Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ថេរគាថា-អដ្ឋកថា • Theragāthā-aṭṭhakathā

៨. វក្កលិត្ថេរគាថាវណ្ណនា

8. Vakkalittheragāthāvaṇṇanā

វាតរោគាភិនីតោតិអាទិកា អាយស្មតោ វក្កលិត្ថេរស្ស គាថា។ កា ឧប្បត្តិ? អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការោ តត្ថ តត្ថ ភវេ បុញ្ញានិ ឧបចិនន្តោ បទុមុត្តរស្ស ភគវតោ កាលេ ហំសវតីនគរេ កុលគេហេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្តោ សត្ថុ សន្តិកំ គច្ឆន្តេហិ ឧបាសកេហិ សទ្ធិំ វិហារំ គន្ត្វា បរិសបរិយន្តេ ឋិតោ ធម្មំ សុណន្តោ សត្ថារំ ឯកំ ភិក្ខុំ សទ្ធាធិមុត្តានំ អគ្គដ្ឋានេ ឋបេន្តំ ទិស្វា សយម្បិ តំ ឋានំ បត្ថេន្តោ សត្តាហំ មហាទានំ ទត្វា បណិធានំ អកាសិ។ សត្ថា តស្ស អនន្តរាយតំ ទិស្វា ព្យាករិ។

Vātarogābhinītotiādikā āyasmato vakkalittherassa gāthā. Kā uppatti? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto satthu santikaṃ gacchantehi upāsakehi saddhiṃ vihāraṃ gantvā parisapariyante ṭhito dhammaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ saddhādhimuttānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā sayampi taṃ ṭhānaṃ patthento sattāhaṃ mahādānaṃ datvā paṇidhānaṃ akāsi. Satthā tassa anantarāyataṃ disvā byākari.

សោបិ យាវជីវំ កុសលំ កត្វា ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តោ អម្ហាកំ សត្ថុ កាលេ សាវត្ថិយំ ព្រាហ្មណកុលេ និព្ពត្តិ, វក្កលីតិស្ស នាមំ អកំសុ។ សោ វុទ្ធិប្បត្តោ តយោ វេទេ ឧគ្គណ្ហិត្វា ព្រាហ្មណសិប្បេសុ និប្ផត្តិំ គតោ សត្ថារំ ទិស្វា រូបកាយស្ស សម្បត្តិទស្សនេន អតិត្តោ សត្ថារា សទ្ធិំយេវ វិចរតិ។ ‘‘អគារមជ្ឈេ វសន្តោ និច្ចកាលំ សត្ថារំ ទដ្ឋុំ ន លភិស្សាមី’’តិ សត្ថុ សន្តិកេ បព្ពជិត្វា ឋបេត្វា ភោជនវេលំ សរីរកិច្ចកាលញ្ច សេសកាលេ យត្ថ ឋិតេន សក្កា ទសពលំ បស្សិតុំ, តត្ថ ឋិតោ អញ្ញំ កិច្ចំ បហាយ ភគវន្តំ ឱលោកេន្តោវ វិហរតិ។ សត្ថា តស្ស ញាណបរិបាកំ អាគមេន្តោ ពហុកាលំ តស្មិំ រូបទស្សនេនេវ វិចរន្តេ កិញ្ចិ អវត្វា បុនេកទិវសំ ‘‘កិំ តេ, វក្កលិ, ឥមិនា បូតិកាយេន ទិដ្ឋេន? យោ ខោ, វក្កលិ, ធម្មំ បស្សតិ, សោ មំ បស្សតិ។ យោ មំ បស្សតិ, សោ ធម្មំ បស្សតិ។ ធម្មញ្ហិ, វក្កលិ, បស្សន្តោ មំ បស្សតិ, មំ បស្សន្តោ ធម្មំ បស្សតី’’តិ (សំ. និ. ៣.៨៧) អាហ។

Sopi yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā devamanussesu saṃsaranto amhākaṃ satthu kāle sāvatthiyaṃ brāhmaṇakule nibbatti, vakkalītissa nāmaṃ akaṃsu. So vuddhippatto tayo vede uggaṇhitvā brāhmaṇasippesu nipphattiṃ gato satthāraṃ disvā rūpakāyassa sampattidassanena atitto satthārā saddhiṃyeva vicarati. ‘‘Agāramajjhe vasanto niccakālaṃ satthāraṃ daṭṭhuṃ na labhissāmī’’ti satthu santike pabbajitvā ṭhapetvā bhojanavelaṃ sarīrakiccakālañca sesakāle yattha ṭhitena sakkā dasabalaṃ passituṃ, tattha ṭhito aññaṃ kiccaṃ pahāya bhagavantaṃ olokentova viharati. Satthā tassa ñāṇaparipākaṃ āgamento bahukālaṃ tasmiṃ rūpadassaneneva vicarante kiñci avatvā punekadivasaṃ ‘‘kiṃ te, vakkali, iminā pūtikāyena diṭṭhena? Yo kho, vakkali, dhammaṃ passati, so maṃ passati. Yo maṃ passati, so dhammaṃ passati. Dhammañhi, vakkali, passanto maṃ passati, maṃ passanto dhammaṃ passatī’’ti (saṃ. ni. 3.87) āha.

