| Tipiṭaka / Tipiṭaka (English) / Majjhima Nikāya, English translation |
Show IAST transliterationមជ្ឈិម និកាយ ៣៨
The Middle-Length Suttas Collection 38
មហាតណ្ហាសង្ខយសុត្ត
The Longer Discourse on the Ending of Craving
ឯវំ មេ សុតំ—ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។
So I have heard. At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.
តេន ខោ បន សមយេន សាតិស្ស នាម ភិក្ខុនោ កេវដ្ដបុត្តស្ស ឯវរូបំ បាបកំ ទិដ្ឋិគតំ ឧប្បន្នំ ហោតិ: “តថាហំ ភគវតា ធម្មំ ទេសិតំ អាជានាមិ យថា តទេវិទំ វិញ្ញាណំ សន្ធាវតិ សំសរតិ អនញ្ញន៑”តិ។
Now at that time a bhikkhu called Sāti, the fisherman’s son, had the following harmful misconception: “As I understand the Buddha’s teachings, it is this very same consciousness that roams and transmigrates, not another.”
អស្សោសុំ ខោ សម្ពហុលា ភិក្ខូ: “សាតិស្ស កិរ នាម ភិក្ខុនោ កេវដ្ដបុត្តស្ស ឯវរូបំ បាបកំ ទិដ្ឋិគតំ ឧប្បន្នំ: ‘តថាហំ ភគវតា ធម្មំ ទេសិតំ អាជានាមិ យថា តទេវិទំ វិញ្ញាណំ សន្ធាវតិ សំសរតិ, អនញ្ញន៑ៜ”តិ។ អថ ខោ តេ ភិក្ខូ យេន សាតិ ភិក្ខុ កេវដ្ដបុត្តោ តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា សាតិំ ភិក្ខុំ កេវដ្ដបុត្តំ ឯតទវោចុំ: “សច្ចំ កិរ តេ, អាវុសោ សាតិ, ឯវរូបំ បាបកំ ទិដ្ឋិគតំ ឧប្បន្នំ: ‘តថាហំ ភគវតា ធម្មំ ទេសិតំ អាជានាមិ យថា តទេវិទំ វិញ្ញាណំ សន្ធាវតិ សំសរតិ, អនញ្ញន៑ៜ”តិ?
Several bhikkhus heard about this. They went up to Sāti and said to him, “Is it really true, Friend Sāti, that you have such a harmful misconception: ‘As I understand the Buddha’s teachings, it is this very same consciousness that roams and transmigrates, not another’?”
“ឯវំ ព្យា ខោ អហំ, អាវុសោ, ភគវតា ធម្មំ ទេសិតំ អាជានាមិ យថា តទេវិទំ វិញ្ញាណំ សន្ធាវតិ សំសរតិ, អនញ្ញន៑”តិ។
“Absolutely, friends. As I understand the Buddha’s teachings, it is this very same consciousness that roams and transmigrates, not another.”
អថ ខោ តេ ភិក្ខូ សាតិំ ភិក្ខុំ កេវដ្ដបុត្តំ ឯតស្មា បាបកា ទិដ្ឋិគតា វិវេចេតុកាមា សមនុយុញ្ជន្តិ សមនុគាហន្តិ សមនុភាសន្តិ: “មា ឯវំ, អាវុសោ សាតិ, អវច, មា ភគវន្តំ អព្ភាចិក្ខិ, ន ហិ សាធុ ភគវតោ អព្ភក្ខានំ, ន ហិ ភគវា ឯវំ វទេយ្យ។ អនេកបរិយាយេនាវុសោ សាតិ, បដិច្ចសមុប្បន្នំ វិញ្ញាណំ វុត្តំ ភគវតា, អញ្ញត្រ បច្ចយា នត្ថិ វិញ្ញាណស្ស សម្ភវោ”តិ។
Then, wishing to dissuade Sāti from his view, the bhikkhus pursued, pressed, and grilled him, “Don’t say that, Sāti! Don’t misrepresent the Buddha, for misrepresentation of the Buddha is not good. And the Buddha would not say that. In many ways the Buddha has said that consciousness is dependently originated, since without a cause, consciousness does not come to be.”
ឯវម្បិ ខោ សាតិ ភិក្ខុ កេវដ្ដបុត្តោ តេហិ ភិក្ខូហិ សមនុយុញ្ជិយមានោ សមនុគាហិយមានោ សមនុភាសិយមានោ តទេវ បាបកំ ទិដ្ឋិគតំ ថាមសា បរាមាសា អភិនិវិស្ស វោហរតិ: “ឯវំ ព្យា ខោ អហំ, អាវុសោ, ភគវតា ធម្មំ ទេសិតំ អាជានាមិ យថា តទេវិទំ វិញ្ញាណំ សន្ធាវតិ សំសរតិ អនញ្ញន៑”តិ។
But even though the bhikkhus pressed him in this way, Sāti obstinately stuck to his misconception and insisted on stating it.
យតោ ខោ តេ ភិក្ខូ នាសក្ខិំសុ សាតិំ ភិក្ខុំ កេវដ្ដបុត្តំ ឯតស្មា បាបកា ទិដ្ឋិគតា វិវេចេតុំ, អថ ខោ តេ ភិក្ខូ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ។ ឯកមន្តំ និសិន្នា ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវន្តំ ឯតទវោចុំ: “សាតិស្ស នាម, ភន្តេ, ភិក្ខុនោ កេវដ្ដបុត្តស្ស ឯវរូបំ បាបកំ ទិដ្ឋិគតំ ឧប្បន្នំ: ‘តថាហំ ភគវតា ធម្មំ ទេសិតំ អាជានាមិ យថា តទេវិទំ វិញ្ញាណំ សន្ធាវតិ សំសរតិ, អនញ្ញន៑ៜតិ។ អស្សុម្ហ ខោ មយំ, ភន្តេ, សាតិស្ស កិរ នាម ភិក្ខុនោ កេវដ្ដបុត្តស្ស ឯវរូបំ បាបកំ ទិដ្ឋិគតំ ឧប្បន្នំ: ‘តថាហំ ភគវតា ធម្មំ ទេសិតំ អាជានាមិ យថា តទេវិទំ វិញ្ញាណំ សន្ធាវតិ សំសរតិ, អនញ្ញន៑ៜតិ។ អថ ខោ មយំ, ភន្តេ, យេន សាតិ ភិក្ខុ កេវដ្ដបុត្តោ តេនុបសង្កមិម្ហ; ឧបសង្កមិត្វា សាតិំ ភិក្ខុំ កេវដ្ដបុត្តំ ឯតទវោចុម្ហ: ‘សច្ចំ កិរ តេ, អាវុសោ សាតិ, ឯវរូបំ បាបកំ ទិដ្ឋិគតំ ឧប្បន្នំ: “តថាហំ ភគវតា ធម្មំ ទេសិតំ អាជានាមិ យថា តទេវិទំ វិញ្ញាណំ សន្ធាវតិ សំសរតិ, អនញ្ញន៑”ៜតិ? ឯវំ វុត្តេ, ភន្តេ, សាតិ ភិក្ខុ កេវដ្ដបុត្តោ អម្ហេ ឯតទវោច: ‘ឯវំ ព្យា ខោ អហំ, អាវុសោ, ភគវតា ធម្មំ ទេសិតំ អាជានាមិ យថា តទេវិទំ វិញ្ញាណំ សន្ធាវតិ សំសរតិ, អនញ្ញន៑ៜតិ។ អថ ខោ មយំ, ភន្តេ, សាតិំ ភិក្ខុំ កេវដ្ដបុត្តំ ឯតស្មា បាបកា ទិដ្ឋិគតា វិវេចេតុកាមា សមនុយុញ្ជិម្ហ សមនុគាហិម្ហ សមនុភាសិម្ហ: ‘មា ឯវំ, អាវុសោ សាតិ, អវច, មា ភគវន្តំ អព្ភាចិក្ខិ, ន ហិ សាធុ ភគវតោ អព្ភក្ខានំ, ន ហិ ភគវា ឯវំ វទេយ្យ។ អនេកបរិយាយេនាវុសោ សាតិ, បដិច្ចសមុប្បន្នំ វិញ្ញាណំ វុត្តំ ភគវតា, អញ្ញត្រ បច្ចយា នត្ថិ វិញ្ញាណស្ស សម្ភវោៜតិ។ ឯវម្បិ ខោ, ភន្តេ, សាតិ ភិក្ខុ កេវដ្ដបុត្តោ អម្ហេហិ សមនុយុញ្ជិយមានោ សមនុគាហិយមានោ សមនុភាសិយមានោ តទេវ បាបកំ ទិដ្ឋិគតំ ថាមសា បរាមសា អភិនិវិស្ស វោហរតិ: ‘ឯវំ ព្យា ខោ អហំ, អាវុសោ, ភគវតា ធម្មំ ទេសិតំ អាជានាមិ យថា តទេវិទំ វិញ្ញាណំ សន្ធាវតិ សំសរតិ, អនញ្ញន៑ៜតិ។ យតោ ខោ មយំ, ភន្តេ, នាសក្ខិម្ហ សាតិំ ភិក្ខុំ កេវដ្ដបុត្តំ ឯតស្មា បាបកា ទិដ្ឋិគតា វិវេចេតុំ, អថ មយំ ឯតមត្ថំ ភគវតោ អារោចេមា”តិ។
When they weren’t able to dissuade Sāti from his view, the bhikkhus went to the Buddha, bowed, sat down to one side, and told him what had happened.
អថ ខោ ភគវា អញ្ញតរំ ភិក្ខុំ អាមន្តេសិ: “ឯហិ ត្វំ ភិក្ខុ, មម វចនេន សាតិំ ភិក្ខុំ កេវដ្ដបុត្តំ អាមន្តេហិ: ‘សត្ថា តំ, អាវុសោ សាតិ, អាមន្តេតីៜ”តិ។
So the Buddha addressed a certain monk, “Please, monk, in my name tell the bhikkhu Sāti that the teacher summons him.”
“ឯវំ, ភន្តេ”តិ ខោ សោ ភិក្ខុ ភគវតោ បដិស្សុត្វា យេន សាតិ ភិក្ខុ កេវដ្ដបុត្តោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា សាតិំ ភិក្ខុំ កេវដ្ដបុត្តំ ឯតទវោច: “សត្ថា តំ, អាវុសោ សាតិ, អាមន្តេតី”តិ។
“Yes, sir,” that monk replied. He went to Sāti and said to him, “Friend Sāti, the teacher summons you.”
“ឯវមាវុសោ”តិ ខោ សាតិ ភិក្ខុ កេវដ្ដបុត្តោ តស្ស ភិក្ខុនោ បដិស្សុត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ សាតិំ ភិក្ខុំ កេវដ្ដបុត្តំ ភគវា ឯតទវោច: “សច្ចំ កិរ តេ, សាតិ, ឯវរូបំ បាបកំ ទិដ្ឋិគតំ ឧប្បន្នំ: ‘តថាហំ ភគវតា ធម្មំ ទេសិតំ អាជានាមិ យថា តទេវិទំ វិញ្ញាណំ សន្ធាវតិ សំសរតិ, អនញ្ញន៑ៜ”តិ?
