| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā |
២. ឱមសវាទសិក្ខាបទវណ្ណនា
2. Omasavādasikkhāpadavaṇṇanā
១៣. ‘‘បុន អរេ បត្តេតិ បុន តំ ឋានំ បរិវដ្ដេត្វា អាគតេ អញ្ញស្មិំ អរេ’’តិ លិខិតំ។ បតិដ្ឋិតារប្បទេសន្តិ ភូមិំ។ បុន អរេតិ បុន តស្មិំយេវ អរេ ភូមិំ បត្តេតិ អត្ថោតិ កេចិ, តំ ន សុន្ទរំ វិយ។ ជាបិតោតិ បរាជិតោ, ‘‘បរាជិតោ’’តិ វា បាឋោ។ បាបេសីតិ អភិភវសិ។ មនាបំ ភាសមានស្ស ព្រាហ្មណស្ស គរុំ ភារំ។ ឧទព្ពហីតិ អាកឌ្ឍីតិ អត្ថោ, អនាទរត្ថេ វា សាមិវចនំ។ ធនញ្ច នំ អលាភេសីតិ យថា សោ ធនំ អលភិ, តថា អកាសីតិ អធិប្បាយោ។
13.‘‘Puna are patteti puna taṃ ṭhānaṃ parivaṭṭetvā āgate aññasmiṃ are’’ti likhitaṃ. Patiṭṭhitārappadesanti bhūmiṃ. Puna areti puna tasmiṃyeva are bhūmiṃ patteti atthoti keci, taṃ na sundaraṃ viya. Jāpitoti parājito, ‘‘parājito’’ti vā pāṭho. Pāpesīti abhibhavasi. Manāpaṃ bhāsamānassa brāhmaṇassa garuṃ bhāraṃ. Udabbahīti ākaḍḍhīti attho, anādaratthe vā sāmivacanaṃ. Dhanañca naṃ alābhesīti yathā so dhanaṃ alabhi, tathā akāsīti adhippāyo.
១៥. បុព្ពេតិ និទានេ។ អវកណ្ណកន្តិ ឆិន្នកណ្ណកនាមំ។ ជវកណ្ណកន្តិ វង្កកណ្ណកនាមំ។ ធនិដ្ឋកំ ធនវឌ្ឍកនាមំ, សិរិវឌ្ឍកនាមំ កុលវឌ្ឍកស្សេវ នាមំ។ តច្ឆកកម្មន្តិ ខណនកម្មការា កោដ្ឋកា, បាសាណកម្មការាតិ កេចិ។ ‘‘មុទ្ទាតិ បព្ពគណនា។ គណនាតិ មហាគណនា’’តិ បោរាណគណ្ឋិបទេ វុត្តំ។ ‘‘មធុមេហំ ឱមេហ’’ន្តិ លិខិតំ។ ថូលកាយស្ស មំសូបចយោតិ ឯកេ។ យភ មេថុនេ។ វីតរាគតាទីហិ អក្កោសន្តោបិ កិលេសេហេវ កិរ អក្កោសតិ នាម, តថា ‘‘សោតាបន្នោ’’តិ អក្កោសន្តោ អាបត្តិយា អក្កោសតិ នាមាតិ ឯកេ។ លិង្គាយត្តត្តា អច្ចោទាតាទិបិ លិង្គមេវ ជាតំ។
15.Pubbeti nidāne. Avakaṇṇakanti chinnakaṇṇakanāmaṃ. Javakaṇṇakanti vaṅkakaṇṇakanāmaṃ. Dhaniṭṭhakaṃ dhanavaḍḍhakanāmaṃ, sirivaḍḍhakanāmaṃ kulavaḍḍhakasseva nāmaṃ. Tacchakakammanti khaṇanakammakārā koṭṭhakā, pāsāṇakammakārāti keci. ‘‘Muddāti pabbagaṇanā. Gaṇanāti mahāgaṇanā’’ti porāṇagaṇṭhipade vuttaṃ. ‘‘Madhumehaṃ omeha’’nti likhitaṃ. Thūlakāyassa maṃsūpacayoti eke. Yabha methune. Vītarāgatādīhi akkosantopi kileseheva kira akkosati nāma, tathā ‘‘sotāpanno’’ti akkosanto āpattiyā akkosati nāmāti eke. Liṅgāyattattā accodātādipi liṅgameva jātaṃ.
