| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / បេតវត្ថុ-អដ្ឋកថា • Petavatthu-aṭṭhakathā |
៦. សេរិណីបេតិវត្ថុវណ្ណនា
6. Seriṇīpetivatthuvaṇṇanā
នគ្គា ទុព្ពណ្ណរូបាសីតិ ឥទំ សត្ថរិ ជេតវនេ វិហរន្តេ សេរិណីបេតិំ អារព្ភ វុត្តំ។ កុរុរដ្ឋេ កិរ ហត្ថិនិបុរេ សេរិណី នាម ឯកា រូបូបជីវិនី អហោសិ។ តត្ថ ច ឧបោសថករណត្ថាយ តតោ តតោ ភិក្ខូ សន្និបតិំសុ។ បុន មហាភិក្ខុសន្និបាតោ អហោសិ។ តំ ទិស្វា មនុស្សា តិលតណ្ឌុលាទិំ សប្បិនវនីតមធុអាទិញ្ច ពហុំ ទានូបករណំ សជ្ជេត្វា មហាទានំ បវត្តេសុំ។ តេន ច សមយេន សា គណិកា អស្សទ្ធា អប្បសន្នា មច្ឆេរមលបរិយុដ្ឋិតចិត្តា តេហិ មនុស្សេហិ ‘‘ឯហិ តាវ ឥទំ ទានំ អនុមោទាហី’’តិ ឧស្សាហិតាបិ ‘‘កិំ តេន មុណ្ឌកានំ សមណានំ ទិន្នេនា’’តិ អប្បសាទមេវ នេសំ សម្បវេទេសិ, កុតោ អប្បមត្តកស្ស បរិច្ចាគោ។
Naggā dubbaṇṇarūpāsīti idaṃ satthari jetavane viharante seriṇīpetiṃ ārabbha vuttaṃ. Kururaṭṭhe kira hatthinipure seriṇī nāma ekā rūpūpajīvinī ahosi. Tattha ca uposathakaraṇatthāya tato tato bhikkhū sannipatiṃsu. Puna mahābhikkhusannipāto ahosi. Taṃ disvā manussā tilataṇḍulādiṃ sappinavanītamadhuādiñca bahuṃ dānūpakaraṇaṃ sajjetvā mahādānaṃ pavattesuṃ. Tena ca samayena sā gaṇikā assaddhā appasannā maccheramalapariyuṭṭhitacittā tehi manussehi ‘‘ehi tāva idaṃ dānaṃ anumodāhī’’ti ussāhitāpi ‘‘kiṃ tena muṇḍakānaṃ samaṇānaṃ dinnenā’’ti appasādameva nesaṃ sampavedesi, kuto appamattakassa pariccāgo.
សា អបរេន សមយេន កាលំ កត្វា អញ្ញតរស្ស បច្ចន្តនគរស្ស បរិខាបិដ្ឋេ បេតី ហុត្វា និព្ពត្តិ។ អថ ហត្ថិនិបុរវាសី អញ្ញតរោ ឧបាសកោ វណិជ្ជាយ តំ នគរំ គន្ត្វា រត្តិយា បច្ចូសសមយេ បរិខាបិដ្ឋំ គតោ តាទិសេន បយោជនេន។ សា តត្ថ តំ ទិស្វា សញ្ជានិត្វា នគ្គា អដ្ឋិត្តចមត្តាវសេសសរីរា អតិវិយ ពីភច្ឆទស្សនា អវិទូរេ ឋត្វា អត្តានំ ទស្សេសិ។ សោ តំ ទិស្វា –
Sā aparena samayena kālaṃ katvā aññatarassa paccantanagarassa parikhāpiṭṭhe petī hutvā nibbatti. Atha hatthinipuravāsī aññataro upāsako vaṇijjāya taṃ nagaraṃ gantvā rattiyā paccūsasamaye parikhāpiṭṭhaṃ gato tādisena payojanena. Sā tattha taṃ disvā sañjānitvā naggā aṭṭhittacamattāvasesasarīrā ativiya bībhacchadassanā avidūre ṭhatvā attānaṃ dassesi. So taṃ disvā –
៤៦៤.