“Yes, friend,” Sāti replied. He went to the Buddha, bowed, and sat down to one side. The Buddha said to him, “Is it really true, Sāti, that you have such a harmful misconception: ‘As I understand the Buddha’s teachings, it is this very same consciousness that roams and transmigrates, not another’?”
“ឯវំ ព្យា ខោ អហំ, ភន្តេ, ភគវតា ធម្មំ ទេសិតំ អាជានាមិ យថា តទេវិទំ វិញ្ញាណំ សន្ធាវតិ សំសរតិ, អនញ្ញន៑”តិ។
“Absolutely, sir. As I understand the Buddha’s teachings, it is this very same consciousness that roams and transmigrates, not another.”
“កតមំ តំ, សាតិ, វិញ្ញាណន៑”តិ?
“Sāti, what is that consciousness?”
“យ្វាយំ, ភន្តេ, វទោ វេទេយ្យោ តត្រ តត្រ កល្យាណបាបកានំ កម្មានំ វិបាកំ បដិសំវេទេតី”តិ។
“Sir, he is the speaker, the knower who experiences the results of good and bad deeds in all the different realms.”
“កស្ស នុ ខោ នាម ត្វំ, មោឃបុរិស, មយា ឯវំ ធម្មំ ទេសិតំ អាជានាសិ? ននុ មយា, មោឃបុរិស, អនេកបរិយាយេន បដិច្ចសមុប្បន្នំ វិញ្ញាណំ វុត្តំ, អញ្ញត្រ បច្ចយា នត្ថិ វិញ្ញាណស្ស សម្ភវោតិ? អថ ច បន ត្វំ, មោឃបុរិស, អត្តនា ទុគ្គហិតេន អម្ហេ ចេវ អព្ភាចិក្ខសិ, អត្តានញ្ច ខណសិ, ពហុញ្ច អបុញ្ញំ បសវសិ។ តញ្ហិ តេ, មោឃបុរិស, ភវិស្សតិ ទីឃរត្តំ អហិតាយ ទុក្ខាយា”តិ។
“Silly man, who on earth have you ever known me to teach in that way? Haven’t I said in many ways that consciousness is dependently originated, since consciousness does not arise without a cause? But still you misrepresent me by your wrong grasp, harm yourself, and make much bad karma. This will be for your lasting harm and suffering.”
អថ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ: “តំ កិំ មញ្ញថ, ភិក្ខវេ, អបិ នាយំ សាតិ ភិក្ខុ កេវដ្ដបុត្តោ ឧស្មីកតោបិ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ”តិ?
Then the Buddha said to the bhikkhus, “What do you think, bhikkhus? Has this bhikkhu Sāti kindled even a spark of wisdom in this teaching and training?”
“កិញ្ហិ សិយា, ភន្តេ? នោ ហេតំ, ភន្តេ”តិ។ ឯវំ វុត្តេ, សាតិ ភិក្ខុ កេវដ្ដបុត្តោ តុណ្ហីភូតោ មង្កុភូតោ បត្តក្ខន្ធោ អធោមុខោ បជ្ឈាយន្តោ អប្បដិភានោ និសីទិ។
“How could that be, sir? No, sir.” When this was said, Sāti sat silent, dismayed, shoulders drooping, downcast, depressed, with nothing to say.
អថ ខោ ភគវា សាតិំ ភិក្ខុំ កេវដ្ដបុត្តំ តុណ្ហីភូតំ មង្កុភូតំ បត្តក្ខន្ធំ អធោមុខំ បជ្ឈាយន្តំ អប្បដិភានំ វិទិត្វា សាតិំ ភិក្ខុំ កេវដ្ដបុត្តំ ឯតទវោច: “បញ្ញាយិស្សសិ ខោ ត្វំ, មោឃបុរិស, ឯតេន សកេន បាបកេន ទិដ្ឋិគតេន។ ឥធាហំ ភិក្ខូ បដិបុច្ឆិស្សាមី”តិ។
Knowing this, the Buddha said, “Silly man, you will be known by your own harmful misconception. I’ll question the bhikkhus about this.”
អថ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ: “តុម្ហេបិ មេ, ភិក្ខវេ, ឯវំ ធម្មំ ទេសិតំ អាជានាថ យថាយំ សាតិ ភិក្ខុ កេវដ្ដបុត្តោ អត្តនា ទុគ្គហិតេន អម្ហេ ចេវ អព្ភាចិក្ខតិ, អត្តានញ្ច ខណតិ, ពហុញ្ច អបុញ្ញំ បសវតី”តិ?
Then the Buddha said to the bhikkhus, “Bhikkhus, do you understand my teachings as Sāti does, when he misrepresents me by his wrong grasp, harms himself, and makes much bad karma?”
“នោ ហេតំ, ភន្តេ។ អនេកបរិយាយេន ហិ នោ, ភន្តេ, បដិច្ចសមុប្បន្នំ វិញ្ញាណំ វុត្តំ ភគវតា, អញ្ញត្រ បច្ចយា នត្ថិ វិញ្ញាណស្ស សម្ភវោ”តិ។
“No, sir. For in many ways the Buddha has told us that consciousness is dependently originated, since without a cause, consciousness does not come to be.”
“សាធុ សាធុ, ភិក្ខវេ។ សាធុ ខោ មេ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ឯវំ ធម្មំ ទេសិតំ អាជានាថ។ អនេកបរិយាយេន ហិ វោ, ភិក្ខវេ, បដិច្ចសមុប្បន្នំ វិញ្ញាណំ វុត្តំ មយា, អញ្ញត្រ បច្ចយា នត្ថិ វិញ្ញាណស្ស សម្ភវោ”តិ។ អថ ច បនាយំ សាតិ ភិក្ខុ កេវដ្ដបុត្តោ អត្តនា ទុគ្គហិតេន អម្ហេ ចេវ អព្ភាចិក្ខតិ, អត្តានញ្ច ខណតិ, ពហុញ្ច អបុញ្ញំ បសវតិ។ តញ្ហិ តស្ស មោឃបុរិសស្ស ភវិស្សតិ ទីឃរត្តំ អហិតាយ ទុក្ខាយ។
“Good, good, bhikkhus! It’s good that you understand my teaching like this. For in many ways I have told you that consciousness is dependently originated, since without a cause, consciousness does not come to be. But still this Sāti misrepresents me by his wrong grasp, harms himself, and makes much bad karma. This will be for his lasting harm and suffering.
“យំ យទេវ, ភិក្ខវេ, បច្ចយំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ វិញ្ញាណំ, តេន តេនេវ វិញ្ញាណន្ត្វេវ សង្ខ្យំ គច្ឆតិ។ ចក្ខុញ្ច បដិច្ច រូបេ ច ឧប្បជ្ជតិ វិញ្ញាណំ, ចក្ខុវិញ្ញាណន្ត្វេវ សង្ខ្យំ គច្ឆតិ; សោតញ្ច បដិច្ច សទ្ទេ ច ឧប្បជ្ជតិ វិញ្ញាណំ, សោតវិញ្ញាណន្ត្វេវ សង្ខ្យំ គច្ឆតិ; ឃានញ្ច បដិច្ច គន្ធេ ច ឧប្បជ្ជតិ វិញ្ញាណំ, ឃានវិញ្ញាណន្ត្វេវ សង្ខ្យំ គច្ឆតិ; ជិវ្ហញ្ច បដិច្ច រសេ ច ឧប្បជ្ជតិ វិញ្ញាណំ, ជិវ្ហាវិញ្ញាណន្ត្វេវ សង្ខ្យំ គច្ឆតិ; កាយញ្ច បដិច្ច ផោដ្ឋព្ពេ ច ឧប្បជ្ជតិ វិញ្ញាណំ, កាយវិញ្ញាណន្ត្វេវ សង្ខ្យំ គច្ឆតិ; មនញ្ច បដិច្ច ធម្មេ ច ឧប្បជ្ជតិ វិញ្ញាណំ, មនោវិញ្ញាណន្ត្វេវ សង្ខ្យំ គច្ឆតិ។
Consciousness is reckoned according to the specific conditions dependent upon which it arises. Consciousness that arises dependent on the eye and sights is reckoned as eye consciousness. Consciousness that arises dependent on the ear and sounds is reckoned as ear consciousness. Consciousness that arises dependent on the nose and smells is reckoned as nose consciousness. Consciousness that arises dependent on the tongue and tastes is reckoned as tongue consciousness. Consciousness that arises dependent on the body and touches is reckoned as body consciousness. Consciousness that arises dependent on the mind and thoughts is reckoned as mind consciousness.
សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, យំ យទេវ បច្ចយំ បដិច្ច អគ្គិ ជលតិ តេន តេនេវ សង្ខ្យំ គច្ឆតិ។ កដ្ឋញ្ច បដិច្ច អគ្គិ ជលតិ, កដ្ឋគ្គិត្វេវ សង្ខ្យំ គច្ឆតិ; សកលិកញ្ច បដិច្ច អគ្គិ ជលតិ, សកលិកគ្គិត្វេវ សង្ខ្យំ គច្ឆតិ; តិណញ្ច បដិច្ច អគ្គិ ជលតិ, តិណគ្គិត្វេវ សង្ខ្យំ គច្ឆតិ; គោមយញ្ច បដិច្ច អគ្គិ ជលតិ, គោមយគ្គិត្វេវ សង្ខ្យំ គច្ឆតិ; ថុសញ្ច បដិច្ច អគ្គិ ជលតិ, ថុសគ្គិត្វេវ សង្ខ្យំ គច្ឆតិ; សង្ការញ្ច បដិច្ច អគ្គិ ជលតិ, សង្ការគ្គិត្វេវ សង្ខ្យំ គច្ឆតិ។
It’s like fire, which is reckoned according to the specific conditions dependent upon which it burns. A fire that burns dependent on logs is reckoned as a log fire. A fire that burns dependent on twigs is reckoned as a twig fire. A fire that burns dependent on grass is reckoned as a grass fire. A fire that burns dependent on cow-dung is reckoned as a cow-dung fire. A fire that burns dependent on husks is reckoned as a husk fire. A fire that burns dependent on rubbish is reckoned as a rubbish fire.
ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, យំ យទេវ បច្ចយំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ វិញ្ញាណំ, តេន តេនេវ សង្ខ្យំ គច្ឆតិ។ ចក្ខុញ្ច បដិច្ច រូបេ ច ឧប្បជ្ជតិ វិញ្ញាណំ, ចក្ខុវិញ្ញាណន្ត្វេវ សង្ខ្យំ គច្ឆតិ; សោតញ្ច បដិច្ច សទ្ទេ ច ឧប្បជ្ជតិ វិញ្ញាណំ, សោតវិញ្ញាណន្ត្វេវ សង្ខ្យំ គច្ឆតិ, ឃានញ្ច បដិច្ច គន្ធេ ច ឧប្បជ្ជតិ វិញ្ញាណំ, ឃានវិញ្ញាណន្ត្វេវ សង្ខ្យំ គច្ឆតិ, ជិវ្ហញ្ច បដិច្ច រសេ ច ឧប្បជ្ជតិ វិញ្ញាណំ, ជិវ្ហាវិញ្ញាណន្ត្វេវ សង្ខ្យំ គច្ឆតិ។ កាយញ្ច បដិច្ច ផោដ្ឋព្ពេ ច ឧប្បជ្ជតិ វិញ្ញាណំ, កាយវិញ្ញាណន្ត្វេវ សង្ខ្យំ គច្ឆតិ។ មនញ្ច បដិច្ច ធម្មេ ច ឧប្បជ្ជតិ វិញ្ញាណំ, មនោវិញ្ញាណន្ត្វេវ សង្ខ្យំ គច្ឆតិ។
In the same way, consciousness is reckoned according to the specific conditions dependent upon which it arises. …
ភូតមិទន្តិ, ភិក្ខវេ, បស្សថា”តិ?