១៦. សព្ពត្ថ វទេតីតិ ឧទ្ទេសោ។ ភណតីតិ វិត្ថារោ។ វទេតីតិ វា ឥមិនា បរវិញ្ញាបនំ ទីបេតិ។
16. Sabbattha vadetīti uddeso. Bhaṇatīti vitthāro. Vadetīti vā iminā paraviññāpanaṃ dīpeti.
២៦. អញ្ញាបទេសវារេសុ បន ‘‘ឯវំ វទេតី’’តិ វុត្តំ។ កស្មា? បុព្ពេ ទស្សិតឧទ្ទេសក្កមនិទស្សនត្ថំ។ បុព្ពេបិ ‘‘ហីនេន ហីនំ, ហីនេន ឧក្កដ្ឋំ, ឧក្កដ្ឋេន ហីនំ, ឧក្កដ្ឋេន ឧក្កដ្ឋ’’ន្តិ ជាត្យាទីសុ ឯកេកស្មិំ ចតុធា ចតុធា ទស្សិតឧទ្ទេសក្កមស្ស និទស្សនំ ‘‘ឯវ’’ន្តិ ឥមិនា ករោតិ។ ‘‘ហីនេន ហីនំ វទេតី’’តិ វុត្តដ្ឋានេយេវ ហិ ‘‘ឯវំ វទេតី’’តិ វុត្តេ សោ អាការោ និទស្សិតោ ហោតីតិ អធិប្បាយោ។ អញ្ញថា អញ្ញាបទេសេន សោ អាការោ ន សម្ភវតីតិ អាបជ្ជតិ។ ន សម្ភវតិ ឯវាតិ ចេ? ន, វិសេសការណាភាវា, តត្ថ អនាបត្តិប្បសង្គតោ, អនិយមនិទ្ទេសេន អនិយមត្ថសម្ភវតោ ច។ ‘‘សន្តិ ឥធេកច្ចេ ចណ្ឌាលា’’តិអាទិនា ហិ អនិយមនិទ្ទេសេន ចណ្ឌាលំ វា អចណ្ឌាលំ វា សន្ធាយ ភណន្តស្ស អាបត្តីតិ អនិយមត្ថោ សម្ភវតីតិ អធិប្បាយោ។ យទិ ឯវំ ឯត្តកមេវ វត្តព្ពំ តាវតា បុព្ពេ ទស្សិតឧទ្ទេសក្កមនិទស្សនសិទ្ធិតោតិ? ន, ‘‘វទេតី’’តិ ឥមិនា អយោជិតេ ‘‘ឯវ’’ន្តិ បទេ ឥមំ នាម អាការំ ទស្សេតីតិ អនវពោធតោ។ អញ្ញាបទេសនយេបិ បរវិញ្ញាបនេយេវ ទុក្កដបាចិត្តិយំ វិយាតិ និយមនបយោជនំ វា ‘‘វទេតី’’តិ បទន្តិ វេទិតព្ពំ។ អថ វា អត្តនោ សមីបេ ឋត្វា អញ្ញំ ភិក្ខុំ អាណាបេន្តោ ហីនេន ហីនំ វទេតិ ភណតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ សចេ សយំ ហីនោ ហីនេន ហីនំ ចណ្ឌាលំ…បេ.… បុក្កុសំ ‘‘បុក្កុសោ’’តិ ភណតិ អាបត្តិ វាចាយ វាចាយ បាចិត្តិយស្ស, ឯស នយោ អញ្ញាបទេសវារេសុបីតិ យោជនា វេទិតព្ពា។ អយមត្ថោ ទុដ្ឋទោសេសុ បរិយេសិតព្ពោ។ អញ្ញថា ‘‘វទេតិ ភណតី’’តិ ឯតេសំ អញ្ញតរំ ឧភយត្ថ អនញ្ញាបទេសវារអញ្ញាបទេសវារេសុ, វិសេសេន វា អញ្ញាបទេសវារេសុ និរត្ថកំ អាបជ្ជតិ វិនាយេវ តេន វចនសិលិដ្ឋតាសម្ភវតោ។ អត្តតោ បាឡិយំ អវុត្តត្តា បនេត្ថ ‘‘សាណត្តិក’’ន្តិ វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ។ តត្រាយំ បទសន្ធិ វទេតីតិ វទ ឥតីតិ។ អសម្មុខា វទន្តស្ស ទុក្កដំ ‘‘សម្មុខា បន សត្តហិបិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ វទន្តស្ស ទុក្កដ’’ន្តិ អន្ធកដ្ឋកថាយំ វុត្តត្តា។ ទវកម្យតា នាម កេឡិ, តំ ទស្សេតុំ ‘‘ហសាធិប្បាយតា’’តិ វុត្តំ។ ‘‘អសម្មុខាបិ ទវកម្យតាយ វទន្តស្ស ទុព្ភាសិតមេវា’’តិ អាចរិយា វទន្តិ។ បាបគរហិតាយ កុជ្ឈិត្វាបិ វទន្តស្ស ទុក្កដំ, អសម្មុខា អនាបត្តីតិ។
