| Tipiṭaka / Tipiṭaka (English) / Dīgha Nikāya, English translation |
Show IAST transliterationទីឃ និកាយ ១២
Long Discourses 12
លោហិច្ចសុត្ត
With Lohicca
ឯវំ មេ សុតំ—ឯកំ សមយំ ភគវា កោសលេសុ ចារិកំ ចរមានោ មហតា ភិក្ខុសង្ឃេន សទ្ធិំ បញ្ចមត្តេហិ ភិក្ខុសតេហិ យេន សាលវតិកា តទវសរិ។
So I have heard. At one time the Buddha was wandering in the land of the Kosalans together with a large Saṅgha of five hundred bhikkhus when he arrived at Sālavatikā.
តេន ខោ បន សមយេន លោហិច្ចោ ព្រាហ្មណោ សាលវតិកំ អជ្ឈាវសតិ សត្តុស្សទំ សតិណកដ្ឋោទកំ សធញ្ញំ រាជភោគ្គំ រញ្ញា បសេនទិនា កោសលេន ទិន្នំ រាជទាយំ ព្រហ្មទេយ្យំ។
Now at that time the brahmin Lohicca was living in Sālavatikā. It was a crown property given by King Pasenadi of Kosala, teeming with living creatures, full of hay, wood, water, and grain, a royal park endowed to a brahmin.
តេន ខោ បន សមយេន លោហិច្ចស្ស ព្រាហ្មណស្ស ឯវរូបំ បាបកំ ទិដ្ឋិគតំ ឧប្បន្នំ ហោតិ: “ឥធ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា កុសលំ ធម្មំ អធិគច្ឆេយ្យ, កុសលំ ធម្មំ អធិគន្ត្វា ន បរស្ស អារោចេយ្យ, កិញ្ហិ បរោ បរស្ស ករិស្សតិ។ សេយ្យថាបិ នាម បុរាណំ ពន្ធនំ ឆិន្ទិត្វា អញ្ញំ នវំ ពន្ធនំ ករេយ្យ; ឯវំ សម្បទមិទំ បាបកំ លោភធម្មំ វទាមិ, កិញ្ហិ បរោ បរស្ស ករិស្សតី”តិ។
Now at that time Lohicca had the following harmful misconception: “Should an ascetic or brahmin achieve some skillful quality, they ought not inform anyone else. For what can one person do for another? Suppose someone cut off an old bond, only to create another new bond. That’s the consequence of such a wicked, greedy deed, I say. For what can one person do for another?”
អស្សោសិ ខោ លោហិច្ចោ ព្រាហ្មណោ:
Lohicca heard:
“សមណោ ខលុ, ភោ, គោតមោ សក្យបុត្តោ សក្យកុលា បព្ពជិតោ កោសលេសុ ចារិកំ ចរមានោ មហតា ភិក្ខុសង្ឃេន សទ្ធិំ បញ្ចមត្តេហិ ភិក្ខុសតេហិ សាលវតិកំ អនុប្បត្តោ។ តំ ខោ បន ភវន្តំ គោតមំ ឯវំ កល្យាណោ កិត្តិសទ្ទោ អព្ភុគ្គតោ: ‘ឥតិបិ សោ ភគវា អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ វិជ្ជាចរណសម្បន្នោ សុគតោ លោកវិទូ អនុត្តរោ បុរិសទម្មសារថិ សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ពុទ្ធោ ភគវាៜ។ សោ ឥមំ លោកំ សទេវកំ សមារកំ សព្រហ្មកំ សស្សមណព្រាហ្មណិំ បឹ សទេវមនុស្សំ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទេតិ។ សោ ធម្មំ ទេសេតិ អាទិកល្យាណំ មជ្ឈេកល្យាណំ បរិយោសានកល្យាណំ សាត្ថំ សព្យញ្ជនំ កេវលបរិបុណ្ណំ បរិសុទ្ធំ ព្រហ្មចរិយំ បកាសេតិ។ សាធុ ខោ បន តថារូបានំ អរហតំ ទស្សនំ ហោតី”តិ។
“It seems the ascetic Gotama—a Sakyan, gone forth from a Sakyan family—has arrived at Sālavatikā, together with a large Saṅgha of five hundred bhikkhus. He has this good reputation: ‘That Blessed One is perfected, a fully awakened Buddha, accomplished in knowledge and conduct, holy, knower of the world, supreme guide for those who wish to train, teacher of gods and humans, awakened, blessed.’ He has realized with his own insight this world—with its gods, Māras and Brahmās, this population with its ascetics and brahmins, gods and humans—and he makes it known to others. He teaches Dhamma that’s good in the beginning, good in the middle, and good in the end, meaningful and well-phrased. And he reveals a spiritual practice that’s entirely full and pure. It’s good to see such perfected ones.”
