| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā |
ឧរុវេលបាដិហារិយកថាវណ្ណនា
Uruvelapāṭihāriyakathāvaṇṇanā
៣៧-៨. វសេយ្យាមាតិ ‘‘ត្វញ្ច អហញ្ច វសេយ្យាមា’’តិ បិយវចនេន តស្ស សង្គណ្ហនត្ថំ វុត្តំ កិរ។ តេជសា តេជន្តិ អានុភាវេន អានុភាវំ។ តេជោធាតុយា វា តេជោធាតុំ។ ឧភិន្នំ សជោតិភូតានន្តិ អនាទរត្ថេ សាមិវចនំ, ភាវសត្តមីអត្ថេ វា។ អគ្យាគារមេវ អាទិត្តំ, ន តត្ថ វសនកោ សត្តជាតិកោ។ អចិន្តេយ្យោ ហិ ឥទ្ធិវិសយោ។ កស្មា បន ភគវា អគ្យាគារម្បិ អនាទិត្តំ នាធិដ្ឋាសីតិ? អត្តនោ ទុក្ខុប្បាទាភាវស្ស អនតិវិម្ហាទិភាវប្បសង្គតោ។ កិមត្ថំ បរសន្តកំ មហាសម្ភារបវត្តំ តំ វិនាសេតីតិ? បុន យថាបោរាណំ ឥទ្ធានុភាវេន កត្តុកាមតាធិប្បាយតោ។ បរិយាទិន្នោតិ ខយំ នីតោ។ តេជសា តេជន្តិ អានុភាវេន អានុភាវំ។ អគ្យាគារស្ស បរិត្តត្តា ឥតរោ អត្ថោ ន សម្ភវតិ។ អយមត្ថោ ‘‘មក្ខំ អសហមានោ’’តិ ឥមិនា អតិវិយ សមេតិ។ ឥទ្ធានុភាវមក្ខនញ្ហិ តត្ថ មក្ខោ នាម។ បត្តេនាតិ បទុមបត្តេនាតិបិ បោរាណា។ បទុមិនិសណ្ឌេ ឋិតោ ហិ ភគវា តត្ថ អហោសីតិ តេសំ មតិ។
37-8.Vaseyyāmāti ‘‘tvañca ahañca vaseyyāmā’’ti piyavacanena tassa saṅgaṇhanatthaṃ vuttaṃ kira. Tejasā tejanti ānubhāvena ānubhāvaṃ. Tejodhātuyā vā tejodhātuṃ. Ubhinnaṃ sajotibhūtānanti anādaratthe sāmivacanaṃ, bhāvasattamīatthe vā. Agyāgārameva ādittaṃ, na tattha vasanako sattajātiko. Acinteyyo hi iddhivisayo. Kasmā pana bhagavā agyāgārampi anādittaṃ nādhiṭṭhāsīti? Attano dukkhuppādābhāvassa anativimhādibhāvappasaṅgato. Kimatthaṃ parasantakaṃ mahāsambhārapavattaṃ taṃ vināsetīti? Puna yathāporāṇaṃ iddhānubhāvena kattukāmatādhippāyato. Pariyādinnoti khayaṃ nīto. Tejasā tejanti ānubhāvena ānubhāvaṃ. Agyāgārassa parittattā itaro attho na sambhavati. Ayamattho ‘‘makkhaṃ asahamāno’’ti iminā ativiya sameti. Iddhānubhāvamakkhanañhi tattha makkho nāma. Pattenāti padumapattenātipi porāṇā. Paduminisaṇḍe ṭhito hi bhagavā tattha ahosīti tesaṃ mati.