Bhikkhus, do you see that this has come to be?”
“ឯវំ, ភន្តេ”។
“Yes, sir.”
“តទាហារសម្ភវន្តិ, ភិក្ខវេ, បស្សថា”តិ?
“Do you see that it originated with that as fuel?”
“ឯវំ, ភន្តេ”។
“Yes, sir.”
“តទាហារនិរោធា យំ ភូតំ, តំ និរោធធម្មន្តិ, ភិក្ខវេ, បស្សថា”តិ?
“Do you see that when that fuel ceases, what has come to be is liable to cease?”
“ឯវំ, ភន្តេ”។
“Yes, sir.”
“ភូតមិទំ នោស្សូតិ, ភិក្ខវេ, កង្ខតោ ឧប្បជ្ជតិ វិចិកិច្ឆា”តិ?
“Does doubt arise when you’re uncertain whether or not this has come to be?”
“ឯវំ, ភន្តេ”។
“Yes, sir.”
“តទាហារសម្ភវំ នោស្សូតិ, ភិក្ខវេ, កង្ខតោ ឧប្បជ្ជតិ វិចិកិច្ឆា”តិ?
“Does doubt arise when you’re uncertain whether or not this has originated with that as fuel?”
“ឯវំ, ភន្តេ”។
“Yes, sir.”
“តទាហារនិរោធា យំ ភូតំ, តំ និរោធធម្មំ នោស្សូតិ, ភិក្ខវេ, កង្ខតោ ឧប្បជ្ជតិ វិចិកិច្ឆា”តិ?
“Does doubt arise when you’re uncertain whether or not when that fuel ceases, what has come to be is liable to cease?”
“ឯវំ, ភន្តេ”។
“Yes, sir.”
“ភូតមិទន្តិ, ភិក្ខវេ, យថាភូតំ សម្មប្បញ្ញាយ បស្សតោ យា វិចិកិច្ឆា សា បហីយតី”តិ?
“Is doubt given up in someone who truly sees with right understanding that this has come to be?”
“ឯវំ, ភន្តេ”។
“Yes, sir.”
“តទាហារសម្ភវន្តិ, ភិក្ខវេ, យថាភូតំ សម្មប្បញ្ញាយ បស្សតោ យា វិចិកិច្ឆា សា បហីយតី”តិ?
“Is doubt given up in someone who truly sees with right understanding that this has originated with that as fuel?”
“ឯវំ, ភន្តេ”។
“Yes, sir.”
“តទាហារនិរោធា យំ ភូតំ, តំ និរោធធម្មន្តិ, ភិក្ខវេ, យថាភូតំ សម្មប្បញ្ញាយ បស្សតោ យា វិចិកិច្ឆា សា បហីយតី”តិ?
“Is doubt given up in someone who truly sees with right understanding that when that fuel ceases, what has come to be is liable to cease?”
“ឯវំ, ភន្តេ”។
“Yes, sir.”
“ភូតមិទន្តិ, ភិក្ខវេ, ឥតិបិ វោ ឯត្ថ និព្ពិចិកិច្ឆា”តិ?
“Are you free of doubt as to whether this has come to be?”
“ឯវំ, ភន្តេ”។
“Yes, sir.”
“តទាហារសម្ភវន្តិ, ភិក្ខវេ, ឥតិបិ វោ ឯត្ថ និព្ពិចិកិច្ឆា”តិ?
“Are you free of doubt as to whether this has originated with that as fuel?”
“ឯវំ, ភន្តេ”។
“Yes, sir.”
“តទាហារនិរោធា យំ ភូតំ តំ និរោធធម្មន្តិ, ភិក្ខវេ, ឥតិបិ វោ ឯត្ថ និព្ពិចិកិច្ឆា”តិ?
“Are you free of doubt as to whether when that fuel ceases, what has come to be is liable to cease?”
“ឯវំ, ភន្តេ”។
“Yes, sir.”
“ភូតមិទន្តិ, ភិក្ខវេ, យថាភូតំ សម្មប្បញ្ញាយ សុទិដ្ឋន៑”តិ?
“Have you truly seen clearly with right understanding that this has come to be?”
“ឯវំ, ភន្តេ”។
“Yes, sir.”
“តទាហារសម្ភវន្តិ, ភិក្ខវេ, យថាភូតំ សម្មប្បញ្ញាយ សុទិដ្ឋន៑”តិ?
“Have you truly seen clearly with right understanding that this has originated with that as fuel?”
“ឯវំ, ភន្តេ”។
“Yes, sir.”
“តទាហារនិរោធា យំ ភូតំ តំ និរោធធម្មន្តិ, ភិក្ខវេ, យថាភូតំ សម្មប្បញ្ញាយ សុទិដ្ឋន៑”តិ?
“Have you truly seen clearly with right understanding that when that fuel ceases, what has come to be is liable to cease?”
“ឯវំ, ភន្តេ”។
“Yes, sir.”
“ឥមញ្ចេ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ទិដ្ឋិំ ឯវំ បរិសុទ្ធំ ឯវំ បរិយោទាតំ អល្លីយេថ កេលាយេថ ធនាយេថ មមាយេថ, អបិ នុ មេ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, កុល្លូបមំ ធម្មំ ទេសិតំ អាជានេយ្យាថ និត្ថរណត្ថាយ នោ គហណត្ថាយា”តិ?
“Pure and bright as this view is, bhikkhus, if you cherish it, fancy it, treasure it, and treat it as your own, would you be understanding how the Dhamma is similar to a raft: for crossing over, not for holding on?”
“នោ ហេតំ, ភន្តេ”។
“No, sir.”
“ឥមញ្ចេ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ទិដ្ឋិំ ឯវំ បរិសុទ្ធំ ឯវំ បរិយោទាតំ ន អល្លីយេថ ន កេលាយេថ ន ធនាយេថ ន មមាយេថ, អបិ នុ មេ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, កុល្លូបមំ ធម្មំ ទេសិតំ អាជានេយ្យាថ និត្ថរណត្ថាយ នោ គហណត្ថាយា”តិ?
“Pure and bright as this view is, bhikkhus, if you don’t cherish it, fancy it, treasure it, and treat it as your own, would you be understanding how the Dhamma is similar to a raft: for crossing over, not for holding on?”
“ឯវំ, ភន្តេ”។
“Yes, sir.”
“ចត្តារោមេ, ភិក្ខវេ, អាហារា ភូតានំ វា សត្តានំ ឋិតិយា, សម្ភវេសីនំ វា អនុគ្គហាយ។ កតមេ ចត្តារោ? កពឡីការោ អាហារោ ឱឡារិកោ វា សុខុមោ វា, ផស្សោ ទុតិយោ, មនោសញ្ចេតនា តតិយា, វិញ្ញាណំ ចតុត្ថំ។
“Bhikkhus, there are these four fuels. They maintain sentient beings that have been born and help those that are about to be born. What four? Solid food, whether coarse or fine; contact is the second, mental intention the third, and consciousness the fourth.
ឥមេ ច, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ អាហារា កិំនិទានា កិំសមុទយា កិំជាតិកា កិំបភវា? ឥមេ ចត្តារោ អាហារា តណ្ហានិទានា តណ្ហាសមុទយា តណ្ហាជាតិកា តណ្ហាបភវា។
What is the source, origin, birthplace, and inception of these four fuels? Craving.
តណ្ហា ចាយំ, ភិក្ខវេ, កិំនិទានា កិំសមុទយា កិំជាតិកា កិំបភវា? តណ្ហា វេទនានិទានា វេទនាសមុទយា វេទនាជាតិកា វេទនាបភវា។
And what is the source of craving? Feeling.
វេទនា ចាយំ, ភិក្ខវេ, កិំនិទានា កិំសមុទយា កិំជាតិកា កិំបភវា? វេទនា ផស្សនិទានា ផស្សសមុទយា ផស្សជាតិកា ផស្សបភវា។
And what is the source of feeling? Contact.
ផស្សោ ចាយំ, ភិក្ខវេ, កិំនិទានោ កិំសមុទយោ កិំជាតិកោ កិំបភវោ? ផស្សោ សឡាយតននិទានោ សឡាយតនសមុទយោ សឡាយតនជាតិកោ សឡាយតនបភវោ។
And what is the source of contact? The six sense fields.
សឡាយតនញ្ចិទំ, ភិក្ខវេ, កិំនិទានំ កិំសមុទយំ កិំជាតិកំ កិំបភវំ? សឡាយតនំ នាមរូបនិទានំ នាមរូបសមុទយំ នាមរូបជាតិកំ នាមរូបបភវំ។
And what is the source of the six sense fields? Name and form.
នាមរូបញ្ចិទំ, ភិក្ខវេ, កិំនិទានំ កិំសមុទយំ កិំជាតិកំ កិំបភវំ? នាមរូបំ វិញ្ញាណនិទានំ វិញ្ញាណសមុទយំ វិញ្ញាណជាតិកំ វិញ្ញាណបភវំ។
And what is the source of name and form? Consciousness.
វិញ្ញាណញ្ចិទំ, ភិក្ខវេ, កិំនិទានំ កិំសមុទយំ កិំជាតិកំ កិំបភវំ? វិញ្ញាណំ សង្ខារនិទានំ សង្ខារសមុទយំ សង្ខារជាតិកំ សង្ខារបភវំ។
And what is the source of consciousness? Functioning patterns.
សង្ខារា ចិមេ, ភិក្ខវេ, កិំនិទានា កិំសមុទយា កិំជាតិកា កិំបភវា? សង្ខារា អវិជ្ជានិទានា អវិជ្ជាសមុទយា អវិជ្ជាជាតិកា អវិជ្ជាបភវា។
And what is the source of functioning patterns? Ignorance.
