| Library / Tipiṭaka / д̇ибидага • Tipiṭaka / д̇хаммасан̇г̇ан̣и-адтагат̇аа • Dhammasaṅgaṇi-aṭṭhakathā |
4. адтагат̇ааган̣д̣о
4. Aṭṭhakathākaṇḍo
д̇игаад̇т̇уд̣̇д̇хаараван̣н̣анаа
Tikaatthuddhāravaṇṇanā
1384. ид̣̇аани нигкзбаган̣д̣аананд̇арам̣ табид̇асса адтагат̇ааган̣д̣асса ван̣н̣анааггамо ануббад̇д̇о. гасмаа банзд̇ам̣ адтагат̇ааган̣д̣ам̣ наама ж̇аад̇анд̇и? д̇збидагасса б̣уд̣̇д̇хаважанасса ад̇т̇ам̣ уд̣̇д̇харид̇ваа табид̇ад̇д̇аа. д̇ийсуби хи бидагзсу д̇хамманд̇арам̣ ааг̇ад̇ам̣ адтагат̇ааган̣д̣знзва барижчинд̣̇ид̇ваа винижчид̇ам̣ сувинижчид̇ам̣ наама ход̇и. сагалз абхид̇хаммабидагз наяамаг̇г̇ам̣ махаабагаран̣з бан̃худ̣̇д̇хаарам̣ г̇ан̣анажаарам̣ асаллагкзнд̇знааби адтагат̇ааган̣д̣ад̇оязва самаанзд̇ум̣ ваддад̇и.
1384. Idāni nikkhepakaṇḍānantaraṃ ṭhapitassa aṭṭhakathākaṇḍassa vaṇṇanākkamo anuppatto. Kasmā panetaṃ aṭṭhakathākaṇḍaṃ nāma jātanti? Tepiṭakassa buddhavacanassa atthaṃ uddharitvā ṭhapitattā. Tīsupi hi piṭakesu dhammantaraṃ āgataṃ aṭṭhakathākaṇḍeneva paricchinditvā vinicchitaṃ suvinicchitaṃ nāma hoti. Sakale abhidhammapiṭake nayamaggaṃ mahāpakaraṇe pañhuddhāraṃ gaṇanacāraṃ asallakkhentenāpi aṭṭhakathākaṇḍatoyeva samānetuṃ vaṭṭati.
гуд̇о бабхавам̣ бана зд̇анд̇и? саарибуд̇д̇ад̇т̇зраббабхавам̣. саарибуд̇д̇ад̇т̇зро хи згасса ад̇д̇ано сад̣̇д̇хивихааригасса нигкзбаган̣д̣з ад̇т̇уд̣̇д̇хаарам̣ саллагкзд̇ум̣ асаггонд̇асса адтагат̇ааган̣д̣ам̣ гат̇зд̇ваа ад̣̇ааси. ид̣̇ам̣ бана махааадтагат̇ааяам̣ бадигкибид̇ваа ид̣̇ам̣ вуд̇д̇ам̣ – абхид̇хаммо наама на саавагависаяо, на саавагаг̇ожаро; б̣уд̣̇д̇хависаяо зса, б̣уд̣̇д̇хаг̇ожаро. д̇хаммасзнаабад̇и бана сад̣̇д̇хивихааригзна бужчид̇о д̇ам̣ аад̣̇ааяа сад̇т̇у санд̇игам̣ г̇анд̇ваа саммаасамб̣уд̣̇д̇хасса гат̇зси. саммаасамб̣уд̣̇д̇хо д̇асса бхигкуно адтагат̇ааган̣д̣ам̣ гат̇зд̇ваа ад̣̇ааси. гат̇ам̣? бхаг̇аваа хи ‘гад̇амз д̇хаммаа гусалаа’д̇и бужчи. ‘гусалаа д̇хаммаа наама гад̇амз’д̇и саллагкзсийд̇и ад̇т̇о. ат̇асса д̇ун̣хийбхууд̇асса ‘нану яам̣ маяаа гад̇амз д̇хаммаа гусалаа? яасмим̣ самаяз гаамааважарам̣ гусалам̣ жид̇д̇ам̣ уббаннам̣ ход̇ийд̇иаад̣̇инаа наязна бхуумибхзд̣̇ад̇о гусалам̣ д̣̇ассид̇ам̣, саб̣б̣амби д̇ам̣ жад̇уусу бхуумийсу гусалам̣, имз д̇хаммаа гусалаа’д̇и иминаа наязна ган̣н̣игам̣ ган̣н̣игам̣ гхадам̣ гхадам̣ г̇ожчагам̣ г̇ожчагам̣ гад̇ваа ад̇т̇уд̣̇д̇хааравасзна гусалаад̣̇ид̇хаммз д̣̇ассзнд̇о гат̇зд̇ваа ад̣̇ааси.
Kuto pabhavaṃ pana etanti? Sāriputtattherappabhavaṃ. Sāriputtatthero hi ekassa attano saddhivihārikassa nikkhepakaṇḍe atthuddhāraṃ sallakkhetuṃ asakkontassa aṭṭhakathākaṇḍaṃ kathetvā adāsi. Idaṃ pana mahāaṭṭhakathāyaṃ paṭikkhipitvā idaṃ vuttaṃ – abhidhammo nāma na sāvakavisayo, na sāvakagocaro; buddhavisayo esa, buddhagocaro. Dhammasenāpati pana saddhivihārikena pucchito taṃ ādāya satthu santikaṃ gantvā sammāsambuddhassa kathesi. Sammāsambuddho tassa bhikkhuno aṭṭhakathākaṇḍaṃ kathetvā adāsi. Kathaṃ? Bhagavā hi ‘katame dhammā kusalā’ti pucchi. ‘Kusalā dhammā nāma katame’ti sallakkhesīti attho. Athassa tuṇhībhūtassa ‘nanu yaṃ mayā katame dhammā kusalā? Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hotītiādinā nayena bhūmibhedato kusalaṃ dassitaṃ, sabbampi taṃ catūsu bhūmīsu kusalaṃ, ime dhammā kusalā’ti iminā nayena kaṇṇikaṃ kaṇṇikaṃ ghaṭaṃ ghaṭaṃ gocchakaṃ gocchakaṃ katvā atthuddhāravasena kusalādidhamme dassento kathetvā adāsi.
д̇ад̇т̇а жад̇уусууд̇и гаамааважараруубааважарааруубааважараабарияаабаннаасу. гусаланд̇и пассаад̣̇ибхзд̣̇ам̣ гусалам̣. имз д̇хаммаа гусалаад̇и имз саб̣б̣зби д̇аасу д̇аасу бхуумийсу вуд̇д̇аа пассаад̣̇аяо д̇хаммаа гусалаа наама.
Tattha catūsūti kāmāvacararūpāvacarārūpāvacaraapariyāpannāsu. Kusalanti phassādibhedaṃ kusalaṃ. Ime dhammā kusalāti ime sabbepi tāsu tāsu bhūmīsu vuttā phassādayo dhammā kusalā nāma.
1385. агусалаанам̣ бана бхуумивасзна бхзд̣̇аабхаавад̇о д̣̇ваад̣̇аса агусалажид̇д̇уббаад̣̇аад̇и ааха. д̇ад̇т̇а уббаж̇ж̇ад̇ийд̇и уббаад̣̇о. жид̇д̇амзва уббаад̣̇о жид̇д̇уббаад̣̇о. д̣̇зсанаасийсамзва жзд̇ам̣. яат̇аа бана ‘рааж̇аа ааг̇ад̇о’д̇и вуд̇д̇з амажжаад̣̇ийнамби ааг̇аманам̣ вуд̇д̇амзва ход̇и, звам̣ ‘жид̇д̇уббаад̣̇аа’д̇и вуд̇д̇з д̇зхи самбаяуд̇д̇ад̇хаммааби вуд̇д̇аава хонд̇ийд̇и. саб̣б̣ад̇т̇а жид̇д̇уббаад̣̇аг̇г̇ахан̣зна сасамбаяуд̇д̇ад̇хаммам̣ жид̇д̇ам̣ г̇ахид̇анд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. ид̇о барам̣ жад̇уусу бхуумийсу вибаагод̇иаад̣̇ийнам̣ саб̣б̣зсамби д̇игад̣̇угабхааж̇анийяабад̣̇аанам̣ ад̇т̇о, взд̣̇анаад̇д̇игаад̣̇ийсу жа сукаад̣̇ийнам̣ навад̇д̇аб̣б̣ад̇аа хздтаа вуд̇д̇анаязнзва баал̣ияад̇т̇ам̣ виймам̣сид̇ваа взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. висзсамад̇д̇амзва бана вагкаама.
1385. Akusalānaṃ pana bhūmivasena bhedābhāvato dvādasa akusalacittuppādāti āha. Tattha uppajjatīti uppādo. Cittameva uppādo cittuppādo. Desanāsīsameva cetaṃ. Yathā pana ‘rājā āgato’ti vutte amaccādīnampi āgamanaṃ vuttameva hoti, evaṃ ‘cittuppādā’ti vutte tehi sampayuttadhammāpi vuttāva hontīti. Sabbattha cittuppādaggahaṇena sasampayuttadhammaṃ cittaṃ gahitanti veditabbaṃ. Ito paraṃ catūsu bhūmīsu vipākotiādīnaṃ sabbesampi tikadukabhājanīyapadānaṃ attho, vedanāttikādīsu ca sukhādīnaṃ navattabbatā heṭṭhā vuttanayeneva pāḷiyatthaṃ vīmaṃsitvā veditabbā. Visesamattameva pana vakkhāma.
1420. д̇ад̇т̇а барид̇д̇аарамман̣ад̇д̇игз д̇аава саб̣б̣о гаамааважарасса вибаагод̇и зд̇т̇а д̣̇вибан̃жавин̃н̃аан̣аани жагкубасаад̣̇аад̣̇аяо ниссааяа нияамзнзва идтаанидтаад̣̇ибхзд̣̇з руубасад̣̇д̣̇аг̇анд̇харасаподтаб̣б̣ад̇хаммз аараб̣бха бавад̇д̇анд̇ийд̇и барид̇д̇аарамман̣аани. гусалаагусалавибаагаа бана д̣̇вз манод̇хаад̇уяо хад̣̇аяавад̇т̇ум̣ ниссааяа жагкувин̃н̃аан̣аад̣̇ийнам̣ ананд̇араа нияамад̇о руубаад̣̇ийнзва аараб̣бха бавад̇д̇анд̇ийд̇и барид̇д̇аарамман̣аа. гусалавибаагаахзд̇угамановин̃н̃аан̣ад̇хаад̇у соманассасахаг̇ад̇аа бан̃жад̣̇ваарз санд̇ийран̣авасзна часу д̣̇ваарзсу д̇ад̣̇аарамман̣авасзнаад̇и нияамад̇о руубаад̣̇ийни ча барид̇д̇аарамман̣аанзва аараб̣бха бавад̇д̇ад̇ийд̇и барид̇д̇аарамман̣аа. гусалаагусалавибаагаахзд̇угамановин̃н̃аан̣ад̇хаад̇уд̣̇ваяам̣ бан̃жад̣̇ваарз санд̇ийран̣авасзна часу д̣̇ваарзсу д̇ад̣̇аарамман̣авасзна нияамад̇о руубаад̣̇ийни ча барид̇д̇аарамман̣аанзва аараб̣бха бавад̇д̇ад̇и. бадисанд̇хивасзна бавад̇д̇амаанамби барид̇д̇ам̣ гаммам̣ гамманимид̇д̇ам̣ г̇ад̇инимид̇д̇ам̣ ваа аарамман̣ам̣ гарод̇и, бавад̇д̇ияам̣ бхаван̇г̇авасзна, барияосаанз жуд̇ивасзна бавад̇д̇амаанамби д̇ад̣̇зва аарамман̣ам̣ гарод̇ийд̇и барид̇д̇аарамман̣ам̣. адта бана сахзд̇угавибаагажид̇д̇уббаад̣̇аа зд̇т̇а вуд̇д̇анаязнзва д̇ад̣̇аарамман̣авасзна бадисанд̇хибхаван̇г̇ажуд̇ивасзна жа барид̇д̇ад̇хаммзязва аараб̣бха бавад̇д̇анд̇и. гирияаманод̇хаад̇у бан̃жад̣̇ваарз руубаад̣̇ийни аараб̣бха бавад̇д̇ад̇и. соманассасахаг̇ад̇аахзд̇угагирияамановин̃н̃аан̣ад̇хаад̇у часу д̣̇ваарзсу бажжуббаннз манод̣̇ваарз ад̇ийд̇аанааг̇ад̇зби барид̇д̇з руубаад̣̇ид̇хаммзязва аараб̣бха кийн̣аасаваанам̣ бахадтаагаарам̣ гурумаанаа бавад̇д̇ад̇ийд̇и барид̇д̇аарамман̣аа. звамимз бан̃жавийсад̇и жид̇д̇уббаад̣̇аа зганд̇знзва барид̇д̇аарамман̣аад̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аа.
1420. Tattha parittārammaṇattike tāva sabbo kāmāvacarassa vipākoti ettha dvipañcaviññāṇāni cakkhupasādādayo nissāya niyameneva iṭṭhāniṭṭhādibhede rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbadhamme ārabbha pavattantīti parittārammaṇāni. Kusalākusalavipākā pana dve manodhātuyo hadayavatthuṃ nissāya cakkhuviññāṇādīnaṃ anantarā niyamato rūpādīneva ārabbha pavattantīti parittārammaṇā. Kusalavipākāhetukamanoviññāṇadhātu somanassasahagatā pañcadvāre santīraṇavasena chasu dvāresu tadārammaṇavasenāti niyamato rūpādīni cha parittārammaṇāneva ārabbha pavattatīti parittārammaṇā. Kusalākusalavipākāhetukamanoviññāṇadhātudvayaṃ pañcadvāre santīraṇavasena chasu dvāresu tadārammaṇavasena niyamato rūpādīni cha parittārammaṇāneva ārabbha pavattati. Paṭisandhivasena pavattamānampi parittaṃ kammaṃ kammanimittaṃ gatinimittaṃ vā ārammaṇaṃ karoti, pavattiyaṃ bhavaṅgavasena, pariyosāne cutivasena pavattamānampi tadeva ārammaṇaṃ karotīti parittārammaṇaṃ. Aṭṭha pana sahetukavipākacittuppādā ettha vuttanayeneva tadārammaṇavasena paṭisandhibhavaṅgacutivasena ca parittadhammeyeva ārabbha pavattanti. Kiriyamanodhātu pañcadvāre rūpādīni ārabbha pavattati. Somanassasahagatāhetukakiriyamanoviññāṇadhātu chasu dvāresu paccuppanne manodvāre atītānāgatepi paritte rūpādidhammeyeva ārabbha khīṇāsavānaṃ pahaṭṭhākāraṃ kurumānā pavattatīti parittārammaṇā. Evamime pañcavīsati cittuppādā ekanteneva parittārammaṇāti veditabbā.