អថ ខោ លោហិច្ចោ ព្រាហ្មណោ រោសិកំ ន្ហាបិតំ អាមន្តេសិ: “ឯហិ ត្វំ, សម្ម រោសិកេ, យេន សមណោ គោតមោ តេនុបសង្កម; ឧបសង្កមិត្វា មម វចនេន សមណំ គោតមំ អប្បាពាធំ អប្បាតង្កំ លហុដ្ឋានំ ពលំ ផាសុវិហារំ បុច្ឆ: ‘លោហិច្ចោ, ភោ គោតម, ព្រាហ្មណោ ភវន្តំ គោតមំ អប្បាពាធំ អប្បាតង្កំ លហុដ្ឋានំ ពលំ ផាសុវិហារំ បុច្ឆតីៜតិ; ឯវញ្ច វទេហិ—អធិវាសេតុ កិរ ភវំ គោតមោ លោហិច្ចស្ស ព្រាហ្មណស្ស ស្វាតនាយ ភត្តំ សទ្ធិំ ភិក្ខុសង្ឃេនា”តិ។
Then Lohicca addressed his barber Rosika, “Here, dear Rosika, go to the ascetic Gotama and in my name bow with your head to his feet. Ask him if he is healthy and well, nimble, strong, and living comfortably. And then ask him whether he, together with the bhikkhu Saṅgha, might please accept tomorrow’s meal from the brahmin Lohicca.”
“ឯវំ, ភោ”តិ ខោ រោសិកា ន្ហាបិតោ លោហិច្ចស្ស ព្រាហ្មណស្ស បដិស្សុត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ រោសិកា ន្ហាបិតោ ភគវន្តំ ឯតទវោច: “លោហិច្ចោ, ភន្តេ, ព្រាហ្មណោ ភគវន្តំ អប្បាពាធំ អប្បាតង្កំ លហុដ្ឋានំ ពលំ ផាសុវិហារំ បុច្ឆតិ; ឯវញ្ច វទេតិ—អធិវាសេតុ កិរ, ភន្តេ, ភគវា លោហិច្ចស្ស ព្រាហ្មណស្ស ស្វាតនាយ ភត្តំ សទ្ធិំ ភិក្ខុសង្ឃេនា”តិ។ អធិវាសេសិ ភគវា តុណ្ហីភាវេន។
“Yes, sir,” Rosika replied. He did as he was asked, and the Buddha consented with silence.
អថ ខោ រោសិកា ន្ហាបិតោ ភគវតោ អធិវាសនំ វិទិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា យេន លោហិច្ចោ ព្រាហ្មណោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា លោហិច្ចំ ព្រាហ្មណំ ឯតទវោច: “អវោចុម្ហា ខោ មយំ ភោតោ វចនេន តំ ភគវន្តំ: ‘លោហិច្ចោ, ភន្តេ, ព្រាហ្មណោ ភគវន្តំ អប្បាពាធំ អប្បាតង្កំ លហុដ្ឋានំ ពលំ ផាសុវិហារំ បុច្ឆតិ; ឯវញ្ច វទេតិ—អធិវាសេតុ កិរ, ភន្តេ, ភគវា លោហិច្ចស្ស ព្រាហ្មណស្ស ស្វាតនាយ ភត្តំ សទ្ធិំ ភិក្ខុសង្ឃេនាៜតិ។ អធិវុត្ថញ្ច បន តេន ភគវតា”តិ។
Then, knowing that the Buddha had consented, Rosika got up from his seat, went to Lohicca, and said to him, “I gave the Buddha your message, and he accepted.”
អថ ខោ លោហិច្ចោ ព្រាហ្មណោ តស្សា រត្តិយា អច្ចយេន សកេ និវេសនេ បណីតំ ខាទនីយំ ភោជនីយំ បដិយាទាបេត្វា រោសិកំ ន្ហាបិតំ អាមន្តេសិ: “ឯហិ ត្វំ, សម្ម រោសិកេ, យេន សមណោ គោតមោ តេនុបសង្កម; ឧបសង្កមិត្វា សមណស្ស គោតមស្ស កាលំ អារោចេហិ—កាលោ, ភោ គោតម, និដ្ឋិតំ ភត្តន៑”តិ។
And when the night had passed Lohicca had delicious fresh and cooked foods prepared in his own home. Then he had the Buddha informed of the time, saying, “Here, dear Rosika, go to the ascetic Gotama and announce the time, saying: ‘It’s time, Master Gotama, the meal is ready.’”
“ឯវំ, ភោ”តិ ខោ រោសិកា ន្ហាបិតោ លោហិច្ចស្ស ព្រាហ្មណស្ស បដិស្សុត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ។ ឯកមន្តំ ឋិតោ ខោ រោសិកា ន្ហាបិតោ ភគវតោ កាលំ អារោចេសិ: “កាលោ, ភន្តេ, និដ្ឋិតំ ភត្តន៑”តិ។
“Yes, sir,” Rosika replied. He did as he was asked.
អថ ខោ ភគវា បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ សទ្ធិំ ភិក្ខុសង្ឃេន យេន សាលវតិកា តេនុបសង្កមិ។ តេន ខោ បន សមយេន រោសិកា ន្ហាបិតោ ភគវន្តំ បិដ្ឋិតោ បិដ្ឋិតោ អនុពន្ធោ ហោតិ។ អថ ខោ រោសិកា ន្ហាបិតោ ភគវន្តំ ឯតទវោច: “លោហិច្ចស្ស, ភន្តេ, ព្រាហ្មណស្ស ឯវរូបំ បាបកំ ទិដ្ឋិគតំ ឧប្បន្នំ: ‘ឥធ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា កុសលំ ធម្មំ អធិគច្ឆេយ្យ, កុសលំ ធម្មំ អធិគន្ត្វា ន បរស្ស អារោចេយ្យ—កិញ្ហិ បរោ បរស្ស ករិស្សតិ។ សេយ្យថាបិ នាម បុរាណំ ពន្ធនំ ឆិន្ទិត្វា អញ្ញំ នវំ ពន្ធនំ ករេយ្យ; ឯវំ សម្បទមិទំ បាបកំ លោភធម្មំ វទាមិ—កិញ្ហិ បរោ បរស្ស ករិស្សតីៜតិ។ សាធុ, ភន្តេ, ភគវា លោហិច្ចំ ព្រាហ្មណំ ឯតស្មា បាបកា ទិដ្ឋិគតា វិវេចេតូ”តិ។
Then the Buddha robed up in the morning and, taking his bowl and robe, went to Sālavatikā together with the Saṅgha of bhikkhus. Now, Rosika was following behind the Buddha, and told him of Lohicca’s views, adding, “Sir, please dissuade him from that harmful misconception.”
