| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / អបទានបាឡិ • Apadānapāḷi |
២. បច្ចេកពុទ្ធអបទានំ
2. Paccekabuddhaapadānaṃ
អថ បច្ចេកពុទ្ធាបទានំ សុណាថ –
Atha paccekabuddhāpadānaṃ suṇātha –
៨៣.
83.
‘‘តថាគតំ ជេតវនេ វសន្តំ, អបុច្ឆិ វេទេហមុនី នតង្គោ;
‘‘Tathāgataṃ jetavane vasantaṃ, apucchi vedehamunī nataṅgo;
‘បច្ចេកពុទ្ធា កិរ នាម ហោន្តិ, ភវន្តិ តេ ហេតុភិ កេហិ វីរ’ 1។
‘Paccekabuddhā kira nāma honti, bhavanti te hetubhi kehi vīra’ 2.
៨៤.
84.
‘‘តទាហ សព្ពញ្ញុវរោ មហេសី, អានន្ទភទ្ទំ មធុរស្សរេន;
‘‘Tadāha sabbaññuvaro mahesī, ānandabhaddaṃ madhurassarena;
‘យេ បុព្ពពុទ្ធេសុ 3 កតាធិការា, អលទ្ធមោក្ខា ជិនសាសនេសុ។
‘Ye pubbabuddhesu 4 katādhikārā, aladdhamokkhā jinasāsanesu.
៨៥.
85.
‘‘‘តេនេវ សំវេគមុខេន ធីរា, វិនាបិ ពុទ្ធេហិ សុតិក្ខបញ្ញា;
‘‘‘Teneva saṃvegamukhena dhīrā, vināpi buddhehi sutikkhapaññā;
អារម្មណេនាបិ បរិត្តកេន, បច្ចេកពោធិំ អនុបាបុណន្តិ។
Ārammaṇenāpi parittakena, paccekabodhiṃ anupāpuṇanti.
៨៦.
86.
‘‘‘សព្ពម្ហិ លោកម្ហិ មមំ ឋបេត្វា, បច្ចេកពុទ្ធេហិ សមោវ នត្ថិ;
‘‘‘Sabbamhi lokamhi mamaṃ ṭhapetvā, paccekabuddhehi samova natthi;
តេសំ ឥមំ វណ្ណបទេសមត្តំ, វក្ខាមហំ សាធុ មហាមុនីនំ។
Tesaṃ imaṃ vaṇṇapadesamattaṃ, vakkhāmahaṃ sādhu mahāmunīnaṃ.
៨៧.
87.
‘‘‘សយមេវ ពុទ្ធានំ មហាឥសីនំ, សាធូនិ វាក្យានិ មធូវ 5 ខុទ្ទំ;
‘‘‘Sayameva buddhānaṃ mahāisīnaṃ, sādhūni vākyāni madhūva 6 khuddaṃ;
អនុត្តរំ ភេសជំ បត្ថយន្តា, សុណាថ សព្ពេសុ បសន្នចិត្តា។
Anuttaraṃ bhesajaṃ patthayantā, suṇātha sabbesu pasannacittā.
៨៨.
88.
‘‘‘បច្ចេកពុទ្ធានំ សមាគតានំ, បរម្បរំ ព្យាករណានិ យានិ;
‘‘‘Paccekabuddhānaṃ samāgatānaṃ, paramparaṃ byākaraṇāni yāni;
អាទីនវោ យញ្ច វិរាគវត្ថុំ, យថា ច ពោធិំ អនុបាបុណិំសុ។
Ādīnavo yañca virāgavatthuṃ, yathā ca bodhiṃ anupāpuṇiṃsu.
៨៩.
89.
‘‘‘សរាគវត្ថូសុ វិរាគសញ្ញី, រត្តម្ហិ លោកម្ហិ វិរត្តចិត្តា;
‘‘‘Sarāgavatthūsu virāgasaññī, rattamhi lokamhi virattacittā;
ហិត្វា បបញ្ចេ ជិតផន្ទិតានិ 7, តថេវ ពោធិំ អនុបាបុណិំសុ។
Hitvā papañce jitaphanditāni 8, tatheva bodhiṃ anupāpuṇiṃsu.