1421. вин̃н̃аан̣ан̃жааяад̇ананзвасан̃н̃аанаасан̃н̃ааяад̇анад̇хаммаа ад̇д̇ано ад̇д̇ано хздтимам̣ самаабад̇д̇им̣ аараб̣бха бавад̇д̇анад̇о махаг̇г̇ад̇аарамман̣аа. зва маг̇г̇апалад̇хаммаа ниб̣б̣аанаарамман̣ад̇д̇аа аббамаан̣аарамман̣аа.
1421. Viññāṇañcāyatananevasaññānāsaññāyatanadhammā attano attano heṭṭhimaṃ samāpattiṃ ārabbha pavattanato mahaggatārammaṇā. Eva maggaphaladhammā nibbānārammaṇattā appamāṇārammaṇā.
гусалад̇о жад̇д̇ааро гирияад̇о жад̇д̇аарод̇и адта н̃аан̣авиббаяуд̇д̇ажид̇д̇уббаад̣̇аа сзгкабут̇уж̇ж̇анакийн̣аасаваанам̣ асаггажжад̣̇аанабажжавзгкан̣ад̇хаммасаванаад̣̇ийсу гаамааважарад̇хаммз аараб̣бха бавад̇д̇игаалз барид̇д̇аарамман̣аа. ад̇ибаг̇ун̣аанам̣ батамаж̇жхаанаад̣̇ийнам̣ бажжавзгкан̣агаалз махаг̇г̇ад̇аарамман̣аа. гасин̣анимид̇д̇аад̣̇ибан̃н̃ад̇д̇ибажжавзгкан̣агаалз навад̇д̇аб̣б̣аарамман̣аа. агусалад̇о жад̇д̇ааро д̣̇идтиг̇ад̇асамбаяуд̇д̇ажид̇д̇уббаад̣̇аа бан̃жабан̣н̣аасааяа гаамааважарад̇хаммаанам̣ ‘сад̇д̇о сад̇д̇о’д̇и бараамасанаассаад̣̇анаабхинанд̣̇анагаалз барид̇д̇аарамман̣аа. д̇знзваагаарзна сад̇д̇авийсад̇и махаг̇г̇ад̇ад̇хаммз аараб̣бха бавад̇д̇игаалз махаг̇г̇ад̇аарамман̣аа. бан̣н̣ад̇д̇ид̇хаммз аараб̣бха бавад̇д̇анагаалз сияаа навад̇д̇аб̣б̣аарамман̣аа. д̣̇идтивиббаяуд̇д̇аанам̣ д̇зязва д̇хаммз аараб̣бха гзвалам̣ ассаад̣̇анаабхинанд̣̇анавасзна, бавад̇д̇ияам̣ бадигхасамбаяуд̇д̇аанам̣ д̣̇оманассавасзна, вижигижчаасамбаяуд̇д̇ажид̇д̇уббаад̣̇асса анидтан̇г̇ад̇авасзна, уд̣̇д̇хажжасахаг̇ад̇асса вигкзбавасзна авуубасамавасзна жа бавад̇д̇ияам̣ барид̇д̇амахаг̇г̇ад̇анавад̇д̇аб̣б̣аарамман̣ад̇аа взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. зд̇зсу бана згад̇хаммоби аббамаан̣з аараб̣бха бавад̇д̇ид̇ум̣ на саггод̇и, д̇асмаа на аббамаан̣аарамман̣аа.
Kusalato cattāro kiriyato cattāroti aṭṭha ñāṇavippayuttacittuppādā sekkhaputhujjanakhīṇāsavānaṃ asakkaccadānapaccavekkhaṇadhammasavanādīsu kāmāvacaradhamme ārabbha pavattikāle parittārammaṇā. Atipaguṇānaṃ paṭhamajjhānādīnaṃ paccavekkhaṇakāle mahaggatārammaṇā. Kasiṇanimittādipaññattipaccavekkhaṇakāle navattabbārammaṇā. Akusalato cattāro diṭṭhigatasampayuttacittuppādā pañcapaṇṇāsāya kāmāvacaradhammānaṃ ‘satto satto’ti parāmasanaassādanābhinandanakāle parittārammaṇā. Tenevākārena sattavīsati mahaggatadhamme ārabbha pavattikāle mahaggatārammaṇā. Paṇṇattidhamme ārabbha pavattanakāle siyā navattabbārammaṇā. Diṭṭhivippayuttānaṃ teyeva dhamme ārabbha kevalaṃ assādanābhinandanavasena, pavattiyaṃ paṭighasampayuttānaṃ domanassavasena, vicikicchāsampayuttacittuppādassa aniṭṭhaṅgatavasena, uddhaccasahagatassa vikkhepavasena avūpasamavasena ca pavattiyaṃ parittamahaggatanavattabbārammaṇatā veditabbā. Etesu pana ekadhammopi appamāṇe ārabbha pavattituṃ na sakkoti, tasmā na appamāṇārammaṇā.
гусалад̇о жад̇д̇ааро гирияад̇о жад̇д̇аарод̇и адта н̃аан̣асамбаяуд̇д̇ажид̇д̇уббаад̣̇аа сзгкабут̇уж̇ж̇анакийн̣аасаваанам̣ саггажжад̣̇аанабажжавзгкан̣ад̇хаммасаванаад̣̇ийсу яат̇аавуд̇д̇аббагаарз д̇хаммз аараб̣бха бавад̇д̇игаалз барид̇д̇амахаг̇г̇ад̇анавад̇д̇аб̣б̣аарамман̣аа хонд̇и. г̇од̇рабхугаалз логуд̇д̇арад̇хаммз бажжавзгкан̣агаалз жа нзсам̣ аббамаан̣аарамман̣ад̇аа взд̣̇ид̇аб̣б̣аа.
Kusalato cattāro kiriyato cattāroti aṭṭha ñāṇasampayuttacittuppādā sekkhaputhujjanakhīṇāsavānaṃ sakkaccadānapaccavekkhaṇadhammasavanādīsu yathāvuttappakāre dhamme ārabbha pavattikāle parittamahaggatanavattabbārammaṇā honti. Gotrabhukāle lokuttaradhamme paccavekkhaṇakāle ca nesaṃ appamāṇārammaṇatā veditabbā.
яам̣ банзд̇ам̣ руубааважаражад̇уд̇т̇аж̇жхаанам̣ д̇ам̣ саб̣б̣ад̇т̇абаад̣̇агажад̇уд̇т̇ам̣ аагаасагасин̣ажад̇уд̇т̇ам̣ аалогагасин̣ажад̇уд̇т̇ам̣ б̣рахмавихааражад̇уд̇т̇ам̣ аанаабаанажад̇уд̇т̇ам̣ ид̣̇д̇хивид̇хажад̇уд̇т̇ам̣ д̣̇иб̣б̣асод̇ажад̇уд̇т̇ам̣ жзд̇обарияан̃аан̣ажад̇уд̇т̇ам̣ яат̇аагаммубаг̇ан̃аан̣ажад̇уд̇т̇ам̣ д̣̇иб̣б̣ажагкун̃аан̣ажад̇уд̇т̇ам̣ буб̣б̣зниваасан̃аан̣ажад̇уд̇т̇ам̣ анааг̇ад̇ам̣сан̃аан̣ажад̇уд̇т̇анд̇и гусалад̇оби гирияад̇оби д̣̇ваад̣̇асавид̇хам̣ ход̇и.
Yaṃ panetaṃ rūpāvacaracatutthajjhānaṃ taṃ sabbatthapādakacatutthaṃ ākāsakasiṇacatutthaṃ ālokakasiṇacatutthaṃ brahmavihāracatutthaṃ ānāpānacatutthaṃ iddhividhacatutthaṃ dibbasotacatutthaṃ cetopariyañāṇacatutthaṃ yathākammupagañāṇacatutthaṃ dibbacakkhuñāṇacatutthaṃ pubbenivāsañāṇacatutthaṃ anāgataṃsañāṇacatutthanti kusalatopi kiriyatopi dvādasavidhaṃ hoti.
д̇ад̇т̇а ‘саб̣б̣ад̇т̇абаад̣̇агажад̇уд̇т̇ам̣’ наама адтасу гасин̣зсу жад̇уд̇т̇аж̇жхаанам̣. д̇ан̃хи вибассанааяаби баад̣̇агам̣ ход̇и, абхин̃н̃аанамби, нирод̇хассааби, ваддассааби баад̣̇агам̣ ход̇иязваад̇и саб̣б̣ад̇т̇абаад̣̇аганд̇и вуд̇д̇ам̣. ‘аагаасагасин̣ааалогагасин̣ажад̇уд̇т̇аани’ бана вибассанааяаби абхин̃н̃аанамби ваддассааби баад̣̇агаани хонд̇и, нирод̇хабаад̣̇агаанзва на хонд̇и. ‘б̣рахмавихаарааанаабаанажад̇уд̇т̇аани’ вибассанааяа жзва ваддасса жа баад̣̇агаани хонд̇и, абхин̃н̃аанам̣ бана нирод̇хасса жа баад̣̇агаани на хонд̇и. д̇ад̇т̇а д̣̇асавид̇хамби гасин̣аж̇жхаанам̣ гасин̣абан̣н̣ад̇д̇им̣ аараб̣бха бавад̇д̇ад̇д̇аа, б̣рахмавихааражад̇уд̇т̇ам̣ сад̇д̇абан̣н̣ад̇д̇им̣ аараб̣бха бавад̇д̇ад̇д̇аа, аанаабаанажад̇уд̇т̇ам̣ нимид̇д̇ам̣ аараб̣бха бавад̇д̇ад̇д̇аа барид̇д̇аад̣̇ивасзна навад̇д̇аб̣б̣ад̇хаммаарамман̣ад̇о навад̇д̇аб̣б̣аарамман̣ам̣ наама ход̇и.
Tattha ‘sabbatthapādakacatutthaṃ’ nāma aṭṭhasu kasiṇesu catutthajjhānaṃ. Tañhi vipassanāyapi pādakaṃ hoti, abhiññānampi, nirodhassāpi, vaṭṭassāpi pādakaṃ hotiyevāti sabbatthapādakanti vuttaṃ. ‘Ākāsakasiṇaālokakasiṇacatutthāni’ pana vipassanāyapi abhiññānampi vaṭṭassāpi pādakāni honti, nirodhapādakāneva na honti. ‘Brahmavihāraānāpānacatutthāni’ vipassanāya ceva vaṭṭassa ca pādakāni honti, abhiññānaṃ pana nirodhassa ca pādakāni na honti. Tattha dasavidhampi kasiṇajjhānaṃ kasiṇapaṇṇattiṃ ārabbha pavattattā, brahmavihāracatutthaṃ sattapaṇṇattiṃ ārabbha pavattattā, ānāpānacatutthaṃ nimittaṃ ārabbha pavattattā parittādivasena navattabbadhammārammaṇato navattabbārammaṇaṃ nāma hoti.
‘ид̣̇д̇хивид̇хажад̇уд̇т̇ам̣’ барид̇д̇амахаг̇г̇ад̇аарамман̣ам̣ ход̇и. гат̇ам̣? д̇ан̃хи яад̣̇аа гааяам̣ жид̇д̇асанниссид̇ам̣ гад̇ваа ад̣̇иссамаанзна гааязна г̇анд̇угаамо жид̇д̇авасзна гааяам̣ барин̣аамзд̇и, махаг̇г̇ад̇ажид̇д̇з самод̣̇ахад̇и, самааробзд̇и, д̇ад̣̇аа убаяог̇алад̣̇д̇хам̣ аарамман̣ам̣ ход̇ийд̇и гад̇ваа руубагааяаарамман̣ад̇о барид̇д̇аарамман̣ам̣ ход̇и. яад̣̇аа жид̇д̇ам̣ гааяасанниссид̇ам̣ гад̇ваа д̣̇иссамаанзна гааязна г̇анд̇угаамо гааяавасзна жид̇д̇ам̣ барин̣аамзд̇и, баад̣̇агаж̇жхаанажид̇д̇ам̣ руубагааяз самод̣̇ахад̇и, самааробзд̇и, д̇ад̣̇аа убаяог̇алад̣̇д̇хам̣ аарамман̣ам̣ ход̇ийд̇и гад̇ваа махаг̇г̇ад̇ажид̇д̇аарамман̣ад̇о махаг̇г̇ад̇аарамман̣ам̣ ход̇и.
‘Iddhividhacatutthaṃ’ parittamahaggatārammaṇaṃ hoti. Kathaṃ? Tañhi yadā kāyaṃ cittasannissitaṃ katvā adissamānena kāyena gantukāmo cittavasena kāyaṃ pariṇāmeti, mahaggatacitte samodahati, samāropeti, tadā upayogaladdhaṃ ārammaṇaṃ hotīti katvā rūpakāyārammaṇato parittārammaṇaṃ hoti. Yadā cittaṃ kāyasannissitaṃ katvā dissamānena kāyena gantukāmo kāyavasena cittaṃ pariṇāmeti, pādakajjhānacittaṃ rūpakāye samodahati, samāropeti, tadā upayogaladdhaṃ ārammaṇaṃ hotīti katvā mahaggatacittārammaṇato mahaggatārammaṇaṃ hoti.
