| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi |
២. ឱមសវាទ សិក្ខាបទំ
2. Omasavāda sikkhāpadaṃ
១២. ទុតិយេ មសធាតុ វិជ្ឈនត្ថេ បវត្តតិ ‘‘ឱមដ្ឋំ ឧម្មដ្ឋ’’ន្តិអាទីសុ (សំ. និ. អដ្ឋ. ១.១.២១) វិយាតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ឱមសន្តីតិ ឱវិជ្ឈន្តី’’តិ។
12. Dutiye masadhātu vijjhanatthe pavattati ‘‘omaṭṭhaṃ ummaṭṭha’’ntiādīsu (saṃ. ni. aṭṭha. 1.1.21) viyāti dassento āha ‘‘omasantīti ovijjhantī’’ti.
១៣. ‘‘ឥទំ វត្ថុ’’ន្តិ បទំ ‘‘អាហរី’’តិ បទេ កម្មំ។ នន្ទិតព្ពោតិ នន្ទោ វណ្ណពលាទិ, សោ ឯតស្សត្ថីតិ នន្ទី។ វិសាលានិ មហន្តានិ វិសាណានិ ឯតស្សត្ថីតិ វិសាលោ, នន្ទី ច សោ វិសាលោ ចេតិ នន្ទិវិសាលោតិ វចនត្ថំ ទស្សេតិ ‘‘នន្ទិវិសាលោ នាមា’’តិអាទិនា។ សោតិ នន្ទិវិសាលោ, ‘‘អាហា’’តិ បទេ កត្តា។ តត្ថេវាតិ យុញ្ជិតដ្ឋានេយេវ។ អហេតុកបដិសន្ធិកាលេបីតិ បិ-សទ្ទោ អនុគ្គហត្ថវាចកោ, បគេវ ទ្វិហេតុក តិហេតុក បដិសន្ធិកាលេតិ អត្ថោ។ ‘‘តេន ចា’’តិ ចការស្ស អវុត្តសម្បិណ្ឌនត្ថត្តា ‘‘អត្តនោ កម្មេន ចា’’តិ អត្ថំ សម្បិណ្ឌេតីតិ អាហ ‘‘អត្តនោ កម្មេន ចា’’តិ។ អត្តនោតិ នន្ទិវិសាលស្ស។
13. ‘‘Idaṃ vatthu’’nti padaṃ ‘‘āharī’’ti pade kammaṃ. Nanditabboti nando vaṇṇabalādi, so etassatthīti nandī. Visālāni mahantāni visāṇāni etassatthīti visālo, nandī ca so visālo ceti nandivisāloti vacanatthaṃ dasseti ‘‘nandivisālo nāmā’’tiādinā. Soti nandivisālo, ‘‘āhā’’ti pade kattā. Tatthevāti yuñjitaṭṭhāneyeva. Ahetukapaṭisandhikālepīti pi-saddo anuggahatthavācako, pageva dvihetuka tihetuka paṭisandhikāleti attho. ‘‘Tena cā’’ti cakārassa avuttasampiṇḍanatthattā ‘‘attano kammena cā’’ti atthaṃ sampiṇḍetīti āha ‘‘attano kammena cā’’ti. Attanoti nandivisālassa.
១៥. ឯត្ថាតិ ឯតិស្សំ បទភាជនិយំ, ‘‘អាហា’’តិ បទេ អាធារោ។ ‘‘យស្មា’’តិ បទំ វិភជិតុកាមោ’’តិ បទេ ហេតុ។ អដ្ឋុប្បត្តិយំយេវ ‘‘ហីនេនាបី’’តិ វត្វា បទភាជនិយំ អវុត្តត្តា ឥទំ វុត្តន្តិ ទដ្ឋព្ពំ។ វេណុការជាតីតិ វិលីវការជាតិ។ នេសាទជាតីតិ ឯត្ថ កេវដ្ដជាតិបិ សង្គហិតា។
15.Etthāti etissaṃ padabhājaniyaṃ, ‘‘āhā’’ti pade ādhāro. ‘‘Yasmā’’ti padaṃ vibhajitukāmo’’ti pade hetu. Aṭṭhuppattiyaṃyeva ‘‘hīnenāpī’’ti vatvā padabhājaniyaṃ avuttattā idaṃ vuttanti daṭṭhabbaṃ. Veṇukārajātīti vilīvakārajāti. Nesādajātīti ettha kevaṭṭajātipi saṅgahitā.
បុ វុច្ចតិ ករីសំ, តំ កុសតិ អបនេតីតិ បុក្កុសោ។ បុប្ផំ វុច្ចតិ ករីសំ, កុសុមំ វា, តំ ឆឌ្ឌេតីតិ បុប្ផឆឌ្ឌកោ។
Pu vuccati karīsaṃ, taṃ kusati apanetīti pukkuso. Pupphaṃ vuccati karīsaṃ, kusumaṃ vā, taṃ chaḍḍetīti pupphachaḍḍako.