សត្ថរិ ឯវំ វទន្តេបិ ថេរោ សត្ថុ ទស្សនំ បហាយ អញ្ញត្ថ គន្តុំ ន សក្កោតិ។ តតោ សត្ថា ‘‘នាយំ ភិក្ខុ សំវេគំ អលភិត្វា ពុជ្ឈិស្សតី’’តិ វស្សូបនាយិកទិវសេ ‘‘អបេហិ, វក្កលី’’តិ ថេរំ បណាមេសិ។ សោ សត្ថារា បណាមិតោ សម្មុខេ ឋាតុំ អសក្កោន្តោ ‘‘កិំ មយ្ហំ ជីវិតេន, យោហំ សត្ថារំ ទដ្ឋុំ ន លភាមី’’តិ គិជ្ឈកូដបព្ពតេ បបាតដ្ឋានំ អភិរុហិ។ សត្ថា តស្ស តំ បវត្តិំ ញត្វា ‘‘អយំ ភិក្ខុ មម សន្តិកា អស្សាសំ អលភន្តោ មគ្គផលានំ ឧបនិស្សយំ នាសេយ្យា’’តិ អត្តានំ ទស្សេតុំ ឱភាសំ វិស្សជ្ជេន្តោ –

Satthari evaṃ vadantepi thero satthu dassanaṃ pahāya aññattha gantuṃ na sakkoti. Tato satthā ‘‘nāyaṃ bhikkhu saṃvegaṃ alabhitvā bujjhissatī’’ti vassūpanāyikadivase ‘‘apehi, vakkalī’’ti theraṃ paṇāmesi. So satthārā paṇāmito sammukhe ṭhātuṃ asakkonto ‘‘kiṃ mayhaṃ jīvitena, yohaṃ satthāraṃ daṭṭhuṃ na labhāmī’’ti gijjhakūṭapabbate papātaṭṭhānaṃ abhiruhi. Satthā tassa taṃ pavattiṃ ñatvā ‘‘ayaṃ bhikkhu mama santikā assāsaṃ alabhanto maggaphalānaṃ upanissayaṃ nāseyyā’’ti attānaṃ dassetuṃ obhāsaṃ vissajjento –

‘‘បាមោជ្ជពហុលោ ភិក្ខុ, បសន្នោ ពុទ្ធសាសនេ;

‘‘Pāmojjabahulo bhikkhu, pasanno buddhasāsane;

អធិគច្ឆេ បទំ សន្តំ, សង្ខារូបសមំ សុខ’’ន្តិ។ (ធ. ប. ៣៨១) –

Adhigacche padaṃ santaṃ, saṅkhārūpasamaṃ sukha’’nti. (dha. pa. 381) –

គាថំ វត្វា ‘‘ឯហិ, វក្កលី’’តិ ហត្ថំ បសារេសិ។ ថេរោ ‘‘ទសពលោ មេ ទិដ្ឋោ, ‘ឯហី’តិ អវ្ហានម្បិ លទ្ធ’’ន្តិ ពលវបីតិសោមនស្សំ ឧប្បាទេត្វា ‘‘កុតោ អាគច្ឆាមី’’តិ អត្តនោ គមនភាវំ អជានិត្វា សត្ថុ សម្មុខេ អាកាសេ បក្ខន្ទន្តោ បឋមបាទេន បព្ពតេ ឋិតោយេវ សត្ថារា វុត្តគាថំ អាវជ្ជេន្តោ អាកាសេយេវ បីតិំ វិក្ខម្ភេត្វា សហ បដិសម្ភិទាហិ អរហត្តំ បាបុណីតិ អង្គុត្តរដ្ឋកថាយំ (អ. និ. អដ្ឋ. ១.១.២០៨) ធម្មបទវណ្ណនាយញ្ច (ធ. ប. អដ្ឋ. ២.៣៨១) អាគតំ។

