| Tipiṭaka / Tipiṭaka (English) / Saṁyutta Nikāya, English translation |
Show IAST transliterationසංයුත්ත නිකාය 44.1
The Related Suttas Collection 44.1
1. අබ්යාකතවග්ග
1. The Undeclared Points
ඛේමාසුත්ත
With Khemā
ඒකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජේතවනේ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමේ.
At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.
තේන ඛෝ පන සමයේන ඛේමා භික්ඛුනී කෝසලේසු චාරිකං චරමානා අන්තරා ච සාවත්ථිං අන්තරා ච සාකේතං තෝරණවත්ථුස්මිං වාසං උපගතා හෝති. අථ ඛෝ රාජා පසේනදි කෝසලෝ සාකේතා සාවත්ථිං ගච්ඡන්තෝ, අන්තරා ච සාකේතං අන්තරා ච සාවත්ථිං තෝරණවත්ථුස්මිං ඒකරත්තිවාසං උපගච්ඡි.
Now at that time the nun Khemā was wandering in the land of the Kosalans between Sāvatthī and Sāketa when she took up residence in Toraṇavatthu. Then King Pasenadi was traveling from Sāketa to Sāvatthī, and he too stayed in Toraṇavatthu for a single night.
අථ ඛෝ රාජා පසේනදි කෝසලෝ අඤ්ඤතරං පුරිසං ආමන්තේසි: “ඒහි ත්වං, අම්භෝ පුරිස, තෝරණවත්ථුස්මිං තථාරූපං සමණං වා බ්රාහ්මණං වා ජාන යමහං අජ්ජ පයිරුපාසේය්යන්”ති.
Then King Pasenadi addressed a man, “Please, mister, check if there’s a suitable ascetic or brahmin in Toraṇavatthu to whom I can pay homage.”
“ඒවං, දේවා”ති ඛෝ සෝ පුරිසෝ රඤ්ඤෝ පසේනදිස්ස කෝසලස්ස පටිස්සුත්වා කේවලකප්පං තෝරණවත්ථුං ආහිණ්ඩන්තෝ නාද්දස තථාරූපං සමණං වා බ්රාහ්මණං වා යං රාජා පසේනදි කෝසලෝ පයිරුපාසේය්ය.
“Yes, Your Majesty,” replied that man. He searched all over Toraṇavatthu, but he couldn’t see a suitable ascetic or brahmin for the king to pay homage to.
අද්දසා ඛෝ සෝ පුරිසෝ ඛේමං භික්ඛුනිං තෝරණවත්ථුස්මිං වාසං උපගතං. දිස්වාන යේන රාජා පසේනදි කෝසලෝ තේනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා රාජානං පසේනදිං කෝසලං ඒතදවෝච: “නත්ථි ඛෝ, දේව, තෝරණවත්ථුස්මිං තථාරූපෝ සමණෝ වා බ්රාහ්මණෝ වා යං දේවෝ පයිරුපාසේය්ය. අත්ථි ච ඛෝ, දේව, ඛේමා නාම භික්ඛුනී, තස්ස භගවතෝ සාවිකා අරහතෝ සම්මාසම්බුද්ධස්ස. තස්සා ඛෝ පන අය්යාය ඒවං කල්යාණෝ කිත්තිසද්දෝ අබ්භුග්ගතෝ: ‘පණ්ඩිතා, වියත්තා මේධාවිනී බහුස්සුතා චිත්තකථා කල්යාණපටිභානා(අ)ති. තං දේවෝ පයිරුපාසතූ”ති.
But he saw that the nun Khemā was staying there, so he went to the king and said to him, “Your Majesty, there’s no ascetic or brahmin in Toraṇavatthu for the king to pay homage to. But there is the nun Khemā, who’s a disciple of the Blessed One, the perfected one, the fully awakened Buddha. She has a good reputation as being astute, competent, clever, learned, a brilliant speaker, and eloquent. Your Majesty may pay homage to her.”