“អប្បេវ នាម សិយា, រោសិកេ, អប្បេវ នាម សិយា, រោសិកេ”តិ។
“Hopefully that’ll happen, Rosika, hopefully that’ll happen.”
អថ ខោ ភគវា យេន លោហិច្ចស្ស ព្រាហ្មណស្ស និវេសនំ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា បញ្ញត្តេ អាសនេ និសីទិ។ អថ ខោ លោហិច្ចោ ព្រាហ្មណោ ពុទ្ធប្បមុខំ ភិក្ខុសង្ឃំ បណីតេន ខាទនីយេន ភោជនីយេន សហត្ថា សន្តប្បេសិ សម្បវារេសិ។
Then the Buddha approached Lohicca’s home, where he sat on the seat spread out. Then Lohicca served and satisfied the bhikkhu Saṅgha headed by the Buddha with his own hands with delicious fresh and cooked foods.
១។ លោហិច្ចព្រាហ្មណានុយោគ
1. Questioning Lohicca
អថ ខោ លោហិច្ចោ ព្រាហ្មណោ ភគវន្តំ ភុត្តាវិំ ឱនីតបត្តបាណិំ អញ្ញតរំ នីចំ អាសនំ គហេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។
When the Buddha had eaten and washed his hand and bowl, Lohicca took a low seat and sat to one side.
ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ លោហិច្ចំ ព្រាហ្មណំ ភគវា ឯតទវោច: “សច្ចំ កិរ តេ, លោហិច្ច, ឯវរូបំ បាបកំ ទិដ្ឋិគតំ ឧប្បន្នំ: ‘ឥធ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា កុសលំ ធម្មំ អធិគច្ឆេយ្យ, កុសលំ ធម្មំ អធិគន្ត្វា ន បរស្ស អារោចេយ្យ, កិញ្ហិ បរោ បរស្ស ករិស្សតិ។ សេយ្យថាបិ នាម បុរាណំ ពន្ធនំ ឆិន្ទិត្វា អញ្ញំ នវំ ពន្ធនំ ករេយ្យ; ឯវំ សម្បទមិទំ បាបកំ លោភធម្មំ វទាមិ, កិញ្ហិ បរោ បរស្ស ករិស្សតីៜ”តិ?
The Buddha said to him, “Is it really true, Lohicca, that you have such a harmful misconception: ‘Should an ascetic or brahmin achieve some skillful quality, they ought not inform anyone else. For what can one person do for another? Suppose someone cut off an old bond, only to create another new bond. That’s the consequence of such a wicked, greedy deed, I say. For what can one person do for another?’”
“ឯវំ, ភោ គោតម”។
“Yes, Master Gotama.”
“តំ កិំ មញ្ញសិ, លោហិច្ច, ននុ ត្វំ សាលវតិកំ អជ្ឈាវសសី”តិ?
“What do you think, Lohicca? Do you reside in Sālavatikā?”
“ឯវំ, ភោ គោតម”។
“Yes, Master Gotama.”
“យោ នុ ខោ, លោហិច្ច, ឯវំ វទេយ្យ: ‘លោហិច្ចោ ព្រាហ្មណោ សាលវតិកំ អជ្ឈាវសតិ។ យា សាលវតិកាយ សមុទយសញ្ជាតិ លោហិច្ចោវ តំ ព្រាហ្មណោ ឯកកោ បរិភុញ្ជេយ្យ, ន អញ្ញេសំ ទទេយ្យាៜតិ។ ឯវំ វាទី សោ យេ តំ ឧបជីវន្តិ, តេសំ អន្តរាយករោ វា ហោតិ, នោ វា”តិ?
“Lohicca, suppose someone were to say: ‘The brahmin Lohicca resides in Sālavatikā. He alone should enjoy the revenues produced in Sālavatikā and not share them with anyone else.’ Would the person who spoke like that make it difficult for those whose living depends on you or not?”
“អន្តរាយករោ, ភោ គោតម”។
“They would, Master Gotama.”
“អន្តរាយករោ សមានោ ហិតានុកម្បី វា តេសំ ហោតិ អហិតានុកម្បី វា”តិ?
“But is someone who creates difficulties for others acting kindly or unkindly?”
“អហិតានុកម្បី, ភោ គោតម”។
“Unkindly, sir.”
“អហិតានុកម្បិស្ស មេត្តំ វា តេសុ ចិត្តំ បច្ចុបដ្ឋិតំ ហោតិ សបត្តកំ វា”តិ?
“But does an unkind person have love in their heart or hostility?”
“សបត្តកំ, ភោ គោតម”។
“Hostility, sir.”