Gāthaṃ vatvā ‘‘ehi, vakkalī’’ti hatthaṃ pasāresi. Thero ‘‘dasabalo me diṭṭho, ‘ehī’ti avhānampi laddha’’nti balavapītisomanassaṃ uppādetvā ‘‘kuto āgacchāmī’’ti attano gamanabhāvaṃ ajānitvā satthu sammukhe ākāse pakkhandanto paṭhamapādena pabbate ṭhitoyeva satthārā vuttagāthaṃ āvajjento ākāseyeva pītiṃ vikkhambhetvā saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇīti aṅguttaraṭṭhakathāyaṃ (a. ni. aṭṭha. 1.1.208) dhammapadavaṇṇanāyañca (dha. pa. aṭṭha. 2.381) āgataṃ.

ឥធ បន ឯវំ វទន្តិ – ‘‘កិំ តេ, វក្កលី’’តិអាទិនា សត្ថារា ឱវទិតោ គិជ្ឈកូដេ វិហរន្តោ វិបស្សនំ បដ្ឋបេសិ, តស្ស សទ្ធាយ ពលវភាវតោ ឯវ វិបស្សនា វីថិំ ន ឱតរតិ, ភគវា តំ ញត្វា កម្មដ្ឋានំ សោធេត្វា អទាសិ។ បុន វិបស្សនំ មត្ថកំ បាបេតុំ នាសក្ខិយេវ, អថស្ស អាហារវេកល្លេន វាតាពាធោ ឧប្បជ្ជិ, តំ វាតាពាធេន បីឡិយមានំ ញត្វា ភគវា តត្ថ គន្ត្វា បុច្ឆន្តោ –

Idha pana evaṃ vadanti – ‘‘kiṃ te, vakkalī’’tiādinā satthārā ovadito gijjhakūṭe viharanto vipassanaṃ paṭṭhapesi, tassa saddhāya balavabhāvato eva vipassanā vīthiṃ na otarati, bhagavā taṃ ñatvā kammaṭṭhānaṃ sodhetvā adāsi. Puna vipassanaṃ matthakaṃ pāpetuṃ nāsakkhiyeva, athassa āhāravekallena vātābādho uppajji, taṃ vātābādhena pīḷiyamānaṃ ñatvā bhagavā tattha gantvā pucchanto –

៣៥០.

350.

‘‘វាតរោគាភិនីតោ ត្វំ, វិហរំ កាននេ វនេ;

‘‘Vātarogābhinīto tvaṃ, viharaṃ kānane vane;

បវិទ្ធគោចរេ លូខេ, កថំ ភិក្ខុ ករិស្សសី’’តិ។ –

Paviddhagocare lūkhe, kathaṃ bhikkhu karissasī’’ti. –

អាហ។ តំ សុត្វា ថេរោ –

Āha. Taṃ sutvā thero –

៣៥១.

351.

‘‘បីតិសុខេន វិបុលេន, ផរមានោ សមុស្សយំ;

‘‘Pītisukhena vipulena, pharamāno samussayaṃ;

លូខម្បិ អភិសម្ភោន្តោ, វិហរិស្សាមិ កាននេ។

Lūkhampi abhisambhonto, viharissāmi kānane.

៣៥២.

352.

‘‘ភាវេន្តោ សតិបដ្ឋានេ, ឥន្ទ្រិយានិ ពលានិ ច;

‘‘Bhāvento satipaṭṭhāne, indriyāni balāni ca;

ពោជ្ឈង្គានិ ច ភាវេន្តោ, វិហរិស្សាមិ កាននេ។

Bojjhaṅgāni ca bhāvento, viharissāmi kānane.

៣៥៣.

353.

‘‘អារទ្ធវីរិយេ បហិតត្តេ, និច្ចំ ទឡ្ហបរក្កមេ;

‘‘Āraddhavīriye pahitatte, niccaṃ daḷhaparakkame;

សមគ្គេ សហិតេ ទិស្វា, វិហរិស្សាមិ កាននេ។

Samagge sahite disvā, viharissāmi kānane.

៣៥៤.

354.

‘‘អនុស្សរន្តោ សម្ពុទ្ធំ, អគ្គំ ទន្តំ សមាហិតំ;

‘‘Anussaranto sambuddhaṃ, aggaṃ dantaṃ samāhitaṃ;

អតន្ទិតោ រត្តិន្ទិវំ, វិហរិស្សាមិ កាននេ’’តិ។ –

Atandito rattindivaṃ, viharissāmi kānane’’ti. –

ចតស្សោ គាថា អភាសិ។

Catasso gāthā abhāsi.