අථ ඛෝ රාජා පසේනදි කෝසලෝ යේන ඛේමා භික්ඛුනී තේනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ඛේමං භික්ඛුනිං අභිවාදේත්වා ඒකමන්තං නිසීදි. ඒකමන්තං නිසින්නෝ ඛෝ රාජා පසේනදි කෝසලෝ ඛේමං භික්ඛුනිං ඒතදවෝච:
Then King Pasenadi of Kosala went up to the nun Khemā, bowed, sat down to one side, and said to her:
“කිං නු ඛෝ, අය්යේ, හෝති තථාගතෝ පරං මරණා”ති?
“Ma’am, does a Realized One exist after death?”
“අබ්යාකතං ඛෝ ඒතං, මහාරාජ, භගවතා: ‘හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)”ති.
“Great king, this has not been declared by the Buddha.”
“කිං පනය්යේ, න හෝති තථාගතෝ පරං මරණා”ති?
“Well then, does a Realized One not exist after death?”
“ඒතම්පි ඛෝ, මහාරාජ, අබ්යාකතං භගවතා: ‘න හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)”ති.
“This too has not been declared by the Buddha.”
“කිං නු ඛෝ, අය්යේ, හෝති ච න ච හෝති තථාගතෝ පරං මරණා”ති?
“Well then, does a Realized One both exist and not exist after death?”
“අබ්යාකතං ඛෝ ඒතං, මහාරාජ, භගවතා: ‘හෝති ච න ච හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)”ති.
“This has not been declared by the Buddha.”
“කිං පනය්යේ, නේව හෝති න න හෝති තථාගතෝ පරං මරණා”ති.
“Well then, does a Realized One neither exist nor not exist after death?”
“ඒතම්පි ඛෝ, මහාරාජ, අබ්යාකතං භගවතා: ‘නේව හෝති න න හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)”ති.
“This too has not been declared by the Buddha.”
“‘කිං නු ඛෝ, අය්යේ, හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)ති, ඉති පුට්ඨා සමානා: ‘අබ්යාකතං ඛෝ ඒතං, මහාරාජ, භගවතා—හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)ති වදේසි. ‘කිං පනය්යේ, න හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)ති ඉති පුට්ඨා සමානා: ‘ඒතම්පි ඛෝ, මහාරාජ, අබ්යාකතං භගවතා—න හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)ති වදේසි. ‘කිං නු ඛෝ, අය්යේ, හෝති ච න ච හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)ති ඉති පුට්ඨා සමානා: ‘අබ්යාකතං ඛෝ ඒතං, මහාරාජ, භගවතා—හෝති ච න ච හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)ති වදේසි. ‘කිං පනය්යේ, නේව හෝති න න හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)ති ඉති පුට්ඨා සමානා: ‘ඒතම්පි ඛෝ, මහාරාජ, අබ්යාකතං භගවතා—නේව හෝති න න හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)ති වදේසි. කෝ නු ඛෝ, අය්යේ, හේතු, කෝ පච්චයෝ යේනේතං අබ්යාකතං භගවතා”ති?
“Ma’am, when asked these questions, you say that this has not been declared by the Buddha. What’s the cause, what’s the reason why this has not been declared by the Buddha?”
“තේන හි, මහාරාජ, තඤ්ඤේවේත්ථ පටිපුච්ඡිස්සාමි. යථා තේ ඛමේය්ය තථා නං බ්යාකරේය්යාසි. තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ,
“Well then, great king, I’ll ask you about this in return, and you can answer as you like. What do you think, great king?
අත්ථි තේ කෝචි ගණකෝ වා මුද්දිකෝ වා සඞ්ඛායකෝ වා යෝ පහෝති ගඞ්ගාය වාලුකං ගණේතුං—ඒත්තකා වාලුකා ඉති වා, ඒත්තකානි වාලුකසතානි ඉති වා, ඒත්තකානි වාලුකසහස්සානි ඉති වා, ඒත්තකානි වාලුකසතසහස්සානි ඉති වා”ති?
Is there any accountant or finger-tallier or reckoner who can count the grains of sand in the Ganges, that is, how many grains of sand there are, how many hundreds or thousands or hundreds of thousands of grains of sand?”
“නෝ හේතං, අය්යේ”.
“No, ma’am.”