“សបត្តកេ ចិត្តេ បច្ចុបដ្ឋិតេ មិច្ឆាទិដ្ឋិ វា ហោតិ សម្មាទិដ្ឋិ វា”តិ?
“And when the heart is full of hostility, is there right view or wrong view?”
“មិច្ឆាទិដ្ឋិ, ភោ គោតម”។
“Wrong view, Master Gotama.”
“មិច្ឆាទិដ្ឋិស្ស ខោ អហំ, លោហិច្ច, ទ្វិន្នំ គតីនំ អញ្ញតរំ គតិំ វទាមិ—និរយំ វា តិរច្ឆានយោនិំ វា។
“An individual with wrong view is reborn in one of two places, I say: hell or the animal realm.
តំ កិំ មញ្ញសិ, លោហិច្ច, ននុ រាជា បសេនទិ កោសលោ កាសិកោសលំ អជ្ឈាវសតី”តិ?
What do you think, Lohicca? Does King Pasenadi reign over Kāsi and Kosala?”
“ឯវំ, ភោ គោតម”។
“Yes, Master Gotama.”
“យោ នុ ខោ, លោហិច្ច, ឯវំ វទេយ្យ: ‘រាជា បសេនទិ កោសលោ កាសិកោសលំ អជ្ឈាវសតិ; យា កាសិកោសលេ សមុទយសញ្ជាតិ, រាជាវ តំ បសេនទិ កោសលោ ឯកកោ បរិភុញ្ជេយ្យ, ន អញ្ញេសំ ទទេយ្យាៜតិ។ ឯវំ វាទី សោ យេ រាជានំ បសេនទិំ កោសលំ ឧបជីវន្តិ តុម្ហេ ចេវ អញ្ញេ ច, តេសំ អន្តរាយករោ វា ហោតិ, នោ វា”តិ?
“Lohicca, suppose someone were to say: ‘King Pasenadi reigns over Kāsi and Kosala. He alone should enjoy the revenues produced in Kāsi and Kosala and not share them with anyone else.’ Would the person who spoke like that make it difficult for yourself and others whose living depends on King Pasenadi or not?”
“អន្តរាយករោ, ភោ គោតម”។
“They would, Master Gotama.”
“អន្តរាយករោ សមានោ ហិតានុកម្បី វា តេសំ ហោតិ អហិតានុកម្បី វា”តិ?
“But is someone who creates difficulties for others acting kindly or unkindly?”
“អហិតានុកម្បី, ភោ គោតម”។
“Unkindly, sir.”
“អហិតានុកម្បិស្ស មេត្តំ វា តេសុ ចិត្តំ បច្ចុបដ្ឋិតំ ហោតិ សបត្តកំ វា”តិ?
“But does an unkind person have love in their heart or hostility?”
“សបត្តកំ, ភោ គោតម”។
“Hostility, sir.”
“សបត្តកេ ចិត្តេ បច្ចុបដ្ឋិតេ មិច្ឆាទិដ្ឋិ វា ហោតិ សម្មាទិដ្ឋិ វា”តិ?
“And when the heart is full of hostility, is there right view or wrong view?”
“មិច្ឆាទិដ្ឋិ, ភោ គោតម”។
“Wrong view, Master Gotama.”
“មិច្ឆាទិដ្ឋិស្ស ខោ អហំ, លោហិច្ច, ទ្វិន្នំ គតីនំ អញ្ញតរំ គតិំ វទាមិ—និរយំ វា តិរច្ឆានយោនិំ វា។
“An individual with wrong view is reborn in one of two places, I say: hell or the animal realm.
ឥតិ កិរ, លោហិច្ច, យោ ឯវំ វទេយ្យ: ‘លោហិច្ចោ ព្រាហ្មណោ សាលវតិកំ អជ្ឈាវសតិ; យា សាលវតិកាយ សមុទយសញ្ជាតិ, លោហិច្ចោវ តំ ព្រាហ្មណោ ឯកកោ បរិភុញ្ជេយ្យ, ន អញ្ញេសំ ទទេយ្យាៜតិ។ ឯវំវាទី សោ យេ តំ ឧបជីវន្តិ, តេសំ អន្តរាយករោ ហោតិ។ អន្តរាយករោ សមានោ អហិតានុកម្បី ហោតិ, អហិតានុកម្បិស្ស សបត្តកំ ចិត្តំ បច្ចុបដ្ឋិតំ ហោតិ, សបត្តកេ ចិត្តេ បច្ចុបដ្ឋិតេ មិច្ឆាទិដ្ឋិ ហោតិ។
So it seems, Lohicca, that should someone say such a thing either of Lohicca or of King Pasenadi, that is wrong view.
ឯវមេវ ខោ, លោហិច្ច, យោ ឯវំ វទេយ្យ: ‘ឥធ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា កុសលំ ធម្មំ អធិគច្ឆេយ្យ, កុសលំ ធម្មំ អធិគន្ត្វា ន បរស្ស អារោចេយ្យ, កិញ្ហិ បរោ បរស្ស ករិស្សតិ។ សេយ្យថាបិ នាម បុរាណំ ពន្ធនំ ឆិន្ទិត្វា អញ្ញំ នវំ ពន្ធនំ ករេយ្យ …បេ… ករិស្សតីៜតិ។
In the same way, suppose someone were to say: ‘Should an ascetic or brahmin achieve some skillful quality, they ought not inform anyone else. For what can one person do for another? Suppose someone cut off an old bond, only to create another new bond. That’s the consequence of such a wicked, greedy deed, I say. For what can one person do for another?’