តត្ថ វាតរោគាភិនីតោតិ វាតាពាធេន អសេរិភាវំ ឧបនីតោ, វាតព្យាធិនា អភិភូតោ។ ត្វន្តិ ថេរំ អាលបតិ។ វិហរន្តិ តេន ឥរិយាបថវិហារេន វិហរន្តោ។ កាននេ វនេតិ កាននភូតេ វនេ, មហាអរញ្ញេតិ អត្ថោ។ បវិទ្ធគោចរេតិ វិស្សដ្ឋគោចរេ ទុល្លភបច្ចយេ។ វាតរោគស្ស សប្បាយានំ សប្បិអាទិភេសជ្ជានំ អភាវេន ផរុសភូមិភាគតាយ ច លូខេ លូខដ្ឋានេ។ កថំ ភិក្ខុ ករិស្សសីតិ ភិក្ខុ ត្វំ កថំ វិហរិស្សសីតិ ភគវា បុច្ឆិ។

Tattha vātarogābhinītoti vātābādhena aseribhāvaṃ upanīto, vātabyādhinā abhibhūto. Tvanti theraṃ ālapati. Viharanti tena iriyāpathavihārena viharanto. Kānane vaneti kānanabhūte vane, mahāaraññeti attho. Paviddhagocareti vissaṭṭhagocare dullabhapaccaye. Vātarogassa sappāyānaṃ sappiādibhesajjānaṃ abhāvena pharusabhūmibhāgatāya ca lūkhe lūkhaṭṭhāne. Kathaṃ bhikkhu karissasīti bhikkhu tvaṃ kathaṃ viharissasīti bhagavā pucchi.

តំ សុត្វា ថេរោ និរាមិសបីតិសោមនស្សាទិនា អត្តនោ សុខវិហារំ បកាសេន្តោ ‘‘បីតិសុខេនា’’តិអាទិមាហ។ តត្ថ បីតិសុខេនាតិ ឧព្ពេគលក្ខណាយ ផរណលក្ខណាយ ច បីតិយា តំសម្បយុត្តសុខេន ច។ តេនាហ ‘‘វិបុលេនា’’តិ ឧឡារេនាតិ អត្ថោ។ ផរមានោ សមុស្សយន្តិ យថាវុត្តបីតិសុខសមុដ្ឋិតេហិ បណីតេហិ រូបេហិ សកលំ កាយំ ផរាបេន្តោ និរន្តរំ ផុដំ ករោន្តោ។ លូខម្បិ អភិសម្ភោន្តោតិ អរញ្ញាវាសជនិតំ សល្លេខវុត្តិហេតុកំ ទុស្សហម្បិ បច្ចយលូខំ អភិភវន្តោ អធិវាសេន្តោ។ វិហរិស្សាមិ កាននេតិ ឈានសុខេន វិបស្សនាសុខេន ច អរញ្ញាយតនេ វិហរិស្សាមីតិ អត្ថោ។ តេនាហ – ‘‘សុខញ្ច កាយេន បដិសំវេទេសិ’’ន្តិ (បារា. ១១)។

Taṃ sutvā thero nirāmisapītisomanassādinā attano sukhavihāraṃ pakāsento ‘‘pītisukhenā’’tiādimāha. Tattha pītisukhenāti ubbegalakkhaṇāya pharaṇalakkhaṇāya ca pītiyā taṃsampayuttasukhena ca. Tenāha ‘‘vipulenā’’ti uḷārenāti attho. Pharamāno samussayanti yathāvuttapītisukhasamuṭṭhitehi paṇītehi rūpehi sakalaṃ kāyaṃ pharāpento nirantaraṃ phuṭaṃ karonto. Lūkhampi abhisambhontoti araññāvāsajanitaṃ sallekhavuttihetukaṃ dussahampi paccayalūkhaṃ abhibhavanto adhivāsento. Viharissāmi kānaneti jhānasukhena vipassanāsukhena ca araññāyatane viharissāmīti attho. Tenāha – ‘‘sukhañca kāyena paṭisaṃvedesi’’nti (pārā. 11).