ឥតិ ខោ, ភិក្ខវេ, អវិជ្ជាបច្ចយា សង្ខារា, សង្ខារបច្ចយា វិញ្ញាណំ, វិញ្ញាណបច្ចយា នាមរូបំ, នាមរូបបច្ចយា សឡាយតនំ, សឡាយតនបច្ចយា ផស្សោ, ផស្សបច្ចយា វេទនា, វេទនាបច្ចយា តណ្ហា, តណ្ហាបច្ចយា ឧបាទានំ, ឧបាទានបច្ចយា ភវោ, ភវបច្ចយា ជាតិ, ជាតិបច្ចយា ជរាមរណំ សោកបរិទេវទុក្ខទោមនស្សុបាយាសា សម្ភវន្តិ។ ឯវមេតស្ស កេវលស្ស ទុក្ខក្ខន្ធស្ស សមុទយោ ហោតិ។
So, ignorance is a condition for functioning patterns. Functioning patterns are a condition for consciousness. Consciousness is a condition for name and form. Name and form are conditions for the six sense fields. The six sense fields are conditions for contact. Contact is a condition for feeling. Feeling is a condition for craving. Craving is a condition for grasping. Grasping is a condition for continued existence. Continued existence is a condition for rebirth. Rebirth is a condition for old age and death, sorrow, lamentation, pain, sadness, and distress to come to be. That is how this entire mass of suffering originates.
ជាតិបច្ចយា ជរាមរណន្តិ ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ; ជាតិបច្ចយា នុ ខោ, ភិក្ខវេ, ជរាមរណំ, នោ វា, កថំ វា ឯត្ថ ហោតី”តិ?
‘Rebirth is a condition for old age and death.’ That’s what I said. Is that how you see this or not?”
“ជាតិបច្ចយា, ភន្តេ, ជរាមរណំ; ឯវំ នោ ឯត្ថ ហោតិ—ជាតិបច្ចយា ជរាមរណន៑”តិ។
“That’s how we see it.”
“ភវបច្ចយា ជាតីតិ ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ; ភវបច្ចយា នុ ខោ, ភិក្ខវេ, ជាតិ, នោ វា, កថំ វា ឯត្ថ ហោតី”តិ? “ភវបច្ចយា, ភន្តេ, ជាតិ; ឯវំ នោ ឯត្ថ ហោតិ—ភវបច្ចយា ជាតី”តិ។
“‘Continued existence is a condition for rebirth.’ …
“ឧបាទានបច្ចយា ភវោតិ ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ; ឧបាទានបច្ចយា នុ ខោ, ភិក្ខវេ, ភវោ, នោ វា, កថំ វា ឯត្ថ ហោតី”តិ? “ឧបាទានបច្ចយា, ភន្តេ, ភវោ; ឯវំ នោ ឯត្ថ ហោតិ—ឧបាទានបច្ចយា ភវោ”តិ។
“តណ្ហាបច្ចយា ឧបាទានន្តិ ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ, តណ្ហាបច្ចយា នុ ខោ, ភិក្ខវេ, ឧបាទានំ, នោ វា, កថំ វា ឯត្ថ ហោតី”តិ? “តណ្ហាបច្ចយា, ភន្តេ, ឧបាទានំ; ឯវំ នោ ឯត្ថ ហោតិ—តណ្ហាបច្ចយា ឧបាទានន៑”តិ។
“វេទនាបច្ចយា តណ្ហាតិ ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ; វេទនាបច្ចយា នុ ខោ, ភិក្ខវេ, តណ្ហា, នោ វា, កថំ វា ឯត្ថ ហោតី”តិ? “វេទនាបច្ចយា, ភន្តេ, តណ្ហា; ឯវំ នោ ឯត្ថ ហោតិ—វេទនាបច្ចយា តណ្ហា”តិ។
“ផស្សបច្ចយា វេទនាតិ ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ; ផស្សបច្ចយា នុ ខោ, ភិក្ខវេ, វេទនា, នោ វា, កថំ វា ឯត្ថ ហោតី”តិ? “ផស្សបច្ចយា, ភន្តេ, វេទនា; ឯវំ នោ ឯត្ថ ហោតិ—ផស្សបច្ចយា វេទនា”តិ។
“សឡាយតនបច្ចយា ផស្សោតិ ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ; សឡាយតនបច្ចយា នុ ខោ, ភិក្ខវេ, ផស្សោ, នោ វា, កថំ វា ឯត្ថ ហោតី”តិ? “សឡាយតនបច្ចយា, ភន្តេ, ផស្សោ; ឯវំ នោ ឯត្ថ ហោតិ—សឡាយតនបច្ចយា ផស្សោ”តិ។
“នាមរូបបច្ចយា សឡាយតនន្តិ ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ; នាមរូបបច្ចយា នុ ខោ, ភិក្ខវេ, សឡាយតនំ, នោ វា, កថំ វា ឯត្ថ ហោតី”តិ? “នាមរូបបច្ចយា, ភន្តេ, សឡាយតនំ; ឯវំ នោ ឯត្ថ ហោតិ—នាមរូបបច្ចយា សឡាយតនន៑”តិ។
“វិញ្ញាណបច្ចយា នាមរូបន្តិ ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ; វិញ្ញាណបច្ចយា នុ ខោ, ភិក្ខវេ, នាមរូបំ, នោ វា, កថំ វា ឯត្ថ ហោតី”តិ? “វិញ្ញាណបច្ចយា, ភន្តេ, នាមរូបំ; ឯវំ នោ ឯត្ថ ហោតិ—វិញ្ញាណបច្ចយា នាមរូបន៑”តិ។
“សង្ខារបច្ចយា វិញ្ញាណន្តិ ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ; សង្ខារបច្ចយា នុ ខោ, ភិក្ខវេ, វិញ្ញាណំ, នោ វា, កថំ វា ឯត្ថ ហោតី”តិ? “សង្ខារបច្ចយា, ភន្តេ, វិញ្ញាណំ; ឯវំ នោ ឯត្ថ ហោតិ—សង្ខារបច្ចយា វិញ្ញាណន៑”តិ។
“អវិជ្ជាបច្ចយា សង្ខារាតិ ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ; អវិជ្ជាបច្ចយា នុ ខោ, ភិក្ខវេ, សង្ខារា, នោ វា, កថំ វា ឯត្ថ ហោតី”តិ?
‘Ignorance is a condition for functioning patterns.’ That’s what I said. Is that how you see this or not?”
“អវិជ្ជាបច្ចយា, ភន្តេ, សង្ខារា; ឯវំ នោ ឯត្ថ ហោតិ—អវិជ្ជាបច្ចយា សង្ខារា”តិ។
“That’s how we see it.”
“សាធុ, ភិក្ខវេ។ ឥតិ ខោ, ភិក្ខវេ, តុម្ហេបិ ឯវំ វទេថ, អហម្បិ ឯវំ វទាមិ—ឥមស្មិំ សតិ ឥទំ ហោតិ, ឥមស្សុប្បាទា ឥទំ ឧប្បជ្ជតិ, យទិទំ—អវិជ្ជាបច្ចយា សង្ខារា, សង្ខារបច្ចយា វិញ្ញាណំ, វិញ្ញាណបច្ចយា នាមរូបំ, នាមរូបបច្ចយា សឡាយតនំ, សឡាយតនបច្ចយា ផស្សោ, ផស្សបច្ចយា វេទនា, វេទនាបច្ចយា តណ្ហា, តណ្ហាបច្ចយា ឧបាទានំ, ឧបាទានបច្ចយា ភវោ, ភវបច្ចយា ជាតិ, ជាតិបច្ចយា ជរាមរណំ សោកបរិទេវទុក្ខទោមនស្សុបាយាសា សម្ភវន្តិ។ ឯវមេតស្ស កេវលស្ស ទុក្ខក្ខន្ធស្ស សមុទយោ ហោតិ។
“Good, bhikkhus! So both you and I say this. When this exists, that is; due to the arising of this, that arises. That is: Ignorance is a condition for functioning patterns. Functioning patterns are a condition for consciousness. Consciousness is a condition for name and form. Name and form are conditions for the six sense fields. The six sense fields are conditions for contact. Contact is a condition for feeling. Feeling is a condition for craving. Craving is a condition for grasping. Grasping is a condition for continued existence. Continued existence is a condition for rebirth. Rebirth is a condition for old age and death, sorrow, lamentation, pain, sadness, and distress to come to be. That is how this entire mass of suffering originates.
អវិជ្ជាយ ត្វេវ អសេសវិរាគនិរោធា សង្ខារនិរោធោ, សង្ខារនិរោធា វិញ្ញាណនិរោធោ, វិញ្ញាណនិរោធា នាមរូបនិរោធោ, នាមរូបនិរោធា សឡាយតននិរោធោ, សឡាយតននិរោធា ផស្សនិរោធោ, ផស្សនិរោធា វេទនានិរោធោ, វេទនានិរោធា តណ្ហានិរោធោ, តណ្ហានិរោធា ឧបាទាននិរោធោ, ឧបាទាននិរោធា ភវនិរោធោ, ភវនិរោធា ជាតិនិរោធោ, ជាតិនិរោធា ជរាមរណំ សោកបរិទេវទុក្ខទោមនស្សុបាយាសា និរុជ្ឈន្តិ។ ឯវមេតស្ស កេវលស្ស ទុក្ខក្ខន្ធស្ស និរោធោ ហោតិ។
When ignorance fades away and ceases with nothing left over, functioning patterns cease. When functioning patterns cease, consciousness ceases. When consciousness ceases, name and form cease. When name and form cease, the six sense fields cease. When the six sense fields cease, contact ceases. When contact ceases, feeling ceases. When feeling ceases, craving ceases. When craving ceases, grasping ceases. When grasping ceases, continued existence ceases. When continued existence ceases, rebirth ceases. When rebirth ceases, old age and death, sorrow, lamentation, pain, sadness, and distress cease. That is how this entire mass of suffering ceases.
ជាតិនិរោធា ជរាមរណនិរោធោតិ ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ; ជាតិនិរោធា នុ ខោ, ភិក្ខវេ, ជរាមរណនិរោធោ, នោ វា, កថំ វា ឯត្ថ ហោតី”តិ?
‘When rebirth ceases, old age and death cease.’ That’s what I said. Is that how you see this or not?”
“ជាតិនិរោធា, ភន្តេ, ជរាមរណនិរោធោ; ឯវំ នោ ឯត្ថ ហោតិ—ជាតិនិរោធា ជរាមរណនិរោធោ”តិ។
“That’s how we see it.”
