My Account | Subscriptions

Only Dharma. Since 1992

Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / អបទានបាឡិ • Apadānapāḷi

។ នមោ តស្ស ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស។

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

ខុទ្ទកនិកាយេ

Khuddakanikāye

ថេរាបទានបាឡិ

Therāpadānapāḷi

(បឋមោ ភាគោ)

(Paṭhamo bhāgo)

១. ពុទ្ធវគ្គោ

1. Buddhavaggo

១. ពុទ្ធអបទានំ

1. Buddhaapadānaṃ

១.

តថាគតំ ជេតវនេ វសន្តំ, អបុច្ឆិ វេទេហមុនី នតង្គោ;

Tathāgataṃ jetavane vasantaṃ, apucchi vedehamunī nataṅgo;

‘‘សព្ពញ្ញុពុទ្ធា កិរ នាម ហោន្តិ, ភវន្តិ តេ ហេតុភិ កេហិ វីរ’’។

‘‘Sabbaññubuddhā kira nāma honti, bhavanti te hetubhi kehi vīra’’.

២.

តទាហ សព្ពញ្ញុវរោ មហេសី, អានន្ទភទ្ទំ មធុរស្សរេន;

Tadāha sabbaññuvaro mahesī, ānandabhaddaṃ madhurassarena;

‘‘យេ បុព្ពពុទ្ធេសុ ¹ កតាធិការា, អលទ្ធមោក្ខា ជិនសាសនេសុ។

‘‘Ye pubbabuddhesu ² katādhikārā, aladdhamokkhā jinasāsanesu.

៣.

‘‘តេនេវ សម្ពោធិមុខេន ធីរា, អជ្ឈាសយេនាបិ មហាពលេន;

‘‘Teneva sambodhimukhena dhīrā, ajjhāsayenāpi mahābalena;

បញ្ញាយ តេជេន សុតិក្ខបញ្ញា, សព្ពញ្ញុភាវំ អនុបាបុណន្តិ។

Paññāya tejena sutikkhapaññā, sabbaññubhāvaṃ anupāpuṇanti.

៤.

‘‘អហម្បិ បុព្ពពុទ្ធេសុ, ពុទ្ធត្តមភិបត្ថយិំ,

‘‘Ahampi pubbabuddhesu, buddhattamabhipatthayiṃ,

មនសាយេវ ហុត្វាន, ធម្មរាជា អសង្ខិយា។

Manasāyeva hutvāna, dhammarājā asaṅkhiyā.

៥.

‘‘អថ ពុទ្ធាបទានានិ, សុណាថ សុទ្ធមានសា;

‘‘Atha buddhāpadānāni, suṇātha suddhamānasā;

តិំសបារមិសម្បុណ្ណា, ធម្មរាជា អសង្ខិយា។

Tiṃsapāramisampuṇṇā, dhammarājā asaṅkhiyā.

៦.

‘‘សម្ពោធិំ ពុទ្ធសេដ្ឋានំ, សសង្ឃេ លោកនាយកេ;

‘‘Sambodhiṃ buddhaseṭṭhānaṃ, sasaṅghe lokanāyake;

ទសង្គុលី នមស្សិត្វា, សិរសា អភិវាទយិំ ³។

Dasaṅgulī namassitvā, sirasā abhivādayiṃ ⁴.

៧.

‘‘យាវតា ពុទ្ធខេត្តេសុ, រតនា វិជ្ជន្តិសង្ខិយា;

‘‘Yāvatā buddhakhettesu, ratanā vijjantisaṅkhiyā;

អាកាសដ្ឋា ច ភូមដ្ឋា ⁵, មនសា សព្ពមាហរិំ។

Ākāsaṭṭhā ca bhūmaṭṭhā ⁶, manasā sabbamāhariṃ.

៨.

‘‘តត្ថ រូបិយភូមិយំ, បាសាទំ មាបយិំ អហំ;

‘‘Tattha rūpiyabhūmiyaṃ, pāsādaṃ māpayiṃ ahaṃ;

នេកភុម្មំ រតនមយំ, ឧព្ពិទ្ធំ នភមុគ្គតំ។

Nekabhummaṃ ratanamayaṃ, ubbiddhaṃ nabhamuggataṃ.