‘‘យតោ យតោ សម្មសតិ, ខន្ធានំ ឧទយព្ពយំ;

‘‘Yato yato sammasati, khandhānaṃ udayabbayaṃ;

លភតី បីតិបាមោជ្ជំ, អមតំ តំ វិជានត’’ន្តិ ច។ (ធ. ប. ៣៧៤);

Labhatī pītipāmojjaṃ, amataṃ taṃ vijānata’’nti ca. (dha. pa. 374);

ភាវេន្តោ សតិបដ្ឋានេតិ មគ្គបរិយាបន្នេ កាយានុបស្សនាទិកេ ចត្តារោ សតិបដ្ឋានេ ឧប្បាទេន្តោ វឌ្ឍេន្តោ ច។ ឥន្ទ្រិយានីតិ មគ្គបរិយាបន្នានិ ឯវ សទ្ធាទីនិ បញ្ចិន្ទ្រិយានិ។ ពលានីតិ តថា សទ្ធាទីនិ បញ្ច ពលានិ។ ពោជ្ឈង្គានីតិ តថា សតិសម្ពោជ្ឈង្គាទីនិ សត្ត ពោជ្ឈង្គានិ។ -សទ្ទេន សម្មប្បធានឥទ្ធិបាទមគ្គង្គានិ សង្គណ្ហាតិ។ តទវិនាភាវតោ ហិ តគ្គហណេនេវ តេសំ គហណំ ហោតិ។ វិហរិស្សាមីតិ យថាវុត្តេ ពោធិបក្ខិយធម្មេ ភាវេន្តោ មគ្គសុខេន តទធិគមសិទ្ធេន ផលសុខេន និព្ពានសុខេន ច វិហរិស្សាមិ។

Bhāvento satipaṭṭhāneti maggapariyāpanne kāyānupassanādike cattāro satipaṭṭhāne uppādento vaḍḍhento ca. Indriyānīti maggapariyāpannāni eva saddhādīni pañcindriyāni. Balānīti tathā saddhādīni pañca balāni. Bojjhaṅgānīti tathā satisambojjhaṅgādīni satta bojjhaṅgāni. Ca-saddena sammappadhānaiddhipādamaggaṅgāni saṅgaṇhāti. Tadavinābhāvato hi taggahaṇeneva tesaṃ gahaṇaṃ hoti. Viharissāmīti yathāvutte bodhipakkhiyadhamme bhāvento maggasukhena tadadhigamasiddhena phalasukhena nibbānasukhena ca viharissāmi.

អារទ្ធវីរិយេតិ ចតុព្ពិធសម្មប្បធានវសេន បគ្គហិតវីរិយេ។ បហិតត្តេតិ និព្ពានំ បតិបេសិតចិត្តេ។ និច្ចំ ទឡ្ហបរក្កមេតិ សព្ពកាលំ អសិថិលវីរិយេ។ អវិវាទវសេន កាយសាមគ្គិទានវសេន ច សមគ្គេ។ ទិដ្ឋិសីលសាមញ្ញេន សហិតេ សព្រហ្មចារី ទិស្វា។ ឯតេន កល្យាណមិត្តសម្បត្តិំ ទស្សេតិ។

Āraddhavīriyeti catubbidhasammappadhānavasena paggahitavīriye. Pahitatteti nibbānaṃ patipesitacitte. Niccaṃ daḷhaparakkameti sabbakālaṃ asithilavīriye. Avivādavasena kāyasāmaggidānavasena ca samagge. Diṭṭhisīlasāmaññena sahite sabrahmacārī disvā. Etena kalyāṇamittasampattiṃ dasseti.

អនុស្សរន្តោ សម្ពុទ្ធន្តិ សម្មា សាមំ សព្ពធម្មានំ ពុទ្ធត្តា សម្មាសម្ពុទ្ធំ សព្ពសត្តុត្តមតាយ, អគ្គំ ឧត្តមេន ទមថេន ទន្តំ, អនុត្តរសមាធិនា សមាហិតំ អតន្ទិតោ អនលសោ ហុត្វា, រត្តិន្ទិវំ សព្ពកាលំ ‘‘ឥតិបិ សោ ភគវា អរហ’’ន្តិអាទិនា អនុស្សរន្តោ វិហរិស្សាមិ។ ឯតេន ពុទ្ធានុស្សតិភាវនាយ យុត្តាការទស្សនេន សព្ពត្ថ កម្មដ្ឋានានុយោគមាហ, បុរិមេន បារិហារិយកម្មដ្ឋានានុយោគំ។

Anussaranto sambuddhanti sammā sāmaṃ sabbadhammānaṃ buddhattā sammāsambuddhaṃ sabbasattuttamatāya, aggaṃ uttamena damathena dantaṃ, anuttarasamādhinā samāhitaṃ atandito analaso hutvā, rattindivaṃ sabbakālaṃ ‘‘itipi so bhagavā araha’’ntiādinā anussaranto viharissāmi. Etena buddhānussatibhāvanāya yuttākāradassanena sabbattha kammaṭṭhānānuyogamāha, purimena pārihāriyakammaṭṭhānānuyogaṃ.