“ភវនិរោធា ជាតិនិរោធោតិ ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ; ភវនិរោធា នុ ខោ, ភិក្ខវេ, ជាតិនិរោធោ, នោ វា, កថំ វា ឯត្ថ ហោតី”តិ? “ភវនិរោធា, ភន្តេ, ជាតិនិរោធោ; ឯវំ នោ ឯត្ថ ហោតិ—ភវនិរោធា ជាតិនិរោធោ”តិ។
‘When continued existence ceases, rebirth ceases.’ …
“ឧបាទាននិរោធា ភវនិរោធោតិ ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ; ឧបាទាននិរោធា នុ ខោ, ភិក្ខវេ, ភវនិរោធោ, នោ វា, កថំ វា ឯត្ថ ហោតី”តិ? “ឧបាទាននិរោធា, ភន្តេ, ភវនិរោធោ; ឯវំ នោ ឯត្ថ ហោតិ—ឧបាទាននិរោធា ភវនិរោធោ”តិ។
“តណ្ហានិរោធា ឧបាទាននិរោធោតិ ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ; តណ្ហានិរោធា នុ ខោ, ភិក្ខវេ, ឧបាទាននិរោធោ, នោ វា, កថំ វា ឯត្ថ ហោតី”តិ? “តណ្ហានិរោធា, ភន្តេ, ឧបាទាននិរោធោ; ឯវំ នោ ឯត្ថ ហោតិ—តណ្ហានិរោធា ឧបាទាននិរោធោ”តិ។
“វេទនានិរោធា តណ្ហានិរោធោតិ ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ; វេទនានិរោធា នុ ខោ, ភិក្ខវេ, តណ្ហានិរោធោ, នោ វា, កថំ វា ឯត្ថ ហោតី”តិ? “វេទនានិរោធា, ភន្តេ, តណ្ហានិរោធោ; ឯវំ នោ ឯត្ថ ហោតិ—វេទនានិរោធា តណ្ហានិរោធោ”តិ។
“ផស្សនិរោធា វេទនានិរោធោតិ ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ; ផស្សនិរោធា នុ ខោ, ភិក្ខវេ, វេទនានិរោធោ, នោ វា, កថំ វា ឯត្ថ ហោតី”តិ? “ផស្សនិរោធា, ភន្តេ, វេទនានិរោធោ; ឯវំ នោ ឯត្ថ ហោតិ—ផស្សនិរោធា វេទនានិរោធោ”តិ។
“សឡាយតននិរោធា ផស្សនិរោធោតិ ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ; សឡាយតននិរោធា នុ ខោ, ភិក្ខវេ, ផស្សនិរោធោ, នោ វា, កថំ វា ឯត្ថ ហោតីតិ? សឡាយតននិរោធា, ភន្តេ, ផស្សនិរោធោ; ឯវំ នោ ឯត្ថ ហោតិ—សឡាយតននិរោធា ផស្សនិរោធោ”តិ។
“នាមរូបនិរោធា សឡាយតននិរោធោតិ ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ; នាមរូបនិរោធា នុ ខោ, ភិក្ខវេ, សឡាយតននិរោធោ, នោ វា, កថំ វា ឯត្ថ ហោតី”តិ? “នាមរូបនិរោធា, ភន្តេ, សឡាយតននិរោធោ; ឯវំ នោ ឯត្ថ ហោតិ—នាមរូបនិរោធា សឡាយតននិរោធោ”តិ។ “វិញ្ញាណនិរោធា នាមរូបនិរោធោតិ ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ; វិញ្ញាណនិរោធា នុ ខោ, ភិក្ខវេ, នាមរូបនិរោធោ, នោ វា, កថំ វា ឯត្ថ ហោតី”តិ?
“វិញ្ញាណនិរោធា, ភន្តេ, នាមរូបនិរោធោ; ឯវំ នោ ឯត្ថ ហោតិ—វិញ្ញាណនិរោធា នាមរូបនិរោធោ”តិ។ “សង្ខារនិរោធា វិញ្ញាណនិរោធោតិ ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ; សង្ខារនិរោធា នុ ខោ, ភិក្ខវេ, វិញ្ញាណនិរោធោ, នោ វា, កថំ វា ឯត្ថ ហោតី”តិ? “សង្ខារនិរោធា, ភន្តេ, វិញ្ញាណនិរោធោ; ឯវំ នោ ឯត្ថ ហោតិ—សង្ខារនិរោធា វិញ្ញាណនិរោធោ”តិ។
“អវិជ្ជានិរោធា សង្ខារនិរោធោតិ ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ; អវិជ្ជានិរោធា នុ ខោ, ភិក្ខវេ, សង្ខារនិរោធោ, នោ វា, កថំ វា ឯត្ថ ហោតី”តិ?
‘When ignorance ceases, functioning patterns cease.’ That’s what I said. Is that how you see this or not?”
“អវិជ្ជានិរោធា, ភន្តេ, សង្ខារនិរោធោ; ឯវំ នោ ឯត្ថ ហោតិ—អវិជ្ជានិរោធា សង្ខារនិរោធោ”តិ។
“That’s how we see it.”
“សាធុ, ភិក្ខវេ។ ឥតិ ខោ, ភិក្ខវេ, តុម្ហេបិ ឯវំ វទេថ, អហម្បិ ឯវំ វទាមិ—ឥមស្មិំ អសតិ ឥទំ ន ហោតិ, ឥមស្ស និរោធា ឥទំ និរុជ្ឈតិ, យទិទំ—អវិជ្ជានិរោធា សង្ខារនិរោធោ, សង្ខារនិរោធា វិញ្ញាណនិរោធោ, វិញ្ញាណនិរោធា នាមរូបនិរោធោ, នាមរូបនិរោធា សឡាយតននិរោធោ, សឡាយតននិរោធា ផស្សនិរោធោ, ផស្សនិរោធា វេទនានិរោធោ, វេទនានិរោធា តណ្ហានិរោធោ, តណ្ហានិរោធា ឧបាទាននិរោធោ, ឧបាទាននិរោធា ភវនិរោធោ, ភវនិរោធា ជាតិនិរោធោ, ជាតិនិរោធា ជរាមរណំ សោកបរិទេវទុក្ខទោមនស្សុបាយាសា និរុជ្ឈន្តិ។ ឯវមេតស្ស កេវលស្ស ទុក្ខក្ខន្ធស្ស និរោធោ ហោតិ។
“Good, bhikkhus! So both you and I say this. When this doesn’t exist, that is not; due to the cessation of this, that ceases. That is: When ignorance ceases, functioning patterns cease. When functioning patterns cease, consciousness ceases. When consciousness ceases, name and form cease. When name and form cease, the six sense fields cease. When the six sense fields cease, contact ceases. When contact ceases, feeling ceases. When feeling ceases, craving ceases. When craving ceases, grasping ceases. When grasping ceases, continued existence ceases. When continued existence ceases, rebirth ceases. When rebirth ceases, old age and death, sorrow, lamentation, pain, sadness, and distress cease. That is how this entire mass of suffering ceases.
អបិ នុ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ឯវំ ជានន្តា ឯវំ បស្សន្តា បុព្ពន្តំ វា បដិធាវេយ្យាថ: ‘អហេសុម្ហ នុ ខោ មយំ អតីតមទ្ធានំ, ននុ ខោ អហេសុម្ហ អតីតមទ្ធានំ, កិំ នុ ខោ អហេសុម្ហ អតីតមទ្ធានំ, កថំ នុ ខោ អហេសុម្ហ អតីតមទ្ធានំ, កិំ ហុត្វា កិំ អហេសុម្ហ នុ ខោ មយំ អតីតមទ្ធានន៑ៜ”តិ?
Knowing and seeing in this way, bhikkhus, would you turn back to the past, thinking, ‘Did we exist in the past? Did we not exist in the past? What were we in the past? How were we in the past? After being what, what did we become in the past?’?”
“នោ ហេតំ, ភន្តេ”។
“No, sir.”
“អបិ នុ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ឯវំ ជានន្តា ឯវំ បស្សន្តា អបរន្តំ វា បដិធាវេយ្យាថ—ភវិស្សាម នុ ខោ មយំ អនាគតមទ្ធានំ, ននុ ខោ ភវិស្សាម អនាគតមទ្ធានំ, កិំ នុ ខោ ភវិស្សាម អនាគតមទ្ធានំ, កថំ នុ ខោ ភវិស្សាម អនាគតមទ្ធានំ, កិំ ហុត្វា កិំ ភវិស្សាម នុ ខោ មយំ អនាគតមទ្ធានន៑”តិ?
“Knowing and seeing in this way, bhikkhus, would you turn forward to the future, thinking, ‘Will we exist in the future? Will we not exist in the future? What will we be in the future? How will we be in the future? After being what, what will we become in the future?’?”
“នោ ហេតំ, ភន្តេ”។
“No, sir.”
“អបិ នុ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ឯវំ ជានន្តា ឯវំ បស្សន្តា ឯតរហិ វា បច្ចុប្បន្នមទ្ធានំ អជ្ឈត្តំ កថង្កថី អស្សថ—អហំ នុ ខោស្មិ, នោ នុ ខោស្មិ, កិំ នុ ខោស្មិ, កថំ នុ ខោស្មិ, អយំ នុ ខោ សត្តោ កុតោ អាគតោ, សោ កុហិំ គាមី ភវិស្សតី”តិ?
“Knowing and seeing in this way, bhikkhus, would you be undecided about the present, thinking, ‘Am I? Am I not? What am I? How am I? This sentient being—where did it come from? And where will it go?’?”
“នោ ហេតំ, ភន្តេ”។
“No, sir.”
“អបិ នុ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ឯវំ ជានន្តា ឯវំ បស្សន្តា ឯវំ វទេយ្យាថ—សត្ថា នោ គរុ, សត្ថុគារវេន ច មយំ ឯវំ វទេមា”តិ?
“Knowing and seeing in this way, would you say, ‘Our teacher is respected. We speak like this out of respect for our teacher.’?”
“នោ ហេតំ, ភន្តេ”។
“No, sir.”
“អបិ នុ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ឯវំ ជានន្តា ឯវំ បស្សន្តា ឯវំ វទេយ្យាថ—សមណោ ឯវមាហ, សមណា ច នាម មយំ ឯវំ វទេមា”តិ?
“Knowing and seeing in this way, would you say, ‘Our ascetic says this. It’s only because of him that we say this’?”
“នោ ហេតំ, ភន្តេ”។
“No, sir.”
“អបិ នុ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ឯវំ ជានន្តា ឯវំ បស្សន្តា អញ្ញំ សត្ថារំ ឧទ្ទិសេយ្យាថា”តិ?
“Knowing and seeing in this way, would you dedicate yourself to another teacher?”
“នោ ហេតំ, ភន្តេ”។
“No, sir.”
“អបិ នុ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ឯវំ ជានន្តា ឯវំ បស្សន្តា យានិ តានិ បុថុសមណព្រាហ្មណានំ វត កោតូហលមង្គលានិ តានិ សារតោ បច្ចាគច្ឆេយ្យាថា”តិ?
“Knowing and seeing in this way, would you believe that the observances and noisy, superstitious rites of the various ascetics and brahmins are the most important things?”
“នោ ហេតំ, ភន្តេ”។
“No, sir.”
“ននុ, ភិក្ខវេ, យទេវ តុម្ហាកំ សាមំ ញាតំ សាមំ ទិដ្ឋំ សាមំ វិទិតំ, តទេវ តុម្ហេ វទេថា”តិ។
“Aren’t you speaking only of what you have known and seen and realized for yourselves?”
“ឯវំ, ភន្តេ”។
“Yes, sir.”
“សាធុ, ភិក្ខវេ, ឧបនីតា ខោ មេ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ឥមិនា សន្ទិដ្ឋិកេន ធម្មេន អកាលិកេន ឯហិបស្សិកេន ឱបនេយ្យិកេន បច្ចត្តំ វេទិតព្ពេន វិញ្ញូហិ។ សន្ទិដ្ឋិកោ អយំ, ភិក្ខវេ, ធម្មោ អកាលិកោ ឯហិបស្សិកោ ឱបនេយ្យិកោ បច្ចត្តំ វេទិតព្ពោ វិញ្ញូហិ—ឥតិ យន្តំ វុត្តំ, ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តន្តិ។
“Good, bhikkhus! You have been guided by me with this teaching that’s apparent in the present life, immediately effective, inviting inspection, relevant, so that sensible people can know it for themselves. For when I said that this teaching is apparent in the present life, immediately effective, inviting inspection, relevant, so that sensible people can know it for themselves, this is what I was referring to.