26. Aññāpadesavāresu pana ‘‘evaṃ vadetī’’ti vuttaṃ. Kasmā? Pubbe dassitauddesakkamanidassanatthaṃ. Pubbepi ‘‘hīnena hīnaṃ, hīnena ukkaṭṭhaṃ, ukkaṭṭhena hīnaṃ, ukkaṭṭhena ukkaṭṭha’’nti jātyādīsu ekekasmiṃ catudhā catudhā dassitauddesakkamassa nidassanaṃ ‘‘eva’’nti iminā karoti. ‘‘Hīnena hīnaṃ vadetī’’ti vuttaṭṭhāneyeva hi ‘‘evaṃ vadetī’’ti vutte so ākāro nidassito hotīti adhippāyo. Aññathā aññāpadesena so ākāro na sambhavatīti āpajjati. Na sambhavati evāti ce? Na, visesakāraṇābhāvā, tattha anāpattippasaṅgato, aniyamaniddesena aniyamatthasambhavato ca. ‘‘Santi idhekacce caṇḍālā’’tiādinā hi aniyamaniddesena caṇḍālaṃ vā acaṇḍālaṃ vā sandhāya bhaṇantassa āpattīti aniyamattho sambhavatīti adhippāyo. Yadi evaṃ ettakameva vattabbaṃ tāvatā pubbe dassitauddesakkamanidassanasiddhitoti? Na, ‘‘vadetī’’ti iminā ayojite ‘‘eva’’nti pade imaṃ nāma ākāraṃ dassetīti anavabodhato. Aññāpadesanayepi paraviññāpaneyeva dukkaṭapācittiyaṃ viyāti niyamanapayojanaṃ vā ‘‘vadetī’’ti padanti veditabbaṃ. Atha vā attano samīpe ṭhatvā aññaṃ bhikkhuṃ āṇāpento hīnena hīnaṃ vadeti bhaṇati, āpatti pācittiyassa. Sace sayaṃ hīno hīnena hīnaṃ caṇḍālaṃ…pe… pukkusaṃ ‘‘pukkuso’’ti bhaṇati āpatti vācāya vācāya pācittiyassa, esa nayo aññāpadesavāresupīti yojanā veditabbā. Ayamattho duṭṭhadosesu pariyesitabbo. Aññathā ‘‘vadeti bhaṇatī’’ti etesaṃ aññataraṃ ubhayattha anaññāpadesavāraaññāpadesavāresu, visesena vā aññāpadesavāresu niratthakaṃ āpajjati vināyeva tena vacanasiliṭṭhatāsambhavato. Attato pāḷiyaṃ avuttattā panettha ‘‘sāṇattika’’nti vuttanti veditabbaṃ. Tatrāyaṃ padasandhi vadetīti vada itīti. Asammukhā vadantassa dukkaṭaṃ ‘‘sammukhā pana sattahipi āpattikkhandhehi vadantassa dukkaṭa’’nti andhakaṭṭhakathāyaṃ vuttattā. Davakamyatā nāma keḷi, taṃ dassetuṃ ‘‘hasādhippāyatā’’ti vuttaṃ. ‘‘Asammukhāpi davakamyatāya vadantassa dubbhāsitamevā’’ti ācariyā vadanti. Pāpagarahitāya kujjhitvāpi vadantassa dukkaṭaṃ, asammukhā anāpattīti.
ឱមសវាទសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Omasavādasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ១. មុសាវាទវគ្គោ • 1. Musāvādavaggo
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ២. ឱមសវាទសិក្ខាបទវណ្ណនា • 2. Omasavādasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ២. ឱមសវាទសិក្ខាបទវណ្ណនា • 2. Omasavādasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ២. ឱមសវាទសិក្ខាបទវណ្ណនា • 2. Omasavādasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ២. ឱមសវាទ សិក្ខាបទំ • 2. Omasavāda sikkhāpadaṃ