“අත්ථි පන තේ කෝචි ගණකෝ වා මුද්දිකෝ වා සඞ්ඛායකෝ වා යෝ පහෝති මහාසමුද්දේ උදකං ගණේතුං—ඒත්තකානි උදකාළ්හකානි ඉති වා, ඒත්තකානි උදකාළ්හකසතානි ඉති වා, ඒත්තකානි උදකාළ්හකසහස්සානි ඉති වා, ඒත්තකානි උදකාළ්හකසතසහස්සානි ඉති වා”ති?
“Is there any accountant or finger-tallier or reckoner who can count the water in the ocean, that is, how many gallons of water there are, how many hundreds or thousands or hundreds of thousands of gallons of water?”
“නෝ හේතං, අය්යේ”. “තං කිස්ස හේතු”? “මහාය්යේ, සමුද්දෝ ගම්භීරෝ අප්පමේය්යෝ දුප්පරියෝගාහෝ”ති.
“No, ma’am. Why is that? Because the ocean is deep, immeasurable, and hard to fathom.”
“ඒවමේව ඛෝ, මහාරාජ, යේන රූපේන තථාගතං පඤ්ඤාපයමානෝ පඤ්ඤාපේය්ය තං රූපං තථාගතස්ස පහීනං උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවඞ්කතං ආයතිං අනුප්පාදධම්මං. රූපසඞ්ඛායවිමුත්තෝ ඛෝ, මහාරාජ, තථාගතෝ ගම්භීරෝ අප්පමේය්යෝ දුප්පරියෝගාහෝ—සේය්යථාපි මහාසමුද්දෝ. ‘හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)තිපි න උපේති, ‘න හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)තිපි න උපේති, ‘හෝති ච න ච හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)තිපි න උපේති, ‘නේව හෝති න න හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)තිපි න උපේති.
“In the same way, great king, any form by which a Realized One might be described has been cut off at the root, made like a palm stump, obliterated, and unable to arise in the future. A Realized One is freed from reckoning in terms of form. They’re deep, immeasurable, and hard to fathom, like the ocean. To say that after death, a Realized One still exists, or no longer exists, or both still exists and no longer exists, or neither still exists nor no longer exists: none of these apply.
යාය වේදනාය තථාගතං පඤ්ඤාපයමානෝ පඤ්ඤාපේය්ය, සා වේදනා තථාගතස්ස පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවඞ්කතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. වේදනාසඞ්ඛායවිමුත්තෝ, මහාරාජ, තථාගතෝ ගම්භීරෝ අප්පමේය්යෝ දුප්පරියෝගාහෝ—සේය්යථාපි මහාසමුද්දෝ. ‘හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)තිපි න උපේති, ‘න හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)තිපි න උපේති, ‘හෝති ච න ච හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)තිපි න උපේති, ‘නේව හෝති න න හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)තිපි න උපේති. යාය සඤ්ඤාය තථාගතං …පේ… යේහි සඞ්ඛාරේහි තථාගතං පඤ්ඤාපයමානෝ පඤ්ඤාපේය්ය, තේ සඞ්ඛාරා තථාගතස්ස පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවඞ්කතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. සඞ්ඛාරසඞ්ඛායවිමුත්තෝ ඛෝ, මහාරාජ, තථාගතෝ ගම්භීරෝ අප්පමේය්යෝ දුප්පරියෝගාහෝ—සේය්යථාපි මහාසමුද්දෝ. ‘හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)තිපි න උපේති, ‘න හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)තිපි න උපේති, ‘හෝති ච න ච හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)තිපි න උපේති, ‘නේව හෝති න න හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)තිපි න උපේති. යේන විඤ්ඤාණේන තථාගතං පඤ්ඤාපයමානෝ පඤ්ඤාපේය්ය තං විඤ්ඤාණං තථාගතස්ස පහීනං උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවඞ්කතං ආයතිං අනුප්පාදධම්මං. විඤ්ඤාණසඞ්ඛායවිමුත්තෝ ඛෝ, මහාරාජ, තථාගතෝ ගම්භීරෝ අප්පමේය්යෝ දුප්පරියෝගාහෝ—සේය්යථාපි මහාසමුද්දෝ. ‘හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)තිපි න උපේති, ‘න හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)තිපි න උපේති, ‘හෝති ච න ච හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)තිපි න උපේති, ‘නේව හෝති න න හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)තිපි න උපේතී”ති.