៣៩. ទិន្នន្តិ អនុមតិន្តិ អត្ថោ។ អភីតោ និព្ភយោ។ កស្មា? យតោ សោ មគ្គេន ភយមតីតោ។ ‘‘សុមនមនសោតិ សុន្ទរចិត្តសង្ខាតមនោ។ សុមនោ ឯវ វា’’តិ លិខិតំ។ តេជោវាតិ អគ្គិ វិយ។ ធាតុកុសលោតិ តេជោធាតុម្ហិ កុសលោ។ ‘‘ព្យវហិតា ចេ’’តិ សទ្ទលក្ខណត្តា ច ឧបសគ្គោ។ តេជោធាតុសមាបត្តីសុ កុសលោ ឥច្ចេវត្ថោ។ ឧទិច្ឆរេតិ ឧល្លោកេសុំ។ ‘‘សំបរិវារេសុ’’ន្តិ ច លិខិតំ។ ឥតិ ឯវំ ភណន្តីតិ អត្ថោ។ ហតាតិ សមាតិ អត្ថោ, កាឡកាវ ហោន្តីតិ កិរេត្ថ អធិប្បាយោ។ ឦសកម្បិ ព្យាបារំ អកត្វា ឧបសមានុរូបំ តិដ្ឋន្តិ។ យេ ច អនេកវណ្ណា អច្ចិយោ ហោន្តីតិ តំ ទស្សេតុំ ‘‘នីលា អថ លោហិតិកា’’តិអាទិមាហ។
39.Dinnanti anumatinti attho. Abhīto nibbhayo. Kasmā? Yato so maggena bhayamatīto. ‘‘Sumanamanasoti sundaracittasaṅkhātamano. Sumano eva vā’’ti likhitaṃ. Tejovāti aggi viya. Dhātukusaloti tejodhātumhi kusalo. ‘‘Byavahitā ce’’ti saddalakkhaṇattā ca upasaggo. Tejodhātusamāpattīsu kusalo iccevattho. Udicchareti ullokesuṃ. ‘‘Saṃparivāresu’’nti ca likhitaṃ. Iti evaṃ bhaṇantīti attho. Hatāti samāti attho, kāḷakāva hontīti kirettha adhippāyo. Īsakampi byāpāraṃ akatvā upasamānurūpaṃ tiṭṭhanti. Ye ca anekavaṇṇā acciyo hontīti taṃ dassetuṃ ‘‘nīlā atha lohitikā’’tiādimāha.
៤០. ចតុទ្ទិសាតិ ចតូសុ ទិសាសុ។
40.Catuddisāti catūsu disāsu.
៤៤. បំសុកូលំ ឧប្បន្នន្តិ បរិយេសមានស្ស បដិលាភវសេន ឧប្បន្នំ ហោតិ។ ចិត្តវិចិត្តបាដិហីរទស្សនត្ថាយ ច សា បរិយេសនា។ សា អយំ សាយំ ។ តា ឥមា តយិមា។ ទ្វេ ឯកតោ គហេត្វា វទតិ។ អាយាមិ អហំ អាយមហំ។ ឯតន្តិ ឯតស្ស។ យថា មយន្តិ យស្មា មយំ។
44.Paṃsukūlaṃ uppannanti pariyesamānassa paṭilābhavasena uppannaṃ hoti. Cittavicittapāṭihīradassanatthāya ca sā pariyesanā. Sā ayaṃ sāyaṃ. Tā imā tayimā. Dve ekato gahetvā vadati. Āyāmi ahaṃ āyamahaṃ. Etanti etassa. Yathā mayanti yasmā mayaṃ.