តិណ្ណំ ខោ បន, ភិក្ខវេ, សន្និបាតា គព្ភស្សាវក្កន្តិ ហោតិ។ ឥធ មាតាបិតរោ ច សន្និបតិតា ហោន្តិ, មាតា ច ន ឧតុនី ហោតិ, គន្ធព្ពោ ច ន បច្ចុបដ្ឋិតោ ហោតិ, នេវ តាវ គព្ភស្សាវក្កន្តិ ហោតិ។ ឥធ មាតាបិតរោ ច សន្និបតិតា ហោន្តិ, មាតា ច ឧតុនី ហោតិ, គន្ធព្ពោ ច ន បច្ចុបដ្ឋិតោ ហោតិ, នេវ តាវ គព្ភស្សាវក្កន្តិ ហោតិ។ យតោ ច ខោ, ភិក្ខវេ, មាតាបិតរោ ច សន្និបតិតា ហោន្តិ, មាតា ច ឧតុនី ហោតិ, គន្ធព្ពោ ច បច្ចុបដ្ឋិតោ ហោតិ—ឯវំ តិណ្ណំ សន្និបាតា គព្ភស្សាវក្កន្តិ ហោតិ។
Bhikkhus, when three things come together an embryo is conceived. In a case where the mother and father come together, but the mother is not in the fertile phase of her menstrual cycle, and the virile spirit is not potent, the embryo is not conceived. In a case where the mother and father come together, the mother is in the fertile phase of her menstrual cycle, but the virile spirit is not potent, the embryo is not conceived. But when these three things come together—the mother and father come together, the mother is in the fertile phase of her menstrual cycle, and the virile spirit is potent—an embryo is conceived.
តមេនំ, ភិក្ខវេ, មាតា នវ វា ទស វា មាសេ គព្ភំ កុច្ឆិនា បរិហរតិ មហតា សំសយេន គរុភារំ។ តមេនំ, ភិក្ខវេ, មាតា នវន្នំ វា ទសន្នំ វា មាសានំ អច្ចយេន វិជាយតិ មហតា សំសយេន គរុភារំ។ តមេនំ ជាតំ សមានំ សកេន លោហិតេន បោសេតិ។ លោហិតញ្ហេតំ, ភិក្ខវេ, អរិយស្ស វិនយេ យទិទំ មាតុថញ្ញំ។
The mother nurtures the embryo in her womb for nine or ten months at great risk to her heavy burden. When nine or ten months have passed, the mother gives birth at great risk to her heavy burden. When the infant is born she nourishes it with her own blood. For mother’s milk is regarded as blood in the training of the Noble One.
ស ខោ សោ, ភិក្ខវេ, កុមារោ វុទ្ធិមន្វាយ ឥន្ទ្រិយានំ បរិបាកមន្វាយ យានិ តានិ កុមារកានំ កីឡាបនកានិ តេហិ កីឡតិ, សេយ្យថិទំ—វង្កកំ ឃដិកំ មោក្ខចិកំ ចិង្គុលកំ បត្តាឡ្ហកំ រថកំ ធនុកំ។
That boy grows up and his faculties mature. He accordingly plays childish games such as toy plows, tipcat, somersaults, pinwheels, toy measures, toy carts, and toy bows.
ស ខោ សោ, ភិក្ខវេ, កុមារោ វុទ្ធិមន្វាយ ឥន្ទ្រិយានំ បរិបាកមន្វាយ បញ្ចហិ កាមគុណេហិ សមប្បិតោ សមង្គីភូតោ បរិចារេតិ—ចក្ខុវិញ្ញេយ្យេហិ រូបេហិ ឥដ្ឋេហិ កន្តេហិ មនាបេហិ បិយរូបេហិ កាមូបសំហិតេហិ រជនីយេហិ,
That boy grows up and his faculties mature further. He accordingly amuses himself, supplied and provided with the five kinds of sensual stimulation. Sights known by the eye that are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing.
សោតវិញ្ញេយ្យេហិ សទ្ទេហិ …
Sounds known by the ear …
ឃានវិញ្ញេយ្យេហិ គន្ធេហិ …
Smells known by the nose …
ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យេហិ រសេហិ …
Tastes known by the tongue …
កាយវិញ្ញេយ្យេហិ ផោដ្ឋព្ពេហិ ឥដ្ឋេហិ កន្តេហិ មនាបេហិ បិយរូបេហិ កាមូបសំហិតេហិ រជនីយេហិ។
Touches known by the body that are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing.
សោ ចក្ខុនា រូបំ ទិស្វា បិយរូបេ រូបេ សារជ្ជតិ, អប្បិយរូបេ រូបេ ព្យាបជ្ជតិ, អនុបដ្ឋិតកាយសតិ ច វិហរតិ បរិត្តចេតសោ។ តញ្ច ចេតោវិមុត្តិំ បញ្ញាវិមុត្តិំ យថាភូតំ នប្បជានាតិ យត្ថស្ស តេ បាបកា អកុសលា ធម្មា អបរិសេសា និរុជ្ឈន្តិ។
When they see a sight with their eyes, if it’s pleasant they desire it, but if it’s unpleasant they dislike it. They live with mindfulness of the body unestablished and their heart restricted. And they don’t truly understand the freedom of heart and freedom by wisdom where those arisen bad, unskillful qualities cease without anything left over.
សោ ឯវំ អនុរោធវិរោធំ សមាបន្នោ យំ កិញ្ចិ វេទនំ វេទេតិ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា, សោ តំ វេទនំ អភិនន្ទតិ អភិវទតិ អជ្ឈោសាយ តិដ្ឋតិ។ តស្ស តំ វេទនំ អភិនន្ទតោ អភិវទតោ អជ្ឈោសាយ តិដ្ឋតោ ឧប្បជ្ជតិ នន្ទី។ យា វេទនាសុ នន្ទី តទុបាទានំ, តស្សុបាទានបច្ចយា ភវោ, ភវបច្ចយា ជាតិ, ជាតិបច្ចយា ជរាមរណំ សោកបរិទេវទុក្ខទោមនស្សុបាយាសា សម្ភវន្តិ។ ឯវមេតស្ស កេវលស្ស ទុក្ខក្ខន្ធស្ស សមុទយោ ហោតិ។
Being so full of favoring and opposing, when they experience any kind of feeling—pleasant, unpleasant, or neutral—they approve, welcome, and keep clinging to it. This gives rise to relishing. Relishing feelings is grasping. Their grasping is a condition for continued existence. Continued existence is a condition for rebirth. Rebirth is a condition for old age and death, sorrow, lamentation, pain, sadness, and distress to come to be. That is how this entire mass of suffering originates.
សោតេន សទ្ទំ សុត្វា …បេ…
When they hear a sound with their ears …
ឃានេន គន្ធំ ឃាយិត្វា …បេ…
When they smell an odor with their nose …
ជិវ្ហាយ រសំ សាយិត្វា …បេ…
When they taste a flavor with their tongue …
កាយេន ផោដ្ឋព្ពំ ផុសិត្វា …បេ…
When they feel a touch with their body …
មនសា ធម្មំ វិញ្ញាយ បិយរូបេ ធម្មេ សារជ្ជតិ, អប្បិយរូបេ ធម្មេ ព្យាបជ្ជតិ, អនុបដ្ឋិតកាយសតិ ច វិហរតិ បរិត្តចេតសោ។ តញ្ច ចេតោវិមុត្តិំ បញ្ញាវិមុត្តិំ យថាភូតំ នប្បជានាតិ យត្ថស្ស តេ បាបកា អកុសលា ធម្មា អបរិសេសា និរុជ្ឈន្តិ។
When they know a thought with their mind, if it’s pleasant they desire it, but if it’s unpleasant they dislike it. They live with mindfulness of the body unestablished and their heart restricted. And they don’t truly understand the freedom of heart and freedom by wisdom where those arisen bad, unskillful qualities cease without anything left over.
សោ ឯវំ អនុរោធវិរោធំ សមាបន្នោ យំ កិញ្ចិ វេទនំ វេទេតិ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា, សោ តំ វេទនំ អភិនន្ទតិ អភិវទតិ អជ្ឈោសាយ តិដ្ឋតិ។ តស្ស តំ វេទនំ អភិនន្ទតោ អភិវទតោ អជ្ឈោសាយ តិដ្ឋតោ ឧប្បជ្ជតិ នន្ទី។ យា វេទនាសុ នន្ទី តទុបាទានំ, តស្សុបាទានបច្ចយា ភវោ, ភវបច្ចយា ជាតិ, ជាតិបច្ចយា ជរាមរណំ សោកបរិទេវទុក្ខទោមនស្សុបាយាសា សម្ភវន្តិ។ ឯវមេតស្ស កេវលស្ស ទុក្ខក្ខន្ធស្ស សមុទយោ ហោតិ។
Being so full of favoring and opposing, when they experience any kind of feeling—pleasant, unpleasant, or neutral—they approve, welcome, and keep clinging to it. This gives rise to relishing. Relishing feelings is grasping. Their grasping is a condition for continued existence. Continued existence is a condition for rebirth. Rebirth is a condition for old age and death, sorrow, lamentation, pain, sadness, and distress to come to be. That is how this entire mass of suffering originates.
ឥធ, ភិក្ខវេ, តថាគតោ លោកេ ឧប្បជ្ជតិ អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ វិជ្ជាចរណសម្បន្នោ សុគតោ លោកវិទូ អនុត្តរោ បុរិសទម្មសារថិ សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ពុទ្ធោ ភគវា។ សោ ឥមំ លោកំ សទេវកំ សមារកំ សព្រហ្មកំ សស្សមណព្រាហ្មណិំ បឹ សទេវមនុស្សំ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទេតិ។ សោ ធម្មំ ទេសេតិ អាទិកល្យាណំ មជ្ឈេកល្យាណំ បរិយោសានកល្យាណំ សាត្ថំ សព្យញ្ជនំ; កេវលបរិបុណ្ណំ បរិសុទ្ធំ ព្រហ្មចរិយំ បកាសេតិ។
But consider when a Realized One arises in the world, perfected, a fully awakened Buddha, accomplished in knowledge and conduct, holy, knower of the world, supreme guide for those who wish to train, teacher of gods and humans, awakened, blessed. He has realized with his own insight this world—with its gods, Māras and Brahmās, this population with its ascetics and brahmins, gods and humans—and he makes it known to others. He proclaims a teaching that is good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with the right meaning and phrasing. He reveals an entirely full and pure spiritual life.