Any feeling … perception … functioning patterns … consciousness by which a Realized One might be described has been cut off at the root, made like a palm stump, obliterated, and unable to arise in the future. A Realized One is freed from reckoning in terms of consciousness. They’re deep, immeasurable, and hard to fathom, like the ocean. To say that after death, a Realized One still exists, or no longer exists, or both still exists and no longer exists, or neither still exists nor no longer exists: none of these apply.”
අථ ඛෝ රාජා පසේනදි කෝසලෝ ඛේමාය භික්ඛුනියා භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමෝදිත්වා උට්ඨායාසනා ඛේමං භික්ඛුනිං අභිවාදේත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි.
Then King Pasenadi approved and agreed with what the nun Khemā said. Then he got up from his seat, bowed, and respectfully circled her, keeping her on his right, before leaving.
අථ ඛෝ රාජා පසේනදි කෝසලෝ අපරේන සමයේන යේන භගවා තේනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදේත්වා ඒකමන්තං නිසීදි. ඒකමන්තං නිසින්නෝ ඛෝ රාජා පසේනදි කෝසලෝ භගවන්තං ඒතදවෝච: “කිං නු ඛෝ, භන්තේ, හෝති තථාගතෝ පරං මරණා”ති? “අබ්යාකතං ඛෝ ඒතං, මහාරාජ, මයා: ‘හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)”ති. “කිං පන, භන්තේ, න හෝති තථාගතෝ පරං මරණා”ති? “ඒතම්පි ඛෝ, මහාරාජ, අබ්යාකතං මයා: ‘න හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)”ති. “කිං නු ඛෝ, භන්තේ, හෝති ච න ච හෝති තථාගතෝ පරං මරණා”ති? “අබ්යාකතං ඛෝ ඒතං, මහාරාජ, මයා: ‘හෝති ච න ච හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)”ති. “කිං පන, භන්තේ, නේව හෝති න න හෝති තථාගතෝ පරං මරණා”ති? “ඒතම්පි ඛෝ, මහාරාජ, අබ්යාකතං මයා: ‘නේව හෝති න න හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)”ති. “‘කිං නු ඛෝ, භන්තේ, හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)ති ඉති පුට්ඨෝ සමානෝ: ‘අබ්යාකතං ඛෝ ඒතං, මහාරාජ, මයා—හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)ති වදේසි …පේ…. “‘කිං පන, භන්තේ, නේව හෝති න න හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)ති ඉති පුට්ඨෝ සමානෝ: ‘ඒතම්පි ඛෝ, මහාරාජ, අබ්යාකතං මයා—නේව හෝති න න හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)ති වදේසි. කෝ නු ඛෝ, භන්තේ, හේතු, කෝ පච්චයෝ, යේනේතං අබ්යාකතං භගවතා”ති?
Then on a later occasion King Pasenadi of Kosala went up to the Buddha, bowed, and sat down to one side. He asked the Buddha exactly the same questions he had asked the nun Khemā, and received the same answers.
“තේන හි, මහාරාජ, තඤ්ඤේවේත්ථ පටිපුච්ඡිස්සාමි. යථා තේ ඛමේය්ය තථා නං බ්යාකරේය්යාසි. තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, අත්ථි තේ කෝචි ගණකෝ වා මුද්දිකෝ වා සඞ්ඛායකෝ වා යෝ පහෝති ගඞ්ගාය වාලුකං ගණේතුං—ඒත්තකා වාලුකා ඉති වා …පේ… ඒත්තකානි වාලුකසතසහස්සානි ඉති වා”ති? “නෝ හේතං, භන්තේ”. “අත්ථි පන තේ කෝචි ගණකෝ වා මුද්දිකෝ වා සඞ්ඛායකෝ වා යෝ පහෝති මහාසමුද්දේ උදකං ගණේතුං—ඒත්තකානි උදකාළ්හකානි ඉති වා …පේ… ඒත්තකානි උදකාළ්හකසතසහස්සානි ඉති වා”ති? “නෝ හේතං, භන්තේ”. “තං කිස්ස හේතු”? “මහා, භන්තේ, සමුද්දෝ ගම්භීරෝ අප්පමේය්යෝ දුප්පරියෝගාහෝ.
