| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
អរញ្ញដ្ឋកថាវណ្ណនា
Araññaṭṭhakathāvaṇṇanā
១០៧. អរញ្ញដ្ឋកថាយំ អរញ្ញំ នាមាតិ ឥទំ បន ន កេវលំ បុព្ពេ វុត្តអរញ្ញលក្ខណប្បត្តិមត្តេន អរញ្ញំ ឥធាធិប្បេតំ, កិន្តុ យំ អត្តនោ អរញ្ញលក្ខណេន អរញ្ញំ បរបរិគ្គហិតញ្ច ហោតិ, តំ អរញ្ញំ ឥធាធិប្បេតន្តិ ទស្សេតុំ វុត្តំ។ តេនាតិ បុន អរញ្ញវចនេន។ ន បរិគ្គហិតភាវោ អរញ្ញស្ស លក្ខណន្តិ យទិ ហិ បរិគ្គហិតភាវោ អរញ្ញលក្ខណំ សិយា, ‘‘អរញ្ញំ នាម យំ មនុស្សានំ បរិគ្គហិត’’ន្តិ ឯត្តកមេវ វទេយ្យាតិ អធិប្បាយោ។ យន្តិ ឥមិនា បុព្ពេ វុត្តលក្ខណមេវ អរញ្ញំ បរាមដ្ឋន្តិ អាហ ‘‘យំ បន អត្តនោ អរញ្ញលក្ខណេន អរញ្ញ’’ន្តិ។
107. Araññaṭṭhakathāyaṃ araññaṃ nāmāti idaṃ pana na kevalaṃ pubbe vuttaaraññalakkhaṇappattimattena araññaṃ idhādhippetaṃ, kintu yaṃ attano araññalakkhaṇena araññaṃ parapariggahitañca hoti, taṃ araññaṃ idhādhippetanti dassetuṃ vuttaṃ. Tenāti puna araññavacanena. Na pariggahitabhāvo araññassa lakkhaṇanti yadi hi pariggahitabhāvo araññalakkhaṇaṃ siyā, ‘‘araññaṃ nāma yaṃ manussānaṃ pariggahita’’nti ettakameva vadeyyāti adhippāyo. Yanti iminā pubbe vuttalakkhaṇameva araññaṃ parāmaṭṭhanti āha ‘‘yaṃ pana attano araññalakkhaṇena arañña’’nti.
វិនិវិជ្ឈិត្វាតិ ឧជុកមេវ វិនិវិជ្ឈិត្វា។ បណ្ណំ វាតិ តាលបណ្ណាទិ បណ្ណំ វា។ អទ្ធគតោបីតិ ចិរកាលំ តត្ថេវ ឋិតោបិ។ ន គហេតព្ពោតិ ឯត្ថ បន យោ បរេហិ អរញ្ញសាមិកានំ ហត្ថតោ កិណិត្វា តច្ឆេត្វា តត្ថេវ ឋបិតោ, សោ អរញ្ញសាមិកេន អនុញ្ញាតោបិ ន គហេតព្ពោ។ សាមិកេហិ ឆឌ្ឌិតោតិ គហេតុំ វដ្ដតីតិ បំសុកូលសញ្ញាយ គហណំ វុត្តំ។ លក្ខណច្ឆិន្នស្សាបីតិ អរញ្ញសាមិកានំ ហត្ថតោ កិណិត្វា គណ្ហន្តេហិ កតសញ្ញាណស្ស។ ឆល្លិយា បរិយោនទ្ធំ ហោតីតិ ឥមិនា សាមិកានំ និរបេក្ខតំ ទីបេតិ។ តេន វុត្តំ ‘‘គហេតុំ វដ្ដតី’’តិ។ យទិ សាមិកានំ សាបេក្ខតា អត្ថិ, ន វដ្ដតិ។ តានិ កតានិ អជ្ឈាវុត្ថានិ ច ហោន្តីតិ តានិ គេហាទីនិ កតានិ បរិនិដ្ឋិតានិ មនុស្សេហិ ច អជ្ឈាវុត្ថានិ ហោន្តិ។ ទារូនិបីតិ គេហាទីនំ កតត្តា តតោ អវសិដ្ឋទារូនិបិ។ ឯតេសន្តិ ឯតេសំ យថាវុត្តទារូនំ។