កុដតិ ឆិន្ទតីតិ កោដ្ឋោ, សោយេវ កោដ្ឋកោ។ យការភការេ ឯកតោ យោជេត្វា ‘‘យភា’’តិ យោ អក្កោសោ អត្ថិ, ឯសោ ហីនោ នាម អក្កោសោតិ យោជនា។
Kuṭati chindatīti koṭṭho, soyeva koṭṭhako. Yakārabhakāre ekato yojetvā ‘‘yabhā’’ti yo akkoso atthi, eso hīno nāma akkosoti yojanā.
១៦. សព្ពបទេសូតិ នាមាទីសុ សព្ពបទេសុ។ ឯត្ថាតិ ឥមស្មិំ សិក្ខាបទេ។ អលិកន្តិ អសច្ចំ, មិច្ឆាវាចន្តិ សម្ពន្ធោ។ យោបិ វទតីតិ យោជនា។
16.Sabbapadesūti nāmādīsu sabbapadesu. Etthāti imasmiṃ sikkhāpade. Alikanti asaccaṃ, micchāvācanti sambandho. Yopi vadatīti yojanā.
២៦. បរិហរិត្វាតិ បរិមុខំ កថនំ អបនេត្វា។ ទវំ បរិហាសំ កាមេតីតិ ទវកាមោ, តស្ស ភាវោ ទវកម្យំ, តំយេវ ទវកម្យតា។ អនុបសម្បន្នន្តិ ឯត្ថ អការស្ស សទិសត្ថមគ្គហេត្វា អញ្ញត្ថោវ គហេតព្ពោតិ អាហ ‘‘ឋបេត្វា ភិក្ខុ’’ន្តិអាទិ។ យទិ ហិ សទិសត្ថោ ភវេយ្យ, សាមណេរោវ អនុបសម្បន្នោ នាម សិយា សណ្ឋានេន ច បុរិសភាវេន ច សទិសត្តា, តស្មា អញ្ញត្ថោវ គហេតព្ពោតិ ទដ្ឋព្ពំ។ សព្ពសត្តាតិ ឯត្ថ សព្ពសទ្ទោ អនវសេសត្ថោ មនុស្សេ ឧបាទាយ វចនត្ថជាននាជាននបកតិកានំ សព្ពសត្តានម្បិ គហិតត្តា។
26.Pariharitvāti parimukhaṃ kathanaṃ apanetvā. Davaṃ parihāsaṃ kāmetīti davakāmo, tassa bhāvo davakamyaṃ, taṃyeva davakamyatā. Anupasampannanti ettha akārassa sadisatthamaggahetvā aññatthova gahetabboti āha ‘‘ṭhapetvā bhikkhu’’ntiādi. Yadi hi sadisattho bhaveyya, sāmaṇerova anupasampanno nāma siyā saṇṭhānena ca purisabhāvena ca sadisattā, tasmā aññatthova gahetabboti daṭṭhabbaṃ. Sabbasattāti ettha sabbasaddo anavasesattho manusse upādāya vacanatthajānanājānanapakatikānaṃ sabbasattānampi gahitattā.
៣៥. អត្ថបុរេក្ខារោ នាមាតិ វេទិតព្ពោតិ សម្ពន្ធោ។ សិក្ខាបទមបេក្ខិយ នបុំសកលិង្គវសេន ‘‘កិរិយ’’ន្តិអាទិ វុត្តំ។ អាបត្តិមបេក្ខិយ ឥត្ថិលិង្គវសេន ‘‘កិរិយា’’តិអាទិ វុត្តំ។ វជ្ជកម្មសទ្ទា សិក្ខាបទមបេក្ខន្តាបិ អាបត្តិ, មបេក្ខន្តាបិ និយតនបុំសកលិង្គត្តា នបុំសកាយេវ, តស្មា តេ ទ្វេ អាបត្តិដ្ឋានេ ន វុត្តាតិ ទដ្ឋព្ពន្តិ។ ទុតិយំ។
35. Atthapurekkhāro nāmāti veditabboti sambandho. Sikkhāpadamapekkhiya napuṃsakaliṅgavasena ‘‘kiriya’’ntiādi vuttaṃ. Āpattimapekkhiya itthiliṅgavasena ‘‘kiriyā’’tiādi vuttaṃ. Vajjakammasaddā sikkhāpadamapekkhantāpi āpatti, mapekkhantāpi niyatanapuṃsakaliṅgattā napuṃsakāyeva, tasmā te dve āpattiṭṭhāne na vuttāti daṭṭhabbanti. Dutiyaṃ.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ១. មុសាវាទវគ្គោ • 1. Musāvādavaggo
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ២. ឱមសវាទសិក្ខាបទវណ្ណនា • 2. Omasavādasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ២. ឱមសវាទសិក្ខាបទវណ្ណនា • 2. Omasavādasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ២. ឱមសវាទសិក្ខាបទវណ្ណនា • 2. Omasavādasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ២. ឱមសវាទសិក្ខាបទវណ្ណនា • 2. Omasavādasikkhāpadavaṇṇanā