ឯវំ បន វត្វា ថេរោ វិបស្សនំ ឧស្សុក្កាបេត្វា អរហត្តំ បាបុណិ។ តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរ ២.៥៤.២៨-៦៥) –

Evaṃ pana vatvā thero vipassanaṃ ussukkāpetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 2.54.28-65) –

‘‘ឥតោ សតសហស្សម្ហិ, កប្បេ ឧប្បជ្ជិ នាយកោ;

‘‘Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako;

អនោមនាមោ អមិតោ, នាមេន បទុមុត្តរោ។

Anomanāmo amito, nāmena padumuttaro.

‘‘បទុមាការវទនោ, បទុមាមលសុច្ឆវី;

‘‘Padumākāravadano, padumāmalasucchavī;

លោកេនានុបលិត្តោវ, តោយេន បទុមំ យថា។

Lokenānupalittova, toyena padumaṃ yathā.

‘‘វីរោ បទុមបត្តក្ខោ, កន្តោ ច បទុមំ យថា;

‘‘Vīro padumapattakkho, kanto ca padumaṃ yathā;

បទុមុត្តរគន្ធោវ, តស្មា សោ បទុមុត្តរោ។

Padumuttaragandhova, tasmā so padumuttaro.

‘‘លោកជេដ្ឋោ ច និម្មានោ, អន្ធានំ នយនូបមោ;

‘‘Lokajeṭṭho ca nimmāno, andhānaṃ nayanūpamo;

សន្តវេសោ គុណនិធិ, ករុណាមតិសាគរោ។

Santaveso guṇanidhi, karuṇāmatisāgaro.

‘‘ស កទាចិ មហាវីរោ, ព្រហ្មាសុរសុរច្ចិតោ;

‘‘Sa kadāci mahāvīro, brahmāsurasuraccito;

សទេវមនុជាកិណ្ណេ, ជនមជ្ឈេ ជិនុត្តមោ។

Sadevamanujākiṇṇe, janamajjhe jinuttamo.

‘‘វទនេន សុគន្ធេន, មធុរេន រុតេន ច;

‘‘Vadanena sugandhena, madhurena rutena ca;

រញ្ជយំ បរិសំ សព្ពំ, សន្ថវី សាវកំ សកំ។

Rañjayaṃ parisaṃ sabbaṃ, santhavī sāvakaṃ sakaṃ.

‘‘សទ្ធាធិមុត្តោ សុមតិ, មម ទស្សនលាលសោ;

‘‘Saddhādhimutto sumati, mama dassanalālaso;

នត្ថិ ឯតាទិសោ អញ្ញោ, យថាយំ ភិក្ខុ វក្កលិ។

Natthi etādiso añño, yathāyaṃ bhikkhu vakkali.

‘‘តទាហំ ហំសវតិយំ, នគរេ ព្រាហ្មណត្រជោ;

‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, nagare brāhmaṇatrajo;

ហុត្វា សុត្វា ច តំ វាក្យំ, តំ ឋានមភិរោចយិំ។

Hutvā sutvā ca taṃ vākyaṃ, taṃ ṭhānamabhirocayiṃ.

‘‘សសាវកំ តំ វិមលំ, និមន្តេត្វា តថាគតំ;

‘‘Sasāvakaṃ taṃ vimalaṃ, nimantetvā tathāgataṃ;

សត្តាហំ ភោជយិត្វាន, ទុស្សេហច្ឆាទយិំ តទា។

Sattāhaṃ bhojayitvāna, dussehacchādayiṃ tadā.

‘‘និបច្ច សិរសា តស្ស, អនន្តគុណសាគរេ;

‘‘Nipacca sirasā tassa, anantaguṇasāgare;

និមុគ្គោ បីតិសម្បុណ្ណោ, ឥទំ វចនមព្រវិំ។

Nimuggo pītisampuṇṇo, idaṃ vacanamabraviṃ.

‘‘យោ សោ តយា សន្ថវិតោ, ឥតោ សត្តមកេ មុនិ;

‘‘Yo so tayā santhavito, ito sattamake muni;

ភិក្ខុ សទ្ធាវតំ អគ្គោ, តាទិសោ ហោមហំ មុនេ។

Bhikkhu saddhāvataṃ aggo, tādiso homahaṃ mune.

‘‘ឯវំ វុត្តេ មហាវីរោ, អនាវរណទស្សនោ;

‘‘Evaṃ vutte mahāvīro, anāvaraṇadassano;

ឥមំ វាក្យំ ឧទីរេសិ, បរិសាយ មហាមុនិ។

Imaṃ vākyaṃ udīresi, parisāya mahāmuni.

