| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
៧. វិកាលភោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា
7. Vikālabhojanasikkhāpadavaṇṇanā
២៤៧. សត្តមេ អគ្គសមជ្ជោតិ ឧត្តមំ នច្ចំ។ តំ កិរ បព្ពតមត្ថកេ ឋត្វា ឯកំ ទេវតំ ឧទ្ទិស្ស ករោន្តិ។ នដានំ នាដកានិ នដនាដកានិ, សីតាហរណាទីនិ។ អបញ្ញត្តេ សិក្ខាបទេតិ ឩនវីសតិវស្សសិក្ខាបទេ អបញ្ញត្តេ។ អទំសូតិ ‘‘វិហារំ នេត្វា ខាទិស្សថា’’តិ អទំសុ។
247. Sattame aggasamajjoti uttamaṃ naccaṃ. Taṃ kira pabbatamatthake ṭhatvā ekaṃ devataṃ uddissa karonti. Naṭānaṃ nāṭakāni naṭanāṭakāni, sītāharaṇādīni. Apaññatte sikkhāpadeti ūnavīsativassasikkhāpade apaññatte. Adaṃsūti ‘‘vihāraṃ netvā khādissathā’’ti adaṃsu.
២៤៨-២៤៩. មូលកមូលាទីនិ ឧបទេសតោយេវ វេទិតព្ពានិ។ ន ហិ តានិ បរិយាយន្តរេន វុច្ចមានានិបិ សក្កា វិញ្ញាតុំ។ បរិយាយន្តរេបិ ហិ វុច្ចមានេ តំ តំ នាមំ អជានន្តានំ សម្មោហោយេវ សិយា, តស្មា តត្ថ ន កិញ្ចិ វក្ខាម។ ខាទនីយត្ថន្តិ ខាទនីយេន កត្តព្ពកិច្ចំ។ នេវ ផរន្តីតិ ន និប្ផាទេន្តិ។ តេសុ តេសុ ជនបទេសូតិ ឯត្ថ ‘‘ឯកស្មិំ ជនបទេ អាហារកិច្ចំ សាធេន្តំ សេសជនបទេសុបិ ន កប្បតី’’តិ វទន្តិ។ រុក្ខវល្លិអាទីនន្តិ ហេដ្ឋា វុត្តមេវ សម្បិណ្ឌេត្វា វុត្តំ។ អន្តោបថវីគតោតិ សាលកល្យាណីខន្ធំ សន្ធាយ វុត្តំ។ សព្ពកប្បិយានីតិ មូលខន្ធតចបត្តាទិវសេន សព្ពសោ កប្បិយានិ។ តេសម្បិ នាមវសេន ន សក្កា បរិយន្តំ ទស្សេតុន្តិ សម្ពន្ធោ។ អច្ឆិវាទីនំ អបរិបក្កានេវ ផលានិ យាវជីវិកានីតិ ទស្សេតុំ ‘‘អបរិបក្កានី’’តិ វុត្តំ។
248-249. Mūlakamūlādīni upadesatoyeva veditabbāni. Na hi tāni pariyāyantarena vuccamānānipi sakkā viññātuṃ. Pariyāyantarepi hi vuccamāne taṃ taṃ nāmaṃ ajānantānaṃ sammohoyeva siyā, tasmā tattha na kiñci vakkhāma. Khādanīyatthanti khādanīyena kattabbakiccaṃ. Neva pharantīti na nipphādenti. Tesu tesu janapadesūti ettha ‘‘ekasmiṃ janapade āhārakiccaṃ sādhentaṃ sesajanapadesupi na kappatī’’ti vadanti. Rukkhavalliādīnanti heṭṭhā vuttameva sampiṇḍetvā vuttaṃ. Antopathavīgatoti sālakalyāṇīkhandhaṃ sandhāya vuttaṃ. Sabbakappiyānīti mūlakhandhatacapattādivasena sabbaso kappiyāni. Tesampi nāmavasena na sakkā pariyantaṃ dassetunti sambandho. Acchivādīnaṃ aparipakkāneva phalāni yāvajīvikānīti dassetuṃ ‘‘aparipakkānī’’ti vuttaṃ.
ហរីតកាទីនំ អដ្ឋីនីតិ ឯត្ថ មិញ្ជំ បដិច្ឆាទេត្វា ឋិតកបាលានិ យាវជីវិកានីតិ អាចរិយា។ មិញ្ជម្បិ យាវជីវិកន្តិ ឯកេ។ ហិង្គូតិ ហិង្គុរុក្ខតោ បគ្ឃរិតនិយ្យាសោ។ ហិង្គុជតុអាទយោបិ ហិង្គុវិកតិយោ ឯវ។ តត្ថ ហិង្គុជតុ នាម ហិង្គុរុក្ខស្ស ទណ្ឌបត្តានិ បចិត្វា កតនិយ្យាសោ, ហិង្គុសិបាដិកំ នាម ហិង្គុបត្តានិ បចិត្វា កតនិយ្យាសោ។ ‘‘អញ្ញេន មិស្សេត្វា កតោ’’តិបិ វទន្តិ។ តកន្តិ អគ្គកោដិយា និក្ខន្តសិលេសោ។ តកបត្តិន្តិ បត្តតោ និក្ខន្តសិលេសោ។ តកបណ្ណិន្តិ បលាសេ ភជ្ជិត្វា កតសិលេសោ។ ‘‘ទណ្ឌតោ និក្ខន្តសិលេសោ តិបិ វទន្តិ។ សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវ។ វិកាលតា, យាវកាលិកតា, អជ្ឈោហរណន្តិ ឥមានិ បនេត្ថ តីណិ អង្គានិ។
Harītakādīnaṃ aṭṭhīnīti ettha miñjaṃ paṭicchādetvā ṭhitakapālāni yāvajīvikānīti ācariyā. Miñjampi yāvajīvikanti eke. Hiṅgūti hiṅgurukkhato paggharitaniyyāso. Hiṅgujatuādayopi hiṅguvikatiyo eva. Tattha hiṅgujatu nāma hiṅgurukkhassa daṇḍapattāni pacitvā kataniyyāso, hiṅgusipāṭikaṃ nāma hiṅgupattāni pacitvā kataniyyāso. ‘‘Aññena missetvā kato’’tipi vadanti. Takanti aggakoṭiyā nikkhantasileso. Takapattinti pattato nikkhantasileso. Takapaṇṇinti palāse bhajjitvā katasileso. ‘‘Daṇḍato nikkhantasileso tipi vadanti. Sesamettha uttānameva. Vikālatā, yāvakālikatā, ajjhoharaṇanti imāni panettha tīṇi aṅgāni.
វិកាលភោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Vikālabhojanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ៤. ភោជនវគ្គោ • 4. Bhojanavaggo
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ៧. វិកាលភោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 7. Vikālabhojanasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ៧. វិកាលភោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 7. Vikālabhojanasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ៧. វិកាលភោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 7. Vikālabhojanasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ៧. វិកាលភោជនសិក្ខាបទំ • 7. Vikālabhojanasikkhāpadaṃ
