, this noble sense restraint, and this noble mindfulness and focused awareness, they frequent a secluded lodging—a wilderness, the root of a tree, a hill, a ravine, a mountain cave, a charnel ground, a forest, the open air, a heap of straw. After the meal, they return from almsround, sit down cross-legged, set their body straight, and establish mindfulness in front of them.
សោ អភិជ្ឈំ លោកេ បហាយ វិគតាភិជ្ឈេន ចេតសា វិហរតិ, អភិជ្ឈាយ ចិត្តំ បរិសោធេតិ។ ព្យាបាទបទោសំ បហាយ អព្យាបន្នចិត្តោ វិហរតិ សព្ពបាណភូតហិតានុកម្បី, ព្យាបាទបទោសា ចិត្តំ បរិសោធេតិ។ ថិនមិទ្ធំ បហាយ វិគតថិនមិទ្ធោ វិហរតិ អាលោកសញ្ញី សតោ សម្បជានោ, ថិនមិទ្ធា ចិត្តំ បរិសោធេតិ។ ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចំ បហាយ អនុទ្ធតោ វិហរតិ អជ្ឈត្តំ វូបសន្តចិត្តោ, ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចា ចិត្តំ បរិសោធេតិ។ វិចិកិច្ឆំ បហាយ តិណ្ណវិចិកិច្ឆោ វិហរតិ អកថង្កថី កុសលេសុ ធម្មេសុ, វិចិកិច្ឆាយ ចិត្តំ បរិសោធេតិ។
Giving up covetousness for the world, they meditate with a heart rid of covetousness, cleansing the mind of covetousness. Giving up ill will and malevolence, they meditate with a mind rid of ill will, full of compassion for all living beings, cleansing the mind of ill will. Giving up dullness and drowsiness, they meditate with a mind rid of dullness and drowsiness, perceiving light, mindful and aware, cleansing the mind of dullness and drowsiness. Giving up restlessness and remorse, they meditate without restlessness, their mind peaceful inside, cleansing the mind of restlessness and remorse. Giving up doubt, they meditate having gone beyond doubt, not undecided about skillful qualities, cleansing the mind of doubt.
សោ ឥមេ បញ្ច នីវរណេ បហាយ ចេតសោ ឧបក្កិលេសេ បញ្ញាយ ទុព្ពលីករណេ វិវិច្ចេវ កាមេហិ វិវិច្ច អកុសលេហិ ធម្មេហិ សវិតក្កំ សវិចារំ វិវេកឹ បីតិសុខំ បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ។ ឯវម្បិ, ភិក្ខវេ, សផលោ ឧបក្កមោ ហោតិ, សផលំ បធានំ។
They give up these five hindrances, corruptions of the heart that weaken wisdom. Then, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, they enter and remain in the first jhāna, which has the (mental) joy and (bodily) pleasure born of seclusion, while thougths are being born and sustained analysis is going on. That too is how exertion and striving is fruitful.
បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ វិតក្កវិចារានំ វូបសមា អជ្ឈត្តំ សម្បសាទនំ ចេតសោ ឯកោទិភាវំ អវិតក្កំ អវិចារំ សមាធិឹ បីតិសុខំ ទុតិយំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ។ ឯវម្បិ, ភិក្ខវេ, សផលោ ឧបក្កមោ ហោតិ, សផលំ បធានំ។
Furthermore, as the thougths being born and the sustained analysis going on are stilled, they enter and remain in the second jhāna, which has the (mental) joy and (bodily) pleasure born of samādhi, with internal clarity and mind at one, without thougths being born and without sustained analysis going on. That too is how exertion and striving is fruitful.
បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ បីតិយា ច វិរាគា ឧបេក្ខកោ ច វិហរតិ សតោ ច សម្បជានោ, សុខញ្ច កាយេន បដិសំវេទេតិ។ យំ តំ អរិយា អាចិក្ខន្តិ: ‘ឧបេក្ខកោ សតិមា សុខវិហារីៜតិ តតិយំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ។ ឯវម្បិ, ភិក្ខវេ, សផលោ ឧបក្កមោ ហោតិ, សផលំ បធានំ។
Furthermore, with the fading away of (mental) joy, a bhikkhu enters and remains in the third jhāna, where they meditate with equanimity, mindful and aware, personally feeling deeply the (bodily) pleasure of which the noble ones declare, ‘Equanimous and mindful, a pleasure is to meditate.’ That too is how exertion and striving is fruitful.
បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សុខស្ស ច បហានា ទុក្ខស្ស ច បហានា, បុព្ពេវ សោមនស្សទោមនស្សានំ អត្ថង្គមា, អទុក្ខមសុខំ ឧបេក្ខាសតិបារិសុទ្ធិំ ចតុត្ថំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ។ ឯវម្បិ, ភិក្ខវេ, សផលោ ឧបក្កមោ ហោតិ, សផលំ បធានំ។
Furthermore, giving up pleasure and pain, and ending former happiness and sadness, they enter and remain in the fourth jhāna, without pleasure or pain, with pure equanimity and mindfulness. That too is how exertion and striving is fruitful.
សោ ឯវំ សមាហិតេ ចិត្តេ បរិសុទ្ធេ បរិយោទាតេ អនង្គណេ វិគតូបក្កិលេសេ មុទុភូតេ កម្មនិយេ ឋិតេ អានេញ្ជប្បត្តេ បុព្ពេនិវាសានុស្សតិញាណាយ ចិត្តំ អភិនិន្នាមេតិ។ សោ អនេកវិហិតំ បុព្ពេនិវាសំ អនុស្សរតិ, សេយ្យថិទំ—ឯកម្បិ ជាតិំ ទ្វេបិ ជាតិយោ តិស្សោបិ ជាតិយោ ចតស្សោបិ ជាតិយោ បញ្ចបិ ជាតិយោ ទសបិ ជាតិយោ វីសម្បិ ជាតិយោ តិំសម្បិ ជាតិយោ ចត្តាលីសម្បិ ជាតិយោ បញ្ញាសម្បិ ជាតិយោ ជាតិសតម្បិ ជាតិសហស្សម្បិ ជាតិសតសហស្សម្បិ អនេកេបិ សំវដ្ដកប្បេ អនេកេបិ វិវដ្ដកប្បេ អនេកេបិ សំវដ្ដវិវដ្ដកប្បេ: ‘អមុត្រាសិំ ឯវំនាមោ ឯវង្គោត្តោ ឯវំវណ្ណោ ឯវមាហារោ ឯវំសុខទុក្ខប្បដិសំវេទី ឯវមាយុបរិយន្តោ, សោ តតោ ចុតោ អមុត្រ ឧទបាទិំ; តត្រាបាសិំ ឯវំនាមោ ឯវង្គោត្តោ ឯវំវណ្ណោ ឯវមាហារោ ឯវំសុខទុក្ខប្បដិសំវេទី ឯវមាយុបរិយន្តោ, សោ តតោ ចុតោ ឥធូបបន្នោៜតិ។ ឥតិ សាការំ សៅទ្ទេសំ អនេកវិហិតំ បុព្ពេនិវាសំ អនុស្សរតិ។ ឯវម្បិ, ភិក្ខវេ, សផលោ ឧបក្កមោ ហោតិ, សផលំ បធានំ។
When their mind has become immersed in samādhi like this—purified, bright, flawless, rid of corruptions, pliable, workable, steady, and imperturbable—they extend it toward recollection of past lives. They recollect many kinds of past lives, that is, one, two, three, four, five, ten, twenty, thirty, forty, fifty, a hundred, a thousand, a hundred thousand rebirths; many eons of the world contracting, many eons of the world expanding, many eons of the world contracting and expanding. They remember: ‘There, I was named this, my clan was that, I looked like this, and that was my food. This was how I felt pleasure and pain, and that was how my life ended. When I passed away from that place I was reborn somewhere else. There, too, I was named this, my clan was that, I looked like this, and that was my food. This was how I felt pleasure and pain, and that was how my life ended. When I passed away from that place I was reborn here.’ And so they recollect their many kinds of past lives, with features and details. That too is how exertion and striving is fruitful.