ඒවමේව ඛෝ, මහාරාජ, යේන රූපේන තථාගතං පඤ්ඤාපයමානෝ පඤ්ඤාපේය්ය, තං රූපං තථාගතස්ස පහීනං උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවඞ්කතං ආයතිං අනුප්පාදධම්මං. රූපසඞ්ඛායවිමුත්තෝ ඛෝ, මහාරාජ, තථාගතෝ ගම්භීරෝ අප්පමේය්යෝ දුප්පරියෝගාහෝ—සේය්යථාපි මහාසමුද්දෝ. ‘හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)තිපි න උපේති …පේ… ‘නේව හෝති න න හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)තිපි න උපේති. යාය වේදනාය …පේ… යාය සඤ්ඤාය …පේ… යේහි සඞ්ඛාරේහි …පේ….
යේන විඤ්ඤාණේන තථාගතං පඤ්ඤාපයමානෝ පඤ්ඤාපේය්ය, තං විඤ්ඤාණං තථාගතස්ස පහීනං උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවඞ්කතං ආයතිං අනුප්පාදධම්මං. විඤ්ඤාණසඞ්ඛායවිමුත්තෝ ඛෝ, මහාරාජ, තථාගතෝ ගම්භීරෝ අප්පමේය්යෝ දුප්පරියෝගාහෝ—සේය්යථාපි මහාසමුද්දෝ. ‘හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)තිපි න උපේති, ‘න හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)තිපි න උපේති, ‘හෝති ච න ච හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)තිපි න උපේති, ‘නේව හෝති න න හෝති තථාගතෝ පරං මරණා(අ)තිපි න උපේතී”ති.
“අච්ඡරියං, භන්තේ, අබ්භුතං, භන්තේ. යත්ර හි නාම සත්ථු චේව සාවිකාය ච අත්ථේන අත්ථෝ බ්යඤ්ජනේන බ්යඤ්ජනං සංසන්දිස්සති, සමේස්සති, න විරෝධයිස්සති යදිදං අග්ගපදස්මිං. ඒකමිදාහං, භන්තේ, සමයං ඛේමං භික්ඛුනිං උපසඞ්කමිත්වා ඒතමත්ථං අපුච්ඡිං. සාපි මේ අය්යා ඒතේහි පදේහි ඒතේහි බ්යඤ්ජනේහි ඒතමත්ථං බ්යාකාසි, සේය්යථාපි භගවා. අච්ඡරියං, භන්තේ, අබ්භුතං, භන්තේ. යත්ර හි නාම සත්ථු චේව සාවිකාය ච අත්ථේන අත්ථෝ බ්යඤ්ජනේන බ්යඤ්ජනං සංසන්දිස්සති, සමේස්සති, න විරෝධයිස්සති යදිදං අග්ගපදස්මිං.
He said, “It’s incredible, sir, it’s amazing! How the meaning and the phrasing of the teacher and the disciple fit together and agree without contradiction when it comes to the chief matter! This one time I went to the nun Khemā and asked her about this matter. And she explained it to me with these words and phrases, just like the Buddha. It’s incredible, sir, it’s amazing! How the meaning and the phrasing of the teacher and the disciple fit together and agree without contradiction when it comes to the chief matter!
හන්ද දානි මයං, භන්තේ, ගච්ඡාම. බහුකිච්චා මයං බහුකරණීයා”ති.
Well, now, sir, I must go. I have many duties, and much to do.”
“යස්සදානි ත්වං, මහාරාජ, කාලං මඤ්ඤසී”ති.
“Please, great king, go at your convenience.”
අථ ඛෝ රාජා පසේනදි කෝසලෝ භගවතෝ භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමෝදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදේත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමීති.
Then King Pasenadi approved and agreed with what the Buddha said. Then he got up from his seat, bowed, and respectfully circled him, keeping him on his right, before leaving.
පඨමං.
The authoritative text of the Saṁyutta Nikāya is the Pāli text. The English translation is provided as an aid to the study of the original Pāli text. [CREDITS »]