តំ ធម្មំ សុណាតិ គហបតិ វា គហបតិបុត្តោ វា អញ្ញតរស្មិំ វា កុលេ បច្ចាជាតោ។ សោ តំ ធម្មំ សុត្វា តថាគតេ សទ្ធំ បដិលភតិ។ សោ តេន សទ្ធាបដិលាភេន សមន្នាគតោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ: ‘សម្ពាធោ ឃរាវាសោ រជាបថោ, អព្ភោកាសោ បព្ពជ្ជា។ នយិទំ សុករំ អគារំ អជ្ឈាវសតា ឯកន្តបរិបុណ្ណំ ឯកន្តបរិសុទ្ធំ សង្ខលិខិតំ ព្រហ្មចរិយំ ចរិតុំ។ យន្នូនាហំ កេសមស្សុំ ឱហារេត្វា, កាសាយានិ វត្ថានិ អច្ឆាទេត្វា, អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជេយ្យន៑ៜ”តិ។ សោ អបរេន សមយេន អប្បំ វា ភោគក្ខន្ធំ បហាយ, មហន្តំ វា ភោគក្ខន្ធំ បហាយ, អប្បំ វា ញាតិបរិវដ្ដំ បហាយ, មហន្តំ វា ញាតិបរិវដ្ដំ បហាយ, កេសមស្សុំ ឱហារេត្វា, កាសាយានិ វត្ថានិ អច្ឆាទេត្វា, អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជតិ។
A householder hears that teaching, or a householder’s child, or someone reborn in a good family. They gain faith in the Realized One and reflect, ‘Living in a house is cramped and dirty, but the life of one gone forth is wide open. It’s not easy for someone living at home to lead the spiritual life utterly full and pure, like a polished shell. Why don’t I shave off my hair and beard, dress in ocher robes, and go forth from lay life to homelessness?’ After some time they give up a large or small fortune, and a large or small family circle. They shave off hair and beard, dress in ocher robes, and go forth from the lay life to homelessness.
សោ ឯវំ បព្ពជិតោ សមានោ ភិក្ខូនំ សិក្ខាសាជីវសមាបន្នោ បាណាតិបាតំ បហាយ បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ, និហិតទណ្ឌោ និហិតសត្ថោ លជ្ជី ទយាបន្នោ សព្ពបាណភូតហិតានុកម្បី វិហរតិ។
Once they’ve gone forth, they take up the training and livelihood of the bhikkhus. They give up killing living creatures, renouncing the rod and the sword. They’re scrupulous and kind, living full of compassion for all living beings.
អទិន្នាទានំ បហាយ អទិន្នាទានា បដិវិរតោ ហោតិ, ទិន្នាទាយី ទិន្នបាដិកង្ខី អថេនេន សុចិភូតេន អត្តនា វិហរតិ។
They give up stealing. They take only what’s given, and expect only what’s given. They keep themselves clean by not thieving.
អព្រហ្មចរិយំ បហាយ ព្រហ្មចារី ហោតិ, អារាចារី វិរតោ មេថុនា គាមធម្មា។
They give up unchastity. They are celibate, set apart, avoiding the vulgar act of sex.
មុសាវាទំ បហាយ មុសាវាទា បដិវិរតោ ហោតិ, សច្ចវាទី សច្ចសន្ធោ ថេតោ បច្ចយិកោ អវិសំវាទកោ លោកស្ស។
They give up lying. They speak the truth and stick to the truth. They’re honest and trustworthy, and don’t trick the world with their words.
បិសុណំ វាចំ បហាយ បិសុណាយ វាចាយ បដិវិរតោ ហោតិ—ឥតោ សុត្វា ន អមុត្រ អក្ខាតា ឥមេសំ ភេទាយ, អមុត្រ វា សុត្វា ន ឥមេសំ អក្ខាតា អមូសំ ភេទាយ។ ឥតិ ភិន្នានំ វា សន្ធាតា, សហិតានំ វា អនុប្បទាតា សមគ្គារាមោ សមគ្គរតោ សមគ្គនន្ទី, សមគ្គករណិំ វាចំ ភាសិតា ហោតិ។
They give up divisive speech. They don’t repeat in one place what they heard in another so as to divide people against each other. Instead, they reconcile those who are divided, supporting unity, delighting in harmony, loving harmony, speaking words that promote harmony.
ផរុសំ វាចំ បហាយ ផរុសាយ វាចាយ បដិវិរតោ ហោតិ—យា សា វាចា នេលា កណ្ណសុខា បេមនីយា ហទយង្គមា បោរី ពហុជនកន្តា ពហុជនមនាបា តថារូបិំ វាចំ ភាសិតា ហោតិ។
They give up harsh speech. They speak in a way that’s mellow, pleasing to the ear, lovely, going to the heart, polite, likable and agreeable to the people.
សម្ផប្បលាបំ បហាយ សម្ផប្បលាបា បដិវិរតោ ហោតិ, កាលវាទី ភូតវាទី អត្ថវាទី ធម្មវាទី វិនយវាទី, និធានវតិំ វាចំ ភាសិតា កាលេន, សាបទេសំ បរិយន្តវតិំ អត្ថសំហិតំ។
They give up talking nonsense. Their words are timely, true, and meaningful, in line with the teaching and training. They say things at the right time which are valuable, reasonable, succinct, and beneficial.
សោ ពីជគាមភូតគាមសមារម្ភា បដិវិរតោ ហោតិ, ឯកភត្តិកោ ហោតិ រត្តូបរតោ, វិរតោ វិកាលភោជនា។ នច្ចគីតវាទិតវិសូកទស្សនា បដិវិរតោ ហោតិ, មាលាគន្ធវិលេបនធារណមណ្ឌនវិភូសនដ្ឋានា បដិវិរតោ ហោតិ, ឧច្ចាសយនមហាសយនា បដិវិរតោ ហោតិ, ជាតរូបរជតបដិគ្គហណា បដិវិរតោ ហោតិ, អាមកធញ្ញបដិគ្គហណា បដិវិរតោ ហោតិ, អាមកមំសបដិគ្គហណា បដិវិរតោ ហោតិ, ឥត្ថិកុមារិកបដិគ្គហណា បដិវិរតោ ហោតិ, ទាសិទាសបដិគ្គហណា បដិវិរតោ ហោតិ, អជេឡកបដិគ្គហណា បដិវិរតោ ហោតិ, កុក្កុដសូករបដិគ្គហណា បដិវិរតោ ហោតិ, ហត្ថិគវាស្សវឡវបដិគ្គហណា បដិវិរតោ ហោតិ, ខេត្តវត្ថុបដិគ្គហណា បដិវិរតោ ហោតិ, ទូតេយ្យបហិណគមនានុយោគា បដិវិរតោ ហោតិ, កយវិក្កយា បដិវិរតោ ហោតិ, តុលាកូដកំសកូដមានកូដា បដិវិរតោ ហោតិ, ឧក្កោដនវញ្ចននិកតិសាចិយោគា បដិវិរតោ ហោតិ, ឆេទនវធពន្ធនវិបរាមោសអាលោបសហសាការា បដិវិរតោ ហោតិ។
They avoid injuring plants and seeds. They eat in one part of the day, abstaining from eating at night and food at the wrong time. They avoid seeing shows of dancing, singing, and music . They avoid beautifying and adorning themselves with garlands, perfumes, and makeup. They avoid high and luxurious beds. They avoid receiving gold and money, raw grains, raw meat, women and girls, male and female bondservants, goats and sheep, chickens and pigs, elephants, cows, horses, and mares, and fields and land. They avoid running errands and messages; buying and selling; falsifying weights, metals, or measures; bribery, fraud, cheating, and duplicity; mutilation, murder, abduction, banditry, plunder, and violence.
សោ សន្តុដ្ឋោ ហោតិ កាយបរិហារិកេន ចីវរេន កុច្ឆិបរិហារិកេន បិណ្ឌបាតេន។ សោ យេន យេនេវ បក្កមតិ សមាទាយេវ បក្កមតិ។ សេយ្យថាបិ នាម បក្ខី សកុណោ យេន យេនេវ ឌេតិ សបត្តភារោវ ឌេតិ; ឯវមេវ ភិក្ខុ សន្តុដ្ឋោ ហោតិ កាយបរិហារិកេន ចីវរេន, កុច្ឆិបរិហារិកេន បិណ្ឌបាតេន។ សោ យេន យេនេវ បក្កមតិ សមាទាយេវ បក្កមតិ។ សោ ឥមិនា អរិយេន សីលក្ខន្ធេន សមន្នាគតោ អជ្ឈត្តំ អនវជ្ជសុខំ បដិសំវេទេតិ។
They’re content with robes to look after the body and almsfood to look after the belly. Wherever they go, they set out taking only these things. They’re like a bird: wherever it flies, wings are its only burden. In the same way, a bhikkhu is content with robes to look after the body and almsfood to look after the belly. Wherever they go, they set out taking only these things. When they have this entire spectrum of noble ethics, they experience a blameless happiness inside themselves.
សោ ចក្ខុនា រូបំ ទិស្វា ន និមិត្តគ្គាហី ហោតិ នានុព្យញ្ជនគ្គាហី។ យត្វាធិករណមេនំ ចក្ខុន្ទ្រិយំ អសំវុតំ វិហរន្តំ អភិជ្ឈាទោមនស្សា បាបកា អកុសលា ធម្មា អន្វាស្សវេយ្យុំ តស្ស សំវរាយ បដិបជ្ជតិ, រក្ខតិ ចក្ខុន្ទ្រិយំ, ចក្ខុន្ទ្រិយេ សំវរំ អាបជ្ជតិ។
When they see a sight with their eyes, they don’t get caught up in the features and details. If the faculty of sight were left unrestrained, bad unskillful qualities of covetousness and displeasure would become overwhelming. For this reason, they practice restraint, protecting the faculty of sight, and achieving its restraint.
សោតេន សទ្ទំ សុត្វា …បេ…
When they hear a sound with their ears …
ឃានេន គន្ធំ ឃាយិត្វា …បេ…
When they smell an odor with their nose …
ជិវ្ហាយ រសំ សាយិត្វា …បេ…
When they taste a flavor with their tongue …
កាយេន ផោដ្ឋព្ពំ ផុសិត្វា …បេ…
When they feel a touch with their body …
មនសា ធម្មំ វិញ្ញាយ ន និមិត្តគ្គាហី ហោតិ នានុព្យញ្ជនគ្គាហី។ យត្វាធិករណមេនំ មនិន្ទ្រិយំ អសំវុតំ វិហរន្តំ អភិជ្ឈាទោមនស្សា បាបកា អកុសលា ធម្មា អន្វាស្សវេយ្យុំ តស្ស សំវរាយ បដិបជ្ជតិ, រក្ខតិ មនិន្ទ្រិយំ មនិន្ទ្រិយេ សំវរំ អាបជ្ជតិ។ សោ ឥមិនា អរិយេន ឥន្ទ្រិយសំវរេន សមន្នាគតោ អជ្ឈត្តំ អព្យាសេកសុខំ បដិសំវេទេតិ។
When they know a thought with their mind, they don’t get caught up in the features and details. If the faculty of mind were left unrestrained, bad unskillful qualities of covetousness and displeasure would become overwhelming. For this reason, they practice restraint, protecting the faculty of mind, and achieving its restraint. When they have this noble sense restraint, they experience an unsullied (bodily) pleasure inside themselves.