ឯវំវាទី សោ យេ តេ កុលបុត្តា តថាគតប្បវេទិតំ ធម្មវិនយំ អាគម្ម ឯវរូបំ ឧឡារំ វិសេសំ អធិគច្ឆន្តិ, សោតាបត្តិផលម្បិ សច្ឆិករោន្តិ, សកទាគាមិផលម្បិ សច្ឆិករោន្តិ, អនាគាមិផលម្បិ សច្ឆិករោន្តិ, អរហត្តម្បិ សច្ឆិករោន្តិ, យេ ចិមេ ទិព្ពា គព្ភា បរិបាចេន្តិ ទិព្ពានំ ភវានំ អភិនិព្ពត្តិយា, តេសំ អន្តរាយករោ ហោតិ, អន្តរាយករោ សមានោ អហិតានុកម្បី ហោតិ, អហិតានុកម្បិស្ស សបត្តកំ ចិត្តំ បច្ចុបដ្ឋិតំ ហោតិ, សបត្តកេ ចិត្តេ បច្ចុបដ្ឋិតេ មិច្ឆាទិដ្ឋិ ហោតិ។ មិច្ឆាទិដ្ឋិស្ស ខោ អហំ, លោហិច្ច, ទ្វិន្នំ គតីនំ អញ្ញតរំ គតិំ វទាមិ—និរយំ វា តិរច្ឆានយោនិំ វា។
Now, there are gentlemen who, relying on the teaching and training proclaimed by the Realized One, achieve a high distinction such as the following: they realize the fruit of stream-entry, the fruit of once-return, the fruit of non-return, or perfection. And in addition, there are those who ripen the seeds for rebirth in a heavenly state. The person who spoke like that makes it difficult for them. They’re acting unkindly, their heart is full of hostility, and they have wrong view. An individual with wrong view is reborn in one of two places, I say: hell or the animal realm.
ឥតិ កិរ, លោហិច្ច, យោ ឯវំ វទេយ្យ: ‘រាជា បសេនទិ កោសលោ កាសិកោសលំ អជ្ឈាវសតិ; យា កាសិកោសលេ សមុទយសញ្ជាតិ, រាជាវ តំ បសេនទិ កោសលោ ឯកកោ បរិភុញ្ជេយ្យ, ន អញ្ញេសំ ទទេយ្យាៜតិ។ ឯវំវាទី សោ យេ រាជានំ បសេនទិំ កោសលំ ឧបជីវន្តិ តុម្ហេ ចេវ អញ្ញេ ច, តេសំ អន្តរាយករោ ហោតិ។ អន្តរាយករោ សមានោ អហិតានុកម្បី ហោតិ, អហិតានុកម្បិស្ស សបត្តកំ ចិត្តំ បច្ចុបដ្ឋិតំ ហោតិ, សបត្តកេ ចិត្តេ បច្ចុបដ្ឋិតេ មិច្ឆាទិដ្ឋិ ហោតិ។
ឯវមេវ ខោ, លោហិច្ច, យោ ឯវំ វទេយ្យ: ‘ឥធ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា កុសលំ ធម្មំ អធិគច្ឆេយ្យ, កុសលំ ធម្មំ អធិគន្ត្វា ន បរស្ស អារោចេយ្យ, កិញ្ហិ បរោ បរស្ស ករិស្សតិ។ សេយ្យថាបិ នាម …បេ… កិញ្ហិ បរោ បរស្ស ករិស្សតីៜតិ។ ឯវំវាទី សោ យេ តេ កុលបុត្តា តថាគតប្បវេទិតំ ធម្មវិនយំ អាគម្ម ឯវរូបំ ឧឡារំ វិសេសំ អធិគច្ឆន្តិ, សោតាបត្តិផលម្បិ សច្ឆិករោន្តិ, សកទាគាមិផលម្បិ សច្ឆិករោន្តិ, អនាគាមិផលម្បិ សច្ឆិករោន្តិ, អរហត្តម្បិ សច្ឆិករោន្តិ។ យេ ចិមេ ទិព្ពា គព្ភា បរិបាចេន្តិ ទិព្ពានំ ភវានំ អភិនិព្ពត្តិយា, តេសំ អន្តរាយករោ ហោតិ, អន្តរាយករោ សមានោ អហិតានុកម្បី ហោតិ, អហិតានុកម្បិស្ស សបត្តកំ ចិត្តំ បច្ចុបដ្ឋិតំ ហោតិ, សបត្តកេ ចិត្តេ បច្ចុបដ្ឋិតេ មិច្ឆាទិដ្ឋិ ហោតិ។ មិច្ឆាទិដ្ឋិស្ស ខោ អហំ, លោហិច្ច, ទ្វិន្នំ គតីនំ អញ្ញតរំ គតិំ វទាមិ—និរយំ វា តិរច្ឆានយោនិំ វា។
២។ តយោចោទនារហា
2. Three Teachers Who Deserve to Be Reprimanded
តយោ ខោមេ, លោហិច្ច, សត្ថារោ, យេ លោកេ ចោទនារហា; យោ ច បនេវរូបេ សត្ថារោ ចោទេតិ, សា ចោទនា ភូតា តច្ឆា ធម្មិកា អនវជ្ជា។ កតមេ តយោ?