៥០-៥១. ឧទកវាហកោតិ ឧទកោឃោ។ ឧទកសោតោតិ បោរាណា។ ‘‘យាយ ត្វ’’ន្តិ បុព្ពភាគវិបស្សនាបដិបទំ សន្ធាយ វុត្តំ។ ចិរបដិកាតិ ចិរបភុតិ, នាគទមនតោ បដ្ឋាយ ចិរបដិកា។ ‘‘ចិរបដិសង្ខា’’តិបិ វទន្តិ។ កេសមិស្សន្តិអាទិម្ហិ អព្ពោកិណ្ណំ វិសុំ វិសុំ ពន្ធិត្វា បក្ខិត្តត្តា កេសាទយោវ កេសមិស្សាតិ បោរាណា។ ខារិកាជមិស្សន្តិ ឯត្ថ ខារី វុច្ចតិ តាបសបរិក្ខារោ។ ជដិលេ បាហេសីតិ ទ្វេ តយោ តាបសេ បាហេសិ។ ‘‘សោឡសាតិរេកអឌ្ឍឧឌ្ឍានិ បាដិហារិយសហស្សានី’’តិ វុត្តំ។
50-51.Udakavāhakoti udakogho. Udakasototi porāṇā. ‘‘Yāya tva’’nti pubbabhāgavipassanāpaṭipadaṃ sandhāya vuttaṃ. Cirapaṭikāti cirapabhuti, nāgadamanato paṭṭhāya cirapaṭikā. ‘‘Cirapaṭisaṅkhā’’tipi vadanti. Kesamissantiādimhi abbokiṇṇaṃ visuṃ visuṃ bandhitvā pakkhittattā kesādayova kesamissāti porāṇā. Khārikājamissanti ettha khārī vuccati tāpasaparikkhāro. Jaṭile pāhesīti dve tayo tāpase pāhesi. ‘‘Soḷasātirekaaḍḍhauḍḍhāni pāṭihāriyasahassānī’’ti vuttaṃ.
៥៤. អគ្គិហុត្តេ កតបរិចយត្តា ភគវា តេសំ អាទិត្តបរិយាយ-មភាសិ (សំ. និ. ៤.២៨)។ តត្ថ ឯកច្ចំ អារម្មណវសេន អាទិត្តំ ចក្ខាទិ រាគគ្គិនា, ឯកច្ចំ សម្បយោគវសេន ចក្ខុសម្ផស្សបច្ចយា វេទយិតាទិកេនេវ, ឯកច្ចំ អភិភូតត្ថេន ចក្ខាទិ ឯវ ជាតិអាទិនា , ឯកច្ចំ បច្ចយត្ថេន, តទេវ សោកាទិនាតិ យថាសម្ភវមេត្ថ អាទិត្តតា វេទិតព្ពា។ ឯត្ថ កិញ្ចាបិ ទុក្ខលក្ខណមេវេកំ បាកដំ, តទនុសារេន បន ឥតរំ លក្ខណទ្វយម្បិ តេហិ ទិដ្ឋន្តិ វេទិតព្ពំ ទុក្ខាការស្ស ឥតរាការទីបនតោ។ សន្តសុខតណ្ហាភិនិវិដ្ឋត្តា បនេសំ ទុក្ខលក្ខណបុព្ពង្គមា ទេសនា កតាតិ វេទិតព្ពា។
54. Aggihutte kataparicayattā bhagavā tesaṃ ādittapariyāya-mabhāsi (saṃ. ni. 4.28). Tattha ekaccaṃ ārammaṇavasena ādittaṃ cakkhādi rāgagginā, ekaccaṃ sampayogavasena cakkhusamphassapaccayā vedayitādikeneva, ekaccaṃ abhibhūtatthena cakkhādi eva jātiādinā , ekaccaṃ paccayatthena, tadeva sokādināti yathāsambhavamettha ādittatā veditabbā. Ettha kiñcāpi dukkhalakkhaṇamevekaṃ pākaṭaṃ, tadanusārena pana itaraṃ lakkhaṇadvayampi tehi diṭṭhanti veditabbaṃ dukkhākārassa itarākāradīpanato. Santasukhataṇhābhiniviṭṭhattā panesaṃ dukkhalakkhaṇapubbaṅgamā desanā katāti veditabbā.
ឧរុវេលបាដិហារិយកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Uruvelapāṭihāriyakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi / ១២. ឧរុវេលបាដិហារិយកថា • 12. Uruvelapāṭihāriyakathā
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā / ឧរុវេលបាដិហារិយកថា • Uruvelapāṭihāriyakathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā
ឧរុវេលបាដិហារិយកថាវណ្ណនា • Uruvelapāṭihāriyakathāvaṇṇanā
អាទិត្តបរិយាយសុត្តវណ្ណនា • Ādittapariyāyasuttavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ឧរុវេលបាដិហារិយកថាវណ្ណនា • Uruvelapāṭihāriyakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ១២. ឧរុវេលបាដិហារិយកថា • 12. Uruvelapāṭihāriyakathā