Vinivijjhitvāti ujukameva vinivijjhitvā. Paṇṇaṃ vāti tālapaṇṇādi paṇṇaṃ vā. Addhagatopīti cirakālaṃ tattheva ṭhitopi. Na gahetabboti ettha pana yo parehi araññasāmikānaṃ hatthato kiṇitvā tacchetvā tattheva ṭhapito, so araññasāmikena anuññātopi na gahetabbo. Sāmikehi chaḍḍitoti gahetuṃ vaṭṭatīti paṃsukūlasaññāya gahaṇaṃ vuttaṃ. Lakkhaṇacchinnassāpīti araññasāmikānaṃ hatthato kiṇitvā gaṇhantehi katasaññāṇassa. Challiyā pariyonaddhaṃ hotīti iminā sāmikānaṃ nirapekkhataṃ dīpeti. Tena vuttaṃ ‘‘gahetuṃ vaṭṭatī’’ti. Yadi sāmikānaṃ sāpekkhatā atthi, na vaṭṭati. Tāni katāni ajjhāvutthāni ca hontīti tāni gehādīni katāni pariniṭṭhitāni manussehi ca ajjhāvutthāni honti. Dārūnipīti gehādīnaṃ katattā tato avasiṭṭhadārūnipi. Etesanti etesaṃ yathāvuttadārūnaṃ.
តេសំ អារក្ខដ្ឋានន្តិ តេសំ អរញ្ញបាលានំ ឋិតដ្ឋានំ។ ទេហីតិ វុត្តេ ទាតព្ពមេវាតិ ឯត្ថ ‘‘ទេហី’’តិ វុត្តេ ‘‘ទស្សាមី’’តិ អាភោគសព្ភាវតោ ‘‘ទេហី’’តិ អវុត្តេ អទត្វាបិ គន្តុំ វដ្ដតិយេវ។ គន្តុំ ទេថាតិ គមនំ ទេថ។ អទិស្វា គច្ឆតិ, ភណ្ឌទេយ្យន្តិ បរិសុទ្ធចិត្តេន គច្ឆតិ, ភណ្ឌទេយ្យំ។ យត្ថ កត្ថចិ នីតានម្បិ ទារូនំ អរញ្ញសាមិកានំយេវ សន្តកត្តា សុទ្ធចិត្តេន និក្ខន្តោបិ បុន ថេយ្យចិត្តំ ឧប្បាទេត្វា គច្ឆតិ, បារាជិកមេវាតិ វទន្តិ។
Tesaṃārakkhaṭṭhānanti tesaṃ araññapālānaṃ ṭhitaṭṭhānaṃ. Dehīti vutte dātabbamevāti ettha ‘‘dehī’’ti vutte ‘‘dassāmī’’ti ābhogasabbhāvato ‘‘dehī’’ti avutte adatvāpi gantuṃ vaṭṭatiyeva. Gantuṃ dethāti gamanaṃ detha. Adisvā gacchati, bhaṇḍadeyyanti parisuddhacittena gacchati, bhaṇḍadeyyaṃ. Yattha katthaci nītānampi dārūnaṃ araññasāmikānaṃyeva santakattā suddhacittena nikkhantopi puna theyyacittaṃ uppādetvā gacchati, pārājikamevāti vadanti.
អរញ្ញដ្ឋកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Araññaṭṭhakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ២. ទុតិយបារាជិកំ • 2. Dutiyapārājikaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ២. ទុតិយបារាជិកំ • 2. Dutiyapārājikaṃ
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ភូមដ្ឋកថាទិវណ្ណនា • Bhūmaṭṭhakathādivaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / អរញ្ញដ្ឋកថាវណ្ណនា • Araññaṭṭhakathāvaṇṇanā