Lohicca, there are three kinds of teachers in the world who deserve to be reprimanded. When someone reprimands such teachers, the reprimand is true, correct, legitimate, and blameless. What three?
ឥធ, លោហិច្ច, ឯកច្ចោ សត្ថា យស្សត្ថាយ អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិតោ ហោតិ, ស្វាស្ស សាមញ្ញត្ថោ អននុប្បត្តោ ហោតិ។ សោ តំ សាមញ្ញត្ថំ អននុបាបុណិត្វា សាវកានំ ធម្មំ ទេសេតិ: ‘ឥទំ វោ ហិតាយ ឥទំ វោ សុខាយាៜតិ។ តស្ស សាវកា ន សុស្សូសន្តិ, ន សោតំ ឱទហន្តិ, ន អញ្ញា ចិត្តំ ឧបដ្ឋបេន្តិ, វោក្កម្ម ច សត្ថុសាសនា វត្តន្តិ។ សោ ឯវមស្ស ចោទេតព្ពោ: ‘អាយស្មា ខោ យស្សត្ថាយ អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិតោ, សោ តេ សាមញ្ញត្ថោ អននុប្បត្តោ, តំ ត្វំ សាមញ្ញត្ថំ អននុបាបុណិត្វា សាវកានំ ធម្មំ ទេសេសិ: “ឥទំ វោ ហិតាយ ឥទំ វោ សុខាយា”តិ។ តស្ស តេ សាវកា ន សុស្សូសន្តិ, ន សោតំ ឱទហន្តិ, ន អញ្ញា ចិត្តំ ឧបដ្ឋបេន្តិ, វោក្កម្ម ច សត្ថុសាសនា វត្តន្តិ។ សេយ្យថាបិ នាម ឱសក្កន្តិយា វា ឧស្សក្កេយ្យ, បរម្មុខិំ វា អាលិង្គេយ្យ; ឯវំ សម្បទមិទំ បាបកំ លោភធម្មំ វទាមិ—កិញ្ហិ បរោ បរស្ស ករិស្សតីៜតិ។ អយំ ខោ, លោហិច្ច, បឋមោ សត្ថា, យោ លោកេ ចោទនារហោ; យោ ច បនេវរូបំ សត្ថារំ ចោទេតិ, សា ចោទនា ភូតា តច្ឆា ធម្មិកា អនវជ្ជា។
Firstly, take a teacher who has not reached the goal of the ascetic life for which they went forth from the lay life to homelessness. They teach their disciples: ‘This is for your welfare. This is for your happiness.’ But their disciples don’t want to listen. They don’t actively listen or try to understand. They proceed having turned away from the teacher’s instruction. That teacher deserves to be reprimanded: ‘Venerable, you haven’t reached the goal of the ascetic life; and when you teach disciples they proceed having turned away from the teacher’s instruction. It’s like a man who makes advances on a woman though she pulls away, or embraces her though she turns her back. That’s the consequence of such a wicked, greedy deed, I say. For what can one do for another?’ This is the first kind of teacher who deserves to be reprimanded.
បុន ចបរំ, លោហិច្ច, ឥធេកច្ចោ សត្ថា យស្សត្ថាយ អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិតោ ហោតិ, ស្វាស្ស សាមញ្ញត្ថោ អននុប្បត្តោ ហោតិ។ សោ តំ សាមញ្ញត្ថំ អននុបាបុណិត្វា សាវកានំ ធម្មំ ទេសេតិ: ‘ឥទំ វោ ហិតាយ, ឥទំ វោ សុខាយាៜតិ។ តស្ស សាវកា សុស្សូសន្តិ, សោតំ ឱទហន្តិ, អញ្ញា ចិត្តំ ឧបដ្ឋបេន្តិ, ន ច វោក្កម្ម សត្ថុសាសនា វត្តន្តិ។ សោ ឯវមស្ស ចោទេតព្ពោ: ‘អាយស្មា ខោ យស្សត្ថាយ អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិតោ, សោ តេ សាមញ្ញត្ថោ អននុប្បត្តោ។ តំ ត្វំ សាមញ្ញត្ថំ អននុបាបុណិត្វា សាវកានំ ធម្មំ ទេសេសិ: “ឥទំ វោ ហិតាយ, ឥទំ វោ សុខាយា”តិ។ តស្ស តេ សាវកា សុស្សូសន្តិ, សោតំ ឱទហន្តិ, អញ្ញា ចិត្តំ ឧបដ្ឋបេន្តិ, ន ច វោក្កម្ម សត្ថុសាសនា វត្តន្តិ។ សេយ្យថាបិ នាម សកំ ខេត្តំ ឱហាយ បរំ ខេត្តំ និទ្ទាយិតព្ពំ មញ្ញេយ្យ, ឯវំ សម្បទមិទំ បាបកំ លោភធម្មំ វទាមិ—កិញ្ហិ បរោ បរស្ស ករិស្សតីៜតិ។ អយំ ខោ, លោហិច្ច, ទុតិយោ សត្ថា, យោ, លោកេ ចោទនារហោ; យោ ច បនេវរូបំ សត្ថារំ ចោទេតិ, សា ចោទនា ភូតា តច្ឆា ធម្មិកា អនវជ្ជា។
Furthermore, take a teacher who has not reached the goal of the ascetic life for which they went forth from the lay life to homelessness. They teach their disciples: ‘This is for your welfare. This is for your happiness.’ Their disciples do want to listen. They actively listen and try to understand. They don’t proceed having turned away from the teacher’s instruction. That teacher deserves to be reprimanded: ‘Venerable, you haven’t reached the goal of the ascetic life; and when you teach disciples they don’t proceed having turned away from the teacher’s instruction. It’s like someone who abandons their own field and presumes to weed someone else’s field. That’s the consequence of such a wicked, greedy deed, I say. For what can one do for another?’ This is the second kind of teacher who deserves to be reprimanded.
បុន ចបរំ, លោហិច្ច, ឥធេកច្ចោ សត្ថា យស្សត្ថាយ អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិតោ ហោតិ, ស្វាស្ស សាមញ្ញត្ថោ អនុប្បត្តោ ហោតិ។ សោ តំ សាមញ្ញត្ថំ អនុបាបុណិត្វា សាវកានំ ធម្មំ ទេសេតិ: ‘ឥទំ វោ ហិតាយ, ឥទំ វោ សុខាយាៜតិ។ តស្ស សាវកា ន សុស្សូសន្តិ, ន សោតំ ឱទហន្តិ, ន អញ្ញា ចិត្តំ ឧបដ្ឋបេន្តិ, វោក្កម្ម ច សត្ថុសាសនា វត្តន្តិ។ សោ ឯវមស្ស ចោទេតព្ពោ: ‘អាយស្មា ខោ យស្សត្ថាយ អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិតោ, សោ តេ សាមញ្ញត្ថោ អនុប្បត្តោ។ តំ ត្វំ សាមញ្ញត្ថំ អនុបាបុណិត្វា សាវកានំ ធម្មំ ទេសេសិ: “ឥទំ វោ ហិតាយ, ឥទំ វោ សុខាយា”តិ។ តស្ស តេ សាវកា ន សុស្សូសន្តិ, ន សោតំ ឱទហន្តិ, ន អញ្ញា ចិត្តំ ឧបដ្ឋបេន្តិ, វោក្កម្ម ច សត្ថុសាសនា វត្តន្តិ។ សេយ្យថាបិ នាម បុរាណំ ពន្ធនំ ឆិន្ទិត្វា អញ្ញំ នវំ ពន្ធនំ ករេយ្យ; ឯវំ សម្បទមិទំ បាបកំ លោភធម្មំ វទាមិ, កិញ្ហិ បរោ បរស្ស ករិស្សតីៜតិ។ អយំ ខោ, លោហិច្ច, តតិយោ សត្ថា, យោ លោកេ ចោទនារហោ; យោ ច បនេវរូបំ សត្ថារំ ចោទេតិ, សា ចោទនា ភូតា តច្ឆា ធម្មិកា អនវជ្ជា។
Furthermore, take a teacher who has reached the goal of the ascetic life for which they went forth from the lay life to homelessness. They teach their disciples: ‘This is for your welfare. This is for your happiness.’ But their disciples don’t want to listen. They don’t actively listen or try to understand. They proceed having turned away from the teacher’s instruction. That teacher deserves to be reprimanded: ‘Venerable, you have reached the goal of the ascetic life; yet when you teach disciples they proceed having turned away from the teacher’s instruction. Suppose someone cut off an old bond, only to create another new bond. That’s the consequence of such a wicked, greedy deed, I say. For what can one person do for another?’ This is the third kind of teacher who deserves to be reprimanded.
ឥមេ ខោ, លោហិច្ច, តយោ សត្ថារោ, យេ លោកេ ចោទនារហា, យោ ច បនេវរូបេ សត្ថារោ ចោទេតិ, សា ចោទនា ភូតា តច្ឆា ធម្មិកា អនវជ្ជា”តិ។
These are the three kinds of teachers in the world who deserve to be reprimanded. When someone reprimands such teachers, the reprimand is true, correct, legitimate, and blameless.”
៣។ នចោទនារហសត្ថុ
3. A Teacher Who Does Not Deserve to Be Reprimanded
ឯវំ វុត្តេ, លោហិច្ចោ ព្រាហ្មណោ ភគវន្តំ ឯតទវោច: “អត្ថិ បន, ភោ គោតម, កោចិ សត្ថា, យោ លោកេ នចោទនារហោ”តិ?
When he had spoken, Lohicca said to the Buddha, “But Master Gotama, is there a teacher in the world who does not deserve to be reprimanded?”
“អត្ថិ ខោ, លោហិច្ច, សត្ថា, យោ លោកេ នចោទនារហោ”តិ។
“There is, Lohicca.”
“កតមោ បន សោ, ភោ គោតម, សត្ថា, យោ លោកេ នចោទនារហោ”តិ?
“But who is that teacher?”
“ឥធ, លោហិច្ច, តថាគតោ លោកេ ឧប្បជ្ជតិ អរហំ, សម្មាសម្ពុទ្ធោ …បេ… ឯវំ ខោ, លោហិច្ច, ភិក្ខុ សីលសម្បន្នោ ហោតិ …បេ… បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ … យស្មិំ ខោ, លោហិច្ច, សត្ថរិ សាវកោ ឯវរូបំ ឧឡារំ វិសេសំ អធិគច្ឆតិ, អយម្បិ ខោ, លោហិច្ច, សត្ថា, យោ លោកេ នចោទនារហោ។ យោ ច បនេវរូបំ សត្ថារំ ចោទេតិ, សា ចោទនា អភូតា អតច្ឆា អធម្មិកា សាវជ្ជា។
“It’s when a Realized One arises in the world, perfected, a fully awakened Buddha … That’s how a bhikkhu is accomplished in ethics. … They enter and remain in the first jhāna … A teacher under whom a disciple achieves such a high distinction is one who does not deserve to be reprimanded. When someone reprimands such a teacher, the reprimand is false, baseless, illegitimate, and blameworthy.