‘‘បស្សថេតំ មាណវកំ, បីតមដ្ឋនិវាសនំ;

‘‘Passathetaṃ māṇavakaṃ, pītamaṭṭhanivāsanaṃ;

ហេមយញ្ញោបចិតង្គំ, ជននេត្តមនោហរំ។

Hemayaññopacitaṅgaṃ, jananettamanoharaṃ.

‘‘ឯសោ អនាគតទ្ធានេ, គោតមស្ស មហេសិនោ;

‘‘Eso anāgataddhāne, gotamassa mahesino;

អគ្គោ សទ្ធាធិមុត្តានំ, សាវកោយំ ភវិស្សតិ។

Aggo saddhādhimuttānaṃ, sāvakoyaṃ bhavissati.

‘‘ទេវភូតោ មនុស្សោ វា, សព្ពសន្តាបវជ្ជិតោ;

‘‘Devabhūto manusso vā, sabbasantāpavajjito;

សព្ពភោគបរិព្យូឡ្ហោ, សុខិតោ សំសរិស្សតិ។

Sabbabhogaparibyūḷho, sukhito saṃsarissati.

‘‘សតសហស្សិតោ កប្បេ, ឱក្កាកកុលសម្ភវោ;

‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;

គោតមោ នាម គោត្តេន, សត្ថា លោកេ ភវិស្សតិ។

Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.

‘‘តស្ស ធម្មេសុ ទាយាទោ, ឱរសោ ធម្មនិម្មិតោ;

‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;

វក្កលិ នាម នាមេន, ហេស្សតិ សត្ថុ សាវកោ។

Vakkali nāma nāmena, hessati satthu sāvako.

‘‘តេន កម្មវិសេសេន, ចេតនាបណិធីហិ ច;

‘‘Tena kammavisesena, cetanāpaṇidhīhi ca;

ជហិត្វា មានុសំ ទេហំ, តាវតិំសមគច្ឆហំ។

Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.

‘‘សព្ពត្ថ សុខិតោ ហុត្វា, សំសរន្តោ ភវាភវេ;

‘‘Sabbattha sukhito hutvā, saṃsaranto bhavābhave;

សាវត្ថិយំ បុរេ ជាតោ, កុលេ អញ្ញតរេ អហំ។

Sāvatthiyaṃ pure jāto, kule aññatare ahaṃ.

‘‘នោនីតសុខុមាលំ មំ, ជាតបល្លវកោមលំ;

‘‘Nonītasukhumālaṃ maṃ, jātapallavakomalaṃ;

មន្ទំ ឧត្តានសយនំ, បិសាចភយតជ្ជិតា។

Mandaṃ uttānasayanaṃ, pisācabhayatajjitā.

‘‘បាទមូលេ មហេសិស្ស, សាយេសុំ ទីនមានសា;

‘‘Pādamūle mahesissa, sāyesuṃ dīnamānasā;

ឥមំ ទទាម តេ នាថ, សរណំ ហោហិ នាយក។

Imaṃ dadāma te nātha, saraṇaṃ hohi nāyaka.

‘‘តទា បដិគ្គហិ សោ មំ, ភីតានំ សរណោ មុនិ;

‘‘Tadā paṭiggahi so maṃ, bhītānaṃ saraṇo muni;

ជាលិនា ចក្កង្កិតេន, មុទុកោមលបាណិនា។

Jālinā cakkaṅkitena, mudukomalapāṇinā.

‘‘តទា បភុតិ តេនាហំ, អរក្ខេយ្យេន រក្ខិតោ;

‘‘Tadā pabhuti tenāhaṃ, arakkheyyena rakkhito;

សព្ពវេរវិនិមុត្តោ, សុខេន បរិវុទ្ធិតោ។

Sabbaveravinimutto, sukhena parivuddhito.

‘‘សុគតេន វិនា ភូតោ, ឧក្កណ្ឋាមិ មុហុត្តកំ;

‘‘Sugatena vinā bhūto, ukkaṇṭhāmi muhuttakaṃ;

ជាតិយា សត្តវស្សោហំ, បព្ពជិំ អនគារិយំ។

Jātiyā sattavassohaṃ, pabbajiṃ anagāriyaṃ.

‘‘សព្ពបារមិសម្ភូតំ , នីលក្ខិនយនំ វរំ;

‘‘Sabbapāramisambhūtaṃ , nīlakkhinayanaṃ varaṃ;

រូបំ សព្ពសុភាកិណ្ណំ, អតិត្តោ វិហរាមហំ។

Rūpaṃ sabbasubhākiṇṇaṃ, atitto viharāmahaṃ.