៩.

‘‘វិចិត្តថម្ភំ សុកតំ, សុវិភត្តំ មហារហំ;

‘‘Vicittathambhaṃ sukataṃ, suvibhattaṃ mahārahaṃ;

កនកមយសង្ឃាដំ, កោន្តច្ឆត្តេហិ មណ្ឌិតំ។

Kanakamayasaṅghāṭaṃ, kontacchattehi maṇḍitaṃ.

១០.

10.

‘‘បឋមា វេឡុរិយា ភូមិ, វិមលព្ភសមា សុភា;

‘‘Paṭhamā veḷuriyā bhūmi, vimalabbhasamā subhā;

នឡិនជលជាកិណ្ណា, វរកញ្ចនភូមិយា។

Naḷinajalajākiṇṇā, varakañcanabhūmiyā.

១១.

11.

‘‘បវាឡំសា បវាឡវណ្ណា, កាចិ លោហិតកា សុភា;

‘‘Pavāḷaṃsā pavāḷavaṇṇā, kāci lohitakā subhā;

ឥន្ទគោបកវណ្ណាភា, ភូមិ ឱភាសតី ទិសា។

Indagopakavaṇṇābhā, bhūmi obhāsatī disā.

១២.

12.

‘‘សុវិភត្តា ឃរមុខា, និយ្យូហា សីហបញ្ជរា;

‘‘Suvibhattā gharamukhā, niyyūhā sīhapañjarā;

ចតុរោ វេទិកា ជាលា, គន្ធាវេឡា មនោរមា។

Caturo vedikā jālā, gandhāveḷā manoramā.

១៣.

13.

‘‘នីលា បីតា លោហិតកា, ឱទាតា សុទ្ធកាឡកា;

‘‘Nīlā pītā lohitakā, odātā suddhakāḷakā;

កូដាគារវរូបេតា, សត្តរតនភូសិតា។

Kūṭāgāravarūpetā, sattaratanabhūsitā.

១៤.

14.

‘‘ឱលោកមយា បទុមា, វាឡវិហង្គសោភិតា;

‘‘Olokamayā padumā, vāḷavihaṅgasobhitā;

នក្ខត្តតារកាកិណ្ណា, ចន្ទសូរេហិ ⁷ មណ្ឌិតា។

Nakkhattatārakākiṇṇā, candasūrehi ⁸ maṇḍitā.

១៥.

15.

‘‘ហេមជាលេន សញ្ឆន្នា, សោណ្ណកិង្កិណិកាយុតា;

‘‘Hemajālena sañchannā, soṇṇakiṅkiṇikāyutā;

វាតវេគេន កូជន្តិ, សោណ្ណមាលា មនោរមា។

Vātavegena kūjanti, soṇṇamālā manoramā.

១៦.

16.

‘‘មញ្ជេដ្ឋកំ លោហិតកំ, បីតកំ ហរិបិញ្ជរំ;

‘‘Mañjeṭṭhakaṃ lohitakaṃ, pītakaṃ haripiñjaraṃ;

នានារង្គេហិ សម្បីតំ ⁹, ឧស្សិតទ្ធជមាលិនី ¹⁰។

Nānāraṅgehi sampītaṃ ¹¹, ussitaddhajamālinī ¹².

១៧.

17.

‘‘ន នំ ¹³ ពហូនេកសតា, ផលិកា រជតាមយា;

‘‘Na naṃ ¹⁴ bahūnekasatā, phalikā rajatāmayā;

មណិមយា លោហិតង្គា, មសារគល្លមយា តថា;

Maṇimayā lohitaṅgā, masāragallamayā tathā;

នានាសយនវិចិត្តា, សណ្ហកាសិកសន្ថតា។

Nānāsayanavicittā, saṇhakāsikasanthatā.

១៨.

18.

‘‘កម្បលា ទុកូលា ចីនា, បដ្ដុណ្ណា បណ្ឌុបាវុរា;

‘‘Kampalā dukūlā cīnā, paṭṭuṇṇā paṇḍupāvurā;

វិវិធត្ថរណំ សព្ពំ, មនសា បញ្ញបេសហំ។

Vividhattharaṇaṃ sabbaṃ, manasā paññapesahaṃ.