…បេ… ទុតិយំ ឈានំ …បេ… តតិយំ ឈានំ …បេ… ចតុត្ថំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ។ យស្មិំ ខោ, លោហិច្ច, សត្ថរិ សាវកោ ឯវរូបំ ឧឡារំ វិសេសំ អធិគច្ឆតិ, អយម្បិ ខោ, លោហិច្ច, សត្ថា, យោ លោកេ នចោទនារហោ, យោ ច បនេវរូបំ សត្ថារំ ចោទេតិ, សា ចោទនា អភូតា អតច្ឆា អធម្មិកា សាវជ្ជា។
They enter and remain in the second jhāna … third jhāna … fourth jhāna. A teacher under whom a disciple achieves such a high distinction is one who does not deserve to be reprimanded. …
…បេ… ញាណទស្សនាយ ចិត្តំ អភិនីហរតិ អភិនិន្នាមេតិ … យស្មិំ ខោ, លោហិច្ច, សត្ថរិ សាវកោ ឯវរូបំ ឧឡារំ វិសេសំ អធិគច្ឆតិ, អយម្បិ ខោ, លោហិច្ច, សត្ថា, យោ លោកេ នចោទនារហោ, យោ ច បនេវរូបំ សត្ថារំ ចោទេតិ, សា ចោទនា អភូតា អតច្ឆា អធម្មិកា សាវជ្ជា។
They extend and project the mind toward knowledge and vision … A teacher under whom a disciple achieves such a high distinction is one who does not deserve to be reprimanded. …
…បេ… នាបរំ ឥត្ថត្តាយាតិ បជានាតិ។ យស្មិំ ខោ, លោហិច្ច, សត្ថរិ សាវកោ ឯវរូបំ ឧឡារំ វិសេសំ អធិគច្ឆតិ, អយម្បិ ខោ, លោហិច្ច, សត្ថា, យោ លោកេ នចោទនារហោ, យោ ច បនេវរូបំ សត្ថារំ ចោទេតិ, សា ចោទនា អភូតា អតច្ឆា អធម្មិកា សាវជ្ជា”តិ។
They understand: ‘… there is no return to any state of existence.’ A teacher under whom a disciple achieves such a high distinction is one who does not deserve to be reprimanded. When someone reprimands such a teacher, the reprimand is false, baseless, illegitimate, and blameworthy.”
ឯវំ វុត្តេ, លោហិច្ចោ ព្រាហ្មណោ ភគវន្តំ ឯតទវោច:
When he had spoken, Lohicca said to the Buddha:
“សេយ្យថាបិ, ភោ គោតម, បុរិសោ បុរិសំ នរកបបាតំ បតន្តំ កេសេសុ គហេត្វា ឧទ្ធរិត្វា ថលេ បតិដ្ឋបេយ្យ; ឯវមេវាហំ ភោតា គោតមេន នរកបបាតំ បបតន្តោ ឧទ្ធរិត្វា ថលេ បតិដ្ឋាបិតោ។
“Suppose, Master Gotama, a person was on the verge of falling off a cliff, and another person were to grab them by the hair, pull them up, and place them on firm ground. In the same way, when I was falling off a cliff Master Gotama pulled me up and placed me on safe ground.
អភិក្កន្តំ, ភោ គោតម, អភិក្កន្តំ, ភោ គោតម។ សេយ្យថាបិ, ភោ គោតម, និក្កុជ្ជិតំ វា ឧក្កុជ្ជេយ្យ, បដិច្ឆន្នំ វា វិវរេយ្យ, មូឡ្ហស្ស វា មគ្គំ អាចិក្ខេយ្យ, អន្ធការេ វា តេលបជ្ជោតំ ធារេយ្យ: ‘ចក្ខុមន្តោ រូបានិ ទក្ខន្តីៜតិ; ឯវមេវំ ភោតា គោតមេន អនេកបរិយាយេន ធម្មោ បកាសិតោ។ ឯសាហំ ភវន្តំ គោតមំ សរណំ គច្ឆាមិ ធម្មញ្ច ភិក្ខុសង្ឃញ្ច។ ឧបាសកំ មំ ភវំ គោតមោ ធារេតុ អជ្ជតគ្គេ បាណុបេតំ សរណំ គតន៑”តិ។
Excellent, Master Gotama! Excellent! As if he were righting the overturned, or revealing the hidden, or pointing out the path to the lost, or lighting a lamp in the dark so people with clear eyes can see what’s there, Master Gotama has made the Teaching clear in many ways. I go for refuge to Master Gotama, to the teaching, and to the bhikkhu Saṅgha. From this day forth, may Master Gotama remember me as a lay follower who has gone for refuge for life.”
លោហិច្ចសុត្តំ និដ្ឋិតំ ទ្វាទសមំ។
The authoritative text of the Dīgha Nikāya is the Pāli text. The English translation is provided as an aid to the study of the original Pāli text. [CREDITS »]