‘д̣̇иб̣б̣асод̇ажад̇уд̇т̇ам̣’ сад̣̇д̣̇ам̣ аараб̣бха бавад̇д̇ад̇д̇аа зганд̇абарид̇д̇аарамман̣амзва. ‘жзд̇обарияан̃аан̣ажад̇уд̇т̇ам̣’ барид̇д̇амахаг̇г̇ад̇ааббамаан̣аарамман̣ам̣ ход̇и. гат̇ам̣? д̇ан̃хи барзсам̣ гаамааважаражид̇д̇аж̇аананагаалз барид̇д̇аарамман̣ам̣ ход̇и, руубааважарааруубааважаражид̇д̇аж̇аананагаалз махаг̇г̇ад̇аарамман̣ам̣, маг̇г̇апалаж̇аананагаалз аббамаан̣аарамман̣ам̣ ход̇и. зд̇т̇а жа бут̇уж̇ж̇ано сод̇аабаннасса жид̇д̇ам̣ на ж̇аанаад̇и, сод̇аабанно ваа сагад̣̇ааг̇аамиссаад̇и звам̣ яаава арахад̇о нзд̇аб̣б̣ам̣. арахаа бана саб̣б̣зсам̣ жид̇д̇ам̣ ж̇аанаад̇и. ан̃н̃оби жа убаримо хздтимассаад̇и аяам̣ висзсо взд̣̇ид̇аб̣б̣о. ‘яат̇аагаммубаг̇ан̃аан̣ажад̇уд̇т̇ам̣’ гаамааважарагаммаж̇аананагаалз барид̇д̇аарамман̣ам̣ ход̇и, руубааважарааруубааважарагаммаж̇аананагаалз махаг̇г̇ад̇аарамман̣ам̣.
‘Dibbasotacatutthaṃ’ saddaṃ ārabbha pavattattā ekantaparittārammaṇameva. ‘Cetopariyañāṇacatutthaṃ’ parittamahaggataappamāṇārammaṇaṃ hoti. Kathaṃ? Tañhi paresaṃ kāmāvacaracittajānanakāle parittārammaṇaṃ hoti, rūpāvacarārūpāvacaracittajānanakāle mahaggatārammaṇaṃ, maggaphalajānanakāle appamāṇārammaṇaṃ hoti. Ettha ca puthujjano sotāpannassa cittaṃ na jānāti, sotāpanno vā sakadāgāmissāti evaṃ yāva arahato netabbaṃ. Arahā pana sabbesaṃ cittaṃ jānāti. Aññopi ca uparimo heṭṭhimassāti ayaṃ viseso veditabbo. ‘Yathākammupagañāṇacatutthaṃ’ kāmāvacarakammajānanakāle parittārammaṇaṃ hoti, rūpāvacarārūpāvacarakammajānanakāle mahaggatārammaṇaṃ.
‘д̣̇иб̣б̣ажагкун̃аан̣ажад̇уд̇т̇ам̣’ руубаарамман̣ад̇д̇аа зганд̇абарид̇д̇аарамман̣амзва. ‘буб̣б̣зниваасан̃аан̣ажад̇уд̇т̇ам̣’ барид̇д̇амахаг̇г̇ад̇ааббамаан̣анавад̇д̇аб̣б̣аарамман̣ам̣ ход̇и. гат̇ам̣? д̇ан̃хи гаамааважарагканд̇хаануссаран̣агаалз барид̇д̇аарамман̣ам̣ ход̇и. руубааважарааруубааважарагканд̇хаануссаран̣агаалз махаг̇г̇ад̇аарамман̣ам̣. ад̇ийд̇з ад̇д̇анаа ваа барзхи ваа бхаавид̇амаг̇г̇ам̣ сажчигад̇апалан̃жа ануссаран̣агаалз аббамаан̣аарамман̣ам̣. ад̇ийд̇з б̣уд̣̇д̇хаа маг̇г̇ам̣ бхааваяим̣су, палам̣ сажчаагам̣су, ниб̣б̣аанад̇хаад̇уяаа бариниб̣б̣ааяим̣сууд̇и чиннавадумагаануссаран̣авасзна маг̇г̇апаланиб̣б̣аанабажжавзгкан̣ад̇оби аббамаан̣аарамман̣ам̣. ад̇ийд̇з ‘вибассий наама бхаг̇аваа’ ахоси . д̇асса ‘б̣анд̇хумад̇ий наама наг̇арам̣ ахоси, б̣анд̇хумаа наама рааж̇аа бид̇аа, б̣анд̇хумад̇ий наама маад̇аа’д̇иаад̣̇инаа наязна наамаг̇од̇д̇абат̇авийнимид̇д̇аад̣̇иануссаран̣агаалз навад̇д̇аб̣б̣аарамман̣ам̣ ход̇и.
‘Dibbacakkhuñāṇacatutthaṃ’ rūpārammaṇattā ekantaparittārammaṇameva. ‘Pubbenivāsañāṇacatutthaṃ’ parittamahaggataappamāṇanavattabbārammaṇaṃ hoti. Kathaṃ? Tañhi kāmāvacarakkhandhānussaraṇakāle parittārammaṇaṃ hoti. Rūpāvacarārūpāvacarakkhandhānussaraṇakāle mahaggatārammaṇaṃ. Atīte attanā vā parehi vā bhāvitamaggaṃ sacchikataphalañca anussaraṇakāle appamāṇārammaṇaṃ. Atīte buddhā maggaṃ bhāvayiṃsu, phalaṃ sacchākaṃsu, nibbānadhātuyā parinibbāyiṃsūti chinnavaṭumakānussaraṇavasena maggaphalanibbānapaccavekkhaṇatopi appamāṇārammaṇaṃ. Atīte ‘vipassī nāma bhagavā’ ahosi . Tassa ‘bandhumatī nāma nagaraṃ ahosi, bandhumā nāma rājā pitā, bandhumatī nāma mātā’tiādinā nayena nāmagottapathavīnimittādianussaraṇakāle navattabbārammaṇaṃ hoti.
‘анааг̇ад̇ам̣сан̃аан̣ажад̇уд̇т̇з’би зсзва наяо. д̇амби аяам̣ анааг̇ад̇з ‘гаамааважарз ниб̣б̣ад̇д̇иссад̇ий’д̇и ж̇аананагаалз барид̇д̇аарамман̣ам̣ ход̇и. ‘руубааважарз ваа аруубааважарз ваа ниб̣б̣ад̇д̇иссад̇ий’д̇и ж̇аананагаалз махаг̇г̇ад̇аарамман̣ам̣. ‘маг̇г̇ам̣ бхаавзссад̇и палам̣ сажчигариссад̇и’ ‘ниб̣б̣аанад̇хаад̇уяаа бариниб̣б̣ааяиссад̇ий’д̇и ж̇аананагаалз аббамаан̣аарамман̣ам̣. анааг̇ад̇з ‘‘мзд̇д̇зяяо наама бхаг̇аваа уббаж̇ж̇иссад̇и, суб̣рахмаа наамасса б̣раахман̣о бид̇аа бхависсад̇и, б̣рахмавад̇ий наама б̣раахман̣ий маад̇аа бхависсад̇ий’’д̇иаад̣̇инаа наязна наамаг̇од̇д̇аж̇аананагаалз навад̇д̇аб̣б̣аарамман̣ам̣ ход̇и.
‘Anāgataṃsañāṇacatutthe’pi eseva nayo. Tampi ayaṃ anāgate ‘kāmāvacare nibbattissatī’ti jānanakāle parittārammaṇaṃ hoti. ‘Rūpāvacare vā arūpāvacare vā nibbattissatī’ti jānanakāle mahaggatārammaṇaṃ. ‘Maggaṃ bhāvessati phalaṃ sacchikarissati’ ‘nibbānadhātuyā parinibbāyissatī’ti jānanakāle appamāṇārammaṇaṃ. Anāgate ‘‘metteyyo nāma bhagavā uppajjissati, subrahmā nāmassa brāhmaṇo pitā bhavissati, brahmavatī nāma brāhmaṇī mātā bhavissatī’’tiādinā nayena nāmagottajānanakāle navattabbārammaṇaṃ hoti.
аруубааважаражад̇уд̇т̇ам̣ бана аасаваанам̣ каяажад̇уд̇т̇ан̃жа баал̣ияам̣ ааг̇ад̇адтаанзязва гат̇зссаами. гирияаахзд̇угамановин̃н̃аан̣ад̇хаад̇у убзгкаасахаг̇ад̇аа саб̣б̣зсамби зд̇зсам̣ гусалаагусалагирияажид̇д̇аанам̣ бурзжааригаа. д̇ассаа д̇зсу вуд̇д̇анаязнзва аарамман̣абхзд̣̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о. бан̃жад̣̇ваарз бана водтаб̣б̣анавасзна бавад̇д̇ияам̣ зганд̇абарид̇д̇аарамман̣аава ход̇и. руубааважарад̇игажад̇уггаж̇жхаанаад̣̇ийни барид̇д̇аад̣̇ибхаавзна навад̇д̇аб̣б̣ад̇хаммам̣ аараб̣бха бавад̇д̇ид̇о навад̇д̇аб̣б̣аарамман̣аани. зд̇т̇а хи руубааважараани бат̇авийгасин̣аад̣̇ийсу бавад̇д̇анд̇и, аагаасаанан̃жааяад̇анам̣ уг̇гхаадимаагаасз, аагин̃жан̃н̃ааяад̇анам̣ вин̃н̃аан̣аабаг̇амзд̇и.
Arūpāvacaracatutthaṃ pana āsavānaṃ khayacatutthañca pāḷiyaṃ āgataṭṭhāneyeva kathessāmi. Kiriyāhetukamanoviññāṇadhātu upekkhāsahagatā sabbesampi etesaṃ kusalākusalakiriyacittānaṃ purecārikā. Tassā tesu vuttanayeneva ārammaṇabhedo veditabbo. Pañcadvāre pana voṭṭhabbanavasena pavattiyaṃ ekantaparittārammaṇāva hoti. Rūpāvacaratikacatukkajjhānādīni parittādibhāvena navattabbadhammaṃ ārabbha pavattito navattabbārammaṇāni. Ettha hi rūpāvacarāni pathavīkasiṇādīsu pavattanti, ākāsānañcāyatanaṃ ugghāṭimākāse, ākiñcaññāyatanaṃ viññāṇāpagameti.
1429. маг̇г̇аарамман̣ад̇д̇игз аад̣̇имхи вуд̇д̇аа адта н̃аан̣асамбаяуд̇д̇ажид̇д̇уббаад̣̇аа сзгкаасзгкаанам̣ ад̇д̇анаа бадивид̣̇д̇хамаг̇г̇аанам̣ бажжавзгкан̣агаалз маг̇г̇аарамман̣аа, маг̇г̇зна бана асахаж̇аад̇ад̇д̇аа на маг̇г̇ахзд̇угаа, ад̇д̇анаа бадивид̣̇д̇хамаг̇г̇ам̣ г̇арум̣ гад̇ваа бажжавзгкан̣агаалз аарамман̣аад̇хибад̇ивасзна маг̇г̇аад̇хибад̇ино, ан̃н̃ад̇хаммаарамман̣агаалз на вад̇д̇аб̣б̣аа маг̇г̇аарамман̣аад̇иби маг̇г̇аад̇хибад̇инод̇иби. жад̇д̇ааро арияамаг̇г̇аа маг̇г̇асан̇каад̇асса маг̇г̇асамбаяуд̇д̇асса ваа хзд̇уно ад̇т̇ид̇ааяа зганд̇ад̇о маг̇г̇ахзд̇угаава. вийрияам̣ бана виймам̣сам̣ ваа ж̇здтагам̣ гад̇ваа маг̇г̇абхааванаагаалз сахаж̇аад̇аад̇хибад̇инаа сияаа маг̇г̇аад̇хибад̇ино, чанд̣̇ажид̇д̇аанам̣ ан̃н̃ад̇араж̇здтагагаалз сияаа на вад̇д̇аб̣б̣аа маг̇г̇аад̇хибад̇инод̇и.
1429. Maggārammaṇattike ādimhi vuttā aṭṭha ñāṇasampayuttacittuppādā sekkhāsekkhānaṃ attanā paṭividdhamaggānaṃ paccavekkhaṇakāle maggārammaṇā, maggena pana asahajātattā na maggahetukā, attanā paṭividdhamaggaṃ garuṃ katvā paccavekkhaṇakāle ārammaṇādhipativasena maggādhipatino, aññadhammārammaṇakāle na vattabbā maggārammaṇātipi maggādhipatinotipi. Cattāro ariyamaggā maggasaṅkhātassa maggasampayuttassa vā hetuno atthitāya ekantato maggahetukāva. Vīriyaṃ pana vīmaṃsaṃ vā jeṭṭhakaṃ katvā maggabhāvanākāle sahajātādhipatinā siyā maggādhipatino, chandacittānaṃ aññatarajeṭṭhakakāle siyā na vattabbā maggādhipatinoti.
д̣̇ваад̣̇асавид̇хз руубааважаражад̇уд̇т̇аж̇жхаанз саб̣б̣ад̇т̇абаад̣̇агажад̇уд̇т̇аад̣̇ийни нава жхаанаани нзва маг̇г̇аарамман̣аани на маг̇г̇ахзд̇угаани на маг̇г̇аад̇хибад̇ийни. жзд̇обарияан̃аан̣абуб̣б̣зниваасан̃аан̣аанааг̇ад̇ам̣сан̃аан̣ажад̇уд̇т̇аани бана арияаанам̣ маг̇г̇ажид̇д̇аж̇аананагаалз маг̇г̇аарамман̣аани хонд̇и, маг̇г̇зна бана асахаж̇аад̇ад̇д̇аа на маг̇г̇ахзд̇угаани, маг̇г̇ам̣ г̇арум̣ гад̇ваа аббавад̇д̇ид̇о на маг̇г̇аад̇хибад̇ийни. гасмаа банзд̇аани на маг̇г̇ам̣ г̇арум̣ гаронд̇ийд̇и? ад̇д̇ано махаг̇г̇ад̇ад̇ааяа. яат̇аа хи рааж̇аанам̣ саб̣б̣о лого г̇арум̣ гарод̇и, маад̇аабид̇аро бана на гаронд̇и. на хи д̇з рааж̇аанам̣ д̣̇исваа аасанаа вудтаханд̇и, на ан̃ж̇алигаммаад̣̇ийни гаронд̇и, д̣̇ахарагаалз вохарид̇анаязнзва вохаранд̇и. звамзд̇ааниби ад̇д̇ано махаг̇г̇ад̇ад̇ааяа на маг̇г̇ам̣ г̇арум̣ гаронд̇и.
Dvādasavidhe rūpāvacaracatutthajjhāne sabbatthapādakacatutthādīni nava jhānāni neva maggārammaṇāni na maggahetukāni na maggādhipatīni. Cetopariyañāṇapubbenivāsañāṇaanāgataṃsañāṇacatutthāni pana ariyānaṃ maggacittajānanakāle maggārammaṇāni honti, maggena pana asahajātattā na maggahetukāni, maggaṃ garuṃ katvā appavattito na maggādhipatīni. Kasmā panetāni na maggaṃ garuṃ karontīti? Attano mahaggatatāya. Yathā hi rājānaṃ sabbo loko garuṃ karoti, mātāpitaro pana na karonti. Na hi te rājānaṃ disvā āsanā vuṭṭhahanti, na añjalikammādīni karonti, daharakāle voharitanayeneva voharanti. Evametānipi attano mahaggatatāya na maggaṃ garuṃ karonti.