១៩.

19.

‘‘តាសុ តាស្វេវ ភូមីសុ, រតនកូដលង្កតំ;

‘‘Tāsu tāsveva bhūmīsu, ratanakūṭalaṅkataṃ;

មណិវេរោចនា ឧក្កា, ធារយន្តា សុតិដ្ឋរេ។

Maṇiverocanā ukkā, dhārayantā sutiṭṭhare.

២០.

20.

‘‘សោភន្តិ ឯសិកា ថម្ភា, សុភា កញ្ចនតោរណា;

‘‘Sobhanti esikā thambhā, subhā kañcanatoraṇā;

ជម្ពោនទា សារមយា, អថោ រជតមយាបិ ច។

Jambonadā sāramayā, atho rajatamayāpi ca.

២១.

21.

‘‘នេកា សន្ធី សុវិភត្តា, កវាដគ្គឡចិត្តិតា;

‘‘Nekā sandhī suvibhattā, kavāṭaggaḷacittitā;

ឧភតោ បុណ្ណឃដានេកា, បទុមុប្បលសំយុតា។

Ubhato puṇṇaghaṭānekā, padumuppalasaṃyutā.

២២.

22.

‘‘អតីតេ សព្ពពុទ្ធេ ច, សសង្ឃេ លោកនាយកេ;

‘‘Atīte sabbabuddhe ca, sasaṅghe lokanāyake;

បកតិវណ្ណរូបេន, និម្មិនិត្វា សសាវកេ។

Pakativaṇṇarūpena, nimminitvā sasāvake.

២៣.

23.

‘‘តេន ទ្វារេន បវិសិត្វា, សព្ពេ ពុទ្ធា សសាវកា;

‘‘Tena dvārena pavisitvā, sabbe buddhā sasāvakā;

សព្ពសោណ្ណមយេ បីឋេ, និសិន្នា អរិយមណ្ឌលា។

Sabbasoṇṇamaye pīṭhe, nisinnā ariyamaṇḍalā.

២៤.

24.

‘‘យេ ច ឯតរហិ អត្ថិ, ពុទ្ធា លោកេ អនុត្តរា;

‘‘Ye ca etarahi atthi, buddhā loke anuttarā;

អតីតេ វត្តមានា ច, ភវនំ សព្ពេ សមាហរិំ។

Atīte vattamānā ca, bhavanaṃ sabbe samāhariṃ.

២៥.

25.

‘‘បច្ចេកពុទ្ធេនេកសតេ, សយម្ភូ អបរាជិតេ;

‘‘Paccekabuddhenekasate, sayambhū aparājite;

អតីតេ វត្តមានេ ច, ភវនំ សព្ពេ សមាហរិំ។

Atīte vattamāne ca, bhavanaṃ sabbe samāhariṃ.

២៦.

26.

‘‘កប្បរុក្ខា ពហូ អត្ថិ, យេ ទិព្ពា យេ ច មានុសា;

‘‘Kapparukkhā bahū atthi, ye dibbā ye ca mānusā;

សព្ពំ ទុស្សំ សមាហន្តា, អច្ឆាទេមិ តិចីវរំ។

Sabbaṃ dussaṃ samāhantā, acchādemi ticīvaraṃ.

២៧.

27.

‘‘ខជ្ជំ ភោជ្ជំ សាយនីយំ, សម្បន្នំ បានភោជនំ;

‘‘Khajjaṃ bhojjaṃ sāyanīyaṃ, sampannaṃ pānabhojanaṃ;

មណិមយេ សុភេ បត្តេ, សំបូរេត្វា អទាសហំ។

Maṇimaye subhe patte, saṃpūretvā adāsahaṃ.

២៨.

28.

‘‘ទិព្ពវត្ថសមា ហុត្វា, មដ្ឋា ¹⁵ ចីវរសំយុតា;

‘‘Dibbavatthasamā hutvā, maṭṭhā ¹⁶ cīvarasaṃyutā;

មធុរា សក្ខរា ចេវ, តេលា ច មធុផាណិតា។

Madhurā sakkharā ceva, telā ca madhuphāṇitā.

