| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi |
២៧៥. បាលិលេយ្យកគមនកថា
275. Pālileyyakagamanakathā
៤៦៧. បាលិលេយ្យកន្តិ បលិលវនសណ្ឌេ វសន្តហត្ថិនាគំ។ ‘‘ហត្ថី’’តិ ច ‘‘នាគោ’’តិ ច ទ្វិន្នំ សទ្ទានំ បរិយាយភាវេន វុត្តត្តា អធិកត្ថោតិ អាហ ‘‘មហាហត្ថី’’តិ។ បុរតោ បុរតោ គច្ឆន្តេហិ តេហិ ហត្ថិអាទីហិ ឆិន្នគ្គានីតិ យោជនា។ ឱភគ្គោភគ្គន្តិ ភញ្ជិត្វា អធោបាតិតំ ឱភគ្គន្តិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ភញ្ជិត្វា ភញ្ជិត្វា បាតិត’’ន្តិ។ ‘‘ឧច្ចដ្ឋានតោ’’តិ ឥមិនា អវត្យូបសគ្គស្ស អធោត្ថំ នយេន ទស្សេតិ។ ឯតស្សាតិ ហត្ថិនាគស្ស។ តេតិ ហត្ថិអាទយោ។ តេហីតិ ហត្ថិអាទីហិ។ បិវន្តេហិ តេហីតិ យោជនា។ កទ្ទមោទកានីតិ កទ្ទមេន សំសដ្ឋានិ ឧទកានិ។
467.Pālileyyakanti palilavanasaṇḍe vasantahatthināgaṃ. ‘‘Hatthī’’ti ca ‘‘nāgo’’ti ca dvinnaṃ saddānaṃ pariyāyabhāvena vuttattā adhikatthoti āha ‘‘mahāhatthī’’ti. Purato purato gacchantehi tehi hatthiādīhi chinnaggānīti yojanā. Obhaggobhagganti bhañjitvā adhopātitaṃ obhagganti dassento āha ‘‘bhañjitvā bhañjitvā pātita’’nti. ‘‘Uccaṭṭhānato’’ti iminā avatyūpasaggassa adhotthaṃ nayena dasseti. Etassāti hatthināgassa. Teti hatthiādayo. Tehīti hatthiādīhi. Pivantehi tehīti yojanā. Kaddamodakānīti kaddamena saṃsaṭṭhāni udakāni.
ឦសាទន្តស្សាតិ ឯត្ថ ឦសាយ សទិសោ ទន្តោ ឥមស្សាតិ ឦសាទន្តោតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘រថឦសាសទិសទន្តស្សា’’តិ។ ‘‘រថឦសា’’តិ ឥមិនា នង្គលឦសំ និវត្តេតិ។ យទេកោតិ យំ ឯកោ។ យំសទ្ទោ ការណត្ថោតិ អាហ ‘‘យស្មា’’តិ។ អស្ស នាគស្សាតិ ហត្ថិនាគស្ស។ នាគេនាតិ ពុទ្ធនាគេន។
Īsādantassāti ettha īsāya sadiso danto imassāti īsādantoti dassento āha ‘‘rathaīsāsadisadantassā’’ti. ‘‘Rathaīsā’’ti iminā naṅgalaīsaṃ nivatteti. Yadekoti yaṃ eko. Yaṃsaddo kāraṇatthoti āha ‘‘yasmā’’ti. Assa nāgassāti hatthināgassa. Nāgenāti buddhanāgena.
យថាភិរន្តន្តិ ឯត្ថ កិត្តកំ កាលំ រមតីតិ អាហ ‘‘តេមាស’’ន្តិ។ ឯត្តាវតាតិ ឯត្តកេន តេមាសវិហរណេន។ បត្ថដា អហោសីតិ សម្ពន្ធោ។ សព្ពត្ថាតិ សព្ពស្មិំ ជម្ពុទីបតលេ។
Yathābhirantanti ettha kittakaṃ kālaṃ ramatīti āha ‘‘temāsa’’nti. Ettāvatāti ettakena temāsaviharaṇena. Patthaṭā ahosīti sambandho. Sabbatthāti sabbasmiṃ jambudīpatale.
‘‘កោសម្ពិនិវាសិនោ’’តិ ឥមិនា កោសម្ពិយំ និវសន្តីតិ កោសម្ពកាតិ វចនត្ថំ ទស្សេតិ។
‘‘Kosambinivāsino’’ti iminā kosambiyaṃ nivasantīti kosambakāti vacanatthaṃ dasseti.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi / ២៧៥. បាលិលេយ្យកគមនកថា • 275. Pālileyyakagamanakathā
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā / បាលិលេយ្យកគមនកថា • Pālileyyakagamanakathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / បាលិលេយ្យកគមនកថាវណ្ណនា • Pālileyyakagamanakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / បាលិលេយ្យកគមនកថាវណ្ណនា • Pālileyyakagamanakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / បាលិលេយ្យកគមនកថាវណ្ណនា • Pālileyyakagamanakathāvaṇṇanā