សោ អភិក្កន្តេ បដិក្កន្តេ សម្បជានការី ហោតិ, អាលោកិតេ វិលោកិតេ សម្បជានការី ហោតិ, សមិញ្ជិតេ បសារិតេ សម្បជានការី ហោតិ, សង្ឃាដិបត្តចីវរធារណេ សម្បជានការី ហោតិ, អសិតេ បីតេ ខាយិតេ សាយិតេ សម្បជានការី ហោតិ, ឧច្ចារបស្សាវកម្មេ សម្បជានការី ហោតិ, គតេ ឋិតេ និសិន្នេ សុត្តេ ជាគរិតេ ភាសិតេ តុណ្ហីភាវេ សម្បជានការី ហោតិ។
They act with focused awareness when going out and coming back; when looking ahead and aside; when bending and extending the limbs; when bearing the outer robe, bowl and robes; when eating, drinking, chewing, and tasting; when urinating and defecating; when walking, standing, sitting, sleeping, waking, speaking, and keeping silent.
សោ ឥមិនា ច អរិយេន សីលក្ខន្ធេន សមន្នាគតោ, ឥមាយ ច អរិយាយ សន្តុដ្ឋិយា សមន្នាគតោ, ឥមិនា ច អរិយេន ឥន្ទ្រិយសំវរេន សមន្នាគតោ, ឥមិនា ច អរិយេន សតិសម្បជញ្ញេន សមន្នាគតោ, វិវិត្តំ សេនាសនំ ភជតិ—អរញ្ញំ រុក្ខមូលំ បព្ពតំ កន្ទរំ គិរិគុហំ សុសានំ វនបត្ថំ អព្ភោកាសំ បលាលបុញ្ឹ។
When they have this entire spectrum of noble ethics, this noble sense restraint, and this noble mindfulness and focused awareness, they frequent a secluded lodging—a wilderness, the root of a tree, a hill, a ravine, a mountain cave, a charnel ground, a forest, the open air, a heap of straw.
សោ បច្ឆាភត្តំ បិណ្ឌបាតបដិក្កន្តោ និសីទតិ បល្លង្កំ អាភុជិត្វា, ឧជុំ កាយំ បណិធាយ, បរិមុខំ សតិំ ឧបដ្ឋបេត្វា។ សោ អភិជ្ឈំ លោកេ បហាយ វិគតាភិជ្ឈេន ចេតសា វិហរតិ, អភិជ្ឈាយ ចិត្តំ បរិសោធេតិ; ព្យាបាទបទោសំ បហាយ អព្យាបន្នចិត្តោ វិហរតិ, សព្ពបាណភូតហិតានុកម្បី, ព្យាបាទបទោសា ចិត្តំ បរិសោធេតិ; ថិនមិទ្ធំ បហាយ វិគតថិនមិទ្ធោ វិហរតិ អាលោកសញ្ញី, សតោ សម្បជានោ, ថិនមិទ្ធា ចិត្តំ បរិសោធេតិ; ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចំ បហាយ អនុទ្ធតោ វិហរតិ អជ្ឈត្តំ វូបសន្តចិត្តោ, ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចា ចិត្តំ បរិសោធេតិ; វិចិកិច្ឆំ បហាយ តិណ្ណវិចិកិច្ឆោ វិហរតិ អកថង្កថី កុសលេសុ ធម្មេសុ, វិចិកិច្ឆាយ ចិត្តំ បរិសោធេតិ។
After the meal, they return from almsround, sit down cross-legged, set their body straight, and establish mindfulness in front of them. Giving up covetousness for the world, they meditate with a heart rid of covetousness, cleansing the mind of covetousness. Giving up ill will and malevolence, they meditate with a mind rid of ill will, full of compassion for all living beings, cleansing the mind of ill will. Giving up dullness and drowsiness, they meditate with a mind rid of dullness and drowsiness, perceiving light, mindful and aware, cleansing the mind of dullness and drowsiness. Giving up restlessness and remorse, they meditate without restlessness, their mind peaceful inside, cleansing the mind of restlessness and remorse. Giving up doubt, they meditate having gone beyond doubt, not undecided about skillful qualities, cleansing the mind of doubt.
សោ ឥមេ បញ្ច នីវរណេ បហាយ ចេតសោ ឧបក្កិលេសេ បញ្ញាយ ទុព្ពលីករណេ, វិវិច្ចេវ កាមេហិ វិវិច្ច អកុសលេហិ ធម្មេហិ សវិតក្កំ សវិចារំ វិវេកឹ បីតិសុខំ បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ។ បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ វិតក្កវិចារានំ វូបសមា អជ្ឈត្តំ សម្បសាទនំ ចេតសោ ឯកោទិភាវំ អវិតក្កំ អវិចារំ សមាធិឹ បីតិសុខំ ទុតិយំ ឈានំ …បេ… តតិយំ ឈានំ …បេ… ចតុត្ថំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ។
They give up these five hindrances, corruptions of the heart that weaken wisdom. Then, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, they enter and remain in the first jhāna, which has the (mental) joy and (bodily) pleasure born of seclusion, while thougths are being born and sustained analysis is going on. Furthermore, as the thougths being born and the sustained analysis going on are stilled, a bhikkhu enters and remains in the second jhāna … third jhāna … fourth jhāna.
សោ ចក្ខុនា រូបំ ទិស្វា បិយរូបេ រូបេ ន សារជ្ជតិ, អប្បិយរូបេ រូបេ ន ព្យាបជ្ជតិ, ឧបដ្ឋិតកាយសតិ ច វិហរតិ អប្បមាណចេតសោ។ តញ្ច ចេតោវិមុត្តិំ បញ្ញាវិមុត្តិំ យថាភូតំ បជានាតិ យត្ថស្ស តេ បាបកា អកុសលា ធម្មា អបរិសេសា និរុជ្ឈន្តិ។
When they see a sight with their eyes, if it’s pleasant they don’t desire it, and if it’s unpleasant they don’t dislike it. They live with mindfulness of the body established and a limitless heart. And they truly understand the freedom of heart and freedom by wisdom where those arisen bad, unskillful qualities cease without anything left over.
សោ ឯវំ អនុរោធវិរោធវិប្បហីនោ យំ កិញ្ចិ វេទនំ វេទេតិ, សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា, សោ តំ វេទនំ នាភិនន្ទតិ នាភិវទតិ នាជ្ឈោសាយ តិដ្ឋតិ។ តស្ស តំ វេទនំ អនភិនន្ទតោ អនភិវទតោ អនជ្ឈោសាយ តិដ្ឋតោ យា វេទនាសុ នន្ទី សា និរុជ្ឈតិ។ តស្ស នន្ទីនិរោធា ឧបាទាននិរោធោ, ឧបាទាននិរោធា ភវនិរោធោ, ភវនិរោធា ជាតិនិរោធោ, ជាតិនិរោធា ជរាមរណំ សោកបរិទេវទុក្ខទោមនស្សុបាយាសា និរុជ្ឈន្តិ។ ឯវមេតស្ស កេវលស្ស ទុក្ខក្ខន្ធស្ស និរោធោ ហោតិ។
Having given up favoring and opposing, when they experience any kind of feeling—pleasant, unpleasant, or neutral—they don’t approve, welcome, or keep clinging to it. As a result, relishing of feelings ceases. When their relishing ceases, grasping ceases. When grasping ceases, continued existence ceases. When continued existence ceases, rebirth ceases. When rebirth ceases, old age and death, sorrow, lamentation, pain, sadness, and distress cease. That is how this entire mass of suffering ceases.
សោតេន សទ្ទំ សុត្វា …បេ…
When they hear a sound with their ears …
ឃានេន គន្ធំ ឃាយិត្វា …បេ…
When they smell an odor with their nose …
ជិវ្ហាយ រសំ សាយិត្វា …បេ…
When they taste a flavor with their tongue …
កាយេន ផោដ្ឋព្ពំ ផុសិត្វា …បេ…
When they feel a touch with their body …
មនសា ធម្មំ វិញ្ញាយ បិយរូបេ ធម្មេ ន សារជ្ជតិ, អប្បិយរូបេ ធម្មេ ន ព្យាបជ្ជតិ, ឧបដ្ឋិតកាយសតិ ច វិហរតិ អប្បមាណចេតសោ, តញ្ច ចេតោវិមុត្តិំ បញ្ញាវិមុត្តិំ យថាភូតំ បជានាតិ យត្ថស្ស តេ បាបកា អកុសលា ធម្មា អបរិសេសា និរុជ្ឈន្តិ។
When they know a thought with their mind, if it’s pleasant they don’t desire it, and if it’s unpleasant they don’t dislike it. They live with mindfulness of the body established and a limitless heart. And they truly understand the freedom of heart and freedom by wisdom where those arisen bad, unskillful qualities cease without anything left over.
សោ ឯវំ អនុរោធវិរោធវិប្បហីនោ យំ កិញ្ចិ វេទនំ វេទេតិ, សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា, សោ តំ វេទនំ នាភិនន្ទតិ នាភិវទតិ នាជ្ឈោសាយ តិដ្ឋតិ។ តស្ស តំ វេទនំ អនភិនន្ទតោ អនភិវទតោ អនជ្ឈោសាយ តិដ្ឋតោ យា វេទនាសុ នន្ទី សា និរុជ្ឈតិ។ តស្ស នន្ទីនិរោធា ឧបាទាននិរោធោ, ឧបាទាននិរោធា ភវនិរោធោ, ភវនិរោធា ជាតិនិរោធោ, ជាតិនិរោធា ជរាមរណំ សោកបរិទេវទុក្ខទោមនស្សុបាយាសា និរុជ្ឈន្តិ។ ឯវមេតស្ស កេវលស្ស ទុក្ខក្ខន្ធស្ស និរោធោ ហោតិ។
Having given up favoring and opposing, when they experience any kind of feeling—pleasant, unpleasant, or neutral—they don’t approve, welcome, or keep clinging to it. As a result, relishing of feelings ceases. When their relishing ceases, grasping ceases. When grasping ceases, continued existence ceases. When continued existence ceases, rebirth ceases. When rebirth ceases, old age and death, sorrow, lamentation, pain, sadness, and distress cease. That is how this entire mass of suffering ceases.
ឥមំ ខោ មេ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, សង្ខិត្តេន តណ្ហាសង្ខយវិមុត្តិំ ធារេថ, សាតិំ បន ភិក្ខុំ កេវដ្ដបុត្តំ មហាតណ្ហាជាលតណ្ហាសង្ឃាដប្បដិមុក្កន៑”តិ។
Bhikkhus, you should memorize that brief statement on freedom through the ending of craving. But the bhikkhu Sāti, the fisherman’s son, is caught in a vast net of craving, a tangle of craving.”
ឥទមវោច ភគវា។ អត្តមនា តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទុន្តិ។
That is what the Buddha said. Satisfied, the bhikkhus approved what the Buddha said.
មហាតណ្ហាសង្ខយសុត្តំ និដ្ឋិតំ អដ្ឋមំ។
The authoritative text of the Majjhima Nikāya is the Pāli text. The English translation is provided as an aid to the study of the original Pāli text. [CREDITS »]