សោ ឯវំ សមាហិតេ ចិត្តេ បរិសុទ្ធេ បរិយោទាតេ អនង្គណេ វិគតូបក្កិលេសេ មុទុភូតេ កម្មនិយេ ឋិតេ អានេញ្ជប្បត្តេ សត្តានំ ចុតូបបាតញាណាយ ចិត្តំ អភិនិន្នាមេតិ។ សោ ទិព្ពេន ចក្ខុនា វិសុទ្ធេន អតិក្កន្តមានុសកេន សត្តេ បស្សតិ ចវមានេ ឧបបជ្ជមានេ ហីនេ បណីតេ សុវណ្ណេ ទុព្ពណ្ណេ, សុគតេ ទុគ្គតេ យថាកម្មូបគេ សត្តេ បជានាតិ: ‘ឥមេ វត ភោន្តោ សត្តា កាយទុច្ចរិតេន សមន្នាគតា វចីទុច្ចរិតេន សមន្នាគតា មនោទុច្ចរិតេន សមន្នាគតា អរិយានំ ឧបវាទកា មិច្ឆាទិដ្ឋិកា មិច្ឆាទិដ្ឋិកម្មសមាទានា, តេ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបន្នា។ ឥមេ វា បន ភោន្តោ សត្តា កាយសុចរិតេន សមន្នាគតា វចីសុចរិតេន សមន្នាគតា មនោសុចរិតេន សមន្នាគតា អរិយានំ អនុបវាទកា សម្មាទិដ្ឋិកា សម្មាទិដ្ឋិកម្មសមាទានា, តេ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបន្នាៜតិ។ ឥតិ ទិព្ពេន ចក្ខុនា វិសុទ្ធេន អតិក្កន្តមានុសកេន សត្តេ បស្សតិ ចវមានេ ឧបបជ្ជមានេ ហីនេ បណីតេ សុវណ្ណេ ទុព្ពណ្ណេ, សុគតេ ទុគ្គតេ យថាកម្មូបគេ សត្តេ បជានាតិ។ ឯវម្បិ, ភិក្ខវេ, សផលោ ឧបក្កមោ ហោតិ, សផលំ បធានំ។
When their mind has become immersed in samādhi like this—purified, bright, flawless, rid of corruptions, pliable, workable, steady, and imperturbable—they extend it toward knowledge of the death and rebirth of sentient beings. With clairvoyance that is purified and superhuman, they see sentient beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, in a good place or a bad place. They understood how sentient beings are reborn according to their deeds: ‘These dear beings did bad things by way of body, speech, and mind. They spoke ill of the noble ones; they had wrong view; and they chose to act out of that wrong view. When their body breaks up, after death, they’re reborn in a place of loss, a bad place, the underworld, hell. These dear beings, however, did good things by way of body, speech, and mind. They never spoke ill of the noble ones; they had right view; and they chose to act out of that right view. When their body breaks up, after death, they’re reborn in a good place, a heavenly realm.’ And so, with clairvoyance that is purified and superhuman, they see sentient beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, in a good place or a bad place. They understand how sentient beings are reborn according to their deeds. That too is how exertion and striving is fruitful.
សោ ឯវំ សមាហិតេ ចិត្តេ បរិសុទ្ធេ បរិយោទាតេ អនង្គណេ វិគតូបក្កិលេសេ មុទុភូតេ កម្មនិយេ ឋិតេ អានេញ្ជប្បត្តេ អាសវានំ ខយញាណាយ ចិត្តំ អភិនិន្នាមេតិ។ សោ ‘ឥទំ ទុក្ខន៑ៜតិ យថាភូតំ បជានាតិ, ‘អយំ ទុក្ខសមុទយោៜតិ យថាភូតំ បជានាតិ, ‘អយំ ទុក្ខនិរោធោៜតិ យថាភូតំ បជានាតិ, ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទាៜតិ យថាភូតំ បជានាតិ; ‘ឥមេ អាសវាៜតិ យថាភូតំ បជានាតិ, ‘អយំ អាសវសមុទយោៜតិ យថាភូតំ បជានាតិ, ‘អយំ អាសវនិរោធោៜតិ យថាភូតំ បជានាតិ, ‘អយំ អាសវនិរោធគាមិនី បដិបទាៜតិ យថាភូតំ បជានាតិ។
When their mind has become immersed in samādhi like this—purified, bright, flawless, rid of corruptions, pliable, workable, steady, and imperturbable—they extend it toward knowledge of the ending of defilements. They truly understand: ‘This is suffering’ … ‘This is the origin of suffering’ … ‘This is the cessation of suffering’ … ‘This is the practice that leads to the cessation of suffering’. They truly understand: ‘These are defilements’ … ‘This is the origin of defilements’ … ‘This is the cessation of defilements’ … ‘This is the practice that leads to the cessation of defilements’.
តស្ស ឯវំ ជានតោ ឯវំ បស្សតោ កាមាសវាបិ ចិត្តំ វិមុច្ចតិ, ភវាសវាបិ ចិត្តំ វិមុច្ចតិ, អវិជ្ជាសវាបិ ចិត្តំ វិមុច្ចតិ។ វិមុត្តស្មិំ វិមុត្តមិតិ ញាណំ ហោតិ។
Knowing and seeing like this, their mind is freed from the defilements of sensuality, desire to be reborn, and ignorance. When they’re freed, they know they’re freed.
‘ខីណា ជាតិ, វុសិតំ ព្រហ្មចរិយំ, កតំ ករណីយំ, នាបរំ ឥត្ថត្តាយាៜតិ បជានាតិ។ ឯវម្បិ ខោ, ភិក្ខវេ, សផលោ ឧបក្កមោ ហោតិ, សផលំ បធានំ។ ឯវំវាទី, ភិក្ខវេ, តថាគតា។ ឯវំវាទីនំ, ភិក្ខវេ, តថាគតានំ ទស សហធម្មិកា បាសំសដ្ឋានា អាគច្ឆន្តិ។
They understand: ‘Rebirth is ended, the spiritual journey has been completed, what had to be done has been done, there is no return to any state of existence.’ That too is how exertion and striving is fruitful. Such is the doctrine of the Realized One. Saying this, the Realized One deserves praise on ten legitimate grounds.
សចេ, ភិក្ខវេ, សត្តា បុព្ពេកតហេតុ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទេន្តិ; អទ្ធា, ភិក្ខវេ, តថាគតោ បុព្ពេ សុកតកម្មការី យំ ឯតរហិ ឯវរូបា អនាសវា សុខា វេទនា វេទេតិ។ សចេ, ភិក្ខវេ, សត្តា ឥស្សរនិម្មានហេតុ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទេន្តិ; អទ្ធា, ភិក្ខវេ, តថាគតោ ភទ្ទកេន ឥស្សរេន និម្មិតោ យំ ឯតរហិ ឯវរូបា អនាសវា សុខា វេទនា វេទេតិ។ សចេ, ភិក្ខវេ, សត្តា សង្គតិភាវហេតុ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទេន្តិ; អទ្ធា, ភិក្ខវេ, តថាគតោ កល្យាណសង្គតិកោ យំ ឯតរហិ ឯវរូបា អនាសវា សុខា វេទនា វេទេតិ។ សចេ, ភិក្ខវេ, សត្តា អភិជាតិហេតុ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទេន្តិ; អទ្ធា, ភិក្ខវេ, តថាគតោ កល្យាណាភិជាតិកោ យំ ឯតរហិ ឯវរូបា អនាសវា សុខា វេទនា វេទេតិ។ សចេ, ភិក្ខវេ, សត្តា ទិដ្ឋធម្មូបក្កមហេតុ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទេន្តិ; អទ្ធា, ភិក្ខវេ, តថាគតោ កល្យាណទិដ្ឋធម្មូបក្កមោ យំ ឯតរហិ ឯវរូបា អនាសវា សុខា វេទនា វេទេតិ។
If sentient beings experience pleasure and pain because of past deeds, clearly the Realized One has done good deeds in the past, since he now experiences such undefiled pleasure. If sentient beings experience pleasure and pain because of God Almighty’s creation, clearly the Realized One was created by a good God, since he now experiences such undefiled pleasure. If sentient beings experience pleasure and pain because of circumstance and nature, clearly the Realized One arises from good circumstances, since he now experiences such undefiled pleasure. If sentient beings experience pleasure and pain because of the class of rebirth, clearly the Realized One was reborn in a good class, since he now experiences such undefiled pleasure. If sentient beings experience pleasure and pain because of exertion in the present, clearly the Realized One exerts himself well in the present, since he now experiences such undefiled pleasure.
សចេ, ភិក្ខវេ, សត្តា បុព្ពេកតហេតុ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទេន្តិ, បាសំសោ តថាគតោ; នោ ចេ សត្តា បុព្ពេកតហេតុ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទេន្តិ, បាសំសោ តថាគតោ។ សចេ, ភិក្ខវេ, សត្តា ឥស្សរនិម្មានហេតុ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទេន្តិ, បាសំសោ តថាគតោ; នោ ចេ សត្តា ឥស្សរនិម្មានហេតុ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទេន្តិ, បាសំសោ តថាគតោ។ សចេ, ភិក្ខវេ, សត្តា សង្គតិភាវហេតុ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទេន្តិ, បាសំសោ តថាគតោ; នោ ចេ សត្តា សង្គតិភាវហេតុ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទេន្តិ, បាសំសោ តថាគតោ។ សចេ, ភិក្ខវេ, សត្តា អភិជាតិហេតុ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទេន្តិ, បាសំសោ តថាគតោ; នោ ចេ សត្តា អភិជាតិហេតុ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទេន្តិ, បាសំសោ តថាគតោ។ សចេ, ភិក្ខវេ, សត្តា ទិដ្ឋធម្មូបក្កមហេតុ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទេន្តិ, បាសំសោ តថាគតោ; នោ ចេ សត្តា ទិដ្ឋធម្មូបក្កមហេតុ សុខទុក្ខំ បដិសំវេទេន្តិ, បាសំសោ តថាគតោ។ ឯវំវាទី, ភិក្ខវេ, តថាគតា។ ឯវំវាទីនំ, ភិក្ខវេ, តថាគតានំ ឥមេ ទស សហធម្មិកា បាសំសដ្ឋានា អាគច្ឆន្តី”តិ។
The Realized One deserves praise whether or not sentient beings experience pleasure and pain because of past deeds, or God Almighty’s creation, or circumstance and nature, or class of rebirth, or exertion in the present. Such is the doctrine of the Realized One. Saying this, the Realized One deserves praise on these ten legitimate grounds.”
ឥទមវោច ភគវា។ អត្តមនា តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទុន្តិ។
That is what the Buddha said. Satisfied, the bhikkhus approved what the Buddha said.
ទេវទហសុត្តំ និដ្ឋិតំ បឋមំ។
The authoritative text of the Majjhima Nikāya is the Pāli text. The English translation is provided as an aid to the study of the original Pāli text. [CREDITS »]