гирияаахзд̇угамановин̃н̃аан̣ад̇хаад̇уби арияаанам̣ маг̇г̇абажжавзгкан̣агаалз бажжавзгкан̣абурзжааригад̇д̇аа маг̇г̇аарамман̣аа ход̇и, маг̇г̇зна асахаж̇аад̇ад̇д̇аа бана на маг̇г̇ахзд̇угаа, маг̇г̇ам̣ г̇арум̣ гад̇ваа аббавад̇д̇ид̇о на маг̇г̇аад̇хибад̇и. гасмаа г̇арум̣ на гарод̇ийд̇и? ад̇д̇ано ахзд̇угад̇ааяа хийнад̇ааяа ж̇ал̣ад̇ааяа. яат̇аа хи рааж̇аанам̣ саб̣б̣о лого г̇арум̣ гарод̇и, ад̇д̇ано бариж̇анаа бана куж̇ж̇авааманагажздагаад̣̇аяо ад̇д̇ано ан̃н̃аан̣ад̇ааяа бан̣д̣ид̇амануссаа вияа наад̇иг̇арум̣ гаронд̇и, звамзва ид̣̇амби жид̇д̇ам̣ ад̇д̇ано ахзд̇угад̇ааяа хийнад̇ааяа ж̇ал̣ад̇ааяа маг̇г̇ам̣ г̇арум̣ на гарод̇и.
Kiriyāhetukamanoviññāṇadhātupi ariyānaṃ maggapaccavekkhaṇakāle paccavekkhaṇapurecārikattā maggārammaṇā hoti, maggena asahajātattā pana na maggahetukā, maggaṃ garuṃ katvā appavattito na maggādhipati. Kasmā garuṃ na karotīti? Attano ahetukatāya hīnatāya jaḷatāya. Yathā hi rājānaṃ sabbo loko garuṃ karoti, attano parijanā pana khujjavāmanakaceṭakādayo attano aññāṇatāya paṇḍitamanussā viya nātigaruṃ karonti, evameva idampi cittaṃ attano ahetukatāya hīnatāya jaḷatāya maggaṃ garuṃ na karoti.
н̃аан̣авиббаяуд̇д̇агусалаад̣̇ийни н̃аан̣аабхаавзна жзва логияад̇хаммаарамман̣ад̇ааяа жа маг̇г̇аарамман̣аад̣̇ибхаавам̣ на лабханд̇и, навад̇д̇аб̣б̣аарамман̣аанзва хонд̇ийд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аанийд̇и.
Ñāṇavippayuttakusalādīni ñāṇābhāvena ceva lokiyadhammārammaṇatāya ca maggārammaṇādibhāvaṃ na labhanti, navattabbārammaṇāneva hontīti veditabbānīti.
1432. ад̇ийд̇аарамман̣ад̇д̇игз вин̃н̃аан̣ан̃жааяад̇ананзвасан̃н̃аанаасан̃н̃ааяад̇анад̇хаммаа хздтаа ад̇ийд̇асамаабад̇д̇им̣ аараб̣бха бавад̇д̇ид̇аа зганд̇зна ад̇ийд̇аарамман̣аава.
1432. Atītārammaṇattike viññāṇañcāyatananevasaññānāsaññāyatanadhammā heṭṭhā atītasamāpattiṃ ārabbha pavattitā ekantena atītārammaṇāva.
1433. нияог̇аа анааг̇ад̇аарамман̣аа над̇т̇ийд̇и нияамзна баадиязггам̣ жид̇д̇ам̣ анааг̇ад̇аарамман̣ам̣ наама над̇т̇и. нану жа анааг̇ад̇ам̣сан̃аан̣ам̣ зганд̇зна анааг̇ад̇аарамман̣ам̣, жзд̇обарияан̃аан̣амби анааг̇ад̇ам̣ аараб̣бха бавад̇д̇ад̇ийд̇и? но на бавад̇д̇ад̇и. баадиязггам̣ бана зд̇ам̣ згам̣ жид̇д̇ам̣ наама над̇т̇и. руубааважаражад̇уд̇т̇аж̇жхаанзна сан̇г̇ахид̇ад̇д̇аа ан̃н̃зхи махаг̇г̇ад̇ажид̇д̇зхи миссагам̣ ход̇и. д̇зна вуд̇д̇ам̣ ‘нияог̇аа анааг̇ад̇аарамман̣аа над̇т̇ий’д̇и.
1433. Niyogā anāgatārammaṇā natthīti niyamena pāṭiyekkaṃ cittaṃ anāgatārammaṇaṃ nāma natthi. Nanu ca anāgataṃsañāṇaṃ ekantena anāgatārammaṇaṃ, cetopariyañāṇampi anāgataṃ ārabbha pavattatīti? No na pavattati. Pāṭiyekkaṃ pana etaṃ ekaṃ cittaṃ nāma natthi. Rūpāvacaracatutthajjhānena saṅgahitattā aññehi mahaggatacittehi missakaṃ hoti. Tena vuttaṃ ‘niyogā anāgatārammaṇā natthī’ti.
1434. д̣̇вибан̃жавин̃н̃аан̣аани , д̇иссо манод̇хаад̇уяо жа бажжуббаннзсу руубаад̣̇ийсу бавад̇д̇ид̇о бажжуббаннаарамман̣аа наама. д̣̇аса жид̇д̇уббаад̣̇аад̇и зд̇т̇а адта д̇аава сахзд̇угаа д̣̇звамануссаанам̣ бадисанд̇хиг̇г̇ахан̣агаалз гаммам̣ ваа гамманимид̇д̇ам̣ ваа аараб̣бха бавад̇д̇ияам̣ ад̇ийд̇аарамман̣аа. бхаван̇г̇ажуд̇игаалзсуби зсзва наяо. г̇ад̇инимид̇д̇ам̣ бана аараб̣бха бадисанд̇хиг̇г̇ахан̣агаалз д̇ад̇о барам̣ бхаван̇г̇агаалз жа бажжуббаннаарамман̣аа. д̇ат̇аа бан̃жад̣̇ваарз д̇ад̣̇аарамман̣авасзна бавад̇д̇ияам̣. манод̣̇ваарз бана ад̇ийд̇аанааг̇ад̇абажжуббаннаарамман̣аанам̣ ж̇аванаанам̣ аарамман̣ам̣ г̇ахзд̇ваа бавад̇д̇ид̇о ад̇ийд̇аанааг̇ад̇абажжуббаннаарамман̣аа. ‘гусалавибаагаахзд̇угаубзгкаасахаг̇ад̇амановин̃н̃аан̣ад̇хаад̇уяа’мби зсзва наяо. гзвалан̃хи саа мануссзсу ж̇ажжанд̇хаад̣̇ийнам̣ бадисанд̇хи ход̇и. бан̃жад̣̇ваарз жа санд̇ийран̣авасзнааби бажжуббаннаарамман̣аа ход̇ийд̇и аяамзд̇т̇а висзсо. ‘соманассасахаг̇ад̇аа’ бана бан̃жад̣̇ваарз санд̇ийран̣авасзна д̇ад̣̇аарамман̣авасзна жа бажжуббаннаарамман̣аа ход̇и. манод̣̇ваарз д̇ад̣̇аарамман̣авасзна сахзд̇угавибаагаа вияа ад̇ийд̇аанааг̇ад̇абажжуббаннаарамман̣аад̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аа.
1434. Dvipañcaviññāṇāni , tisso manodhātuyo ca paccuppannesu rūpādīsu pavattito paccuppannārammaṇā nāma. Dasa cittuppādāti ettha aṭṭha tāva sahetukā devamanussānaṃ paṭisandhiggahaṇakāle kammaṃ vā kammanimittaṃ vā ārabbha pavattiyaṃ atītārammaṇā. Bhavaṅgacutikālesupi eseva nayo. Gatinimittaṃ pana ārabbha paṭisandhiggahaṇakāle tato paraṃ bhavaṅgakāle ca paccuppannārammaṇā. Tathā pañcadvāre tadārammaṇavasena pavattiyaṃ. Manodvāre pana atītānāgatapaccuppannārammaṇānaṃ javanānaṃ ārammaṇaṃ gahetvā pavattito atītānāgatapaccuppannārammaṇā. ‘Kusalavipākāhetukaupekkhāsahagatamanoviññāṇadhātuya’mpi eseva nayo. Kevalañhi sā manussesu jaccandhādīnaṃ paṭisandhi hoti. Pañcadvāre ca santīraṇavasenāpi paccuppannārammaṇā hotīti ayamettha viseso. ‘Somanassasahagatā’ pana pañcadvāre santīraṇavasena tadārammaṇavasena ca paccuppannārammaṇā hoti. Manodvāre tadārammaṇavasena sahetukavipākā viya atītānāgatapaccuppannārammaṇāti veditabbā.
‘агусалавибаагаахзд̇угамановин̃н̃аан̣ад̇хаад̇у’ бана гусалавибаагааяа убзгкаасахаг̇ад̇аахзд̇угааяа самаанаг̇ад̇игаа зва. гзвалан̃хи саа аабааяигаанам̣ бадисанд̇хибхаван̇г̇ажуд̇ивасзна бавад̇д̇ад̇ийд̇и аяамзд̇т̇а висзсо. ‘гирияаахзд̇угамановин̃н̃аан̣ад̇хаад̇у’ соманассасахаг̇ад̇аа кийн̣аасаваанам̣ бан̃жад̣̇ваарз бахадтаагаарам̣ гурумаанаа бажжуббаннаарамман̣аа ход̇и. манод̣̇ваарз ад̇ийд̇аад̣̇ибхзд̣̇з д̇хаммз аараб̣бха хасид̇уббаад̣̇авасзна бавад̇д̇ияам̣ ад̇ийд̇аанааг̇ад̇абажжуббаннаарамман̣аа ход̇и.
‘Akusalavipākāhetukamanoviññāṇadhātu’ pana kusalavipākāya upekkhāsahagatāhetukāya samānagatikā eva. Kevalañhi sā āpāyikānaṃ paṭisandhibhavaṅgacutivasena pavattatīti ayamettha viseso. ‘Kiriyāhetukamanoviññāṇadhātu’ somanassasahagatā khīṇāsavānaṃ pañcadvāre pahaṭṭhākāraṃ kurumānā paccuppannārammaṇā hoti. Manodvāre atītādibhede dhamme ārabbha hasituppādavasena pavattiyaṃ atītānāgatapaccuppannārammaṇā hoti.
гаамааважарагусаланд̇иаад̣̇ийсу гусалад̇о д̇аава жад̇д̇ааро н̃аан̣асамбаяуд̇д̇ажид̇д̇уббаад̣̇аа. сзгкабут̇уж̇ж̇анаанам̣ ад̇ийд̇аад̣̇ибхзд̣̇аани канд̇хад̇хаад̇уааяад̇анаани саммасанд̇аанам̣ бажжавзгканд̇аанам̣ ад̇ийд̇аанааг̇ад̇абажжуббаннаарамман̣аа хонд̇и. бан̣н̣ад̇д̇иниб̣б̣аанабажжавзгкан̣з навад̇д̇аб̣б̣аарамман̣аа. н̃аан̣авиббаяуд̇д̇зсуби зсзва наяо . гзвалан̃хи д̇зхи маг̇г̇апаланиб̣б̣аанабажжавзгкан̣аа над̇т̇и. аяамзвзд̇т̇а висзсо.
Kāmāvacarakusalantiādīsu kusalato tāva cattāro ñāṇasampayuttacittuppādā. Sekkhaputhujjanānaṃ atītādibhedāni khandhadhātuāyatanāni sammasantānaṃ paccavekkhantānaṃ atītānāgatapaccuppannārammaṇā honti. Paṇṇattinibbānapaccavekkhaṇe navattabbārammaṇā. Ñāṇavippayuttesupi eseva nayo . Kevalañhi tehi maggaphalanibbānapaccavekkhaṇā natthi. Ayamevettha viseso.
агусалад̇о жад̇д̇ааро д̣̇идтисамбаяуд̇д̇ажид̇д̇уббаад̣̇аа ад̇ийд̇аад̣̇ибхзд̣̇аанам̣ канд̇хад̇хаад̇уааяад̇анаанам̣ ассаад̣̇анаабхинанд̣̇анабараамаасагаалз ад̇ийд̇аад̣̇иаарамман̣аа хонд̇и. бан̣н̣ад̇д̇им̣ аараб̣бха ассаад̣̇знд̇асса абхинанд̣̇анд̇асса ‘сад̇д̇о сад̇д̇о’д̇и бараамасид̇ваа г̇ан̣ханд̇асса навад̇д̇аб̣б̣аарамман̣аа хонд̇и. д̣̇идтивиббаяуд̇д̇зсуби зсзва наяо. гзвалан̃хи д̇зхи бараамаасаг̇г̇ахан̣ам̣ над̇т̇и. д̣̇вз бадигхасамбаяуд̇д̇ажид̇д̇уббаад̣̇аа ад̇ийд̇аад̣̇ибхзд̣̇з д̇хаммз аараб̣бха д̣̇оманассид̇аанам̣ ад̇ийд̇аад̣̇иаарамман̣аа, бан̣н̣ад̇д̇им̣ аараб̣бха д̣̇оманассид̇аанам̣ навад̇д̇аб̣б̣аарамман̣аа. вижигижчуд̣̇д̇хажжасамбаяуд̇д̇аа д̇зсу зва д̇хаммзсу анидтан̇г̇ад̇абхаавзна жзва уд̣̇д̇хад̇абхаавзна жа бавад̇д̇ияам̣ ад̇ийд̇аанааг̇ад̇абажжуббаннанавад̇д̇аб̣б̣аарамман̣аа. гирияад̇о адта сахзд̇угажид̇д̇уббаад̣̇аа гусалажид̇д̇уббаад̣̇аг̇ад̇игаа зва. гирияаахзд̇угамановин̃н̃аан̣ад̇хаад̇у убзгкаасахаг̇ад̇аа бан̃жад̣̇ваарз водтаб̣б̣анавасзна бавад̇д̇ияам̣ бажжуббаннаарамман̣аава . манод̣̇ваарз ад̇ийд̇аанааг̇ад̇абажжуббаннаарамман̣аанан̃жзва бан̣н̣ад̇д̇иниб̣б̣аанаарамман̣аанан̃жа ж̇аванаанам̣ бурзжааригагаалз ад̇ийд̇аанааг̇ад̇абажжуббаннанавад̇д̇аб̣б̣аарамман̣аа.
Akusalato cattāro diṭṭhisampayuttacittuppādā atītādibhedānaṃ khandhadhātuāyatanānaṃ assādanābhinandanaparāmāsakāle atītādiārammaṇā honti. Paṇṇattiṃ ārabbha assādentassa abhinandantassa ‘satto satto’ti parāmasitvā gaṇhantassa navattabbārammaṇā honti. Diṭṭhivippayuttesupi eseva nayo. Kevalañhi tehi parāmāsaggahaṇaṃ natthi. Dve paṭighasampayuttacittuppādā atītādibhede dhamme ārabbha domanassitānaṃ atītādiārammaṇā, paṇṇattiṃ ārabbha domanassitānaṃ navattabbārammaṇā. Vicikicchuddhaccasampayuttā tesu eva dhammesu aniṭṭhaṅgatabhāvena ceva uddhatabhāvena ca pavattiyaṃ atītānāgatapaccuppannanavattabbārammaṇā. Kiriyato aṭṭha sahetukacittuppādā kusalacittuppādagatikā eva. Kiriyāhetukamanoviññāṇadhātu upekkhāsahagatā pañcadvāre voṭṭhabbanavasena pavattiyaṃ paccuppannārammaṇāva . Manodvāre atītānāgatapaccuppannārammaṇānañceva paṇṇattinibbānārammaṇānañca javanānaṃ purecārikakāle atītānāgatapaccuppannanavattabbārammaṇā.
яат̇аавуд̇д̇аббабхзд̣̇з руубааважараж̇жхаанз саб̣б̣ад̇т̇абаад̣̇агажад̇уд̇т̇ам̣ аагаасагасин̣ажад̇уд̇т̇ам̣ аалогагасин̣ажад̇уд̇т̇ам̣ б̣рахмавихааражад̇уд̇т̇ам̣ аанаабаанажад̇уд̇т̇анд̇и имаани бан̃жа навад̇д̇аб̣б̣аарамман̣аанзва. ‘ид̣̇д̇хивид̇хажад̇уд̇т̇ам̣’ гааяавасзна жид̇д̇ам̣ барин̣аамзнд̇асса ад̇ийд̇абаад̣̇агаж̇жхаанажид̇д̇ам̣ аараб̣бха бавад̇д̇анад̇о ад̇ийд̇аарамман̣ам̣. махаад̇хаад̇унид̇хаанз махаагассабад̇т̇зраад̣̇ийнам̣ вияа анааг̇ад̇ам̣ ад̇хидтаханд̇аанам̣ анааг̇ад̇аарамман̣ам̣ ход̇и. махаагассабад̇т̇зро гира махаад̇хаад̇унид̇хаанам̣ гаронд̇о анааг̇ад̇з адтаарасавассаад̇хигаани д̣̇вз вассасад̇аани имз г̇анд̇хаа маа суссим̣су, бубпаани маа милааяим̣су, д̣̇ийбаа маа ниб̣б̣ааяим̣сууд̇и ад̇хидтахи. саб̣б̣ам̣ д̇ат̇зва ахоси. ассаг̇уд̇д̇ад̇т̇зро вад̇д̇анияасзнаасанз бхигкусан̇гхам̣ сугкабхад̇д̇ам̣ бхун̃ж̇амаанам̣ д̣̇исваа ‘уд̣̇агасон̣д̣и д̣̇ивасз д̣̇ивасз, бурзбхад̇д̇ам̣ д̣̇ад̇хирасаа ход̇уу’д̇и ад̇хидтахи. бурзбхад̇д̇ам̣ г̇ахид̇ам̣ д̣̇ад̇хирасам̣ ход̇и бажчаабхад̇д̇з баагад̇игамзва. гааяам̣ бана жид̇д̇асанниссид̇ам̣ гад̇ваа ад̣̇иссамаанзна гааязна г̇аманагаалз, ан̃н̃асса ваа баадихаарияасса гаран̣агаалз, гааяам̣ аараб̣бха бавад̇д̇ад̇д̇аа бажжуббаннаарамман̣ам̣ ход̇и.
Yathāvuttappabhede rūpāvacarajjhāne sabbatthapādakacatutthaṃ ākāsakasiṇacatutthaṃ ālokakasiṇacatutthaṃ brahmavihāracatutthaṃ ānāpānacatutthanti imāni pañca navattabbārammaṇāneva. ‘Iddhividhacatutthaṃ’ kāyavasena cittaṃ pariṇāmentassa atītapādakajjhānacittaṃ ārabbha pavattanato atītārammaṇaṃ. Mahādhātunidhāne mahākassapattherādīnaṃ viya anāgataṃ adhiṭṭhahantānaṃ anāgatārammaṇaṃ hoti. Mahākassapatthero kira mahādhātunidhānaṃ karonto anāgate aṭṭhārasavassādhikāni dve vassasatāni ime gandhā mā sussiṃsu, pupphāni mā milāyiṃsu, dīpā mā nibbāyiṃsūti adhiṭṭhahi. Sabbaṃ tatheva ahosi. Assaguttatthero vattaniyasenāsane bhikkhusaṅghaṃ sukkhabhattaṃ bhuñjamānaṃ disvā ‘udakasoṇḍi divase divase, purebhattaṃ dadhirasā hotū’ti adhiṭṭhahi. Purebhattaṃ gahitaṃ dadhirasaṃ hoti pacchābhatte pākatikameva. Kāyaṃ pana cittasannissitaṃ katvā adissamānena kāyena gamanakāle, aññassa vā pāṭihāriyassa karaṇakāle, kāyaṃ ārabbha pavattattā paccuppannārammaṇaṃ hoti.
‘д̣̇иб̣б̣асод̇ажад̇уд̇т̇ам̣’ виж̇ж̇амаанасад̣̇д̣̇амзва аараб̣бха бавад̇д̇ид̇о бажжуббаннаарамман̣ам̣ ход̇и. жзд̇обарияан̃аан̣ажад̇уд̇т̇ам̣ ад̇ийд̇з сад̇д̇ад̣̇ивасаб̣бханд̇арз анааг̇ад̇з сад̇д̇ад̣̇ивасаб̣бханд̇арз барзсам̣ жид̇д̇ам̣ ж̇аананд̇асса ад̇ийд̇аарамман̣ам̣ анааг̇ад̇аарамман̣ан̃жа ход̇и. сад̇д̇ад̣̇ивасаад̇иггамз бана д̇ам̣ ж̇аанид̇ум̣ на саггод̇и. ад̇ийд̇аанааг̇ад̇ам̣сан̃аан̣аанан̃хи зса висаяо. на зд̇асса бажжуббаннаж̇аананагаалз бана бажжуббаннаарамман̣ам̣ ход̇и.
‘Dibbasotacatutthaṃ’ vijjamānasaddameva ārabbha pavattito paccuppannārammaṇaṃ hoti. Cetopariyañāṇacatutthaṃ atīte sattadivasabbhantare anāgate sattadivasabbhantare paresaṃ cittaṃ jānantassa atītārammaṇaṃ anāgatārammaṇañca hoti. Sattadivasātikkame pana taṃ jānituṃ na sakkoti. Atītānāgataṃsañāṇānañhi esa visayo. Na etassa paccuppannajānanakāle pana paccuppannārammaṇaṃ hoti.
бажжуббаннан̃жа наамзд̇ам̣ д̇ивид̇хам̣ – кан̣абажжуббаннам̣ санд̇ад̇ибажжуббаннам̣ ад̣̇д̇хаабажжуббаннан̃жа. д̇ад̇т̇а уббаад̣̇адтид̇ибхан̇г̇аббад̇д̇ам̣ ‘кан̣абажжуббаннам̣’. згад̣̇висанд̇ад̇иваарабарияаабаннам̣ ‘санд̇ад̇ибажжуббаннам̣’. д̇ад̇т̇а анд̇хагаарз нисийд̣̇ид̇ваа аалогадтаанам̣ г̇ад̇асса на д̇аава аарамман̣ам̣ баагадам̣ ход̇и; яаава бана д̇ам̣ баагадам̣ ход̇и, зд̇т̇анд̇арз згад̣̇висанд̇ад̇иваараа взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. аалогадтаанз вижарид̇ваа оварагам̣ бавидтассааби на д̇аава сахасаа руубам̣ баагадам̣ ход̇и; яаава д̇ам̣ баагадам̣ ход̇и, зд̇т̇анд̇арз згад̣̇висанд̇ад̇иваараа взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. д̣̇уурз тад̇ваа бана раж̇агаанам̣ хад̇т̇авигаарам̣ гхан̣д̣ибхзрийаад̣̇иаагоданавигааран̃жа д̣̇исвааби на д̇аава сад̣̇д̣̇ам̣ сун̣аад̇и; яаава бана д̇ам̣ сун̣аад̇и, зд̇асмимби анд̇арз згад̣̇висанд̇ад̇иваараа взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. звам̣ д̇аава маж̇жхимабхаан̣агаа. сам̣яуд̇д̇абхаан̣агаа бана ‘руубасанд̇ад̇и аруубасанд̇ад̇ий’д̇и д̣̇вз санд̇ад̇ияо вад̇ваа, ‘уд̣̇агам̣ аггамид̇ваа г̇ад̇асса яаава д̇ийрз агганд̇ауд̣̇агалзкаа на виббасийд̣̇ад̇и, ад̣̇д̇хаанад̇о ааг̇ад̇асса яаава гааяз усумабхааво на вуубасаммад̇и, аад̇абаа ааг̇анд̇ваа г̇аб̣бхам̣ бавидтасса яаава анд̇хагаарабхааво на виг̇ажчад̇и, анд̇ог̇аб̣бхз гаммадтаанам̣ манасигарид̇ваа д̣̇иваа ваад̇абаанам̣ виварид̇ваа ологзнд̇асса яаава агкийнам̣ панд̣̇анабхааво на вуубасаммад̇и, аяам̣ руубасанд̇ад̇и наама; д̣̇вз д̇аяо ж̇аванаваараа аруубасанд̇ад̇и наамаа’д̇и вад̇ваа ‘д̇ад̣̇убхаяамби санд̇ад̇ибажжуббаннам̣ наамаа’д̇и вад̣̇анд̇и.
Paccuppannañca nāmetaṃ tividhaṃ – khaṇapaccuppannaṃ santatipaccuppannaṃ addhāpaccuppannañca. Tattha uppādaṭṭhitibhaṅgappattaṃ ‘khaṇapaccuppannaṃ’. Ekadvisantativārapariyāpannaṃ ‘santatipaccuppannaṃ’. Tattha andhakāre nisīditvā ālokaṭṭhānaṃ gatassa na tāva ārammaṇaṃ pākaṭaṃ hoti; yāva pana taṃ pākaṭaṃ hoti, etthantare ekadvisantativārā veditabbā. Ālokaṭṭhāne vicaritvā ovarakaṃ paviṭṭhassāpi na tāva sahasā rūpaṃ pākaṭaṃ hoti; yāva taṃ pākaṭaṃ hoti, etthantare ekadvisantativārā veditabbā. Dūre ṭhatvā pana rajakānaṃ hatthavikāraṃ ghaṇḍibherīādiākoṭanavikārañca disvāpi na tāva saddaṃ suṇāti; yāva pana taṃ suṇāti, etasmimpi antare ekadvisantativārā veditabbā. Evaṃ tāva majjhimabhāṇakā. Saṃyuttabhāṇakā pana ‘rūpasantati arūpasantatī’ti dve santatiyo vatvā, ‘udakaṃ akkamitvā gatassa yāva tīre akkantaudakalekhā na vippasīdati, addhānato āgatassa yāva kāye usumabhāvo na vūpasammati, ātapā āgantvā gabbhaṃ paviṭṭhassa yāva andhakārabhāvo na vigacchati, antogabbhe kammaṭṭhānaṃ manasikaritvā divā vātapānaṃ vivaritvā olokentassa yāva akkhīnaṃ phandanabhāvo na vūpasammati, ayaṃ rūpasantati nāma; dve tayo javanavārā arūpasantati nāmā’ti vatvā ‘tadubhayampi santatipaccuppannaṃ nāmā’ti vadanti.
згабхавабарижчиннам̣ бана ад̣̇д̇хаабажжуббаннам̣ наама. яам̣ санд̇хааяа бхад̣̇д̣̇згарад̇д̇асуд̇д̇з ‘‘яо жаавусо, мано яз жа д̇хаммаа убхаяамзд̇ам̣ бажжуббаннам̣. д̇асмим̣ жз бажжуббаннз чанд̣̇арааг̇абадиб̣ад̣̇д̇хам̣ ход̇и вин̃н̃аан̣ам̣, чанд̣̇арааг̇абадиб̣ад̣̇д̇хад̇д̇аа вин̃н̃аан̣асса д̇ад̣̇абхинанд̣̇ад̇и, д̇ад̣̇абхинанд̣̇анд̇о бажжуббаннзсу д̇хаммзсу сам̣хийрад̇ий’’д̇и (ма. ни. 3.284) вуд̇д̇ам̣. санд̇ад̇ибажжуббаннан̃жзд̇т̇а адтагат̇аасу ааг̇ад̇ам̣. ад̣̇д̇хаабажжуббаннам̣ суд̇д̇з.
Ekabhavaparicchinnaṃ pana addhāpaccuppannaṃ nāma. Yaṃ sandhāya bhaddekarattasutte ‘‘yo cāvuso, mano ye ca dhammā ubhayametaṃ paccuppannaṃ. Tasmiṃ ce paccuppanne chandarāgapaṭibaddhaṃ hoti viññāṇaṃ, chandarāgapaṭibaddhattā viññāṇassa tadabhinandati, tadabhinandanto paccuppannesu dhammesu saṃhīratī’’ti (ma. ni. 3.284) vuttaṃ. Santatipaccuppannañcettha aṭṭhakathāsu āgataṃ. Addhāpaccuppannaṃ sutte.
д̇ад̇т̇а гзжи ‘кан̣абажжуббаннам̣ жид̇д̇ам̣ жзд̇обарияан̃аан̣асса аарамман̣ам̣ ход̇ий’д̇и вад̣̇анд̇и. гим̣гааран̣аа? яасмаа ид̣̇д̇химасса жа барасса жа згагкан̣з жид̇д̇ам̣ уббаж̇ж̇ад̇ийд̇и. ид̣̇ан̃жа нзсам̣ обаммам̣ – яат̇аа аагаасз кид̇д̇з бубпамудтимхи авассам̣ згам̣ бубпам̣ згасса ван̣дам̣ бадивиж̇жхад̇и ван̣дзна ван̣дам̣ бадивиж̇жхад̇и, звам̣ барасса жид̇д̇ам̣ ж̇ааниссаамийд̇и раасивасзна махааж̇анасса жид̇д̇з ааваж̇ж̇ид̇з авассам̣ згасса жид̇д̇ам̣ згзна жид̇д̇зна уббаад̣̇агкан̣з ваа тид̇игкан̣з ваа бхан̇г̇агкан̣з ваа бадивиж̇жхад̇ийд̇и. д̇ам̣ бана вассасад̇амби вассасахассамби ааваж̇ж̇анд̇о язна жид̇д̇зна ааваж̇ж̇зд̇и, язна жа ж̇аанаад̇и д̇зсам̣ д̣̇виннам̣ сахадтаанаабхаавад̇о ааваж̇ж̇анаж̇аванаанан̃жа анидтз таанз наанаарамман̣абхааваббад̇д̇ид̣̇осад̇о аяуд̇д̇анд̇и адтагат̇аасу бадигкид̇д̇ам̣. санд̇ад̇ибажжуббаннам̣ бана ад̣̇д̇хаабажжуббаннан̃жа аарамман̣ам̣ ход̇ийд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Tattha keci ‘khaṇapaccuppannaṃ cittaṃ cetopariyañāṇassa ārammaṇaṃ hotī’ti vadanti. Kiṃkāraṇā? Yasmā iddhimassa ca parassa ca ekakkhaṇe cittaṃ uppajjatīti. Idañca nesaṃ opammaṃ – yathā ākāse khitte pupphamuṭṭhimhi avassaṃ ekaṃ pupphaṃ ekassa vaṇṭaṃ paṭivijjhati vaṇṭena vaṇṭaṃ paṭivijjhati, evaṃ parassa cittaṃ jānissāmīti rāsivasena mahājanassa citte āvajjite avassaṃ ekassa cittaṃ ekena cittena uppādakkhaṇe vā ṭhitikkhaṇe vā bhaṅgakkhaṇe vā paṭivijjhatīti. Taṃ pana vassasatampi vassasahassampi āvajjanto yena cittena āvajjeti, yena ca jānāti tesaṃ dvinnaṃ sahaṭṭhānābhāvato āvajjanajavanānañca aniṭṭhe ṭhāne nānārammaṇabhāvappattidosato ayuttanti aṭṭhakathāsu paṭikkhittaṃ. Santatipaccuppannaṃ pana addhāpaccuppannañca ārammaṇaṃ hotīti veditabbaṃ.
д̇ад̇т̇а яам̣ вад̇д̇амаанаж̇аванавийт̇ид̇о ад̇ийд̇аанааг̇ад̇авасзна д̣̇вид̇иж̇аванавийт̇ибаримаан̣агаалз барасса жид̇д̇ам̣, д̇ам̣ саб̣б̣амби санд̇ад̇ибажжуббаннам̣ наама. ад̣̇д̇хаабажжуббаннам̣ бана ж̇аванаваарзна д̣̇ийбзд̇аб̣б̣анд̇и яам̣ адтагат̇ааяам̣ вуд̇д̇ам̣ д̇ам̣ сувуд̇д̇ам̣. д̇ад̇рааяам̣ д̣̇ийбанаа – ид̣̇д̇химаа барасса жид̇д̇ам̣ ж̇аанид̇угаамо ааваж̇ж̇зд̇и. ааваж̇ж̇анам̣ кан̣абажжуббаннам̣ аарамман̣ам̣ гад̇ваа д̇знзва саха нируж̇жхад̇и. д̇ад̇о жад̇д̇аари бан̃жа ж̇аванаани язсам̣ бажчимам̣ ид̣̇д̇хижид̇д̇ам̣, сзсаани гаамааважараани. д̇зсам̣ саб̣б̣зсамби д̇ад̣̇зва нируд̣̇д̇хам̣ жид̇д̇амаарамман̣ам̣ ход̇и. на жа д̇аани наанаарамман̣аани хонд̇и. ад̣̇д̇хаабажжуббаннавасзна бажжуббаннаарамман̣ад̇д̇аа згаарамман̣аани. згаарамман̣ад̇д̇зби жа ид̣̇д̇хижид̇д̇амзва барасса жид̇д̇ам̣ баж̇аанаад̇и, на ид̇араани; яат̇аа жагкуд̣̇ваарз жагкувин̃н̃аан̣амзва руубам̣ бассад̇и, на ид̇араанийд̇и. ид̇и ид̣̇ам̣ санд̇ад̇ибажжуббаннасса жзва ад̣̇д̇хаабажжуббаннасса жа васзна бажжуббаннаарамман̣ам̣ ход̇и. яасмаа ваа санд̇ад̇ибажжуббаннамби ад̣̇д̇хаабажжуббаннзязва бад̇ад̇и, д̇асмаа ад̣̇д̇хаабажжуббаннавасзнзд̇ам̣ бажжуббаннаарамман̣анд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Tattha yaṃ vattamānajavanavīthito atītānāgatavasena dvitijavanavīthiparimāṇakāle parassa cittaṃ, taṃ sabbampi santatipaccuppannaṃ nāma. Addhāpaccuppannaṃ pana javanavārena dīpetabbanti yaṃ aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ taṃ suvuttaṃ. Tatrāyaṃ dīpanā – iddhimā parassa cittaṃ jānitukāmo āvajjeti. Āvajjanaṃ khaṇapaccuppannaṃ ārammaṇaṃ katvā teneva saha nirujjhati. Tato cattāri pañca javanāni yesaṃ pacchimaṃ iddhicittaṃ, sesāni kāmāvacarāni. Tesaṃ sabbesampi tadeva niruddhaṃ cittamārammaṇaṃ hoti. Na ca tāni nānārammaṇāni honti. Addhāpaccuppannavasena paccuppannārammaṇattā ekārammaṇāni. Ekārammaṇattepi ca iddhicittameva parassa cittaṃ pajānāti, na itarāni; yathā cakkhudvāre cakkhuviññāṇameva rūpaṃ passati, na itarānīti. Iti idaṃ santatipaccuppannassa ceva addhāpaccuppannassa ca vasena paccuppannārammaṇaṃ hoti. Yasmā vā santatipaccuppannampi addhāpaccuppanneyeva patati, tasmā addhāpaccuppannavasenetaṃ paccuppannārammaṇanti veditabbaṃ.
‘буб̣б̣зниваасан̃аан̣ажад̇уд̇т̇ам̣’ наамаг̇од̇д̇аануссаран̣з ниб̣б̣аананимид̇д̇абажжавзгкан̣з жа навад̇д̇аб̣б̣аарамман̣ам̣, сзсагаалз ад̇ийд̇аарамман̣амзва. яат̇аагаммубаг̇ан̃аан̣ажад̇уд̇т̇амби ад̇ийд̇аарамман̣амзва. д̇ад̇т̇а гин̃жааби буб̣б̣зниваасажзд̇обарияан̃аан̣ааниби ад̇ийд̇аарамман̣аани хонд̇и, ат̇а ко д̇зсам̣ буб̣б̣зниваасан̃аан̣асса ад̇ийд̇агканд̇хаа канд̇хабадиб̣ад̣̇д̇хан̃жа гин̃жи анаарамман̣ам̣ наама над̇т̇и. д̇ан̃хи ад̇ийд̇агканд̇хаканд̇хабадиб̣ад̣̇д̇хзсу д̇хаммзсу саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣асамаг̇ад̇игам̣ ход̇и. жзд̇обарияан̃аан̣асса жа сад̇д̇ад̣̇ивасаб̣бханд̇араад̇ийд̇ам̣ жид̇д̇амзва аарамман̣ам̣. д̇ан̃хи ан̃н̃ам̣ канд̇хам̣ ваа канд̇хабадиб̣ад̣̇д̇хам̣ ваа на ж̇аанаад̇и, маг̇г̇асамбаяуд̇д̇ажид̇д̇аарамман̣ад̇д̇аа бана барияааяад̇о маг̇г̇аарамман̣анд̇и вуд̇д̇ам̣. яат̇аагаммубаг̇ан̃аан̣асса жа ад̇ийд̇ажзд̇анаамад̇д̇амзваарамман̣анд̇и. аяам̣ висзсо взд̣̇ид̇аб̣б̣о. аяамзд̇т̇а адтагат̇аанаяо. яасмаа бана ‘‘гусалаа канд̇хаа ид̣̇д̇хивид̇хан̃аан̣асса жзд̇обарияан̃аан̣асса буб̣б̣зниваасаануссад̇ин̃аан̣асса яат̇аагаммубаг̇ан̃аан̣асса анааг̇ад̇ам̣сан̃аан̣асса аарамман̣абажжаязна бажжаяо’’д̇и (бадтаа. 1.1.404) бадтаанз вуд̇д̇ам̣, д̇асмаа жад̇д̇аароби канд̇хаа жзд̇обарияан̃аан̣аяат̇аагаммубаг̇ан̃аан̣аанам̣ аарамман̣ам̣ хонд̇и. д̇ад̇рааби яат̇аагаммубаг̇ан̃аан̣асса гусалаагусалаа зваад̇и.
‘Pubbenivāsañāṇacatutthaṃ’ nāmagottānussaraṇe nibbānanimittapaccavekkhaṇe ca navattabbārammaṇaṃ, sesakāle atītārammaṇameva. Yathākammupagañāṇacatutthampi atītārammaṇameva. Tattha kiñcāpi pubbenivāsacetopariyañāṇānipi atītārammaṇāni honti, atha kho tesaṃ pubbenivāsañāṇassa atītakkhandhā khandhapaṭibaddhañca kiñci anārammaṇaṃ nāma natthi. Tañhi atītakkhandhakhandhapaṭibaddhesu dhammesu sabbaññutaññāṇasamagatikaṃ hoti. Cetopariyañāṇassa ca sattadivasabbhantarātītaṃ cittameva ārammaṇaṃ. Tañhi aññaṃ khandhaṃ vā khandhapaṭibaddhaṃ vā na jānāti, maggasampayuttacittārammaṇattā pana pariyāyato maggārammaṇanti vuttaṃ. Yathākammupagañāṇassa ca atītacetanāmattamevārammaṇanti. Ayaṃ viseso veditabbo. Ayamettha aṭṭhakathānayo. Yasmā pana ‘‘kusalā khandhā iddhividhañāṇassa cetopariyañāṇassa pubbenivāsānussatiñāṇassa yathākammupagañāṇassa anāgataṃsañāṇassa ārammaṇapaccayena paccayo’’ti (paṭṭhā. 1.1.404) paṭṭhāne vuttaṃ, tasmā cattāropi khandhā cetopariyañāṇayathākammupagañāṇānaṃ ārammaṇaṃ honti. Tatrāpi yathākammupagañāṇassa kusalākusalā evāti.
‘д̣̇иб̣б̣ажагкун̃аан̣ажад̇уд̇т̇ам̣’ виж̇ж̇амаанаван̣н̣аарамман̣ад̇д̇аа бажжуббаннаарамман̣амзва. анааг̇ад̇ам̣сан̃аан̣ажад̇уд̇т̇ам̣ анааг̇ад̇аарамман̣амзва. д̇ан̃хи анааг̇ад̇агканд̇хаканд̇хабадиб̣ад̣̇д̇хзсу д̇хаммзсу буб̣б̣зниваасан̃аан̣ам̣ вияа саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣асамаг̇ад̇игам̣ ход̇и. д̇ад̇т̇а гин̃жааби жзд̇обарияан̃аан̣амби анааг̇ад̇аарамман̣ам̣ ход̇и, д̇ам̣ бана сад̇д̇ад̣̇ивасаб̣бханд̇арз уббаж̇ж̇анагажид̇д̇амзва аарамман̣ам̣ гарод̇и. ид̣̇ам̣ анааг̇ад̇з габбасад̇асахассз уббаж̇ж̇анагажид̇д̇амби канд̇хзби канд̇хабадиб̣ад̣̇д̇хамби. руубааважарад̇игажад̇уггаж̇жхаанаад̣̇ийни ад̇ийд̇аанааг̇ад̇абажжуббаннзсу згад̇хаммамби аараб̣бха аббавад̇д̇ид̇о зганд̇анавад̇д̇аб̣б̣аарамман̣аанзваад̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аани.
‘Dibbacakkhuñāṇacatutthaṃ’ vijjamānavaṇṇārammaṇattā paccuppannārammaṇameva. Anāgataṃsañāṇacatutthaṃ anāgatārammaṇameva. Tañhi anāgatakkhandhakhandhapaṭibaddhesu dhammesu pubbenivāsañāṇaṃ viya sabbaññutaññāṇasamagatikaṃ hoti. Tattha kiñcāpi cetopariyañāṇampi anāgatārammaṇaṃ hoti, taṃ pana sattadivasabbhantare uppajjanakacittameva ārammaṇaṃ karoti. Idaṃ anāgate kappasatasahasse uppajjanakacittampi khandhepi khandhapaṭibaddhampi. Rūpāvacaratikacatukkajjhānādīni atītānāgatapaccuppannesu ekadhammampi ārabbha appavattito ekantanavattabbārammaṇānevāti veditabbāni.
1435. аж̇жхад̇д̇ад̇д̇игз анинд̣̇рияаб̣ад̣̇д̇харуубан̃жа ниб̣б̣аанан̃жа б̣ахид̣̇д̇хаад̇и ид̣̇ам̣ яат̇аа инд̣̇рияаб̣ад̣̇д̇хам̣ барабуг̇г̇аласанд̇аанз б̣ахид̣̇д̇хаад̇и вужжамаанамби д̇асса ад̇д̇ано санд̇аанабарияаабаннад̇д̇аа нияагаж̇жхад̇д̇ам̣ ход̇и, звам̣ на гзнажи барияааязна аж̇жхад̇д̇ам̣ ход̇ийд̇и нияагаж̇жхад̇д̇абарияааяасса абхаавзна б̣ахид̣̇д̇хаад̇и вуд̇д̇ам̣, на нияагаж̇жхад̇д̇амад̇д̇асса асамбхавад̇о. нияагаж̇жхад̇д̇амад̇д̇асса бана асамбхавамад̇д̇ам̣ санд̇хааяа аж̇жхад̇д̇аарамман̣ад̇д̇игз б̣ахид̣̇д̇хаарамман̣ад̇аа вуд̇д̇аа. аж̇жхад̇д̇ад̇хаммаабаг̇амамад̇д̇ад̇ова аагин̃жан̃н̃ааяад̇анаарамман̣асса аж̇жхад̇д̇абхаавамби б̣ахид̣̇д̇хаабхаавамби аж̇жхад̇д̇аб̣ахид̣̇д̇хаабхаавамби анануж̇аанид̇ваа аагин̃жан̃н̃ааяад̇анам̣ на вад̇д̇аб̣б̣ам̣ аж̇жхад̇д̇аарамман̣анд̇ибийд̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣.
1435. Ajjhattattike anindriyabaddharūpañca nibbānañca bahiddhāti idaṃ yathā indriyabaddhaṃ parapuggalasantāne bahiddhāti vuccamānampi tassa attano santānapariyāpannattā niyakajjhattaṃ hoti, evaṃ na kenaci pariyāyena ajjhattaṃ hotīti niyakajjhattapariyāyassa abhāvena bahiddhāti vuttaṃ, na niyakajjhattamattassa asambhavato. Niyakajjhattamattassa pana asambhavamattaṃ sandhāya ajjhattārammaṇattike bahiddhārammaṇatā vuttā. Ajjhattadhammāpagamamattatova ākiñcaññāyatanārammaṇassa ajjhattabhāvampi bahiddhābhāvampi ajjhattabahiddhābhāvampi ananujānitvā ākiñcaññāyatanaṃ na vattabbaṃ ajjhattārammaṇantipītiādi vuttaṃ.
д̇ад̇т̇а на гзвалам̣ д̇ад̣̇зва навад̇д̇аб̣б̣аарамман̣ам̣, д̇асса бана ааваж̇ж̇анамби, убажааражид̇д̇ааниби, д̇ассаарамман̣асса бажжавзгкан̣ажид̇д̇ааниби, д̇ассзва ассаад̣̇анаад̣̇ивасзна бавад̇д̇аани агусалажид̇д̇ааниби навад̇д̇аб̣б̣аарамман̣аанзваад̇и. д̇аани бана д̇асмим̣ вуд̇д̇з вуд̇д̇аанзва хонд̇ийд̇и висум̣ на вуд̇д̇аани. гат̇ам̣ вуд̇д̇аанзва хонд̇ийд̇и? зд̇ан̃хи аагин̃жан̃н̃ааяад̇анам̣, яан̃жа д̇асса бурзжааригам̣ ааваж̇ж̇анаубажаараад̣̇ивасзна бавад̇д̇ам̣, д̇зна саха згаарамман̣ам̣ бхавзяяа. д̇ам̣ саб̣б̣ам̣ ад̇ийд̇аарамман̣ад̇д̇игз ‘гаамааважарагусалам̣, агусалам̣, гирияад̇о нава жид̇д̇уббаад̣̇аа, руубааважаражад̇уд̇т̇аж̇жхаана’нд̇и звам̣ вуд̇д̇аанам̣ зд̇зсам̣ жид̇д̇уббаад̣̇аанам̣ ‘сияаа на вад̇д̇аб̣б̣аа ад̇ийд̇аарамман̣аад̇ибий’д̇иаад̣̇инаа наязна навад̇д̇аб̣б̣аарамман̣абхаавасса анун̃н̃аад̇ад̇д̇аа, аагин̃жан̃н̃ааяад̇анасса жа ‘аагин̃жан̃н̃ааяад̇анам̣, жад̇д̇ааро маг̇г̇аа абарияаабаннаа, жад̇д̇аари жа сааман̃н̃апалаани, имз д̇хаммаа на вад̇д̇аб̣б̣аа ад̇ийд̇аарамман̣аад̇ибий’д̇и звам̣ зганд̇зна навад̇д̇аб̣б̣аарамман̣ад̇д̇аважанад̇о навад̇д̇аб̣б̣аарамман̣анд̇и вуд̇д̇ам̣. ид̣̇аани д̇ам̣ аж̇жхад̇д̇аарамман̣ад̇д̇игз згамби вужжамаанам̣ яасмаа хздтаа д̇зна саха згаарамман̣абхаавамби санд̇хааяа гаамааважарагусалаад̣̇ийнам̣ навад̇д̇аб̣б̣аарамман̣ад̇аа вуд̇д̇аа, д̇асмаа ид̇хааби д̇зсам̣ навад̇д̇аб̣б̣аарамман̣абхаавам̣ д̣̇ийбзд̇и. го хи д̇зна саха згаарамман̣аанам̣ навад̇д̇аб̣б̣аарамман̣абхаавз анд̇арааяод̇и ? звам̣ д̇асмим̣ вуд̇д̇з ‘вуд̇д̇аанзва хонд̇ий’д̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аани. сзсамзд̇т̇а аж̇жхад̇д̇аарамман̣ад̇д̇игз баал̣ид̇о уд̇д̇аанамзва.
Tattha na kevalaṃ tadeva navattabbārammaṇaṃ, tassa pana āvajjanampi, upacāracittānipi, tassārammaṇassa paccavekkhaṇacittānipi, tasseva assādanādivasena pavattāni akusalacittānipi navattabbārammaṇānevāti. Tāni pana tasmiṃ vutte vuttāneva hontīti visuṃ na vuttāni. Kathaṃ vuttāneva hontīti? Etañhi ākiñcaññāyatanaṃ, yañca tassa purecārikaṃ āvajjanaupacārādivasena pavattaṃ, tena saha ekārammaṇaṃ bhaveyya. Taṃ sabbaṃ atītārammaṇattike ‘kāmāvacarakusalaṃ, akusalaṃ, kiriyato nava cittuppādā, rūpāvacaracatutthajjhāna’nti evaṃ vuttānaṃ etesaṃ cittuppādānaṃ ‘siyā na vattabbā atītārammaṇātipī’tiādinā nayena navattabbārammaṇabhāvassa anuññātattā, ākiñcaññāyatanassa ca ‘ākiñcaññāyatanaṃ, cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, ime dhammā na vattabbā atītārammaṇātipī’ti evaṃ ekantena navattabbārammaṇattavacanato navattabbārammaṇanti vuttaṃ. Idāni taṃ ajjhattārammaṇattike ekampi vuccamānaṃ yasmā heṭṭhā tena saha ekārammaṇabhāvampi sandhāya kāmāvacarakusalādīnaṃ navattabbārammaṇatā vuttā, tasmā idhāpi tesaṃ navattabbārammaṇabhāvaṃ dīpeti. Ko hi tena saha ekārammaṇānaṃ navattabbārammaṇabhāve antarāyoti ? Evaṃ tasmiṃ vutte ‘vuttāneva hontī’ti veditabbāni. Sesamettha ajjhattārammaṇattike pāḷito uttānameva.
аарамман̣авибхааг̇з бана вин̃н̃аан̣ан̃жааяад̇анам̣ нзвасан̃н̃аанаасан̃н̃ааяад̇ананд̇и имзсам̣ д̇аава гусалавибаагагирияавасзна чаннам̣ жид̇д̇уббаад̣̇аанам̣ ад̇д̇ано санд̇аанасамб̣анд̇хам̣ хздтимасамаабад̇д̇им̣ аараб̣бха бавад̇д̇ид̇о аж̇жхад̇д̇аарамман̣ад̇аа взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. зд̇т̇а жа гирияааагаасаанан̃жааяад̇анам̣ гирияавин̃н̃аан̣ан̃жааяад̇анассзва аарамман̣ам̣ ход̇и, на ид̇арасса. гасмаа? аагаасаанан̃жааяад̇анагирияасаман̇г̇ино гусаласса ваа вибаагасса ваа вин̃н̃аан̣ан̃жааяад̇анасса абхаавад̇о. гусалам̣ бана гусалавибаагагирияаанам̣ д̇ин̣н̣амби аарамман̣ам̣ ход̇и. гасмаа? аагаасаанан̃жааяад̇анагусалам̣ ниб̣б̣ад̇д̇зд̇ваа тид̇асса д̇ад̇о уд̣̇д̇хам̣ д̇ивид̇хассаби вин̃н̃аан̣ан̃жааяад̇анасса уббад̇д̇исамбхавад̇о. вибаагам̣ бана на гассажи аарамман̣ам̣ ход̇и. гасмаа? вибаагад̇о вудтахид̇ваа жид̇д̇асса абхинийхаараасамбхавад̇о. нзвасан̃н̃аанаасан̃н̃ааяад̇анасса аарамман̣агаран̣зби зсзва наяо. руубааважарад̇д̇игажад̇уггаж̇жхаанаад̣̇ийнам̣ саб̣б̣зсамби нияагаж̇жхад̇д̇ад̇о б̣ахид̣̇д̇хаабхаавзна б̣ахид̣̇д̇хаабхууд̇аани бат̇авийгасин̣аад̣̇ийни аараб̣бха бавад̇д̇ид̇о б̣ахид̣̇д̇хаарамман̣ад̇аа взд̣̇ид̇аб̣б̣аа.
Ārammaṇavibhāge pana viññāṇañcāyatanaṃ nevasaññānāsaññāyatananti imesaṃ tāva kusalavipākakiriyavasena channaṃ cittuppādānaṃ attano santānasambandhaṃ heṭṭhimasamāpattiṃ ārabbha pavattito ajjhattārammaṇatā veditabbā. Ettha ca kiriyaākāsānañcāyatanaṃ kiriyaviññāṇañcāyatanasseva ārammaṇaṃ hoti, na itarassa. Kasmā? Ākāsānañcāyatanakiriyasamaṅgino kusalassa vā vipākassa vā viññāṇañcāyatanassa abhāvato. Kusalaṃ pana kusalavipākakiriyānaṃ tiṇṇampi ārammaṇaṃ hoti. Kasmā? Ākāsānañcāyatanakusalaṃ nibbattetvā ṭhitassa tato uddhaṃ tividhassapi viññāṇañcāyatanassa uppattisambhavato. Vipākaṃ pana na kassaci ārammaṇaṃ hoti. Kasmā? Vipākato vuṭṭhahitvā cittassa abhinīhārāsambhavato. Nevasaññānāsaññāyatanassa ārammaṇakaraṇepi eseva nayo. Rūpāvacarattikacatukkajjhānādīnaṃ sabbesampi niyakajjhattato bahiddhābhāvena bahiddhābhūtāni pathavīkasiṇādīni ārabbha pavattito bahiddhārammaṇatā veditabbā.
саб̣б̣зва гаамааважараа гусалаагусалааб̣яаагад̇аа д̇хаммаа, руубааважарам̣ жад̇уд̇т̇ам̣ жхаананд̇и зд̇т̇а гусалад̇о д̇аава жад̇д̇ааро н̃аан̣асамбаяуд̇д̇ажид̇д̇уббаад̣̇аа ад̇д̇ано канд̇хаад̣̇ийни бажжавзгканд̇асса аж̇жхад̇д̇аарамман̣аа. барзсам̣ канд̇хаад̣̇ибажжавзгкан̣з бан̣н̣ад̇д̇иниб̣б̣аанабажжавзгкан̣з жа б̣ахид̣̇д̇хаарамман̣аа. д̇ад̣̇убхаяавасзна аж̇жхад̇д̇аб̣ахид̣̇д̇хаарамман̣аа. н̃аан̣авиббаяуд̇д̇зсуби зсзва наяо. гзвалан̃хи д̇зсам̣ ниб̣б̣аанабажжавзгкан̣ам̣ над̇т̇и. агусалад̇о жад̇д̇ааро д̣̇идтисамбаяуд̇д̇ажид̇д̇уббаад̣̇аа ад̇д̇ано канд̇хаад̣̇ийнам̣ ассаад̣̇анаабхинанд̣̇анабараамаасаг̇ахан̣агаалз аж̇жхад̇д̇аарамман̣аа, барасса канд̇хаад̣̇ийсу жзва анинд̣̇рияаб̣ад̣̇д̇харуубагасин̣аад̣̇ийсу жа д̇ат̇зва бавад̇д̇игаалз б̣ахид̣̇д̇хаарамман̣аа, д̇ад̣̇убхаяавасзна аж̇жхад̇д̇аб̣ахид̣̇д̇хаарамман̣аа. д̣̇идтивиббаяуд̇д̇зсуби зсзва наяо. гзвалан̃хи д̇зсам̣ бараамаасаг̇ахан̣ам̣ над̇т̇и. д̣̇взби бадигхасамбаяуд̇д̇аа ад̇д̇ано канд̇хаад̣̇ийсу д̣̇оманассид̇асса аж̇жхад̇д̇аарамман̣аа, барасса канд̇хаад̣̇ийсу жзва анинд̣̇рияаб̣ад̣̇д̇харуубабан̣н̣ад̇д̇ийсу жа б̣ахид̣̇д̇хаарамман̣аа, д̇ад̣̇убхаяавасзна аж̇жхад̇д̇аб̣ахид̣̇д̇хаарамман̣аа. вижигижчуд̣̇д̇хажжасамбаяуд̇д̇аанамби вуд̇д̇абагаарзсу д̇хаммзсу вижигижчанапанд̣̇анабхаававасзна бавад̇д̇ияам̣ аж̇жхад̇д̇аад̣̇иаарамман̣ад̇аа взд̣̇ид̇аб̣б̣аа.
Sabbeva kāmāvacarā kusalākusalābyākatā dhammā, rūpāvacaraṃ catutthaṃ jhānanti ettha kusalato tāva cattāro ñāṇasampayuttacittuppādā attano khandhādīni paccavekkhantassa ajjhattārammaṇā. Paresaṃ khandhādipaccavekkhaṇe paṇṇattinibbānapaccavekkhaṇe ca bahiddhārammaṇā. Tadubhayavasena ajjhattabahiddhārammaṇā. Ñāṇavippayuttesupi eseva nayo. Kevalañhi tesaṃ nibbānapaccavekkhaṇaṃ natthi. Akusalato cattāro diṭṭhisampayuttacittuppādā attano khandhādīnaṃ assādanābhinandanaparāmāsagahaṇakāle ajjhattārammaṇā, parassa khandhādīsu ceva anindriyabaddharūpakasiṇādīsu ca tatheva pavattikāle bahiddhārammaṇā, tadubhayavasena ajjhattabahiddhārammaṇā. Diṭṭhivippayuttesupi eseva nayo. Kevalañhi tesaṃ parāmāsagahaṇaṃ natthi. Dvepi paṭighasampayuttā attano khandhādīsu domanassitassa ajjhattārammaṇā, parassa khandhādīsu ceva anindriyabaddharūpapaṇṇattīsu ca bahiddhārammaṇā, tadubhayavasena ajjhattabahiddhārammaṇā. Vicikicchuddhaccasampayuttānampi vuttapakāresu dhammesu vicikicchanaphandanabhāvavasena pavattiyaṃ ajjhattādiārammaṇatā veditabbā.
д̣̇вибан̃жавин̃н̃аан̣аани , д̇иссо жа манод̇хаад̇уяод̇и, имз д̇зраса жид̇д̇уббаад̣̇аа ад̇д̇ано руубаад̣̇ийни аараб̣бха бавад̇д̇ияам̣ аж̇жхад̇д̇аарамман̣аа, барасса руубаад̣̇ийсу бавад̇д̇аа б̣ахид̣̇д̇хаарамман̣аа, д̇ад̣̇убхаяавасзна аж̇жхад̇д̇аб̣ахид̣̇д̇хаарамман̣аа. соманассасахаг̇ад̇аахзд̇угавибаагамановин̃н̃аан̣ад̇хаад̇у бан̃жад̣̇ваарз санд̇ийран̣ад̇ад̣̇аарамман̣авасзна ад̇д̇ано бан̃жа руубаад̣̇ид̇хаммз, манод̣̇ваарз д̇ад̣̇аарамман̣авасзнзва ан̃н̃зби аж̇жхад̇д̇игз гаамааважарад̇хаммз аараб̣бха бавад̇д̇ияам̣ аж̇жхад̇д̇аарамман̣аа, барзсам̣ д̇хаммзсу бавад̇д̇амаанаа б̣ахид̣̇д̇хаарамман̣аа, убхаяавасзна аж̇жхад̇д̇аб̣ахид̣̇д̇хаарамман̣аа. убзгкаасахаг̇ад̇авибаагаахзд̇угамановин̃н̃аан̣ад̇хаад̇уд̣̇ваязби зсзва наяо. гзвалам̣ банзд̇аа суг̇ад̇ияам̣ д̣̇уг̇г̇ад̇ияан̃жа бадисанд̇хибхаван̇г̇ажуд̇ивасзнааби аж̇жхад̇д̇аад̣̇ибхзд̣̇зсу гаммаад̣̇ийсу бавад̇д̇анд̇и.
Dvipañcaviññāṇāni , tisso ca manodhātuyoti, ime terasa cittuppādā attano rūpādīni ārabbha pavattiyaṃ ajjhattārammaṇā, parassa rūpādīsu pavattā bahiddhārammaṇā, tadubhayavasena ajjhattabahiddhārammaṇā. Somanassasahagataahetukavipākamanoviññāṇadhātu pañcadvāre santīraṇatadārammaṇavasena attano pañca rūpādidhamme, manodvāre tadārammaṇavaseneva aññepi ajjhattike kāmāvacaradhamme ārabbha pavattiyaṃ ajjhattārammaṇā, paresaṃ dhammesu pavattamānā bahiddhārammaṇā, ubhayavasena ajjhattabahiddhārammaṇā. Upekkhāsahagatavipākāhetukamanoviññāṇadhātudvayepi eseva nayo. Kevalaṃ panetā sugatiyaṃ duggatiyañca paṭisandhibhavaṅgacutivasenāpi ajjhattādibhedesu kammādīsu pavattanti.
адта махаавибаагажид̇д̇ааниби д̇аасам̣язва д̣̇виннам̣ самаанаг̇ад̇игаани. гзвалам̣ банзд̇аани санд̇ийран̣авасзна на бавад̇д̇анд̇и. бадисанд̇хибхаван̇г̇ажуд̇ивасзнзва зд̇аани суг̇ад̇ияам̣язва бавад̇д̇анд̇и. соманассасахаг̇ад̇аахзд̇угагирияаа бан̃жад̣̇ваарз ад̇д̇ано руубаад̣̇ийни аараб̣бха бахадтаагаарагаран̣авасзна бавад̇д̇ияам̣ аж̇жхад̇д̇аарамман̣аа, барасса руубаад̣̇ийсу бавад̇д̇аа б̣ахид̣̇д̇хаарамман̣аа. манод̣̇ваарз д̇ат̇ааг̇ад̇асса ж̇од̇ибааламаан̣авамагхад̣̇зварааж̇аган̣хад̇аабасаад̣̇игаалзсу ад̇д̇анаа гад̇агирияам̣ бажжавзгканд̇асса хасид̇уббаад̣̇авасзна бавад̇д̇аа аж̇жхад̇д̇аарамман̣аа .
Aṭṭha mahāvipākacittānipi tāsaṃyeva dvinnaṃ samānagatikāni. Kevalaṃ panetāni santīraṇavasena na pavattanti. Paṭisandhibhavaṅgacutivaseneva etāni sugatiyaṃyeva pavattanti. Somanassasahagatāhetukakiriyā pañcadvāre attano rūpādīni ārabbha pahaṭṭhākārakaraṇavasena pavattiyaṃ ajjhattārammaṇā, parassa rūpādīsu pavattā bahiddhārammaṇā. Manodvāre tathāgatassa jotipālamāṇavamaghadevarājakaṇhatāpasādikālesu attanā katakiriyaṃ paccavekkhantassa hasituppādavasena pavattā ajjhattārammaṇā .
маллигааяа д̣̇звияаа санд̇ад̇имахаамад̇д̇асса суманамаалаагаарассаад̇и звамаад̣̇ийнам̣ гирияаагаран̣ам̣ аараб̣бха бавад̇д̇игаалз б̣ахид̣̇д̇хаарамман̣аа. убхаяавасзна аж̇жхад̇д̇аб̣ахид̣̇д̇хаарамман̣аа. убзгкаасахаг̇ад̇агирияаахзд̇угамановин̃н̃аан̣ад̇хаад̇у бан̃жад̣̇ваарз водтаб̣б̣анавасзна манод̣̇ваарз жа ааваж̇ж̇анавасзна бавад̇д̇ияам̣ аж̇жхад̇д̇аад̣̇иаарамман̣аа. адта махаагирияаа гусалажид̇д̇аг̇ад̇игаа зва. гзвалан̃хи д̇аа кийн̣аасаваанам̣ уббаж̇ж̇анд̇и, гусалаани сзгкабут̇уж̇ж̇анаананд̇и зд̇д̇агамзвзд̇т̇а наанаагаран̣ам̣.
Mallikāya deviyā santatimahāmattassa sumanamālākārassāti evamādīnaṃ kiriyākaraṇaṃ ārabbha pavattikāle bahiddhārammaṇā. Ubhayavasena ajjhattabahiddhārammaṇā. Upekkhāsahagatakiriyāhetukamanoviññāṇadhātu pañcadvāre voṭṭhabbanavasena manodvāre ca āvajjanavasena pavattiyaṃ ajjhattādiārammaṇā. Aṭṭha mahākiriyā kusalacittagatikā eva. Kevalañhi tā khīṇāsavānaṃ uppajjanti, kusalāni sekkhaputhujjanānanti ettakamevettha nānākaraṇaṃ.
вуд̇д̇аббагаарз руубааважаражад̇уд̇т̇аж̇жхаанз саб̣б̣ад̇т̇абаад̣̇агажад̇уд̇т̇аад̣̇ийни бан̃жа жхаанаани имасмим̣ д̇игз огаасам̣ лабханд̇и. зд̇аани хи гасин̣абан̣н̣ад̇д̇инимид̇д̇аарамман̣ад̇д̇аа б̣ахид̣̇д̇хаарамман̣аани.
Vuttappakāre rūpāvacaracatutthajjhāne sabbatthapādakacatutthādīni pañca jhānāni imasmiṃ tike okāsaṃ labhanti. Etāni hi kasiṇapaṇṇattinimittārammaṇattā bahiddhārammaṇāni.
‘ид̣̇д̇хивид̇хажад̇уд̇т̇ам̣’ гааяавасзна жид̇д̇ам̣, жид̇д̇авасзна ваа гааяам̣ барин̣ааманагаалз ад̇д̇ано гумаарагаван̣н̣аад̣̇иниммаанагаалз жа сагааяажид̇д̇аанам̣ аарамман̣агаран̣ад̇о аж̇жхад̇д̇аарамман̣ам̣, б̣ахид̣̇д̇хаа хад̇т̇иассаад̣̇ид̣̇ассанагаалз б̣ахид̣̇д̇хаарамман̣ам̣, гаалзна аж̇жхад̇д̇ам̣ гаалзна б̣ахид̣̇д̇хаа, бавад̇д̇ияам̣ аж̇жхад̇д̇аб̣ахид̣̇д̇хаарамман̣ам̣.
‘Iddhividhacatutthaṃ’ kāyavasena cittaṃ, cittavasena vā kāyaṃ pariṇāmanakāle attano kumārakavaṇṇādinimmānakāle ca sakāyacittānaṃ ārammaṇakaraṇato ajjhattārammaṇaṃ, bahiddhā hatthiassādidassanakāle bahiddhārammaṇaṃ, kālena ajjhattaṃ kālena bahiddhā, pavattiyaṃ ajjhattabahiddhārammaṇaṃ.
‘д̣̇иб̣б̣асод̇ажад̇уд̇т̇ам̣’ ад̇д̇ано гужчисад̣̇д̣̇асаванагаалз аж̇жхад̇д̇аарамман̣ам̣, барзсам̣ сад̣̇д̣̇асаванагаалз б̣ахид̣̇д̇хаарамман̣ам̣, убхаяавасзна аж̇жхад̇д̇аб̣ахид̣̇д̇хаарамман̣ам̣. ‘жзд̇обарияан̃аан̣ажад̇уд̇т̇ам̣’ барзсам̣ жид̇д̇аарамман̣ад̇о б̣ахид̣̇д̇хаарамман̣амзва. ад̇д̇ано жид̇д̇аж̇аананз бана д̇зна баяож̇анам̣ над̇т̇и. ‘буб̣б̣зниваасажад̇уд̇т̇ам̣’ ад̇д̇ано канд̇хаануссаран̣агаалз аж̇жхад̇д̇аарамман̣ам̣, барасса канд̇хз, анид̣̇рияаб̣ад̣̇д̇харуубам̣, д̇иссо жа бан̣н̣ад̇д̇ияо ануссаран̣ад̇о б̣ахид̣̇д̇хаарамман̣ам̣, убхаяавасзна аж̇жхад̇д̇аб̣ахид̣̇д̇хаарамман̣ам̣.
‘Dibbasotacatutthaṃ’ attano kucchisaddasavanakāle ajjhattārammaṇaṃ, paresaṃ saddasavanakāle bahiddhārammaṇaṃ, ubhayavasena ajjhattabahiddhārammaṇaṃ. ‘Cetopariyañāṇacatutthaṃ’ paresaṃ cittārammaṇato bahiddhārammaṇameva. Attano cittajānane pana tena payojanaṃ natthi. ‘Pubbenivāsacatutthaṃ’ attano khandhānussaraṇakāle ajjhattārammaṇaṃ, parassa khandhe, anidriyabaddharūpaṃ, tisso ca paṇṇattiyo anussaraṇato bahiddhārammaṇaṃ, ubhayavasena ajjhattabahiddhārammaṇaṃ.
‘д̣̇иб̣б̣ажагкужад̇уд̇т̇ам̣’ ад̇д̇ано гужчиг̇ад̇аад̣̇ируубад̣̇ассанагаалз аж̇жхад̇д̇аарамман̣ам̣, авасзсаруубад̣̇ассанагаалз б̣ахид̣̇д̇хаарамман̣ам̣, убхаяавасзна аж̇жхад̇д̇аб̣ахид̣̇д̇хаарамман̣ам̣. ‘анааг̇ад̇ам̣сан̃аан̣ажад̇уд̇т̇ам̣’ ад̇д̇ано анааг̇ад̇агканд̇хаануссаран̣агаалз аж̇жхад̇д̇аарамман̣ам̣, барасса анааг̇ад̇агканд̇хаанам̣ ваа анинд̣̇рияаб̣ад̣̇д̇хасса ваа руубасса ануссаран̣агаалз б̣ахид̣̇д̇хаарамман̣ам̣, убхаяавасзна аж̇жхад̇д̇аб̣ахид̣̇д̇хаарамман̣ам̣. аагин̃жан̃н̃ааяад̇анасса навад̇д̇аб̣б̣аарамман̣ад̇ааяа гааран̣ам̣ хздтаа вуд̇д̇амзва.
‘Dibbacakkhucatutthaṃ’ attano kucchigatādirūpadassanakāle ajjhattārammaṇaṃ, avasesarūpadassanakāle bahiddhārammaṇaṃ, ubhayavasena ajjhattabahiddhārammaṇaṃ. ‘Anāgataṃsañāṇacatutthaṃ’ attano anāgatakkhandhānussaraṇakāle ajjhattārammaṇaṃ, parassa anāgatakkhandhānaṃ vā anindriyabaddhassa vā rūpassa anussaraṇakāle bahiddhārammaṇaṃ, ubhayavasena ajjhattabahiddhārammaṇaṃ. Ākiñcaññāyatanassa navattabbārammaṇatāya kāraṇaṃ heṭṭhā vuttameva.
Related texts:
д̇ибидага (муула) • Tipiṭaka (Mūla) / абхид̇хаммабидага • Abhidhammapiṭaka / д̇хаммасан̇г̇ан̣ийбаал̣и • Dhammasaṅgaṇīpāḷi / д̇игаад̇т̇уд̣̇д̇хааро • Tikaatthuddhāro
дийгаа • Tīkā / абхид̇хаммабидага (дийгаа) • Abhidhammapiṭaka (ṭīkā) / д̇хаммасан̇г̇ан̣ий-мууладийгаа • Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā / д̇игаад̇т̇уд̣̇д̇хаараван̣н̣анаа • Tikaatthuddhāravaṇṇanā
дийгаа • Tīkā / абхид̇хаммабидага (дийгаа) • Abhidhammapiṭaka (ṭīkā) / д̇хаммасан̇г̇ан̣ий-анудийгаа • Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā / д̇игаад̇т̇уд̣̇д̇хаараван̣н̣анаа • Tikaatthuddhāravaṇṇanā