២៩.

29.

‘‘តប្បិតា បរមន្នេន, សព្ពេ តេ អរិយមណ្ឌលា;

‘‘Tappitā paramannena, sabbe te ariyamaṇḍalā;

រតនគព្ភំ បវិសិត្វា, កេសរីវ គុហាសយា។

Ratanagabbhaṃ pavisitvā, kesarīva guhāsayā.

៣០.

30.

‘‘មហារហម្ហិ សយនេ, សីហសេយ្យមកប្បយុំ;

‘‘Mahārahamhi sayane, sīhaseyyamakappayuṃ;

សម្បជានា សមុដ្ឋាយ, សយនេ ¹⁷ បល្លង្កមាភុជុំ។

Sampajānā samuṭṭhāya, sayane ¹⁸ pallaṅkamābhujuṃ.

៣១.

31.

‘‘គោចរំ សព្ពពុទ្ធានំ, ឈានរតិសមប្បិតា;

‘‘Gocaraṃ sabbabuddhānaṃ, jhānaratisamappitā;

អញ្ញេ ធម្មានិ ទេសេន្តិ, អញ្ញេ កីឡន្តិ ឥទ្ធិយា។

Aññe dhammāni desenti, aññe kīḷanti iddhiyā.

៣២.

32.

‘‘អញ្ញេ អភិញ្ញា អប្បេន្តិ, អភិញ្ញា វសិភាវិតា;

‘‘Aññe abhiññā appenti, abhiññā vasibhāvitā;

វិកុព្ពនា វិកុព្ពន្តិ, អញ្ញេនេកសហស្សិយោ។

Vikubbanā vikubbanti, aññenekasahassiyo.

៣៣.

33.

‘‘ពុទ្ធាបិ ពុទ្ធេ បុច្ឆន្តិ, វិសយំ សព្ពញ្ញុមាលយំ;

‘‘Buddhāpi buddhe pucchanti, visayaṃ sabbaññumālayaṃ;

គម្ភីរំ និបុណំ ឋានំ, បញ្ញាយ វិនិពុជ្ឈរេ។

Gambhīraṃ nipuṇaṃ ṭhānaṃ, paññāya vinibujjhare.

៣៤.

34.

‘‘សាវកា ពុទ្ធេ បុច្ឆន្តិ, ពុទ្ធា បុច្ឆន្តិ សាវកេ;

‘‘Sāvakā buddhe pucchanti, buddhā pucchanti sāvake;

អញ្ញមញ្ញញ្ច បុច្ឆិត្វា ¹⁹, អញ្ញោញ្ញំ ព្យាករោន្តិ តេ។

Aññamaññañca pucchitvā ²⁰, aññoññaṃ byākaronti te.

៣៥.

35.

‘‘ពុទ្ធា បច្ចេកពុទ្ធា ច, សាវកា បរិចារកា;

‘‘Buddhā paccekabuddhā ca, sāvakā paricārakā;

ឯវំ សកាយ រតិយា, បាសាទេភិរមន្តិ តេ។

Evaṃ sakāya ratiyā, pāsādebhiramanti te.

៣៦.

36.

‘‘ឆត្តា តិដ្ឋន្តុ រតនា, កញ្ចនាវេឡបន្តិកា;

‘‘Chattā tiṭṭhantu ratanā, kañcanāveḷapantikā;

មុត្តាជាលបរិក្ខិត្តា, សព្ពេ ធារេន្តុ ²¹ មត្ថកេ។

Muttājālaparikkhittā, sabbe dhārentu ²² matthake.

៣៧.

37.

‘‘ភវន្តុ ចេឡវិតានា, សោណ្ណតារកចិត្តិតា;

‘‘Bhavantu ceḷavitānā, soṇṇatārakacittitā;

វិចិត្តមល្យវិតតា, សព្ពេ ធារេន្តុ មត្ថកេ។

Vicittamalyavitatā, sabbe dhārentu matthake.

៣៨.

38.

‘‘វិតតា មល្យទាមេហិ, គន្ធទាមេហិ សោភិតា;

‘‘Vitatā malyadāmehi, gandhadāmehi sobhitā;

ទុស្សទាមបរិកិណ្ណា, រតនទាមភូសិតា។

Dussadāmaparikiṇṇā, ratanadāmabhūsitā.

៣៩.

39.

‘‘បុប្ផាភិកិណ្ណា សុចិត្តា, សុរភិគន្ធភូសិតា;

‘‘Pupphābhikiṇṇā sucittā, surabhigandhabhūsitā;

គន្ធបញ្ចង្គុលិកតា ²³, ហេមច្ឆទនឆាទិតា។

Gandhapañcaṅgulikatā ²⁴, hemacchadanachāditā.

៤០.

40.

‘‘ចតុទ្ទិសា បោក្ខរញ្ញោ, បទុមុប្បលសន្ថតា;

‘‘Catuddisā pokkharañño, padumuppalasanthatā;

សោវណ្ណរូបា ខាយន្តុ, បទ្មំរេណុរជុគ្គតា។

Sovaṇṇarūpā khāyantu, padmaṃreṇurajuggatā.

៤១.

41.

‘‘បុប្ផន្តុ បាទបា សព្ពេ, បាសាទស្ស សមន្តតោ;

‘‘Pupphantu pādapā sabbe, pāsādassa samantato;

សយញ្ច បុប្ផា មុញ្ចិត្វា, គន្ត្វា ភវនមោកិរុំ។

Sayañca pupphā muñcitvā, gantvā bhavanamokiruṃ.

៤២.

42.

‘‘សិខិនោ តត្ថ នច្ចន្តុ, ទិព្ពហំសា បកូជរេ;

‘‘Sikhino tattha naccantu, dibbahaṃsā pakūjare;

ករវីកា ច គាយន្តុ, ទិជសង្ឃា សមន្តតោ។

Karavīkā ca gāyantu, dijasaṅghā samantato.

៤៣.

43.

‘‘ភេរិយោ សព្ពា វជ្ជន្តុ, វីណា សព្ពា រសន្តុ ²⁵ តា;

‘‘Bheriyo sabbā vajjantu, vīṇā sabbā rasantu ²⁶ tā;

សព្ពា សង្គីតិ វត្តន្តុ, បាសាទស្ស សមន្តតោ។

Sabbā saṅgīti vattantu, pāsādassa samantato.

៤៤.

44.

‘‘យាវតា ពុទ្ធខេត្តម្ហិ, ចក្កវាឡេ តតោ បរេ;

‘‘Yāvatā buddhakhettamhi, cakkavāḷe tato pare;

មហន្តា ជោតិសម្បន្នា, អច្ឆិន្នា រតនាមយា។

Mahantā jotisampannā, acchinnā ratanāmayā.

៤៥.

45.

‘‘តិដ្ឋន្តុ សោណ្ណបល្លង្កា, ទីបរុក្ខា ជលន្តុ តេ;

‘‘Tiṭṭhantu soṇṇapallaṅkā, dīparukkhā jalantu te;

ភវន្តុ ឯកបជ្ជោតា, ទសសហស្សិបរម្បរា។

Bhavantu ekapajjotā, dasasahassiparamparā.

៤៦.

46.

‘‘គណិកា លាសិកា ចេវ, នច្ចន្តុ អច្ឆរាគណា;

‘‘Gaṇikā lāsikā ceva, naccantu accharāgaṇā;

នានារង្គា បទិស្សន្តុ, បាសាទស្ស សមន្តតោ។

Nānāraṅgā padissantu, pāsādassa samantato.

៤៧.

47.

‘‘ទុមគ្គេ បព្ពតគ្គេ វា, សិនេរុគិរិមុទ្ធនិ;

‘‘Dumagge pabbatagge vā, sinerugirimuddhani;

ឧស្សាបេមិ ធជំ សព្ពំ, វិចិត្តំ បញ្ចវណ្ណិកំ។

Ussāpemi dhajaṃ sabbaṃ, vicittaṃ pañcavaṇṇikaṃ.

៤៨.

48.

‘‘នរា នាគា ច គន្ធព្ពា, សព្ពេ ទេវា ឧបេន្តុ តេ;

‘‘Narā nāgā ca gandhabbā, sabbe devā upentu te;

នមស្សន្តា បញ្ជលិកា, បាសាទំ បរិវារយុំ។

Namassantā pañjalikā, pāsādaṃ parivārayuṃ.

៤៩.

49.

‘‘យំ កិញ្ចិ កុសលំ កម្មំ, កត្តព្ពំ កិរិយំ មម;

‘‘Yaṃ kiñci kusalaṃ kammaṃ, kattabbaṃ kiriyaṃ mama;

កាយេន វាចា មនសា, តិទសេ សុកតំ កតំ។

Kāyena vācā manasā, tidase sukataṃ kataṃ.

៥០.

50.

‘‘យេ សត្តា សញ្ញិនោ អត្ថិ, យេ ច សត្តា អសញ្ញិនោ;

‘‘Ye sattā saññino atthi, ye ca sattā asaññino;

កតំ បុញ្ញផលំ មយ្ហំ, សព្ពេ ភាគី ភវន្តុ តេ។

Kataṃ puññaphalaṃ mayhaṃ, sabbe bhāgī bhavantu te.

៥១.

51.

‘‘យេសំ កតំ សុវិទិតំ, ទិន្នំ បុញ្ញផលំ មយា;

‘‘Yesaṃ kataṃ suviditaṃ, dinnaṃ puññaphalaṃ mayā;

យេ ច តត្ថ ²⁷ ន ជានន្តិ, ទេវា គន្ត្វា និវេទយុំ។

Ye ca tattha ²⁸ na jānanti, devā gantvā nivedayuṃ.

៥២.

52.

‘‘សព្ពលោកម្ហិ ²⁹ យេ សត្តា, ជីវន្តាហារហេតុកា;

‘‘Sabbalokamhi ³⁰ ye sattā, jīvantāhārahetukā;

មនុញ្ញំ ភោជនំ សព្ពំ ³¹, លភន្តុ មម ចេតសា។

Manuññaṃ bhojanaṃ sabbaṃ ³², labhantu mama cetasā.

៥៣.

53.

‘‘មនសា ទានំ មយា ទិន្នំ, មនសា បសាទមាវហិំ;

‘‘Manasā dānaṃ mayā dinnaṃ, manasā pasādamāvahiṃ;

បូជិតា សព្ពសម្ពុទ្ធា, បច្ចេកា ជិនសាវកា។

Pūjitā sabbasambuddhā, paccekā jinasāvakā.

៥៤.

54.

‘‘តេន កម្មេន សុកតេន, ចេតនាបណិធីហិ ច;

‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;

ជហិត្វា មានុសំ ទេហំ, តាវតិំសមគច្ឆហំ។

Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.

៥៥.

55.

‘‘ទុវេ ភវេ បជានាមិ, ទេវត្តេ អថ មានុសេ;

‘‘Duve bhave pajānāmi, devatte atha mānuse;

អញ្ញំ គតិំ ន ជានាមិ, មនសា បត្ថនាផលំ។

Aññaṃ gatiṃ na jānāmi, manasā patthanāphalaṃ.

៥៦.

56.

‘‘ទេវានំ អធិកោ ហោមិ, ភវាមិ មនុជាធិបោ;

‘‘Devānaṃ adhiko homi, bhavāmi manujādhipo;

រូបលក្ខណសម្បន្នោ, បញ្ញាយ អសមោ ភវេ។

Rūpalakkhaṇasampanno, paññāya asamo bhave.

៥៧.

57.

‘‘ភោជនំ វិវិធំ សេដ្ឋំ, រតនញ្ច អនប្បកំ;

‘‘Bhojanaṃ vividhaṃ seṭṭhaṃ, ratanañca anappakaṃ;

វិវិធានិ ច វត្ថានិ, នភា ³³ ខិប្បំ ឧបេន្តិ មំ។

Vividhāni ca vatthāni, nabhā ³⁴ khippaṃ upenti maṃ.

៥៨.

58.