‘‘ពុទ្ធរូបរតិំ ញត្វា, តទា ឱវទិ មំ ជិនោ;

‘‘Buddharūparatiṃ ñatvā, tadā ovadi maṃ jino;

អលំ វក្កលិ កិំ រូបេ, រមសេ ពាលនន្ទិតេ។

Alaṃ vakkali kiṃ rūpe, ramase bālanandite.

‘‘យោ ហិ បស្សតិ សទ្ធម្មំ, សោ មំ បស្សតិ បណ្ឌិតោ;

‘‘Yo hi passati saddhammaṃ, so maṃ passati paṇḍito;

អបស្សមានោ សទ្ធម្មំ, មំ បស្សម្បិ ន បស្សតិ។

Apassamāno saddhammaṃ, maṃ passampi na passati.

‘‘អនន្តាទីនវោ កាយោ, វិសរុក្ខសមូបមោ;

‘‘Anantādīnavo kāyo, visarukkhasamūpamo;

អាវាសោ សព្ពរោគានំ, បុញ្ជោ ទុក្ខស្ស កេវលោ។

Āvāso sabbarogānaṃ, puñjo dukkhassa kevalo.

‘‘និព្ពិន្ទិយ តតោ រូបេ, ខន្ធានំ ឧទយព្ពយំ;

‘‘Nibbindiya tato rūpe, khandhānaṃ udayabbayaṃ;

បស្ស ឧបក្កិលេសានំ, សុខេនន្តំ គមិស្សសិ។

Passa upakkilesānaṃ, sukhenantaṃ gamissasi.

‘‘ឯវំ តេនានុសិដ្ឋោហំ, នាយកេន ហិតេសិនា;

‘‘Evaṃ tenānusiṭṭhohaṃ, nāyakena hitesinā;

គិជ្ឈកូដំ សមារុយ្ហ, ឈាយាមិ គិរិកន្ទរេ។

Gijjhakūṭaṃ samāruyha, jhāyāmi girikandare.

‘‘ឋិតោ បព្ពតបាទម្ហិ, អស្សាសយិ មហាមុនិ;

‘‘Ṭhito pabbatapādamhi, assāsayi mahāmuni;

វក្កលីតិ ជិនោ វាចំ, តំ សុត្វា មុទិតោ អហំ។

Vakkalīti jino vācaṃ, taṃ sutvā mudito ahaṃ.

‘‘បក្ខន្ទិំ សេលបព្ភារេ, អនេកសតបោរិសេ;

‘‘Pakkhandiṃ selapabbhāre, anekasataporise;

តទា ពុទ្ធានុភាវេន, សុខេនេវ មហិំ គតោ។

Tadā buddhānubhāvena, sukheneva mahiṃ gato.

‘‘បុនោបិ ធម្មំ ទេសេតិ, ខន្ធានំ ឧទយព្ពយំ;

‘‘Punopi dhammaṃ deseti, khandhānaṃ udayabbayaṃ;

តមហំ ធម្មមញ្ញាយ, អរហត្តមបាបុណិំ។

Tamahaṃ dhammamaññāya, arahattamapāpuṇiṃ.

‘‘សុមហាបរិសមជ្ឈេ, តទា មំ ចរណន្តគោ;

‘‘Sumahāparisamajjhe, tadā maṃ caraṇantago;

អគ្គំ សទ្ធាធិមុត្តានំ, បញ្ញបេសិ មហាមតិ។

Aggaṃ saddhādhimuttānaṃ, paññapesi mahāmati.

‘‘សតសហស្សិតោ កប្បេ, យំ កម្មមករិំ តទា;

‘‘Satasahassito kappe, yaṃ kammamakariṃ tadā;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ពុទ្ធបូជាយិទំ ផលំ។

Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.

‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ.… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ។

‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

អរហត្តំ បន បត្វា អញ្ញំ ព្យាករោន្តោបិ ថេរោ ឥមា ឯវ គាថា អភាសិ។ អថ នំ សត្ថា ភិក្ខុសង្ឃមជ្ឈេ និសិន្នោ សទ្ធាធិមុត្តានំ អគ្គដ្ឋានេ ឋបេសីតិ។

Arahattaṃ pana patvā aññaṃ byākarontopi thero imā eva gāthā abhāsi. Atha naṃ satthā bhikkhusaṅghamajjhe nisinno saddhādhimuttānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesīti.

វក្កលិត្ថេរគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។

Vakkalittheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.







Related texts:



តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ថេរគាថាបាឡិ • Theragāthāpāḷi / ៨. វក្កលិត្ថេរគាថា • 8. Vakkalittheragāthā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact