| Library / Tipiṭaka / д̇ибидага • Tipiṭaka / д̇хаммасан̇г̇ан̣ий-анудийгаа • Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā |
4. адтагат̇ааган̣д̣ам̣
4. Aṭṭhakathākaṇḍaṃ
д̇игаад̇т̇уд̣̇д̇хаараван̣н̣анаа
Tikaatthuddhāravaṇṇanā
1384. наяаг̇амананд̇и нийяад̇и, нзд̇и, нийяанд̇и ваа зд̇знаад̇и наяо, г̇аммад̇и зд̇знаад̇и г̇аманам̣, наяова, наяасса ваа г̇аманам̣ наяаг̇аманам̣. г̇ад̇и зва ваа г̇аманам̣. батамзна аад̣̇и-сад̣̇д̣̇зна абхид̇хаммабхааж̇анийяаад̣̇исан̇г̇ахаасан̇г̇ахаад̣̇изгагаад̣̇исуд̣̇д̇хигасажчи гадтаад̣̇имууламуулаад̣̇игаа бан̃жабагаран̣игаа наяаг̇ад̇и сан̇г̇аяхад̇и. ануломаад̣̇ийд̇и бана бажжанийяаануломабажжанийяабажжанийяаануломабагаараа згамуулаад̣̇иббагаараа жа. зд̇т̇а ад̇т̇зсу нижчид̇зсууд̇и зд̇асмим̣ адтагат̇ааган̣д̣з жид̇д̇уббаад̣̇авасзна бхууманд̇арависзсаяог̇ад̇о саб̣б̣зсам̣ маад̇игаабад̣̇аанам̣ ад̇т̇зсу сан̇кзбад̇о вавад̇т̇аабид̇зсу.
1384. Nayagamananti nīyati, neti, nīyanti vā etenāti nayo, gammati etenāti gamanaṃ, nayova, nayassa vā gamanaṃ nayagamanaṃ. Gati eva vā gamanaṃ. Paṭhamena ādi-saddena abhidhammabhājanīyādisaṅgahāsaṅgahādiekakādisuddhikasacchi kaṭṭhādimūlamūlādikā pañcapakaraṇikā nayagati saṅgayhati. Anulomādīti pana paccanīyaanulomapaccanīyapaccanīyānulomapakārā ekamūlādippakārā ca. Ettha atthesu nicchitesūti etasmiṃ aṭṭhakathākaṇḍe cittuppādavasena bhūmantaravisesayogato sabbesaṃ mātikāpadānaṃ atthesu saṅkhepato vavatthāpitesu.
бан̃худ̣̇д̇хааранд̇иаад̣̇ийсу ‘‘сияаа гусалам̣ д̇хаммам̣ бадижжа гусало д̇хаммо уббаж̇ж̇зяяа хзд̇убажжаяаа’’д̇иаад̣̇инаа (бадтаа. 1.1.25) гусалабад̣̇ам̣ аад̣̇им̣ гад̇ваа гусалаагусалааб̣яаагад̇анд̇аа д̇иссо гусалаад̣̇игаа, гусалааб̣яаагад̇аагусалааб̣яаагад̇агусалаагусаланд̇аа д̇иссо, гусалаагусалааб̣яаагад̇анд̇аа згаад̇и гусалаад̣̇игаа сад̇д̇а бужчаа, д̇ат̇аа агусалаад̣̇игаа, аб̣яаагад̇аад̣̇игаа, гусалааб̣яаагад̇аад̣̇игаа, агусалааб̣яаагад̇аад̣̇игаа, гусалаагусалаад̣̇игаа, гусалаагусалааб̣яаагад̇аад̣̇игаад̇и сад̇д̇аннам̣ сад̇д̇агаанам̣ васзна д̇хаммаануломз гусалад̇д̇игам̣ ниссааяа хзд̇убажжаяз згуунабан̃н̃ааса бужчаа, д̇ат̇аа сзсабажжаязсу сзсад̇игзсу д̇хаммабажжанийяаад̣̇ийсу жа. д̇ам̣ санд̇хааяа ‘‘згуунабан̃н̃аасааяа згуунабан̃н̃аасааяаа’’д̇и вуд̇д̇ам̣. ‘‘сияаа хзд̇ум̣ д̇хаммам̣ бадижжа хзд̇уд̇хаммо уббаж̇ж̇зяяа хзд̇убажжаяаа’’д̇иаад̣̇инаа (бадтаа. 3.1.1) ‘‘хзд̇ум̣ бадижжа хзд̇у, хзд̇ум̣ бадижжа нахзд̇у, хзд̇ум̣ бадижжа хзд̇у жа нахзд̇у жа. нахзд̇ум̣ бадижжа нахзд̇у, нахзд̇ум̣ бадижжа хзд̇у, нахзд̇ум̣ бадижжа хзд̇у жа нахзд̇у жа. хзд̇ун̃жа нахзд̇ун̃жа бадижжа хзд̇у, хзд̇ун̃жа нахзд̇ун̃жа бадижжа нахзд̇у, хзд̇ун̃жа нахзд̇ун̃жа бадижжа хзд̇у жа нахзд̇у жаа’’д̇и згзгасмим̣ д̣̇угз хзд̇убажжаяаад̣̇ийсу згамзгасмим̣ бажжаяз нава нава бужчаа хонд̇и. д̇аа санд̇хааяа ‘‘навасу навасу бан̃хзсуу’’д̇и вуд̇д̇ам̣.
Pañhuddhārantiādīsu ‘‘siyā kusalaṃ dhammaṃ paṭicca kusalo dhammo uppajjeyya hetupaccayā’’tiādinā (paṭṭhā. 1.1.25) kusalapadaṃ ādiṃ katvā kusalākusalābyākatantā tisso kusalādikā, kusalābyākataakusalābyākatakusalākusalantā tisso, kusalākusalābyākatantā ekāti kusalādikā satta pucchā, tathā akusalādikā, abyākatādikā, kusalābyākatādikā, akusalābyākatādikā, kusalākusalādikā, kusalākusalābyākatādikāti sattannaṃ sattakānaṃ vasena dhammānulome kusalattikaṃ nissāya hetupaccaye ekūnapaññāsa pucchā, tathā sesapaccayesu sesatikesu dhammapaccanīyādīsu ca. Taṃ sandhāya ‘‘ekūnapaññāsāya ekūnapaññāsāyā’’ti vuttaṃ. ‘‘Siyā hetuṃ dhammaṃ paṭicca hetudhammo uppajjeyya hetupaccayā’’tiādinā (paṭṭhā. 3.1.1) ‘‘hetuṃ paṭicca hetu, hetuṃ paṭicca nahetu, hetuṃ paṭicca hetu ca nahetu ca. Nahetuṃ paṭicca nahetu, nahetuṃ paṭicca hetu, nahetuṃ paṭicca hetu ca nahetu ca. Hetuñca nahetuñca paṭicca hetu, hetuñca nahetuñca paṭicca nahetu, hetuñca nahetuñca paṭicca hetu ca nahetu cā’’ti ekekasmiṃ duke hetupaccayādīsu ekamekasmiṃ paccaye nava nava pucchā honti. Tā sandhāya ‘‘navasu navasu pañhesū’’ti vuttaṃ.
лаб̣бхамаанассаад̇и гусалад̇д̇игз д̇аава бадижжаваарз хзд̇убажжаяз ‘‘гусалам̣ д̇хаммам̣ бадижжа гусало д̇хаммо уббаж̇ж̇ад̇и хзд̇убажжаяаа, гусалам̣ згам̣ канд̇хам̣ бадижжа д̇аяо канд̇хаа’’д̇иаад̣̇инаа (бадтаа. 1.1.53) гусалзна гусалам̣, гусалзна аб̣яаагад̇ам̣, гусалзна гусалааб̣яаагад̇ам̣, агусалзна агусалам̣, агусалзна аб̣яаагад̇ам̣, агусалзна агусалааб̣яаагад̇ам̣, аб̣яаагад̇зна аб̣яаагад̇ам̣, гусалааб̣яаагад̇зна аб̣яаагад̇ам̣, агусалааб̣яаагад̇зна аб̣яаагад̇анд̇и наваннам̣ наваннам̣ бан̃хаанам̣ ад̇т̇ад̇о самбхаванд̇асса бан̃хасса виссаж̇ж̇анавасзна уд̣̇д̇харан̣ам̣, д̇ат̇аа сзсабажжаяаваарад̇д̇игаад̣̇ийсу. д̇зсуязваад̇и яат̇аавуд̇д̇зсу зва бан̃хзсу ад̇т̇асамбхавад̇о яат̇аавибхад̇д̇аанам̣ бан̃хависсаж̇ж̇анаанам̣ ‘‘хзд̇уяаа наваа’’д̇иаад̣̇инаа г̇ан̣анаатабанам̣. басадз д̇хаммзд̇и яат̇аа хздтаа ган̣д̣ад̣̇ваяз ‘‘яасмим̣ самаяз гаамааважарам̣ гусалам̣ жид̇д̇а’’нд̇иаад̣̇инаа (д̇ха. са. 1) виббагин̣н̣з муд̇д̇абубпз вияа пассаад̣̇аяо д̇хаммз. ависидтанид̣̇д̣̇зсо сааман̃н̃анид̣̇д̣̇зсо. вин̃н̃аад̇ад̇хаммасса буг̇г̇алассаад̇и ад̇хиббааяо.
Labbhamānassāti kusalattike tāva paṭiccavāre hetupaccaye ‘‘kusalaṃ dhammaṃ paṭicca kusalo dhammo uppajjati hetupaccayā, kusalaṃ ekaṃ khandhaṃ paṭicca tayo khandhā’’tiādinā (paṭṭhā. 1.1.53) kusalena kusalaṃ, kusalena abyākataṃ, kusalena kusalābyākataṃ, akusalena akusalaṃ, akusalena abyākataṃ, akusalena akusalābyākataṃ, abyākatena abyākataṃ, kusalābyākatena abyākataṃ, akusalābyākatena abyākatanti navannaṃ navannaṃ pañhānaṃ atthato sambhavantassa pañhassa vissajjanavasena uddharaṇaṃ, tathā sesapaccayavārattikādīsu. Tesuyevāti yathāvuttesu eva pañhesu atthasambhavato yathāvibhattānaṃ pañhavissajjanānaṃ ‘‘hetuyā navā’’tiādinā gaṇanāṭhapanaṃ. Pasaṭe dhammeti yathā heṭṭhā kaṇḍadvaye ‘‘yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ citta’’ntiādinā (dha. sa. 1) vippakiṇṇe muttapupphe viya phassādayo dhamme. Avisiṭṭhaniddeso sāmaññaniddeso. Viññātadhammassa puggalassāti adhippāyo.
яад̣̇и жид̇д̇уббаад̣̇аруубаган̣д̣зсу жад̇убхуумижид̇д̇уббаад̣̇аад̣̇ивасзна вин̃н̃аад̇ад̇хаммасса ад̇т̇уд̣̇д̇хаарад̣̇зсанаа аарад̣̇д̇хаа, звам̣ санд̇з ид̇ха гасмаа гусалад̇д̇иганид̣̇д̣̇зсо вуд̇д̇од̇и ааха ‘‘яад̣̇иби гусалад̇д̇игавид̇т̇ааро’’д̇иаад̣̇и. д̇хаммависзсанабхаавад̇од̇и ‘‘д̇хаммаа’’д̇и бад̣̇асса бад̇хаанабхаавам̣ д̣̇ассзд̇и. ад̇о хи д̇ад̣̇абхид̇хзяяаа бужчид̇аб̣б̣аа ж̇аад̇аа. вин̃н̃аад̇аахийд̇и бхуумийнам̣ висзсаналагкан̣аяог̇амааха. зд̇т̇а бад̇хаананд̇и гин̃жааби уд̣̇д̣̇зсз гусалабад̣̇зна д̇хаммаа висзсид̇аб̣б̣аа, ‘‘жад̇уусу бхуумийсу гусала’’нд̇и имасмим̣ бана нид̣̇д̣̇зсз бхуумийхи висзсид̇аб̣б̣ад̇д̇аа гусалабад̣̇ам̣ бад̇хаананд̇и висзсанабхаавзна важанижчааяа абхаавад̇о сад̇иби висзсид̇аб̣б̣ад̇хаммаанам̣ гаамааважараад̣̇ипассаад̣̇ибхзд̣̇з д̇ад̣̇анабзгкам̣ анаваж̇ж̇асукавибаагад̇аасан̇каад̇ам̣ ад̇д̇ано гусалаагаарамзва г̇ахзд̇ваа бавад̇д̇амаанад̇д̇аа ‘‘згад̇д̇амзва убаад̣̇ааяа бавад̇д̇ад̇ий’’д̇и вуд̇д̇ам̣. саб̣б̣зби хи гусалаа д̇хаммаа анаваж̇ж̇асукавибаагад̇ааяа згасабхаавааязваад̇и.
Yadi cittuppādarūpakaṇḍesu catubhūmicittuppādādivasena viññātadhammassa atthuddhāradesanā āraddhā, evaṃ sante idha kasmā kusalattikaniddeso vuttoti āha ‘‘yadipi kusalattikavitthāro’’tiādi. Dhammavisesanabhāvatoti ‘‘dhammā’’ti padassa padhānabhāvaṃ dasseti. Ato hi tadabhidheyyā pucchitabbā jātā. Viññātāhīti bhūmīnaṃ visesanalakkhaṇayogamāha. Ettha padhānanti kiñcāpi uddese kusalapadena dhammā visesitabbā, ‘‘catūsu bhūmīsu kusala’’nti imasmiṃ pana niddese bhūmīhi visesitabbattā kusalapadaṃ padhānanti visesanabhāvena vacanicchāya abhāvato satipi visesitabbadhammānaṃ kāmāvacarādiphassādibhede tadanapekkhaṃ anavajjasukhavipākatāsaṅkhātaṃ attano kusalākārameva gahetvā pavattamānattā ‘‘ekattameva upādāya pavattatī’’ti vuttaṃ. Sabbepi hi kusalā dhammā anavajjasukhavipākatāya ekasabhāvāyevāti.
1385. яат̇ааяог̇ам̣ яож̇зд̇аб̣б̣анд̇и жад̇уухи бхуумийхи аад̇хаарабхууд̇аахи висзсзд̇ваа самаяапассаад̣̇ибхзд̣̇ам̣ анаамасид̇ваа вибаагабхаавзна згад̇д̇ам̣ нзд̇ваа ‘‘жад̇уусу бхуумийсу вибааго’’д̇и вуд̇д̇анд̇и яож̇зд̇аб̣б̣ам̣. зса наяо ‘‘д̇ийсу бхуумийсу гирияааб̣яаагад̇а’’нд̇иаад̣̇ийсуби.
1385. Yathāyogaṃ yojetabbanti catūhi bhūmīhi ādhārabhūtāhi visesetvā samayaphassādibhedaṃ anāmasitvā vipākabhāvena ekattaṃ netvā ‘‘catūsu bhūmīsu vipāko’’ti vuttanti yojetabbaṃ. Esa nayo ‘‘tīsu bhūmīsu kiriyābyākata’’ntiādīsupi.
уббаж̇ж̇ад̇и зд̇т̇аад̇и уббаад̣̇о, жзд̇асигаа. д̇з хи жид̇д̇асса саб̣б̣ат̇ааби ниссаяаад̣̇ибажжаяабхаавад̇о зд̇т̇а жа уббад̇д̇ияаа аад̇хаарабхаавзна абзгкид̇аа. яат̇аа жа жзд̇асигаа жид̇д̇асса, звам̣ жид̇д̇амби жзд̇асигаанам̣ ниссаяаад̣̇ибажжаяабхаавад̇о аад̇хаарабхаавзна вад̇д̇аб̣б̣ад̇ам̣ арахад̇ийд̇и яат̇аавуд̇д̇ам̣ уббаад̣̇асад̣̇д̣̇аабхид̇хзяяад̇ам̣ на винивад̇д̇ад̇и. ид̣̇ам̣ вуд̇д̇ам̣ ход̇и – ‘‘жид̇д̇уббаад̣̇о’’д̇и зд̇т̇а уббаад̣̇асса висзсанабхаавзна бавад̇д̇амаанамби жид̇д̇ам̣ ад̇д̇ани яат̇аавуд̇д̇ауббаад̣̇аад̇т̇асамбхавад̇о абарижжад̇д̇ависзсид̇аб̣б̣абхаавамзва худ̇ваа д̇асса висзсанабхаавам̣ бадибаж̇ж̇ад̇ийд̇и. яад̣̇ааха ‘‘аваяавзна самуд̣̇ааяобалагкан̣авасзна ад̇т̇о самбхавад̇ий’’д̇и. жид̇д̇асамаанаг̇ад̇игасса ид̇ха жид̇д̇аг̇г̇ахан̣зна г̇ахзд̇аб̣б̣ад̇ааяа ‘‘д̣̇взбан̃жавин̃н̃аан̣ааний’’д̇и нид̣̇ассанзна вагкамаанад̇д̇аа ‘‘жид̇д̇а…бз… г̇ахан̣ам̣ гад̇а’’нд̇и вуд̇д̇ам̣. д̇ад̇т̇а ан̃н̃ассаад̇и руубасса.
Uppajjatietthāti uppādo, cetasikā. Te hi cittassa sabbathāpi nissayādipaccayabhāvato ettha ca uppattiyā ādhārabhāvena apekkhitā. Yathā ca cetasikā cittassa, evaṃ cittampi cetasikānaṃ nissayādipaccayabhāvato ādhārabhāvena vattabbataṃ arahatīti yathāvuttaṃ uppādasaddābhidheyyataṃ na vinivattati. Idaṃ vuttaṃ hoti – ‘‘cittuppādo’’ti ettha uppādassa visesanabhāvena pavattamānampi cittaṃ attani yathāvuttauppādaatthasambhavato apariccattavisesitabbabhāvameva hutvā tassa visesanabhāvaṃ paṭipajjatīti. Yadāha ‘‘avayavena samudāyopalakkhaṇavasena attho sambhavatī’’ti. Cittasamānagatikassa idha cittaggahaṇena gahetabbatāya ‘‘dvepañcaviññāṇānī’’ti nidassanena vakkhamānattā ‘‘citta…pe… gahaṇaṃ kata’’nti vuttaṃ. Tattha aññassāti rūpassa.
1420. бан̃жад̣̇ваарз вад̇д̇аб̣б̣амзва над̇т̇и зганд̇абарид̇д̇аарамман̣ад̇д̇аа бан̃жад̣̇вааригажид̇д̇аанам̣. идтаанидтаарамман̣аанубхавананд̇и вибаагасса багаббзд̇ваа аарамман̣аг̇г̇ахан̣аабхаавамааха. д̇ад̇о гаммаануруубам̣ бавад̇д̇амаано вибааго барид̇д̇агаммавибаагад̇ааяа барид̇д̇аарамман̣зязва бавад̇д̇ид̇умарахад̇и, на махаг̇г̇ад̇аббамаан̣аарамман̣зд̇и ад̇хиббааяо. самаад̇хиббад̇хаанассаби гассажи гаммасса аббанаааббад̇д̇асса зганд̇зна сад̣̇исавибаагад̇ааабхаавад̇о ‘‘аббанааббад̇д̇ассаа’’д̇и гаммам̣ висзсид̇ам̣. ван̣н̣алагкан̣аад̣̇им̣ аг̇г̇ахзд̇ваа логасан̃н̃аанурод̇хзнзва г̇ахид̇з бат̇аваад̣̇игз баригаммасан̃н̃ааяа самуббаад̣̇ид̇ад̇д̇аа бадибхааг̇анимид̇д̇асан̇каад̇ам̣ сан̃н̃аавасам̣ аарамман̣ам̣ ассаад̇и сан̃н̃аавасаарамман̣ам̣. д̇аад̣̇исзнзваад̇и самаад̇хиббад̇хаанад̇ааяа аббанааббад̇д̇ийхи вияа сан̃н̃аавасаарамман̣ад̇ааяа жа ниб̣б̣исзсзнзва. собийд̇и би-сад̣̇д̣̇о самбин̣д̣анад̇т̇о. д̇знзд̇ам̣ д̣̇ассзд̇и ‘‘ад̇д̇ано гаммасса самаанабхуумигад̇хаммаарамман̣ад̇ааяа вияа д̇асса аарамман̣аарамман̣ад̇ааяаби вибааго гаммаануруубоязва наама ход̇ий’’д̇и.
1420. Pañcadvāre vattabbameva natthi ekantaparittārammaṇattā pañcadvārikacittānaṃ. Iṭṭhāniṭṭhārammaṇānubhavananti vipākassa pakappetvā ārammaṇaggahaṇābhāvamāha. Tato kammānurūpaṃ pavattamāno vipāko parittakammavipākatāya parittārammaṇeyeva pavattitumarahati, na mahaggatappamāṇārammaṇeti adhippāyo. Samādhippadhānassapi kassaci kammassa appanāappattassa ekantena sadisavipākatāabhāvato ‘‘appanāppattassā’’ti kammaṃ visesitaṃ. Vaṇṇalakkhaṇādiṃ aggahetvā lokasaññānurodheneva gahite pathavādike parikammasaññāya samuppāditattā paṭibhāganimittasaṅkhātaṃ saññāvasaṃ ārammaṇaṃ assāti saññāvasārammaṇaṃ. Tādisenevāti samādhippadhānatāya appanāppattīhi viya saññāvasārammaṇatāya ca nibbiseseneva. Sopīti pi-saddo sampiṇḍanattho. Tenetaṃ dasseti ‘‘attano kammassa samānabhūmikadhammārammaṇatāya viya tassa ārammaṇārammaṇatāyapi vipāko kammānurūpoyeva nāma hotī’’ti.
яад̣̇и звам̣ гасмаа махаг̇г̇ад̇аббамаан̣аарамман̣асса барид̇д̇агаммасса вибааго д̇ад̣̇аарамман̣аарамман̣о на ход̇ийд̇и? аббанааббад̇д̇агаммавибаагасса вияа д̇асса гаммаарамман̣аарамман̣ад̇ааяа нияамаабхаавад̇о гаммаануруубад̇ааяа жа анзгаруубад̇д̇аа. яат̇аа ад̇д̇ано гаммасад̣̇исасса махаг̇г̇ад̇аж̇аванасса барид̇д̇аарамман̣ассаби д̇ад̣̇аарамман̣ам̣ наануб̣анд̇хагам̣ барижаяаабхаавад̇о, звам̣ ад̇д̇ано гаммасса нимид̇д̇абхууд̇зби д̇асса сахагаарийгааран̣аахи абарияаад̣̇иннз махаг̇г̇ад̇аббамаан̣з аарамман̣з барижаяаабхаавад̇о барид̇д̇авибааго на бавад̇д̇ад̇и, гамманимид̇д̇аарамман̣о бана ж̇ааяамаано барид̇д̇знзва д̇зна ход̇ийд̇и ааха ‘‘бадисанд̇хиаад̣̇ибхууд̇о’’д̇иаад̣̇и. яасмаа банаад̇иаад̣̇инаа баал̣ияаава яат̇аавуд̇д̇амад̇т̇ам̣ нижчинод̇и. наанаагкан̣игагаммабажжаяо хи зд̇т̇а ад̇хиббзд̇о бажжаяабажжаяуббаннаанам̣ бхиннаарамман̣ад̇ааяа вуд̇д̇ад̇д̇аа. на жаад̇иаад̣̇инаа барид̇д̇авибаагаа зва ид̇ха бажжаяуббаннабхаавзна вуд̇д̇аад̇и д̣̇ассзд̇и. ид̇хаад̇и имасмим̣ ад̇т̇уд̣̇д̇хаараган̣д̣з.
Yadi evaṃ kasmā mahaggatappamāṇārammaṇassa parittakammassa vipāko tadārammaṇārammaṇo na hotīti? Appanāppattakammavipākassa viya tassa kammārammaṇārammaṇatāya niyamābhāvato kammānurūpatāya ca anekarūpattā. Yathā attano kammasadisassa mahaggatajavanassa parittārammaṇassapi tadārammaṇaṃ nānubandhakaṃ paricayābhāvato, evaṃ attano kammassa nimittabhūtepi tassa sahakārīkāraṇāhi apariyādinne mahaggatappamāṇe ārammaṇe paricayābhāvato parittavipāko na pavattati, kammanimittārammaṇo pana jāyamāno paritteneva tena hotīti āha ‘‘paṭisandhiādibhūto’’tiādi. Yasmā panātiādinā pāḷiyāva yathāvuttamatthaṃ nicchinoti. Nānākkhaṇikakammapaccayo hi ettha adhippeto paccayapaccayuppannānaṃ bhinnārammaṇatāya vuttattā. Na cātiādinā parittavipākā eva idha paccayuppannabhāvena vuttāti dasseti. Idhāti imasmiṃ atthuddhārakaṇḍe.
сад̇ивзбуллаббад̇д̇аанам̣ сад̇ивирахид̇асса гааяагаммасса самбхавам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘ваасанаавасзнаа’’д̇и вуд̇д̇ам̣. авийд̇арааг̇аанам̣ абарид̇д̇зби гад̇т̇ажи аарамман̣з сияаа жзд̇асо уббилаавид̇ад̇д̇анд̇и ‘‘гилзсавирахз’’д̇и висзсзд̇ваа вуд̇д̇ам̣. аад̣̇араагаран̣авасзнзваад̇и аад̣̇араагаран̣амад̇д̇авасзнзваад̇и висзсанивад̇д̇иад̇т̇о зва-сад̣̇д̣̇о д̇амзва нивад̇д̇зд̇аб̣б̣ам̣ висзсам̣ д̣̇ассзд̇и, наан̃н̃ат̇аа. госаж̇ж̇аад̣̇ийд̇и аад̣̇и-сад̣̇д̣̇зна д̣̇осаад̣̇аяо сан̇г̇ан̣хаад̇и. аад̣̇араагаран̣ам̣ нируссуггад̇аа зваад̇и аад̣̇арам̣ гаронд̇аа нируссуггабхаавзнзва на хонд̇и, на бана аад̣̇арам̣ на гаронд̇иязваад̇и д̣̇адтаб̣б̣ам̣. згажжз бана ‘‘агамман̃н̃асарийрад̇ааяа ан̃н̃авихид̇ад̇ааяа жа кийн̣аасаваанам̣ асаггажжад̣̇аанаад̣̇ибавад̇д̇и на анаад̣̇аравасзнаа’’д̇и вад̣̇анд̇и.
Sativepullappattānaṃ sativirahitassa kāyakammassa sambhavaṃ dassetuṃ ‘‘vāsanāvasenā’’ti vuttaṃ. Avītarāgānaṃ aparittepi katthaci ārammaṇe siyā cetaso uppilāvitattanti ‘‘kilesavirahe’’ti visesetvā vuttaṃ. Ādarākaraṇavasenevāti ādarākaraṇamattavasenevāti visesanivattiattho eva-saddo tameva nivattetabbaṃ visesaṃ dasseti, nāññathā. Kosajjādīti ādi-saddena dosādayo saṅgaṇhāti. Ādarākaraṇaṃ nirussukkatā evāti ādaraṃ karontā nirussukkabhāveneva na honti, na pana ādaraṃ na karontiyevāti daṭṭhabbaṃ. Ekacce pana ‘‘akammaññasarīratāya aññavihitatāya ca khīṇāsavānaṃ asakkaccadānādipavatti na anādaravasenā’’ti vadanti.
1421. ад̇ибаг̇ун̣аананд̇и субхаавид̇аанам̣ судтуд̇арам̣ васиббад̇д̇аанам̣. звам̣ баг̇ун̣аж̇жхаанзсуби бавад̇д̇и ход̇и д̇ад̇т̇а вижааран̣уссаахасса манд̣̇абхаавад̇од̇и ад̇хиббааяо. буб̣б̣з д̣̇ассид̇анд̇и ‘‘д̇ийн̣и лагкан̣аанийд̇и аханд̇и ваа’’д̇иаад̣̇инаа буб̣б̣з д̣̇ассид̇ам̣. ‘‘авиж̇ж̇амаано абарамад̇т̇абхаавад̇о, виж̇ж̇амаано жа логасан̇гзд̇асид̣̇д̇хияаа саммуд̇исажжабхаавад̇о ад̇т̇о арийяад̇и жид̇д̇зна г̇аммад̇и н̃ааяад̇ий’’д̇и аажарияаа вад̣̇анд̇и. яад̇о д̇аб̣б̣исаяаа жид̇д̇уббаад̣̇аа навад̇д̇аб̣б̣ам̣ аарамман̣ам̣ зд̇зсанд̇и навад̇д̇аб̣б̣аарамман̣аад̇и ан̃н̃абад̣̇ад̇т̇асамаасавасзна вужжанд̇и. аяам̣ бана ваад̣̇о хзвад̇т̇игаваад̣̇о вияа ход̇ийд̇и д̇асса ажжанд̇ам̣ авиж̇ж̇амаанад̇ам̣ ман̃н̃анд̇о ид̇о жа ан̃н̃ат̇аа авиж̇ж̇амаанабан̃н̃ад̇д̇им̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘саммуд̇исажжз банаа’’д̇иаад̣̇имааха. гат̇ам̣ бана д̇асса ажжанд̇амавиж̇ж̇амаанад̇д̇з д̇аб̣б̣исаяаанам̣ д̇хаммаанам̣ бавад̇д̇и навад̇д̇аб̣б̣аарамман̣абхааво жаад̇и ааха ‘‘авиж̇ж̇амаанамбий’’д̇иаад̣̇и. барид̇д̇аад̣̇иаарамман̣аад̇и на вад̇д̇аб̣б̣аад̇и вуд̇д̇аад̇и барид̇д̇аад̣̇аяо вияа д̇асса висум̣ вавад̇т̇ид̇абхаавам̣ нисзд̇хзд̇и.
1421. Atipaguṇānanti subhāvitānaṃ suṭṭhutaraṃ vasippattānaṃ. Evaṃ paguṇajjhānesupi pavatti hoti tattha vicāraṇussāhassa mandabhāvatoti adhippāyo. Pubbe dassitanti ‘‘tīṇi lakkhaṇānīti ahanti vā’’tiādinā pubbe dassitaṃ. ‘‘Avijjamāno aparamatthabhāvato, vijjamāno ca lokasaṅketasiddhiyā sammutisaccabhāvato attho arīyati cittena gammati ñāyatī’’ti ācariyā vadanti. Yato tabbisayā cittuppādā navattabbaṃ ārammaṇaṃ etesanti navattabbārammaṇāti aññapadatthasamāsavasena vuccanti. Ayaṃ pana vādo hevatthikavādo viya hotīti tassa accantaṃ avijjamānataṃ maññanto ito ca aññathā avijjamānapaññattiṃ dassetuṃ ‘‘sammutisacce panā’’tiādimāha. Kathaṃ pana tassa accantamavijjamānatte tabbisayānaṃ dhammānaṃ pavatti navattabbārammaṇabhāvo cāti āha ‘‘avijjamānampī’’tiādi. Parittādiārammaṇāti na vattabbāti vuttāti parittādayo viya tassa visuṃ vavatthitabhāvaṃ nisedheti.
вигкибанам̣ наанаарамман̣зсу жид̇д̇асса бавад̇д̇анам̣. анавадтаанам̣ згасмим̣язва бавад̇д̇ид̇ум̣ аббад̣̇аанам̣. д̣̇уд̇ияаад̣̇имаг̇г̇абурзжааригам̣ паласамаабад̇д̇ибурзжаариган̃жа гаамааважаран̃аан̣ам̣ ниб̣б̣аанаарамман̣ад̇ааяа логуд̇д̇аражид̇д̇асса ааваж̇ж̇анадтаанияад̇ааяа жа батамамаг̇г̇абурзжаариган̃аан̣зна самаананд̇и гад̇ваа вуд̇д̇ам̣ ‘‘г̇од̇рабхувод̣̇аанз г̇од̇рабхууд̇и г̇ахзд̇ваа’’д̇и.
Vikkhipanaṃ nānārammaṇesu cittassa pavattanaṃ. Anavaṭṭhānaṃ ekasmiṃyeva pavattituṃ appadānaṃ. Dutiyādimaggapurecārikaṃ phalasamāpattipurecārikañca kāmāvacarañāṇaṃ nibbānārammaṇatāya lokuttaracittassa āvajjanaṭṭhāniyatāya ca paṭhamamaggapurecārikañāṇena samānanti katvā vuttaṃ ‘‘gotrabhuvodāne gotrabhūti gahetvā’’ti.
саб̣б̣ад̇т̇абаад̣̇аганд̇и нибпаад̣̇зд̇аб̣б̣з, баяож̇анз ваа бхуммам̣ ‘‘жзд̇асо авуубасамз’’д̇иаад̣̇ийсу вияа. д̇зна саб̣б̣зсу вибассанаад̣̇ийсу нибпаад̣̇зд̇аб̣б̣зсууд̇и ад̇т̇о. д̇знзвааха ‘‘саб̣б̣зсуу’’д̇иаад̣̇и. ад̇ийд̇ам̣сан̃аан̣асса гаамааважарад̇д̇аа ид̣̇д̇хивид̇хаад̣̇ийсу д̇асса аг̇г̇ахан̣ам̣ д̣̇адтаб̣б̣ам̣. д̇асса бана ад̇ийд̇асад̇д̇ад̣̇ивасад̇о хздтаа яаава бажжуббаннабадисанд̇хи, д̇аава висаяод̇и вад̣̇анд̇и. ад̇ийд̇асад̇д̇ад̣̇ивасзсуби канд̇хабадиб̣ад̣̇д̇хаанам̣ д̇асса висаяабхааво яуд̇д̇о вияа д̣̇иссад̇и.
Sabbatthapādakanti nipphādetabbe, payojane vā bhummaṃ ‘‘cetaso avūpasame’’tiādīsu viya. Tena sabbesu vipassanādīsu nipphādetabbesūti attho. Tenevāha ‘‘sabbesū’’tiādi. Atītaṃsañāṇassa kāmāvacarattā iddhividhādīsu tassa aggahaṇaṃ daṭṭhabbaṃ. Tassa pana atītasattadivasato heṭṭhā yāva paccuppannapaṭisandhi, tāva visayoti vadanti. Atītasattadivasesupi khandhapaṭibaddhānaṃ tassa visayabhāvo yutto viya dissati.
баад̣̇агаж̇жхаанажид̇д̇ам̣ баригаммзхи г̇ахзд̇ваад̇и баад̣̇агаж̇жхаанам̣ самаабаж̇ж̇ид̇ваа вудтааяа ‘‘ид̣̇ам̣ жид̇д̇ам̣ вияа аяам̣ гааяо сийгхаг̇амано ход̇уу’’д̇и буб̣б̣абхааг̇абаригаммзхи руубагааяасса вияа баад̣̇агаж̇жхаанажид̇д̇ассаби г̇ахзд̇аб̣б̣ад̇ам̣ санд̇хааяа вуд̇д̇ам̣. ид̣̇ам̣ бана ад̇хидтаанам̣ звам̣ бавад̇д̇ад̇ийд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. ад̇хиббзд̇адтаанабаабун̣анад̇т̇ам̣ г̇анд̇угаамад̇ам̣ бурагкад̇ваа баад̣̇агаж̇жхаанам̣ самаабаж̇ж̇ид̇ваа вудтааяа ‘‘ид̣̇ам̣ жид̇д̇ам̣ вияа аяам̣ гааяо сийгхаг̇амано ход̇уу’’д̇и гараж̇агааяаарамман̣ам̣ баригаммам̣ гад̇ваа бхаван̇г̇ам̣ од̇арид̇ваа вудтааяа баад̣̇агаж̇жхаанам̣ самаабаж̇ж̇ид̇ваа буна бхаван̇г̇з од̇ин̣н̣з манод̣̇ваарааваж̇ж̇анам̣ руубагааяам̣ аарамман̣ам̣ гад̇ваа уббаж̇ж̇ад̇и ануломаани жа. д̇ад̇о ад̇хидтаанажид̇д̇амби д̇амзваарамман̣ам̣ гад̇ваа уббаж̇ж̇ад̇и. д̇ассаанубхаавзна яат̇аад̇хиббзд̇адтаанам̣ г̇ад̇оязва ход̇и. звам̣ ад̣̇иссамаанзна гааязна г̇ажчанд̇о банааяам̣ гим̣ д̇асса ад̇хидтаанажид̇д̇асса уббаад̣̇агкан̣з г̇ажчад̇и, уд̣̇ааху тид̇игкан̣з бхан̇г̇агкан̣з ваад̇и? д̇ийсу кан̣зсу г̇ажчад̇ийд̇и ижчанд̇и. жид̇д̇зд̇и баад̣̇агаж̇жхаанажид̇д̇з. самод̣̇ахад̇ийд̇и жид̇д̇аануг̇ад̇игам̣ жид̇д̇ам̣ вияа сийгхаг̇аманам̣ гарод̇ийд̇и ад̇т̇о. яат̇аа хи жид̇д̇ам̣ ижчид̇агкан̣з ад̇ид̣̇уурзби висаяам̣ аараб̣бха бавад̇д̇ад̇и, звам̣ руубагааяассаби лахубаривад̇д̇ибхааваабаад̣̇анам̣ жид̇д̇авасзна гааяабарин̣ааманам̣. на жзд̇т̇а руубад̇хаммаанам̣ д̣̇анд̇хабаривад̇д̇ибхаавад̇о згажид̇д̇агкан̣зна д̣̇зсанд̇аруббад̇д̇и на яуж̇ж̇ад̇ийд̇и вад̇д̇аб̣б̣аа ад̇хидтаанажид̇д̇зна руубагааяасса лахубаривад̇д̇ибхаавасса аабаад̣̇ид̇ад̇д̇аа. д̇знзвааха ‘‘жид̇д̇авасзна гааяам̣ ад̇хидтахид̇ваа сукасан̃н̃ан̃жа лахусан̃н̃ан̃жа оггамид̇ваа ад̣̇иссамаанзна гааязна б̣рахмалогам̣ г̇ажчад̇ий’’д̇и (висуд̣̇д̇хи. 2.397). ажинд̇зяяо хи ид̣̇д̇химанд̇аанам̣ ид̣̇д̇хивисаяод̇и.
Pādakajjhānacittaṃ parikammehi gahetvāti pādakajjhānaṃ samāpajjitvā vuṭṭhāya ‘‘idaṃ cittaṃ viya ayaṃ kāyo sīghagamano hotū’’ti pubbabhāgaparikammehi rūpakāyassa viya pādakajjhānacittassapi gahetabbataṃ sandhāya vuttaṃ. Idaṃ pana adhiṭṭhānaṃ evaṃ pavattatīti veditabbaṃ. Adhippetaṭṭhānapāpuṇanatthaṃ gantukāmataṃ purakkhatvā pādakajjhānaṃ samāpajjitvā vuṭṭhāya ‘‘idaṃ cittaṃ viya ayaṃ kāyo sīghagamano hotū’’ti karajakāyārammaṇaṃ parikammaṃ katvā bhavaṅgaṃ otaritvā vuṭṭhāya pādakajjhānaṃ samāpajjitvā puna bhavaṅge otiṇṇe manodvārāvajjanaṃ rūpakāyaṃ ārammaṇaṃ katvā uppajjati anulomāni ca. Tato adhiṭṭhānacittampi tamevārammaṇaṃ katvā uppajjati. Tassānubhāvena yathādhippetaṭṭhānaṃ gatoyeva hoti. Evaṃ adissamānena kāyena gacchanto panāyaṃ kiṃ tassa adhiṭṭhānacittassa uppādakkhaṇe gacchati, udāhu ṭhitikkhaṇe bhaṅgakkhaṇe vāti? Tīsu khaṇesu gacchatīti icchanti. Citteti pādakajjhānacitte. Samodahatīti cittānugatikaṃ cittaṃ viya sīghagamanaṃ karotīti attho. Yathā hi cittaṃ icchitakkhaṇe atidūrepi visayaṃ ārabbha pavattati, evaṃ rūpakāyassapi lahuparivattibhāvāpādanaṃ cittavasena kāyapariṇāmanaṃ. Na cettha rūpadhammānaṃ dandhaparivattibhāvato ekacittakkhaṇena desantaruppatti na yujjatīti vattabbā adhiṭṭhānacittena rūpakāyassa lahuparivattibhāvassa āpāditattā. Tenevāha ‘‘cittavasena kāyaṃ adhiṭṭhahitvā sukhasaññañca lahusaññañca okkamitvā adissamānena kāyena brahmalokaṃ gacchatī’’ti (visuddhi. 2.397). Acinteyyo hi iddhimantānaṃ iddhivisayoti.
жид̇д̇асанд̇аанам̣ руубагааяз самод̣̇ахид̇анд̇и яад̇д̇агзхи жид̇д̇зхи д̣̇иссамаанзна гааязна яат̇аад̇хиббзд̇адтаанаббад̇д̇и, д̇ад̇д̇агаанам̣ жид̇д̇аанам̣ баб̣анд̇хасса д̣̇анд̇хаг̇аманагаран̣ад̇о имасса ад̇хидтаанасса гараж̇агааяз ааробид̇ам̣ д̇ад̣̇ануг̇ун̣анд̇и ад̇т̇о. ид̣̇амби ад̇хидтаанабаад̣̇агаж̇жхаанам̣ самаабаж̇ж̇ид̇ваа вудтааяа ‘‘аяам̣ гааяо вияа ид̣̇ам̣ жид̇д̇ам̣ д̣̇анд̇хаг̇аманам̣ ход̇уу’’д̇и самаабаж̇ж̇ид̇ваа вудтид̇аж̇жхаанажид̇д̇аарамман̣ам̣ баригаммам̣ гад̇ваа бхаван̇г̇ам̣ од̇арид̇ваа бхаван̇г̇ад̇о вудтааяа баад̣̇агаж̇жхаанам̣ самаабаж̇ж̇ид̇ваа буна бхаван̇г̇з од̇ин̣н̣з манод̣̇ваарааваж̇ж̇анам̣ баад̣̇агаж̇жхаанам̣ аарамман̣ам̣ гад̇ваа уббаж̇ж̇ад̇и ануломаани жа. д̇ад̇о ад̇хидтаанажид̇д̇амби д̇амзваарамман̣ам̣ гад̇ваа уббаж̇ж̇ад̇и. д̇ассаанубхаавзна анд̇араа бан̃жавин̃н̃аан̣аад̣̇ийсу уббаннзсуби абад̇анд̇о ижчид̇адтаанам̣ г̇ажчад̇и. звам̣ г̇ажчанд̇о жа сажз ижчад̇и, бат̇авийгасин̣авасзна аагаасз маг̇г̇ам̣ нимминид̇ваа бад̣̇асаа г̇ажчад̇и. сажз ижчад̇и, вааяогасин̣авасзна вааяум̣ ад̇хидтахид̇ваа д̇уулабижу вияа вааяунаа г̇ажчад̇и. абижа г̇анд̇угаамад̇аава зд̇т̇а бамаан̣ам̣. сад̇и хи г̇анд̇угаамад̇ааяа звам̣ гад̇аад̇хидтаано ад̇хидтаанавзг̇агкид̇д̇овзсо иссаасабагкид̇д̇о саро вияа д̣̇иссамаано г̇ажчад̇ийд̇и. д̇ад̇т̇а аагаасз маг̇г̇ам̣ нимминид̇ваа г̇ажчанд̇о винааби абхин̃н̃аан̃аан̣зна багад̇ибат̇авияам̣ вияа г̇ажчад̇и. д̇знзва ‘‘бад̣̇асаа г̇ажчад̇ий’’д̇и вуд̇д̇ам̣. вааяум̣ ад̇хидтахид̇ваа г̇ажчанд̇о абхин̃н̃аан̃аан̣асамудтид̇авааяод̇хаад̇убарамбарааяа г̇ажчад̇и. убхаяад̇т̇ааби анд̇араа ванарааман̣ийяагаад̣̇ийни бзгкамаано аабаат̇аг̇ад̇з сад̣̇д̣̇з жа сун̣амаано г̇ажчад̇ийд̇и вад̣̇анд̇и. гзжи бана ‘‘ад̣̇иссамаанзна гааязна згажид̇д̇агкан̣знзва ижчид̇адтаанаг̇аманз д̣̇иссамаанзна гааязна бад̣̇асаа вааяунаа жа г̇аманз абхин̃н̃аажид̇д̇асамудтид̇агааяавин̃н̃ад̇д̇ивибпаарзна г̇амана’’нд̇и вад̣̇анд̇и. абарз ‘‘абхин̃н̃аажид̇д̇асса вин̃н̃ад̇д̇иниб̣б̣ад̇д̇анагижжам̣ над̇т̇ий’’д̇и вад̣̇анд̇и.
Cittasantānaṃrūpakāye samodahitanti yattakehi cittehi dissamānena kāyena yathādhippetaṭṭhānappatti, tattakānaṃ cittānaṃ pabandhassa dandhagamanakaraṇato imassa adhiṭṭhānassa karajakāye āropitaṃ tadanuguṇanti attho. Idampi adhiṭṭhānapādakajjhānaṃ samāpajjitvā vuṭṭhāya ‘‘ayaṃ kāyo viya idaṃ cittaṃ dandhagamanaṃ hotū’’ti samāpajjitvā vuṭṭhitajjhānacittārammaṇaṃ parikammaṃ katvā bhavaṅgaṃ otaritvā bhavaṅgato vuṭṭhāya pādakajjhānaṃ samāpajjitvā puna bhavaṅge otiṇṇe manodvārāvajjanaṃ pādakajjhānaṃ ārammaṇaṃ katvā uppajjati anulomāni ca. Tato adhiṭṭhānacittampi tamevārammaṇaṃ katvā uppajjati. Tassānubhāvena antarā pañcaviññāṇādīsu uppannesupi apatanto icchitaṭṭhānaṃ gacchati. Evaṃ gacchanto ca sace icchati, pathavīkasiṇavasena ākāse maggaṃ nimminitvā padasā gacchati. Sace icchati, vāyokasiṇavasena vāyuṃ adhiṭṭhahitvā tūlapicu viya vāyunā gacchati. Apica gantukāmatāva ettha pamāṇaṃ. Sati hi gantukāmatāya evaṃ katādhiṭṭhāno adhiṭṭhānavegakkhittoveso issāsapakkhitto saro viya dissamāno gacchatīti. Tattha ākāse maggaṃ nimminitvā gacchanto vināpi abhiññāñāṇena pakatipathaviyaṃ viya gacchati. Teneva ‘‘padasā gacchatī’’ti vuttaṃ. Vāyuṃ adhiṭṭhahitvā gacchanto abhiññāñāṇasamuṭṭhitavāyodhātuparamparāya gacchati. Ubhayatthāpi antarā vanarāmaṇīyakādīni pekkhamāno āpāthagate sadde ca suṇamāno gacchatīti vadanti. Keci pana ‘‘adissamānena kāyena ekacittakkhaṇeneva icchitaṭṭhānagamane dissamānena kāyena padasā vāyunā ca gamane abhiññācittasamuṭṭhitakāyaviññattivipphārena gamana’’nti vadanti. Apare ‘‘abhiññācittassa viññattinibbattanakiccaṃ natthī’’ti vadanti.
ад̇хидтаанад̣̇ваяанд̇и жид̇д̇агааяавасзна гааяажид̇д̇абарин̣ааманабхууд̇ам̣ руубагааяабаад̣̇агаж̇жхаанажид̇д̇аарамман̣ам̣ убхаяам̣ ад̇хидтаанам̣. д̇ам̣самбаяуд̇д̇ааяаад̇и яат̇аавуд̇д̇аад̇хидтаанад̣̇ваяасамбаяуд̇д̇ааяа. сукасан̃н̃аалахусан̃н̃аабхаавад̇од̇и сукасан̃н̃аалахусан̃н̃аасаб̣бхаавад̇о, д̇аб̣бхаавам̣ аабаж̇ж̇анад̇од̇и ад̇т̇о. сукасан̃н̃аад̇и жзд̇т̇а убзгкаасамбаяуд̇д̇аа сан̃н̃аа. убзгкаа хи ‘‘санд̇ам̣ сука’’нд̇и вуд̇д̇аа. сааязва жа сан̃н̃аа нийваран̣зхи жзва вид̇аггаад̣̇ийхи бажжанийгзхи жа вимуд̇д̇ад̇д̇аа ‘‘лахусан̃н̃аа’’д̇иби взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. д̇аахи самогганд̇аахи руубагааяоби д̇уулабижу вияа саллахуго ход̇и. со звам̣ ваад̇агкид̇д̇ад̇уулабижунаа вияа саллахугзна згажид̇д̇агкан̣зна ад̣̇иссамаанзна жа гааязна яат̇ааружи г̇ажчад̇ийд̇и.
Adhiṭṭhānadvayanti cittakāyavasena kāyacittapariṇāmanabhūtaṃ rūpakāyapādakajjhānacittārammaṇaṃ ubhayaṃ adhiṭṭhānaṃ. Taṃsampayuttāyāti yathāvuttaadhiṭṭhānadvayasampayuttāya. Sukhasaññālahusaññābhāvatoti sukhasaññālahusaññāsabbhāvato, tabbhāvaṃ āpajjanatoti attho. Sukhasaññāti cettha upekkhāsampayuttā saññā. Upekkhā hi ‘‘santaṃ sukha’’nti vuttā. Sāyeva ca saññā nīvaraṇehi ceva vitakkādīhi paccanīkehi ca vimuttattā ‘‘lahusaññā’’tipi veditabbā. Tāhi samokkantāhi rūpakāyopi tūlapicu viya sallahuko hoti. So evaṃ vātakkhittatūlapicunā viya sallahukena ekacittakkhaṇena adissamānena ca kāyena yathāruci gacchatīti.
‘‘муд̇д̇о вад̇амхи д̇ааяа анад̇т̇асам̣хид̇ааяа д̣̇уггарагааригааяа, саад̇ху вад̇амхи саммаасамб̣од̇хим̣ самб̣уж̇жха’’нд̇и (сам̣. ни. 1.137) бавад̇д̇ам̣ бхаг̇авад̇о жзд̇обаривид̇аггаман̃н̃ааяа мааро ‘‘амуд̇д̇абхаавамасса гариссаамий’’д̇и,
‘‘Mutto vatamhi tāya anatthasaṃhitāya dukkarakārikāya, sādhu vatamhi sammāsambodhiṃ sambujjha’’nti (saṃ. ni. 1.137) pavattaṃ bhagavato cetoparivitakkamaññāya māro ‘‘amuttabhāvamassa karissāmī’’ti,
‘‘д̇абогаммаа абаггамма, яам̣ на суж̇жханд̇и маан̣аваа;
‘‘Tapokammā apakkamma, yaṃ na sujjhanti māṇavā;
асуд̣̇д̇хо ман̃н̃аси суд̣̇д̇хо, суд̣̇д̇химаг̇г̇аа абарад̣̇д̇хо’’д̇и. (сам̣. ни. 1.137) –
Asuddho maññasi suddho, suddhimaggā aparaddho’’ti. (saṃ. ni. 1.137) –
аахаад̇и звамаад̣̇им̣ санд̇хааяа ‘‘маараад̣̇ийнамби бхаг̇авад̇о жид̇д̇аж̇аананам̣ вуд̇д̇а’’нд̇и вуд̇д̇ам̣. ниб̣б̣аанабажжавзгкан̣ан̃жа буб̣б̣зниваасаануссад̇ин̃аан̣зна ниб̣б̣аанаа…бз… н̃аад̇зсу бавад̇д̇ад̇ийд̇и самб̣анд̇хо. ниб̣б̣аанаа…бз… н̃аад̇зсууд̇и ид̣̇ам̣ абхин̃н̃аан̃аан̣асса барад̇о бавад̇д̇амаанам̣ бажжавзгкан̣ам̣ абхин̃н̃аан̃аан̣асса висаяз вияа абхин̃н̃аан̃аан̣ависаяависаязби гад̣̇аажи бавад̇д̇ид̇ум̣ арахад̇ийд̇и гад̇ваа вуд̇д̇ам̣. аббамаан̣аарамман̣ад̇анд̇и аббамаан̣аканд̇хаарамман̣ад̇анд̇и ад̇т̇о. д̇асмаад̇и яасмаа буб̣б̣зниваасаануссад̇ин̃аан̣асса ниб̣б̣аанаарамман̣абхаавад̣̇ийбаго гожи баато над̇т̇и, д̇асмаа. бажжавзгкан̣агижжз вужжамаанзд̇и рул̣хим̣ аг̇г̇ахзд̇ваа маг̇г̇аад̣̇ийнам̣ ад̇ийд̇аанам̣ бад̇и бад̇и авзгканам̣ ануссаран̣ам̣ бажжавзгкан̣анд̇и буб̣б̣зниваасаануссад̇ин̃аан̣асса гижжам̣язва бажжавзгкан̣анд̇и вужжамаанзд̇и ад̇т̇о. анун̃н̃аад̇аад̇и д̣̇иссад̇ийд̇и ‘‘маг̇г̇апаланиб̣б̣аанабажжавзгкан̣ад̇о’’д̇и ид̣̇амзва санд̇хааяа вуд̇д̇ам̣. аяан̃хзд̇т̇а ад̇т̇о – буб̣б̣зниваасаануссад̇ин̃аан̣зна ниб̣б̣аанаарамман̣з канд̇хз д̣̇исваа ‘‘имз д̇хаммаа гим̣ ну ко аараб̣бха бавад̇д̇аа’’д̇и ааваж̇ж̇знд̇асса буб̣б̣зниваасаануссад̇ин̃аан̣ам̣ ниб̣б̣аанаарамман̣з бавад̇д̇ад̇ийд̇и. анааг̇ад̇ам̣сан̃аан̣зби зсзва наяо.
Āhāti evamādiṃ sandhāya ‘‘mārādīnampi bhagavato cittajānanaṃ vutta’’nti vuttaṃ. Nibbānapaccavekkhaṇañca pubbenivāsānussatiñāṇena nibbānā…pe… ñātesu pavattatīti sambandho. Nibbānā…pe… ñātesūti idaṃ abhiññāñāṇassa parato pavattamānaṃ paccavekkhaṇaṃ abhiññāñāṇassa visaye viya abhiññāñāṇavisayavisayepi kadāci pavattituṃ arahatīti katvā vuttaṃ. Appamāṇārammaṇatanti appamāṇakhandhārammaṇatanti attho. Tasmāti yasmā pubbenivāsānussatiñāṇassa nibbānārammaṇabhāvadīpako koci pāṭho natthi, tasmā. Paccavekkhaṇakicce vuccamāneti ruḷhiṃ aggahetvā maggādīnaṃ atītānaṃ pati pati avekkhanaṃ anussaraṇaṃ paccavekkhaṇanti pubbenivāsānussatiñāṇassa kiccaṃyeva paccavekkhaṇanti vuccamāneti attho. Anuññātāti dissatīti ‘‘maggaphalanibbānapaccavekkhaṇato’’ti idameva sandhāya vuttaṃ. Ayañhettha attho – pubbenivāsānussatiñāṇena nibbānārammaṇe khandhe disvā ‘‘ime dhammā kiṃ nu kho ārabbha pavattā’’ti āvajjentassa pubbenivāsānussatiñāṇaṃ nibbānārammaṇe pavattatīti. Anāgataṃsañāṇepi eseva nayo.
яад̣̇и звам̣ гасмаа барид̇д̇ад̇д̇игз ‘‘аббамаан̣о д̇хаммо махаг̇г̇ад̇асса д̇хаммасса аарамман̣абажжаязна бажжаяо’’д̇и (бадтаа. 2.12.58) зд̇т̇а ‘‘аббамаан̣аа канд̇хаа жзд̇обарияан̃аан̣асса буб̣б̣зниваасаанааг̇ад̇ам̣сан̃аан̣асса аарамман̣абажжаязна бажжаяо’’д̇и аж̇жхад̇д̇ад̇д̇игз жа ‘‘б̣ахид̣̇д̇хаад̇хаммо б̣ахид̣̇д̇хаад̇хаммасса, б̣ахид̣̇д̇хаад̇хаммо аж̇жхад̇д̇асса д̇хаммасса аарамман̣абажжаязна бажжаяо’’д̇и зд̇зсам̣ вибхан̇г̇зсу ‘‘б̣ахид̣̇д̇хаа канд̇хаа ид̣̇д̇хивид̇хан̃аан̣асса жзд̇обарияабуб̣б̣зниваасаяат̇аагаммуубаг̇аанааг̇ад̇ам̣саааваж̇ж̇анааяа аарамман̣абажжаязна бажжаяо’’д̇и (бадтаа. 2.20.29) зд̇д̇агамзва вуд̇д̇ам̣, на вуд̇д̇ам̣ ниб̣б̣аананд̇и. жзд̇обарияаид̣̇д̇хивид̇хаад̣̇ин̃аан̣зхи саха вуд̇д̇ад̇д̇аад̇и жз, звамби висум̣ вибхаж̇ид̇аб̣б̣ам̣ сияаа. на хи висум̣ вибхаж̇анаарахам̣ саха вибхаж̇ад̇ийд̇и? на, аважанасса ан̃н̃агааран̣ад̇д̇аа. яаани хи бут̇уж̇ж̇анаанам̣ буб̣б̣зниваасаанааг̇ад̇ам̣сан̃аан̣аани, д̇зсам̣ ависаяо зва ниб̣б̣аанам̣. арияаанам̣ бана маг̇г̇апалабажжавзгкан̣зхи сажчигад̇аниб̣б̣аанаанам̣ имзхи н̃аан̣зхи бажжагкагаран̣з баяож̇анам̣ над̇т̇ийд̇и саад̇хааран̣зна ид̣̇д̇хивид̇хан̃аан̣аад̣̇ийнам̣ г̇ахид̇ад̇д̇аа ниб̣б̣аанам̣ на вуд̇д̇анд̇и д̣̇адтаб̣б̣ам̣ . ниб̣б̣ад̇д̇агканд̇хаж̇аананамааха, на ниб̣б̣ад̇д̇агагканд̇хаж̇аананам̣. яат̇аагаммуубаг̇ан̃аан̣агижжан̃хи д̇анд̇и. ад̇т̇о самбхавад̇ийд̇и ид̣̇ам̣ анааг̇ад̇ам̣сан̃аан̣ассаби аниб̣б̣аанаарамман̣ад̇ам̣ санд̇хааяа вуд̇д̇ам̣.
Yadi evaṃ kasmā parittattike ‘‘appamāṇo dhammo mahaggatassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo’’ti (paṭṭhā. 2.12.58) ettha ‘‘appamāṇā khandhā cetopariyañāṇassa pubbenivāsaanāgataṃsañāṇassa ārammaṇapaccayena paccayo’’ti ajjhattattike ca ‘‘bahiddhādhammo bahiddhādhammassa, bahiddhādhammo ajjhattassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo’’ti etesaṃ vibhaṅgesu ‘‘bahiddhā khandhā iddhividhañāṇassa cetopariyapubbenivāsayathākammūpagaanāgataṃsaāvajjanāya ārammaṇapaccayena paccayo’’ti (paṭṭhā. 2.20.29) ettakameva vuttaṃ, na vuttaṃ nibbānanti. Cetopariyaiddhividhādiñāṇehi saha vuttattāti ce, evampi visuṃ vibhajitabbaṃ siyā. Na hi visuṃ vibhajanārahaṃ saha vibhajatīti? Na, avacanassa aññakāraṇattā. Yāni hi puthujjanānaṃ pubbenivāsaanāgataṃsañāṇāni, tesaṃ avisayo eva nibbānaṃ. Ariyānaṃ pana maggaphalapaccavekkhaṇehi sacchikatanibbānānaṃ imehi ñāṇehi paccakkhakaraṇe payojanaṃ natthīti sādhāraṇena iddhividhañāṇādīnaṃ gahitattā nibbānaṃ na vuttanti daṭṭhabbaṃ . Nibbattakkhandhajānanamāha, na nibbattakakkhandhajānanaṃ. Yathākammūpagañāṇakiccañhi tanti. Attho sambhavatīti idaṃ anāgataṃsañāṇassapi anibbānārammaṇataṃ sandhāya vuttaṃ.
1429. маг̇г̇аарамман̣ад̇д̇игз яасмаа жид̇д̇уббаад̣̇аган̣д̣з б̣од̇хид̇зсу жид̇д̇уббаад̣̇зсу зганд̇ад̇о маг̇г̇аарамман̣ааязва гзжи над̇т̇и, маг̇г̇аарамман̣ааязва бана гад̣̇аажи маг̇г̇аад̇хибад̇ино хонд̇и, д̇асмаа ‘‘гад̇амз д̇хаммаа маг̇г̇аарамман̣аа’’д̇и згамзва бужчам̣ гад̇ваа д̇аяоби годтаасаа лаб̣бхамаанавасзна вибхад̇д̇аа. иминаа наязна барад̇оби зваруубзсу таанзсу ад̇т̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о. ‘‘жид̇д̇уббаад̣̇аа’’д̇и, ‘‘маг̇г̇аарамман̣аа’’д̇и жа вуд̇д̇ад̇хаммаанам̣язва маг̇г̇ахзд̇угад̇д̇аабхаавам̣ саад̇хзд̇ум̣ ‘‘асахаж̇аад̇ад̇д̇аа’’д̇и ид̣̇ам̣ хзд̇уважананд̇и ‘‘асамбаяуд̇д̇ад̇д̇аад̇и ад̇т̇о’’д̇и вуд̇д̇ам̣. д̇знзвааха ‘‘на хи аруубад̇хаммаана’’нд̇иаад̣̇и. ‘‘ан̃н̃ад̇хаммаарамман̣агаалз зваа’’д̇и авад̇хааран̣асса аг̇г̇ахид̇ад̇д̇аа г̇арум̣ агад̇ваа маг̇г̇аарамман̣агаалзби маг̇г̇аад̇хибад̇ибхаавзна на вад̇д̇аб̣б̣аад̇и аяамби ад̇т̇о адтагат̇ааяам̣ бариг̇г̇ахид̇оязваад̇и д̣̇адтаб̣б̣ам̣. ‘‘г̇арум̣ гад̇ваа бажжавзгкан̣агаалз’’д̇и хи вуд̇д̇ад̇д̇аа г̇арум̣ агад̇ваа бажжавзгкан̣агаалзби ад̇т̇и зва. д̇ад̣̇аа жа маг̇г̇аад̇хибад̇ибхаавзна на вад̇д̇аб̣б̣аа д̇з д̇хаммаад̇и бхияяоби сид̣̇д̇ховааяамад̇т̇о.
1429. Maggārammaṇattike yasmā cittuppādakaṇḍe bodhitesu cittuppādesu ekantato maggārammaṇāyeva keci natthi, maggārammaṇāyeva pana kadāci maggādhipatino honti, tasmā ‘‘katame dhammā maggārammaṇā’’ti ekameva pucchaṃ katvā tayopi koṭṭhāsā labbhamānavasena vibhattā. Iminā nayena paratopi evarūpesu ṭhānesu attho veditabbo. ‘‘Cittuppādā’’ti, ‘‘maggārammaṇā’’ti ca vuttadhammānaṃyeva maggahetukattābhāvaṃ sādhetuṃ ‘‘asahajātattā’’ti idaṃ hetuvacananti ‘‘asampayuttattāti attho’’ti vuttaṃ. Tenevāha ‘‘na hi arūpadhammāna’’ntiādi. ‘‘Aññadhammārammaṇakāle evā’’ti avadhāraṇassa aggahitattā garuṃ akatvā maggārammaṇakālepi maggādhipatibhāvena na vattabbāti ayampi attho aṭṭhakathāyaṃ pariggahitoyevāti daṭṭhabbaṃ. ‘‘Garuṃ katvā paccavekkhaṇakāle’’ti hi vuttattā garuṃ akatvā paccavekkhaṇakālepi atthi eva. Tadā ca maggādhipatibhāvena na vattabbā te dhammāti bhiyyopi siddhovāyamattho.
1434. ад̇ийд̇аарамман̣ааваад̇и уд̣̇д̇хадам̣, ‘‘ад̇ийд̇аарамман̣аа’’д̇и бана адтагат̇аабаато б̣ахуусу бод̇т̇агзсу д̣̇иссад̇и. д̇асмаад̇и яасмаа бадижжасамуббаад̣̇авибхан̇г̇аван̣н̣анааяам̣ (вибха. а. 227) ‘‘маран̣асамаяз н̃аад̇агаа ‘аяам̣, д̇аад̇а, д̇авад̇т̇ааяа б̣уд̣̇д̇хабууж̇аа гарийяад̇и, жид̇д̇ам̣ басаад̣̇зхий’д̇и вад̇ваа’’д̇иаад̣̇инаа бан̃жад̣̇ваарз руубаад̣̇иаарамман̣уубасам̣харан̣ам̣ д̇ад̇т̇а д̇ад̣̇аарамман̣абарияосаанаанам̣ жуд̣̇д̣̇асаннам̣ жид̇д̇аанам̣ бавад̇д̇ин̃жа вад̇ваа д̇асмим̣язва згажид̇д̇агкан̣адтид̇игз аарамман̣з бадисанд̇хижид̇д̇ам̣ уббаж̇ж̇ад̇ийд̇и бажжуббаннаарамман̣абхаавам̣ бадисанд̇хияаа вагкад̇и, д̇асмаад̇и ад̇т̇о. д̣̇вз бхаван̇г̇аани ааваж̇ж̇анам̣ маран̣ассаасаннабхаавзна манд̣̇ийбхууд̇авзг̇ад̇д̇аа бан̃жа ж̇аванаани д̣̇вз д̇ад̣̇аарамман̣аани жуд̇ижид̇д̇анд̇и згаад̣̇аса жид̇д̇агкан̣аа ад̇ийд̇аад̇и ааха ‘‘бан̃жажид̇д̇агкан̣аавасидтааяугз’’д̇и. ид̇арад̇т̇аад̇и ан̃н̃ад̇ад̣̇аарамман̣ааяа жуд̇ияаа. ид̣̇аани д̇амзва ‘‘ид̇арад̇т̇аа’’д̇и сан̇кзбад̇о вуд̇д̇амад̇т̇ам̣ вид̇т̇аарад̇о д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘яад̣̇аа хий’’д̇иаад̣̇имааха. жуд̇ияаа д̇ад̣̇аарамман̣арахид̇ад̇д̇аа бадисанд̇хияаа жа бажжуббаннаарамман̣ад̇д̇аа ‘‘руубаа…бз… ж̇ж̇анд̇ассаа’’д̇и уд̣̇аахадам̣. ча бхаван̇г̇аани бажжуббаннаарамман̣аани хонд̇и, нава жид̇д̇агкан̣аа ад̇ийд̇аад̇и сад̇д̇ажид̇д̇агкан̣аавасидтааяугз г̇ад̇инимид̇д̇з бадисанд̇хияаа бавад̇д̇ад̇д̇аад̇и д̣̇адтаб̣б̣ам̣.
1434. Atītārammaṇāvāti uddhaṭaṃ, ‘‘atītārammaṇā’’ti pana aṭṭhakathāpāṭho bahūsu potthakesu dissati. Tasmāti yasmā paṭiccasamuppādavibhaṅgavaṇṇanāyaṃ (vibha. a. 227) ‘‘maraṇasamaye ñātakā ‘ayaṃ, tāta, tavatthāya buddhapūjā karīyati, cittaṃ pasādehī’ti vatvā’’tiādinā pañcadvāre rūpādiārammaṇūpasaṃharaṇaṃ tattha tadārammaṇapariyosānānaṃ cuddasannaṃ cittānaṃ pavattiñca vatvā tasmiṃyeva ekacittakkhaṇaṭṭhitike ārammaṇe paṭisandhicittaṃ uppajjatīti paccuppannārammaṇabhāvaṃ paṭisandhiyā vakkhati, tasmāti attho. Dve bhavaṅgāni āvajjanaṃ maraṇassāsannabhāvena mandībhūtavegattā pañca javanāni dve tadārammaṇāni cuticittanti ekādasa cittakkhaṇā atītāti āha ‘‘pañcacittakkhaṇāvasiṭṭhāyuke’’ti. Itaratthāti aññatadārammaṇāya cutiyā. Idāni tameva ‘‘itaratthā’’ti saṅkhepato vuttamatthaṃ vitthārato dassetuṃ ‘‘yadā hī’’tiādimāha. Cutiyā tadārammaṇarahitattā paṭisandhiyā ca paccuppannārammaṇattā ‘‘rūpā…pe… jjantassā’’ti udāhaṭaṃ. Cha bhavaṅgāni paccuppannārammaṇāni honti, nava cittakkhaṇā atītāti sattacittakkhaṇāvasiṭṭhāyuke gatinimitte paṭisandhiyā pavattattāti daṭṭhabbaṃ.
виж̇ж̇амаанамзва гааяам̣ аарамман̣ам̣ гарод̇ийд̇и зд̇зна сукалахусан̃н̃оггаманзна бажжуббаннассзва бхууд̇убаад̣̇ааяаруубасан̇гхаад̇асса лахубаривад̇д̇ибхааваабаад̣̇анам̣, на бхаавинод̇и д̣̇ассзд̇и.
Vijjamānamevakāyaṃ ārammaṇaṃ karotīti etena sukhalahusaññokkamanena paccuppannasseva bhūtupādāyarūpasaṅghātassa lahuparivattibhāvāpādanaṃ, na bhāvinoti dasseti.
зд̇т̇анд̇арзд̇и абаагадагаалад̇о бадтааяа яаава баагадагаало, зд̇асмим̣ анд̇арз. яасмаа бана гассажи гин̃жи сийгхам̣ баагадам̣ ход̇и, гассажи д̣̇анд̇хам̣, д̇асмаа ‘‘згад̣̇взсанд̇ад̇иваараа’’д̇и анияамзд̇ваа вуд̇д̇ам̣. ‘‘важанасилидтад̇аавасзна вуд̇д̇а’’нд̇и згз, гзжи бана ‘‘зд̇т̇анд̇арз бавад̇д̇аа руубад̇хаммаа аруубад̇хаммаа жа бажжуббаннаад̇и г̇ахид̇з зго санд̇ад̇ивааро ход̇и, д̇ам̣ бана д̣̇вид̇хаа вибхаж̇ид̇ваа абаагадагаалам̣ аад̣̇им̣ гад̇ваа язбхуяязна баагадагаалад̇о орабхааво зго годтаасо язбхуяязна баагадагаалам̣ аад̣̇им̣ гад̇ваа яаава субаагадагаало згод̇и зд̇з д̣̇вз санд̇ад̇иваараа. иминаа наязна сзсасанд̇ад̇иваарабхзд̣̇ааби взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. д̇ад̇т̇а гаалавасзна саб̣б̣зсам̣ самаанабхаавам̣ аг̇г̇ахзд̇ваа д̇хаммаанам̣ сад̣̇исаббавад̇д̇ивасзна санд̇ад̇ибарижчзд̣̇о д̣̇ийбид̇аб̣б̣о’’д̇и вад̣̇анд̇и. гин̃жи гин̃жи гаалам̣ сад̣̇исам̣ бавад̇д̇амаанааби хи уд̇ужид̇д̇аад̣̇исамудтаанаа руубад̇хаммаа санд̇ад̇иваараад̇и вужжанд̇и. яад̣̇ааха ‘‘ад̇ибарид̇д̇аа’’д̇иаад̣̇инаа, аруубасанд̇ад̇иби жзд̇т̇а яат̇аавуд̇д̇аруубасанд̇ад̇ибарижчиннаа сан̇г̇ахид̇ааязваад̇и д̣̇адтаб̣б̣ам̣. бажжуббаннзсу д̇хаммзсу сам̣хийрад̇ийд̇и д̇ан̣хаад̣̇идтийхи аагад̣дханийяадтаанабхаавзна вуд̇д̇ам̣. ‘‘яо жаавусо, мано яз жа д̇хаммаа’’д̇и висаяивисаяабхууд̇аа згабхавабхууд̇аа жа згасанд̇ад̇ибарияаабаннаа д̇хаммаа вибхааг̇ам̣ агад̇ваа г̇аяхамаанаа ад̣̇д̇хаабажжуббаннам̣ ход̇и, сад̇и бана вибхааг̇агаран̣з кан̣асанд̇ад̇ибажжуббаннад̇аа лаб̣бхад̇ийд̇и ааха ‘‘ад̣̇д̇хаабажжуббаннам̣ хонд̇ам̣ зд̇ам̣ убхаяам̣ ход̇ий’’д̇и.
Etthantareti apākaṭakālato paṭṭhāya yāva pākaṭakālo, etasmiṃ antare. Yasmā pana kassaci kiñci sīghaṃ pākaṭaṃ hoti, kassaci dandhaṃ, tasmā ‘‘ekadvesantativārā’’ti aniyametvā vuttaṃ. ‘‘Vacanasiliṭṭhatāvasena vutta’’nti eke, keci pana ‘‘etthantare pavattā rūpadhammā arūpadhammā ca paccuppannāti gahite eko santativāro hoti, taṃ pana dvidhā vibhajitvā apākaṭakālaṃ ādiṃ katvā yebhuyyena pākaṭakālato orabhāvo eko koṭṭhāso yebhuyyena pākaṭakālaṃ ādiṃ katvā yāva supākaṭakālo ekoti ete dve santativārā. Iminā nayena sesasantativārabhedāpi veditabbā. Tattha kālavasena sabbesaṃ samānabhāvaṃ aggahetvā dhammānaṃ sadisappavattivasena santatiparicchedo dīpitabbo’’ti vadanti. Kiñci kiñci kālaṃ sadisaṃ pavattamānāpi hi utucittādisamuṭṭhānā rūpadhammā santativārāti vuccanti. Yadāha ‘‘atiparittā’’tiādinā, arūpasantatipi cettha yathāvuttarūpasantatiparicchinnā saṅgahitāyevāti daṭṭhabbaṃ. Paccuppannesu dhammesu saṃhīratīti taṇhādiṭṭhīhi ākaḍḍhanīyaṭṭhānabhāvena vuttaṃ. ‘‘Yo cāvuso, mano ye ca dhammā’’ti visayivisayabhūtā ekabhavabhūtā ca ekasantatipariyāpannā dhammā vibhāgaṃ akatvā gayhamānā addhāpaccuppannaṃ hoti, sati pana vibhāgakaraṇe khaṇasantatipaccuppannatā labbhatīti āha ‘‘addhāpaccuppannaṃ hontaṃ etaṃ ubhayaṃ hotī’’ti.
д̇ассаад̇и махааж̇анасса. ад̇ийд̇аад̣̇ивибхааг̇ам̣ агад̇ваад̇и ааваж̇ж̇анаад̣̇ийнам̣ самаанаагаараббавад̇д̇ияаа убааяам̣ д̣̇ассзд̇и. сид̣̇д̇хам̣ ход̇ийд̇и кан̣абажжуббаннаарамман̣ад̇д̇зби баригаммажзд̇обарияан̃аан̣аанам̣ аяам̣ баал̣и судту нийд̇аа ход̇ийд̇и ад̇т̇о. ад̇ийд̇ад̇д̇иго жа звам̣ абхинно ход̇ийд̇и звам̣ кан̣абажжуббаннзязва д̇хаммз ид̇ха бажжуббаннод̇и г̇аяхамаанз ан̃н̃абад̣̇асан̇г̇ахид̇ассзва ананд̇арабажжаяабхаавам̣ багаасзнд̇о ад̇ийд̇ад̇д̇иго жа бадтаанз абхзд̣̇ад̇о саммаа ад̇т̇асса уд̣̇д̇хадад̇д̇аа авинаасид̇о ход̇и. ат̇а ваа ад̇ийд̇ад̇д̇игод̇и бадтаанз ад̇ийд̇ад̇д̇игабаал̣и, имааяа ад̇ийд̇ад̇д̇игабаал̣ияаа яат̇аавуд̇д̇агааран̣ад̇оязва абхинно ависидто ан̃н̃ад̣̇ад̇т̇у сам̣санд̣̇ад̇и самзд̇ийд̇и ад̇т̇о.
Tassāti mahājanassa. Atītādivibhāgaṃ akatvāti āvajjanādīnaṃ samānākārappavattiyā upāyaṃ dasseti. Siddhaṃ hotīti khaṇapaccuppannārammaṇattepi parikammacetopariyañāṇānaṃ ayaṃ pāḷi suṭṭhu nītā hotīti attho. Atītattiko ca evaṃ abhinno hotīti evaṃ khaṇapaccuppanneyeva dhamme idha paccuppannoti gayhamāne aññapadasaṅgahitasseva anantarapaccayabhāvaṃ pakāsento atītattiko ca paṭṭhāne abhedato sammā atthassa uddhaṭattā avināsito hoti. Atha vā atītattikoti paṭṭhāne atītattikapāḷi, imāya atītattikapāḷiyā yathāvuttakāraṇatoyeva abhinno avisiṭṭho aññadatthu saṃsandati sametīti attho.
яат̇аасамбхаванд̇и ааваж̇ж̇анааяа анааг̇ад̇аарамман̣ад̇аа, ж̇аванаанам̣ бажжуббаннаад̇ийд̇аарамман̣ад̇аа анааг̇ад̇абажжуббаннаад̇ийд̇аарамман̣ад̇аад̇и яож̇зд̇аб̣б̣ам̣. наанаарамман̣ад̇аа на сияаа ад̣̇д̇хаавасзна бажжуббаннаарамман̣ад̇д̇аад̇и ад̇хиббааяо. аяан̃жа ад̇т̇о згиссаа ж̇аванавийт̇ияаа згасмим̣язва жид̇д̇з бавад̇д̇ияам̣ ааваж̇ж̇анаад̣̇ийнам̣ анааг̇ад̇аад̣̇иаарамман̣ад̇аа самбхавад̇ийд̇и самбхавад̣̇ассанавасзна вуд̇д̇од̇и яат̇аад̇хиббзд̇асса абхин̃н̃аажид̇д̇асса кан̣абажжуббаннз бавад̇д̇им̣ яож̇зд̇ваа д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘д̇знаа’’д̇иаад̣̇имааха. д̇ийн̣ийд̇и ‘‘ад̇ийд̇аарамман̣о д̇хаммо ад̇ийд̇аарамман̣асса д̇хаммасса аасзванабажжаязна бажжаяо, анааг̇ад̇аарамман̣о д̇хаммо анааг̇ад̇аарамман̣асса д̇хаммасса, бажжуббаннаарамман̣о д̇хаммо бажжуббаннаарамман̣асса д̇хаммасса аасзванабажжаязна бажжаяо’’д̇и (бадтаа. 2.19.34) бад̣̇анд̇арасан̇г̇ахид̇ад̇хаммаанабзгкаа д̇хаммаа д̇ийн̣и бан̃хависсаж̇ж̇анаанийд̇и ад̇т̇о. анаасзванам̣ над̇т̇ийд̇и аасзваналаабхз сад̇и яат̇аад̇хаммасаасанз аважанасса гааран̣ам̣ над̇т̇ийд̇и аважанзна д̇ад̇т̇а ид̇арзсам̣ бан̃хаанам̣ бадисзд̇хо вин̃н̃ааяад̇ийд̇и ад̇хиббааяо.
Yathāsambhavanti āvajjanāya anāgatārammaṇatā, javanānaṃ paccuppannātītārammaṇatā anāgatapaccuppannātītārammaṇatāti yojetabbaṃ. Nānārammaṇatā na siyā addhāvasena paccuppannārammaṇattāti adhippāyo. Ayañca attho ekissā javanavīthiyā ekasmiṃyeva citte pavattiyaṃ āvajjanādīnaṃ anāgatādiārammaṇatā sambhavatīti sambhavadassanavasena vuttoti yathādhippetassa abhiññācittassa khaṇapaccuppanne pavattiṃ yojetvā dassetuṃ ‘‘tenā’’tiādimāha. Tīṇīti ‘‘atītārammaṇo dhammo atītārammaṇassa dhammassa āsevanapaccayena paccayo, anāgatārammaṇo dhammo anāgatārammaṇassa dhammassa, paccuppannārammaṇo dhammo paccuppannārammaṇassa dhammassa āsevanapaccayena paccayo’’ti (paṭṭhā. 2.19.34) padantarasaṅgahitadhammānapekkhā dhammā tīṇi pañhavissajjanānīti attho. Anāsevanaṃ natthīti āsevanalābhe sati yathādhammasāsane avacanassa kāraṇaṃ natthīti avacanena tattha itaresaṃ pañhānaṃ paṭisedho viññāyatīti adhippāyo.
зд̇асса ваад̣̇ассаад̇и ‘‘ааваж̇ж̇анаж̇аванаанам̣ анааг̇ад̇абажжуббаннаарамман̣ад̇д̇зби жзд̇обарияан̃аан̣ам̣ сид̣̇д̇ха’’нд̇и ваад̣̇асса. ниссаяабхаавод̇и ад̇т̇асамбхавад̇о яат̇аавуд̇д̇анаяасса ж̇од̇агабхааво. яанд̇и жид̇д̇ам̣. д̇ассаад̇и ааваж̇ж̇анаж̇аванаанам̣ кан̣абажжуббаннанируд̣̇д̇хаарамман̣ад̇ааважанасса. зд̇т̇а жа гаалависзсам̣ аамасад̇и, анааг̇ад̇ааязва жа ааваж̇ж̇анаа бавад̇д̇ад̇ийд̇и наяид̣̇ам̣ яуж̇ж̇амаанагам̣. ат̇а ‘‘яам̣ имасса жид̇д̇ам̣ бхависсад̇и, д̇ам̣ ж̇аанаамий’’д̇и аабхог̇ам̣ гарод̇и, звам̣ сад̇и баригаммаабхин̃н̃аажид̇д̇аанамби анааг̇ад̇аарамман̣ад̇д̇амзваад̇и саб̣б̣ад̇т̇а ааваж̇ж̇анаж̇аванаанам̣ анааг̇ад̇абажжуббаннаарамман̣ад̇аа на сиж̇жхад̇ийд̇и ааха ‘‘бавад̇д̇и…бз… вуд̇д̇ад̇д̇аа’’д̇и. д̣̇осаабад̇д̇ияаад̇и д̣̇осаабаж̇ж̇анзна, д̣̇осаабад̇д̇ид̇о ваа. раасизгад̣̇зсааваж̇ж̇анабадивзд̇хзд̇и яат̇ааруд̇авасзнзва буримаваад̣̇ибагкамааха, самбад̇д̇асамбад̇д̇ааваж̇ж̇анаж̇аананзд̇и ад̇д̇анаа нид̣̇д̇хаарид̇абагкам̣. буримаваад̣̇ино наануж̇аанзяяунд̇и ад̣̇д̇хаасанд̇ад̇ибажжуббаннабад̣̇ад̇т̇ад̇аа абхид̇хаммамаад̇игааяам̣ ааг̇ад̇абажжуббаннабад̣̇асса над̇т̇ийд̇и ад̇хиббааяз тад̇ваа наануж̇аанзяяум̣. зд̇т̇а жа сад̇иби сабхаавабхзд̣̇з аагаарабхзд̣̇аабхаавад̇о згад̇д̇анаяавасзна ааваж̇ж̇анабаригаммаабхин̃н̃аажид̇д̇аанам̣ наанаарамман̣ад̇аад̣̇осо над̇т̇ийд̇и кан̣абажжуббаннаарамман̣ад̇аа жзд̇обарияан̃аан̣асса буримаваад̣̇ийнам̣ ад̇хиббааяавибхааванамукзна д̣̇ассид̇аа. адтагат̇ааяам̣ бана ‘‘сабхаавабхзд̣̇з сад̇и наанаарамман̣ад̇аад̣̇осаабхааво над̇т̇и зваад̇и згасмим̣ зва жид̇д̇з ад̣̇д̇хаасанд̇ад̇ивасзна бажжуббаннаарамман̣ад̇аа вибхаавид̇аа’’д̇и д̣̇вийсуби ваад̣̇зсу яам̣ яуд̇д̇ам̣, д̇ам̣ вижаарзд̇ваа г̇ахзд̇аб̣б̣ам̣.
Etassa vādassāti ‘‘āvajjanajavanānaṃ anāgatapaccuppannārammaṇattepi cetopariyañāṇaṃ siddha’’nti vādassa. Nissayabhāvoti atthasambhavato yathāvuttanayassa jotakabhāvo. Yanti cittaṃ. Tassāti āvajjanajavanānaṃ khaṇapaccuppannaniruddhārammaṇatāvacanassa. Ettha ca kālavisesaṃ āmasati, anāgatāyeva ca āvajjanā pavattatīti nayidaṃ yujjamānakaṃ. Atha ‘‘yaṃ imassa cittaṃ bhavissati, taṃ jānāmī’’ti ābhogaṃ karoti, evaṃ sati parikammābhiññācittānampi anāgatārammaṇattamevāti sabbattha āvajjanajavanānaṃ anāgatapaccuppannārammaṇatā na sijjhatīti āha ‘‘pavatti…pe… vuttattā’’ti. Dosāpattiyāti dosāpajjanena, dosāpattito vā. Rāsiekadesāvajjanapaṭivedheti yathārutavaseneva purimavādipakkhamāha, sampattasampattāvajjanajānaneti attanā niddhāritapakkhaṃ. Purimavādino nānujāneyyunti addhāsantatipaccuppannapadatthatā abhidhammamātikāyaṃ āgatapaccuppannapadassa natthīti adhippāye ṭhatvā nānujāneyyuṃ. Ettha ca satipi sabhāvabhede ākārabhedābhāvato ekattanayavasena āvajjanaparikammābhiññācittānaṃ nānārammaṇatādoso natthīti khaṇapaccuppannārammaṇatā cetopariyañāṇassa purimavādīnaṃ adhippāyavibhāvanamukhena dassitā. Aṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘sabhāvabhede sati nānārammaṇatādosābhāvo natthi evāti ekasmiṃ eva citte addhāsantativasena paccuppannārammaṇatā vibhāvitā’’ti dvīsupi vādesu yaṃ yuttaṃ, taṃ vicāretvā gahetabbaṃ.
д̇знзваад̇и яасмаа ад̇ийд̇ад̇д̇игз уббаннад̇д̇игз жа жзд̇обарияан̃аан̣асса вад̇д̇амаанад̇хаммаарамман̣абхааваж̇од̇ано баато на д̣̇иссад̇и, д̇знзва гааран̣зна. д̣̇вийсу н̃аан̣зсууд̇и буб̣б̣зниваасажзд̇обарияан̃аан̣зсу . гаммамукзна г̇аяханд̇ийд̇и сад̇иби аарамман̣абхаавз жад̇д̇ааро канд̇хаа яат̇аагаммуубаг̇ан̃аан̣зна гаммад̣̇ваарзна гусалаагусалаа ижжзва г̇аяханд̇и, на бана вибхааг̇асод̇и д̣̇ассзд̇и. лобхаад̣̇исамбаяог̇ависзсзна д̣̇ужжарид̇абхааво, алобхаад̣̇исамбаяог̇ависзсзна жа сужарид̇абхааво лагкийяад̇ийд̇и д̣̇ужжарид̇асужарид̇аани вибхаавзнд̇ам̣ лобхаад̣̇аяоби вибхаавзд̇иязва наама ход̇ийд̇и ааха ‘‘д̣̇ужжарид̇а…бз… бхааванам̣ ход̇ий’’д̇и.
Tenevāti yasmā atītattike uppannattike ca cetopariyañāṇassa vattamānadhammārammaṇabhāvajotano pāṭho na dissati, teneva kāraṇena. Dvīsu ñāṇesūti pubbenivāsacetopariyañāṇesu . Kammamukhena gayhantīti satipi ārammaṇabhāve cattāro khandhā yathākammūpagañāṇena kammadvārena kusalākusalā icceva gayhanti, na pana vibhāgasoti dasseti. Lobhādisampayogavisesena duccaritabhāvo, alobhādisampayogavisesena ca sucaritabhāvo lakkhīyatīti duccaritasucaritāni vibhāventaṃ lobhādayopi vibhāvetiyeva nāma hotīti āha ‘‘duccarita…pe… bhāvanaṃ hotī’’ti.
1435. асабхаавад̇хаммасса ‘‘аха’’нд̇иаад̣̇ибан̃н̃ад̇д̇ияаа аж̇жхад̇д̇ад̇хаммубаад̣̇аанад̇ааяа сияаа гожи аж̇жхад̇д̇абарияааяо, на бана сабхаавад̇хаммасса асад̇д̇асанд̇аанзва д̇ассаад̇и вуд̇д̇ам̣ ‘‘сабхаава…бз… ахонд̇а’’нд̇и. д̇ат̇аа хи ‘‘ад̇д̇ано канд̇хаад̣̇ийни бажжавзгканд̇ассаа’’д̇и зд̇т̇а ‘‘аж̇жхад̇д̇аарамман̣аа’’д̇и бад̣̇асса ад̇т̇авиваран̣авасзна ‘‘аж̇жхад̇д̇ам̣ г̇аяхамаанам̣ аханд̇и бан̃н̃ад̇д̇им̣ аад̣̇и-сад̣̇д̣̇зна г̇ан̣хаад̇ий’’д̇и вагкад̇и. яад̣̇и звам̣ д̇асса аж̇жхад̇д̇ад̇д̇игзби аж̇жхад̇д̇абхааво вад̇д̇аб̣б̣о сияаа? на, б̣ахид̣̇д̇хаабхаавасса вияа аж̇жхад̇д̇абхаавассаби аж̇жхад̇д̇ад̇д̇игз ниббарияааяавасзна ад̇хиббзд̇ад̇д̇аад̇и. яад̣̇ааха ‘‘асабхаа…бз… на вуд̇д̇а’’нд̇и. аагин̃жан̃н̃ааяад̇анаад̣̇ийд̇и аад̣̇и-сад̣̇д̣̇зна сааваж̇ж̇анаани д̇асса бурзжааригаубажааражид̇д̇аани д̇асса аарамман̣зна бавад̇д̇анагабажжавзгкан̣аассаад̣̇анаад̣̇ижид̇д̇аани жа сан̇г̇ан̣хаад̇и.
1435. Asabhāvadhammassa ‘‘aha’’ntiādipaññattiyā ajjhattadhammupādānatāya siyā koci ajjhattapariyāyo, na pana sabhāvadhammassa asattasantāneva tassāti vuttaṃ ‘‘sabhāva…pe… ahonta’’nti. Tathā hi ‘‘attano khandhādīni paccavekkhantassā’’ti ettha ‘‘ajjhattārammaṇā’’ti padassa atthavivaraṇavasena ‘‘ajjhattaṃ gayhamānaṃ ahanti paññattiṃ ādi-saddena gaṇhātī’’ti vakkhati. Yadi evaṃ tassa ajjhattattikepi ajjhattabhāvo vattabbo siyā? Na, bahiddhābhāvassa viya ajjhattabhāvassapi ajjhattattike nippariyāyavasena adhippetattāti. Yadāha ‘‘asabhā…pe… na vutta’’nti. Ākiñcaññāyatanādīti ādi-saddena sāvajjanāni tassa purecārikaupacāracittāni tassa ārammaṇena pavattanakapaccavekkhaṇaassādanādicittāni ca saṅgaṇhāti.
аагин̃жан̃н̃ааяад̇анам̣ д̇ам̣-сад̣̇д̣̇зна аагад̣дхид̇ваа вад̣̇ад̇и, на бана д̇ам̣ саб̣б̣анд̇и вуд̇д̇ам̣, яан̃жа д̇асса бурзжаариганд̇и ад̇т̇о. лзсаважананд̇и згад̣̇зсасааруббзна самаанаарамман̣абхаавзна згад̣̇зсассзва важанам̣. лиссад̇и силиссад̇и згад̣̇зсзна аллийяад̇ийд̇и хи лзсо. язсанд̇и гаамааважарагусалаагусаламахаагирияааваж̇ж̇анажид̇д̇аанам̣ гусалагирияаабхзд̣̇асса руубааважаражад̇уд̇т̇асса жа. звам̣ убзгкаасахаг̇ад̇анид̣̇д̣̇зсаад̣̇ийсууд̇и язсам̣ ад̣̇угкамасукааяа взд̣̇анааяа самбаяуд̇д̇ад̇аа вуд̇д̇аа, д̇зсу згамзва убзгкаасахаг̇ад̇анид̣̇д̣̇зсам̣ вад̇ваа ид̇арам̣ на вад̇д̇аб̣б̣ам̣ сияаад̇и ад̇т̇о. аад̣̇и-сад̣̇д̣̇зна хзд̇усамбаяуд̇д̇агаамааважараад̣̇инид̣̇д̣̇зсз сан̇г̇ан̣хаад̇и. д̇ад̇т̇ааби хи барид̇д̇асахзд̇угаад̣̇ибхаавзна вуд̇д̇зсу д̇хаммзсу згамзва вад̇ваа ид̇арам̣ на вад̇д̇аб̣б̣ам̣ сияаад̇и. абхааванаанидтаббавад̇д̇ияаад̇и абхааванаанидтаббавад̇д̇ияаа абхааванаагаарасса уггам̣саббавад̇д̇ияаад̇и ад̇т̇о, абхаавасса ваа уггам̣саббавад̇д̇ияаа. навад̇д̇аб̣б̣ам̣ ж̇аад̇ам̣ аж̇жхад̇д̇аарамман̣аад̣̇ибхаавзнаад̇и ад̇хиббааяо. д̇аанийд̇и аагин̃жан̃н̃ааяад̇анзна самаанаарамман̣аани ааваж̇ж̇анаад̣̇ийни. яад̣̇и звам̣ ‘‘абхааванаасааман̃н̃з’’д̇и гасмаа вуд̇д̇ам̣. на хи аагин̃жан̃н̃ааяад̇анаарамман̣асса бажжавзгкан̣аассаад̣̇анаад̣̇ивасзна бавад̇д̇ажид̇д̇аанам̣ абхааванаагаарзна бавад̇д̇и ад̇т̇ийд̇и? на, абхаавзд̇аб̣б̣ад̇ааяа ад̇хиббзд̇ад̇д̇аа. на бхаавийяад̇ийд̇и хи абхааванам̣, на на бхаавзд̇ийд̇и.
Ākiñcaññāyatanaṃ taṃ-saddena ākaḍḍhitvā vadati, na pana taṃ sabbanti vuttaṃ, yañca tassa purecārikanti attho. Lesavacananti ekadesasāruppena samānārammaṇabhāvena ekadesasseva vacanaṃ. Lissati silissati ekadesena allīyatīti hi leso. Yesanti kāmāvacarakusalākusalamahākiriyāvajjanacittānaṃ kusalakiriyābhedassa rūpāvacaracatutthassa ca. Evaṃ upekkhāsahagataniddesādīsūti yesaṃ adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttatā vuttā, tesu ekameva upekkhāsahagataniddesaṃ vatvā itaraṃ na vattabbaṃ siyāti attho. Ādi-saddena hetusampayuttakāmāvacarādiniddese saṅgaṇhāti. Tatthāpi hi parittasahetukādibhāvena vuttesu dhammesu ekameva vatvā itaraṃ na vattabbaṃ siyāti. Abhāvanāniṭṭhappavattiyāti abhāvanāniṭṭhappavattiyā abhāvanākārassa ukkaṃsappavattiyāti attho, abhāvassa vā ukkaṃsappavattiyā. Navattabbaṃ jātaṃ ajjhattārammaṇādibhāvenāti adhippāyo. Tānīti ākiñcaññāyatanena samānārammaṇāni āvajjanādīni. Yadi evaṃ ‘‘abhāvanāsāmaññe’’ti kasmā vuttaṃ. Na hi ākiñcaññāyatanārammaṇassa paccavekkhaṇaassādanādivasena pavattacittānaṃ abhāvanākārena pavatti atthīti? Na, abhāvetabbatāya adhippetattā. Na bhāvīyatīti hi abhāvanaṃ, na na bhāvetīti.
г̇ахан̣ависзсаниммид̇аанийд̇иаад̣̇ийсу аяамад̇хиббааяо – яад̣̇иби бхааванаан̃аан̣аниммид̇аагаарамад̇д̇зсу сабхаавад̇о авиж̇ж̇амаанзсу висаязсу язбхуяязна махаг̇г̇ад̇аа д̇хаммаа бавад̇д̇анд̇и, б̣ахид̣̇д̇хаагаараг̇г̇ахан̣авасзна бана гасин̣аад̣̇ийнам̣ б̣ахид̣̇д̇хаабхаавод̇и д̇ад̣̇аарамман̣ад̇хаммаа б̣ахид̣̇д̇хаарамман̣аад̇и вуд̇д̇ам̣. гасин̣аанан̃хи санд̇аанам̣ мун̃жид̇ваа убадтаанам̣ висзсад̇о вад̣дхид̇агасин̣авасзна вин̃н̃ааяад̇и, батамааруббавин̃н̃аан̣аабхаавасса бана на б̣ахид̣̇д̇хаагааро, нааби аж̇жхад̇д̇аагаарод̇и убхаяаагааравид̇хурз д̇асмим̣ анан̃н̃асаад̇хааран̣зна бавад̇д̇ияаагаарзна бавад̇д̇амаанам̣ аагин̃жан̃н̃ааяад̇анамзва навад̇д̇аб̣б̣аарамман̣ам̣ вуд̇д̇ам̣, на ид̇арз ид̇араагаараббавад̇д̇ид̇од̇и. гаамааважарагусалаананд̇и нид̣̇ассанамад̇д̇ам̣ д̣̇адтаб̣б̣ам̣.
Gahaṇavisesanimmitānītiādīsu ayamadhippāyo – yadipi bhāvanāñāṇanimmitākāramattesu sabhāvato avijjamānesu visayesu yebhuyyena mahaggatā dhammā pavattanti, bahiddhākāraggahaṇavasena pana kasiṇādīnaṃ bahiddhābhāvoti tadārammaṇadhammā bahiddhārammaṇāti vuttaṃ. Kasiṇānañhi santānaṃ muñcitvā upaṭṭhānaṃ visesato vaḍḍhitakasiṇavasena viññāyati, paṭhamāruppaviññāṇābhāvassa pana na bahiddhākāro, nāpi ajjhattākāroti ubhayākāravidhure tasmiṃ anaññasādhāraṇena pavattiyākārena pavattamānaṃ ākiñcaññāyatanameva navattabbārammaṇaṃ vuttaṃ, na itare itarākārappavattitoti. Kāmāvacarakusalānanti nidassanamattaṃ daṭṭhabbaṃ.
аагин̃жан̃н̃ааяад̇анавибаагам̣ нзвасан̃н̃аанаасан̃н̃ааяад̇анасса вибаагаад̣̇игассаад̇и ад̇т̇авасзна вибхад̇д̇и барин̣аамзд̇аб̣б̣аа. абхинийхаараасамбхавад̇од̇и самаабад̇д̇ижид̇д̇асса абхинийхаран̣аасамбхавад̇о. гусаламзва вибаагасса аарамман̣анд̇и гад̇ваа ‘‘вибаагассаа’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣.
Ākiñcaññāyatanavipākaṃ nevasaññānāsaññāyatanassa vipākādikassāti atthavasena vibhatti pariṇāmetabbā. Abhinīhārāsambhavatoti samāpatticittassa abhinīharaṇāsambhavato. Kusalameva vipākassa ārammaṇanti katvā ‘‘vipākassā’’tiādi vuttaṃ.
асабхаавад̇хаммад̇д̇зби б̣ахид̣̇д̇хаагаарзна г̇ахан̣ийяабхаавад̇о гасин̣аанам̣ б̣ахид̣̇д̇хаабхааво вияа зганд̇ад̇о ид̇ха аж̇жхад̇д̇ад̇хаммубаад̣̇аанад̇ааяа аханд̇и бан̃н̃ад̇д̇ияаа сияаа аж̇жхад̇д̇абхаавод̇и вуд̇д̇ам̣ ‘‘аж̇жхад̇д̇а’’нд̇иаад̣̇и. ‘‘канд̇хаад̣̇ийд̇и аад̣̇и-сад̣̇д̣̇зна д̇хаад̇уааяад̇анаад̣̇и сан̇г̇аяхад̇ий’’д̇и жа вад̣̇анд̇и. зса наяод̇и ‘‘аруубагканд̇хз канд̇хаад̇и г̇ахзд̇ваа’’д̇иаад̣̇игам̣ ван̣н̣анаанийд̇им̣ ааха. барзсам̣ канд̇хаад̣̇иг̇г̇ахан̣зд̇и барзсам̣ канд̇хаад̣̇ийд̇и имасса бад̣̇асса гат̇анз ужжааран̣з. саб̣б̣ам̣ убаад̣̇аабан̃н̃ад̇д̇им̣ ааха аад̣̇исад̣̇д̣̇знаад̇и самб̣анд̇хо.
Asabhāvadhammattepi bahiddhākārena gahaṇīyabhāvato kasiṇānaṃ bahiddhābhāvo viya ekantato idha ajjhattadhammupādānatāya ahanti paññattiyā siyā ajjhattabhāvoti vuttaṃ ‘‘ajjhatta’’ntiādi. ‘‘Khandhādīti ādi-saddena dhātuāyatanādi saṅgayhatī’’ti ca vadanti. Esa nayoti ‘‘arūpakkhandhe khandhāti gahetvā’’tiādikaṃ vaṇṇanānītiṃ āha. Paresaṃ khandhādiggahaṇeti paresaṃ khandhādīti imassa padassa kathane uccāraṇe. Sabbaṃ upādāpaññattiṃ āha ādisaddenāti sambandho.
д̇игаад̇т̇уд̣̇д̇хаараван̣н̣анаа нидтид̇аа.
Tikaatthuddhāravaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
д̇ибидага (муула) • Tipiṭaka (Mūla) / абхид̇хаммабидага • Abhidhammapiṭaka / д̇хаммасан̇г̇ан̣ийбаал̣и • Dhammasaṅgaṇīpāḷi / д̇игаад̇т̇уд̣̇д̇хааро • Tikaatthuddhāro
адтагат̇аа • Aṭṭhakathā / абхид̇хаммабидага (адтагат̇аа) • Abhidhammapiṭaka (aṭṭhakathā) / д̇хаммасан̇г̇ан̣и-адтагат̇аа • Dhammasaṅgaṇi-aṭṭhakathā / д̇игаад̇т̇уд̣̇д̇хаараван̣н̣анаа • Tikaatthuddhāravaṇṇanā
дийгаа • Tīkā / абхид̇хаммабидага (дийгаа) • Abhidhammapiṭaka (ṭīkā) / д̇хаммасан̇г̇ан̣ий-мууладийгаа • Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā / д̇игаад̇т̇уд̣̇д̇хаараван̣н̣анаа • Tikaatthuddhāravaṇṇanā