៩០.
90.
‘‘‘សព្ពេសុ ភូតេសុ និធាយ ទណ្ឌំ, អវិហេឋយំ អញ្ញតរម្បិ តេសំ;
‘‘‘Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ, aviheṭhayaṃ aññatarampi tesaṃ;
មេត្តេន ចិត្តេន ហិតានុកម្បី, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Mettena cittena hitānukampī, eko care khaggavisāṇakappo.
៩១.
91.
‘‘‘សព្ពេសុ ភូតេសុ និធាយ ទណ្ឌំ, អវិហេឋយំ អញ្ញតរម្បិ តេសំ;
‘‘‘Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ, aviheṭhayaṃ aññatarampi tesaṃ;
ន បុត្តមិច្ឆេយ្យ កុតោ សហាយំ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Na puttamiccheyya kuto sahāyaṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
៩២.
92.
‘‘‘សំសគ្គជាតស្ស ភវន្តិ ស្នេហា, ស្នេហន្វយំ ទុក្ខមិទំ បហោតិ;
‘‘‘Saṃsaggajātassa bhavanti snehā, snehanvayaṃ dukkhamidaṃ pahoti;
អាទីនវំ ស្នេហជំ បេក្ខមានោ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Ādīnavaṃ snehajaṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
៩៣.
93.
‘‘‘មិត្តេ សុហជ្ជេ អនុកម្បមានោ, ហាបេតិ អត្ថំ បដិពទ្ធចិត្តោ;
‘‘‘Mitte suhajje anukampamāno, hāpeti atthaṃ paṭibaddhacitto;
ឯតំ ភយំ សន្ថវេ បេក្ខមានោ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Etaṃ bhayaṃ santhave pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
៩៤.
94.
‘‘‘វំសោ វិសាលោវ យថា វិសត្តោ, បុត្តេសុ ទារេសុ ច យា អបេក្ខា;
‘‘‘Vaṃso visālova yathā visatto, puttesu dāresu ca yā apekkhā;
វំសេ កឡីរោវ អសជ្ជមានោ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Vaṃse kaḷīrova asajjamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
៩៥.
95.
‘‘‘មិគោ អរញ្ញម្ហិ យថា អពទ្ធោ, យេនិច្ឆកំ គច្ឆតិ គោចរាយ;
‘‘‘Migo araññamhi yathā abaddho, yenicchakaṃ gacchati gocarāya;
វិញ្ញូ នរោ សេរិតំ បេក្ខមានោ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Viññū naro seritaṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
៩៦.
96.
‘‘‘អាមន្តនា ហោតិ សហាយមជ្ឈេ, វាសេ ច 9 ឋានេ គមនេ ចារិកាយ;
‘‘‘Āmantanā hoti sahāyamajjhe, vāse ca 10 ṭhāne gamane cārikāya;
អនភិជ្ឈិតំ សេរិតំ បេក្ខមានោ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Anabhijjhitaṃ seritaṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
៩៧.
97.
‘‘‘ខិឌ្ឌា រតី ហោតិ សហាយមជ្ឈេ, បុត្តេសុ បេមំ វិបុលញ្ច ហោតិ;
‘‘‘Khiḍḍā ratī hoti sahāyamajjhe, puttesu pemaṃ vipulañca hoti;
បិយវិប្បយោគំ វិជិគុច្ឆមានោ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Piyavippayogaṃ vijigucchamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
៩៨.
98.
‘‘‘ចាតុទ្ទិសោ អប្បដិឃោ ច ហោតិ, សន្តុស្សមានោ ឥតរីតរេន;
‘‘‘Cātuddiso appaṭigho ca hoti, santussamāno itarītarena;
បរិស្សយានំ សហិតា អឆម្ភី, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Parissayānaṃ sahitā achambhī, eko care khaggavisāṇakappo.
៩៩.
99.
‘‘‘ទុស្សង្គហា បព្ពជិតាបិ ឯកេ, អថោ គហដ្ឋា ឃរមាវសន្តា;
‘‘‘Dussaṅgahā pabbajitāpi eke, atho gahaṭṭhā gharamāvasantā;
អប្បោស្សុក្កោ បរបុត្តេសុ ហុត្វា, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Appossukko paraputtesu hutvā, eko care khaggavisāṇakappo.
១០០.
100.
‘‘‘ឱរោបយិត្វា គិហិព្យញ្ជនានិ, សញ្ឆិន្នបត្តោ យថា កោវិឡារោ;
‘‘‘Oropayitvā gihibyañjanāni, sañchinnapatto yathā koviḷāro;
ឆេត្វាន វីរោ គិហិពន្ធនានិ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Chetvāna vīro gihibandhanāni, eko care khaggavisāṇakappo.
១០១.
101.
‘‘‘សចេ លភេថ និបកំ សហាយំ, សទ្ធិំ ចរំ សាធុវិហារិធីរំ;
‘‘‘Sace labhetha nipakaṃ sahāyaṃ, saddhiṃ caraṃ sādhuvihāridhīraṃ;
អភិភុយ្យ សព្ពានិ បរិស្សយានិ, ចរេយ្យ តេនត្តមនោ សតីមា។
Abhibhuyya sabbāni parissayāni, careyya tenattamano satīmā.
១០២.
102.
‘‘‘នោ ចេ លភេថ និបកំ សហាយំ, សទ្ធិំ ចរំ សាធុវិហារិធីរំ;
‘‘‘No ce labhetha nipakaṃ sahāyaṃ, saddhiṃ caraṃ sādhuvihāridhīraṃ;
រាជាវ រដ្ឋំ វិជិតំ បហាយ, ឯកោ ចរេ មាតង្គរញ្ញេវ នាគោ។
Rājāva raṭṭhaṃ vijitaṃ pahāya, eko care mātaṅgaraññeva nāgo.
១០៣.
103.
‘‘‘អទ្ធា បសំសាម សហាយសម្បទំ, សេដ្ឋា សមា សេវិតព្ពា សហាយា;
‘‘‘Addhā pasaṃsāma sahāyasampadaṃ, seṭṭhā samā sevitabbā sahāyā;
ឯតេ អលទ្ធា អនវជ្ជភោជី, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Ete aladdhā anavajjabhojī, eko care khaggavisāṇakappo.
១០៤.
104.
‘‘‘ទិស្វា សុវណ្ណស្ស បភស្សរានិ, កម្មារបុត្តេន សុនិដ្ឋិតានិ;
‘‘‘Disvā suvaṇṇassa pabhassarāni, kammāraputtena suniṭṭhitāni;
សង្ឃដ្ដមានានិ ទុវេ ភុជស្មិំ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Saṅghaṭṭamānāni duve bhujasmiṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
១០៥.
105.
‘‘‘ឯវំ ទុតីយេន សហា មមស្ស, វាចាភិលាបោ អភិសជ្ជនា វា;
‘‘‘Evaṃ dutīyena sahā mamassa, vācābhilāpo abhisajjanā vā;
ឯតំ ភយំ អាយតិំ បេក្ខមានោ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Etaṃ bhayaṃ āyatiṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
១០៦.
106.
‘‘‘កាមា ហិ ចិត្រា មធុរា មនោរមា, វិរូបរូបេន មថេន្តិ ចិត្តំ;
‘‘‘Kāmā hi citrā madhurā manoramā, virūparūpena mathenti cittaṃ;
អាទីនវំ កាមគុណេសុ ទិស្វា, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Ādīnavaṃ kāmaguṇesu disvā, eko care khaggavisāṇakappo.
១០៧.
107.
‘‘‘ឦតី ច គណ្ឌោ ច ឧបទ្ទវោ ច, រោគោ ច សល្លញ្ច ភយញ្ច មេតំ;
‘‘‘Ītī ca gaṇḍo ca upaddavo ca, rogo ca sallañca bhayañca metaṃ;
ឯតំ ភយំ កាមគុណេសុ ទិស្វា, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Etaṃ bhayaṃ kāmaguṇesu disvā, eko care khaggavisāṇakappo.
១០៨.
108.
‘‘‘សីតញ្ច ឧណ្ហញ្ច ខុទំ បិបាសំ, វាតាតបេ ឌំសសរីសបេ 11 ច;
‘‘‘Sītañca uṇhañca khudaṃ pipāsaṃ, vātātape ḍaṃsasarīsape 12 ca;
សព្ពានិបេតានិ អភិព្ភវិត្វា 13, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Sabbānipetāni abhibbhavitvā 14, eko care khaggavisāṇakappo.
១០៩.
109.
‘‘‘នាគោវ យូថានិ វិវជ្ជយិត្វា, សញ្ជាតខន្ធោ បទុមី ឧឡារោ;
‘‘‘Nāgova yūthāni vivajjayitvā, sañjātakhandho padumī uḷāro;
យថាភិរន្តំ វិហរំ អរញ្ញេ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Yathābhirantaṃ viharaṃ araññe, eko care khaggavisāṇakappo.
១១០.
110.
‘‘‘អដ្ឋានតំ សង្គណិការតស្ស, យំ ផស្សយេ 15 សាមយិកំ វិមុត្តិំ;
‘‘‘Aṭṭhānataṃ saṅgaṇikāratassa, yaṃ phassaye 16 sāmayikaṃ vimuttiṃ;
អាទិច្ចពន្ធុស្ស វចោ និសម្ម, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Ādiccabandhussa vaco nisamma, eko care khaggavisāṇakappo.
១១១.
111.
‘‘‘ទិដ្ឋីវិសូកានិ ឧបាតិវត្តោ, បត្តោ និយាមំ បដិលទ្ធមគ្គោ;
‘‘‘Diṭṭhīvisūkāni upātivatto, patto niyāmaṃ paṭiladdhamaggo;
ឧប្បន្នញាណោម្ហិ អនញ្ញនេយ្យោ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Uppannañāṇomhi anaññaneyyo, eko care khaggavisāṇakappo.
១១២.
112.
‘‘‘និល្លោលុបោ និក្កុហោ និប្បិបាសោ, និម្មក្ខ 17 និទ្ធន្តកសាវមោហោ;
‘‘‘Nillolupo nikkuho nippipāso, nimmakkha 18 niddhantakasāvamoho;
និរាសយោ 19 សព្ពលោកេ ភវិត្វា, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Nirāsayo 20 sabbaloke bhavitvā, eko care khaggavisāṇakappo.
១១៣.
113.
‘‘‘បាបំ សហាយំ បរិវជ្ជយេថ, អនត្ថទស្សិំ វិសមេ និវិដ្ឋំ;
‘‘‘Pāpaṃ sahāyaṃ parivajjayetha, anatthadassiṃ visame niviṭṭhaṃ;
សយំ ន សេវេ បសុតំ បមត្តំ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Sayaṃ na seve pasutaṃ pamattaṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
១១៤.
114.
‘‘‘ពហុស្សុតំ ធម្មធរំ ភជេថ, មិត្តំ ឧឡារំ បដិភានវន្តំ;
‘‘‘Bahussutaṃ dhammadharaṃ bhajetha, mittaṃ uḷāraṃ paṭibhānavantaṃ;
អញ្ញាយ អត្ថានិ វិនេយ្យ កង្ខំ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Aññāya atthāni vineyya kaṅkhaṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
១១៥.
115.
‘‘‘ខិឌ្ឌំ រតិំ កាមសុខញ្ច លោកេ, អនលង្ករិត្វា អនបេក្ខមានោ;
‘‘‘Khiḍḍaṃ ratiṃ kāmasukhañca loke, analaṅkaritvā anapekkhamāno;
វិភូសដ្ឋានា វិរតោ សច្ចវាទី, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Vibhūsaṭṭhānā virato saccavādī, eko care khaggavisāṇakappo.
១១៦.
116.
‘‘‘បុត្តញ្ច ទារំ បិតរញ្ច មាតរំ, ធនានិ ធញ្ញានិ ច ពន្ធវានិ;
‘‘‘Puttañca dāraṃ pitarañca mātaraṃ, dhanāni dhaññāni ca bandhavāni;
ហិត្វាន កាមានិ យថោធិកានិ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Hitvāna kāmāni yathodhikāni, eko care khaggavisāṇakappo.
១១៧.
117.
‘‘‘សង្គោ ឯសោ បរិត្តមេត្ថ សោខ្យំ, អប្បស្សាទោ ទុក្ខមេវេត្ថ ភិយ្យោ;
‘‘‘Saṅgo eso parittamettha sokhyaṃ, appassādo dukkhamevettha bhiyyo;
គឡោ 21 ឯសោ ឥតិ ញត្វា មតិមា, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Gaḷo 22 eso iti ñatvā matimā, eko care khaggavisāṇakappo.
១១៨.
118.
‘‘‘សន្ទាលយិត្វាន សំយោជនានិ, ជាលំវ ភេត្វា សលិលម្ពុចារី;
‘‘‘Sandālayitvāna saṃyojanāni, jālaṃva bhetvā salilambucārī;
អគ្គីវ ទឌ្ឍំ អនិវត្តមានោ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Aggīva daḍḍhaṃ anivattamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
១១៩.
119.
‘‘‘ឱក្ខិត្តចក្ខូ ន ច បាទលោលោ, គុត្តិន្ទ្រិយោ រក្ខិតមានសានោ;
‘‘‘Okkhittacakkhū na ca pādalolo, guttindriyo rakkhitamānasāno;
អនវស្សុតោ អបរិឌយ្ហមានោ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Anavassuto apariḍayhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
១២០.
120.
‘‘‘ឱហារយិត្វា គិហិព្យញ្ជនានិ, សញ្ឆន្នបត្តោ យថា បារិឆត្តោ;
‘‘‘Ohārayitvā gihibyañjanāni, sañchannapatto yathā pārichatto;
កាសាយវត្ថោ អភិនិក្ខមិត្វា, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Kāsāyavattho abhinikkhamitvā, eko care khaggavisāṇakappo.
១២១.
121.
‘‘‘រសេសុ គេធំ អករំ អលោលោ, អនញ្ញបោសី សបទានចារី;
‘‘‘Rasesu gedhaṃ akaraṃ alolo, anaññaposī sapadānacārī;
កុលេ កុលេ អប្បដិពទ្ធចិត្តោ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Kule kule appaṭibaddhacitto, eko care khaggavisāṇakappo.
១២២.
122.
‘‘‘បហាយ បញ្ចាវរណានិ ចេតសោ, ឧបក្កិលេសេ ព្យបនុជ្ជ សព្ពេ;
‘‘‘Pahāya pañcāvaraṇāni cetaso, upakkilese byapanujja sabbe;
អនិស្សិតោ ឆេជ្ជ សិនេហទោសំ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Anissito chejja sinehadosaṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
១២៣.
123.
‘‘‘វិបិដ្ឋិកត្វាន សុខញ្ច ទុក្ខំ, បុព្ពេវ សោមនស្សទោមនស្សំ;
‘‘‘Vipiṭṭhikatvāna sukhañca dukkhaṃ, pubbeva somanassadomanassaṃ;
លទ្ធានុបេក្ខំ សមថំ វិសុទ្ធំ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Laddhānupekkhaṃ samathaṃ visuddhaṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
១២៤.
124.
‘‘‘អារទ្ធវីរិយោ បរមត្ថបត្តិយា, អលីនចិត្តោ អកុសីតវុត្តិ;
‘‘‘Āraddhavīriyo paramatthapattiyā, alīnacitto akusītavutti;
ទឡ្ហនិក្កមោ ថាមពលូបបន្នោ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Daḷhanikkamo thāmabalūpapanno, eko care khaggavisāṇakappo.
១២៥.
125.
‘‘‘បដិសល្លានំ ឈានមរិញ្ចមានោ, ធម្មេសុ និច្ចំ អនុធម្មចារី;
‘‘‘Paṭisallānaṃ jhānamariñcamāno, dhammesu niccaṃ anudhammacārī;
អាទីនវំ សម្មសិតា ភវេសុ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Ādīnavaṃ sammasitā bhavesu, eko care khaggavisāṇakappo.
១២៦.
126.
‘‘‘តណ្ហក្ខយំ បត្ថយមប្បមត្តោ, អនេឡមូគោ សុតវា សតីមា;
‘‘‘Taṇhakkhayaṃ patthayamappamatto, aneḷamūgo sutavā satīmā;
សង្ខាតធម្មោ និយតោ បធានវា, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Saṅkhātadhammo niyato padhānavā, eko care khaggavisāṇakappo.
១២៧.
127.
‘‘‘សីហោវ សទ្ទេសុ អសន្តសន្តោ, វាតោវ ជាលម្ហិ អសជ្ជមានោ;
‘‘‘Sīhova saddesu asantasanto, vātova jālamhi asajjamāno;
បទុមំវ តោយេន អលិម្បមានោ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Padumaṃva toyena alimpamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
១២៨.
128.
‘‘‘សីហោ យថា ទាឋពលី បសយ្ហ, រាជា មិគានំ អភិភុយ្យ ចារី;
‘‘‘Sīho yathā dāṭhabalī pasayha, rājā migānaṃ abhibhuyya cārī;
សេវេថ បន្តានិ សេនាសនានិ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Sevetha pantāni senāsanāni, eko care khaggavisāṇakappo.
១២៩.
129.
‘‘‘មេត្តំ ឧបេក្ខំ ករុណំ វិមុត្តិំ, អាសេវមានោ មុទិតញ្ច កាលេ;
‘‘‘Mettaṃ upekkhaṃ karuṇaṃ vimuttiṃ, āsevamāno muditañca kāle;
សព្ពេន លោកេន អវិរុជ្ឈមានោ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Sabbena lokena avirujjhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
១៣០.
130.
‘‘‘រាគញ្ច ទោសញ្ច បហាយ មោហំ, សន្ទាលយិត្វាន សំយោជនានិ;
‘‘‘Rāgañca dosañca pahāya mohaṃ, sandālayitvāna saṃyojanāni;
អសន្តសំ ជីវិតសង្ខយម្ហិ, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Asantasaṃ jīvitasaṅkhayamhi, eko care khaggavisāṇakappo.
១៣១.
131.
‘‘‘ភជន្តិ សេវន្តិ ច ការណត្ថា, និក្ការណា ទុល្លភា អជ្ជ មិត្តា;
‘‘‘Bhajanti sevanti ca kāraṇatthā, nikkāraṇā dullabhā ajja mittā;
អត្តត្ថបញ្ញា អសុចីមនុស្សា, ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោ។
Attatthapaññā asucīmanussā, eko care khaggavisāṇakappo.
១៣២.
132.
‘‘‘វិសុទ្ធសីលា សុវិសុទ្ធបញ្ញា, សមាហិតា ជាគរិយានុយុត្តា;
‘‘‘Visuddhasīlā suvisuddhapaññā, samāhitā jāgariyānuyuttā;
វិបស្សកា ធម្មវិសេសទស្សី, មគ្គង្គពោជ្ឈង្គគតេ វិជញ្ញា។
Vipassakā dhammavisesadassī, maggaṅgabojjhaṅgagate vijaññā.
១៣៣.
133.
‘‘‘សុញ្ញប្បណិធិញ្ច តថានិមិត្តំ 23, អាសេវយិត្វា ជិនសាសនម្ហិ;
‘‘‘Suññappaṇidhiñca tathānimittaṃ 24, āsevayitvā jinasāsanamhi;
យេ សាវកត្តំ ន វជន្តិ ធីរា, ភវន្តិ បច្ចេកជិនា សយម្ភូ។
Ye sāvakattaṃ na vajanti dhīrā, bhavanti paccekajinā sayambhū.
១៣៤.
134.
‘‘‘មហន្តធម្មា ពហុធម្មកាយា, ចិត្តិស្សរា សព្ពទុក្ខោឃតិណ្ណា;
‘‘‘Mahantadhammā bahudhammakāyā, cittissarā sabbadukkhoghatiṇṇā;
ឧទគ្គចិត្តា បរមត្ថទស្សី, សីហោបមា ខគ្គវិសាណកប្បា។
Udaggacittā paramatthadassī, sīhopamā khaggavisāṇakappā.
១៣៥.
135.
‘‘‘សន្តិន្ទ្រិយា សន្តមនា សមាធី, បច្ចន្តសត្តេសុ បតិប្បចារា 25;
‘‘‘Santindriyā santamanā samādhī, paccantasattesu patippacārā 26;
ទីបា បរត្ថ ឥធ វិជ្ជលន្តា, បច្ចេកពុទ្ធា សតតំ ហិតាមេ។
Dīpā parattha idha vijjalantā, paccekabuddhā satataṃ hitāme.
១៣៦.
136.
‘‘‘បហីនសព្ពាវរណា ជនិន្ទា, លោកប្បទីបា ឃនកញ្ចនាភា;
‘‘‘Pahīnasabbāvaraṇā janindā, lokappadīpā ghanakañcanābhā;
និស្សំសយំ លោកសុទក្ខិណេយ្យា, បច្ចេកពុទ្ធា សតតប្បិតាមេ។
Nissaṃsayaṃ lokasudakkhiṇeyyā, paccekabuddhā satatappitāme.
១៣៧.
137.
‘‘‘បច្ចេកពុទ្ធានំ សុភាសិតានិ, ចរន្តិ លោកម្ហិ សទេវកម្ហិ;
‘‘‘Paccekabuddhānaṃ subhāsitāni, caranti lokamhi sadevakamhi;
សុត្វា តថា យេ ន ករោន្តិ ពាលា, ចរន្តិ ទុក្ខេសុ បុនប្បុនំ តេ។
Sutvā tathā ye na karonti bālā, caranti dukkhesu punappunaṃ te.
១៣៨.
138.
‘‘‘បច្ចេកពុទ្ធានំ សុភាសិតានិ, មធុំ យថា ខុទ្ទមវស្សវន្តំ;
‘‘‘Paccekabuddhānaṃ subhāsitāni, madhuṃ yathā khuddamavassavantaṃ;
សុត្វា តថា យេ បដិបត្តិយុត្តា, ភវន្តិ តេ សច្ចទសា សបញ្ញា’។
Sutvā tathā ye paṭipattiyuttā, bhavanti te saccadasā sapaññā’.
១៣៩.
139.
‘‘បច្ចេកពុទ្ធេហិ ជិនេហិ ភាសិតា, កថា 27 ឧឡារា អភិនិក្ខមិត្វា;
‘‘Paccekabuddhehi jinehi bhāsitā, kathā 28 uḷārā abhinikkhamitvā;
តា សក្យសីហេន នរុត្តមេន, បកាសិតា ធម្មវិជាននត្ថំ។
Tā sakyasīhena naruttamena, pakāsitā dhammavijānanatthaṃ.
១៤០.
140.
‘‘លោកានុកម្បាយ ឥមានិ តេសំ, បច្ចេកពុទ្ធាន វិកុព្ពិតានិ;
‘‘Lokānukampāya imāni tesaṃ, paccekabuddhāna vikubbitāni;
សំវេគសង្គមតិវឌ្ឍនត្ថំ, សយម្ភុសីហេន បកាសិតានី’’តិ។
Saṃvegasaṅgamativaḍḍhanatthaṃ, sayambhusīhena pakāsitānī’’ti.
បច្ចេកពុទ្ធាបទានំ សមត្តំ។
Paccekabuddhāpadānaṃ samattaṃ.
Footnotes:
Related texts:
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / សុត្តបិដក (អដ្ឋកថា) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ខុទ្ទកនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / អបទាន-អដ្ឋកថា • Apadāna-aṭṭhakathā / ២.បច្ចេកពុទ្ធអបទានវណ្ណនា • 2.Paccekabuddhaapadānavaṇṇanā