464.
‘‘នគ្គា ទុព្ពណ្ណរូបាសិ, កិសា ធមនិសន្ថតា;
‘‘Naggā dubbaṇṇarūpāsi, kisā dhamanisanthatā;
ឧប្ផាសុលិកេ កិសិកេ, កា នុ ត្វំ ឥធ តិដ្ឋសី’’តិ។ –
Upphāsulike kisike, kā nu tvaṃ idha tiṭṭhasī’’ti. –
គាថាយ បុច្ឆិ។ សាបិស្ស –
Gāthāya pucchi. Sāpissa –
៤៦៥.
465.
‘‘អហំ ភទន្តេ បេតីម្ហិ, ទុគ្គតា យមលោកិកា;
‘‘Ahaṃ bhadante petīmhi, duggatā yamalokikā;
បាបកម្មំ ករិត្វាន, បេតលោកំ ឥតោ គតា’’តិ។ –
Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gatā’’ti. –
គាថាយ អត្តានំ បកាសេសិ។ បុន តេន –
Gāthāya attānaṃ pakāsesi. Puna tena –
៤៦៦.
466.
‘‘កិំ នុ កាយេន វាចាយ, មនសា ទុក្កដំ កតំ;
‘‘Kiṃ nu kāyena vācāya, manasā dukkaṭaṃ kataṃ;
កិស្សកម្មវិបាកេន, បេតលោកំ ឥតោ គតា’’តិ។ –
Kissakammavipākena, petalokaṃ ito gatā’’ti. –
គាថាយ កតកម្មំ បុច្ឆិតា –
Gāthāya katakammaṃ pucchitā –
៤៦៧.
467.
‘‘អនាវដេសុ តិត្ថេសុ, វិចិនិំ អឌ្ឍមាសកំ;
‘‘Anāvaṭesu titthesu, viciniṃ aḍḍhamāsakaṃ;
សន្តេសុ ទេយ្យធម្មេសុ, ទីបំ នាកាសិមត្តនោ។
Santesu deyyadhammesu, dīpaṃ nākāsimattano.
៤៦៨.
468.
‘‘នទិំ ឧបេមិ តសិតា, រិត្តកា បរិវត្តតិ;
‘‘Nadiṃ upemi tasitā, rittakā parivattati;
ឆាយំ ឧបេមិ ឧណ្ហេសុ, អាតបោ បរិវត្តតិ។
Chāyaṃ upemi uṇhesu, ātapo parivattati.
៤៦៩.
469.
‘‘អគ្គិវណ្ណោ ច មេ វាតោ, ឌហន្តោ ឧបវាយតិ;
‘‘Aggivaṇṇo ca me vāto, ḍahanto upavāyati;
ឯតញ្ច ភន្តេ អរហាមិ, អញ្ញញ្ច បាបកំ តតោ។
Etañca bhante arahāmi, aññañca pāpakaṃ tato.
៤៧០.
470.
‘‘គន្ត្វាន ហត្ថិនិំ បុរំ, វជ្ជេសិ មយ្ហ មាតរំ;
‘‘Gantvāna hatthiniṃ puraṃ, vajjesi mayha mātaraṃ;
‘ធីតា ច តេ មយា ទិដ្ឋា, ទុគ្គតា យមលោកិកា;
‘Dhītā ca te mayā diṭṭhā, duggatā yamalokikā;
បាបកម្មំ ករិត្វាន, បេតលោកំ ឥតោ គតា’។
Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gatā’.
៤៧១.
471.
‘‘អត្ថិ មេ ឯត្ថ និក្ខិត្តំ, អនក្ខាតញ្ច តំ មយា;
‘‘Atthi me ettha nikkhittaṃ, anakkhātañca taṃ mayā;
ចត្តារិ សតសហស្សានិ, បល្លង្កស្ស ច ហេដ្ឋតោ។
Cattāri satasahassāni, pallaṅkassa ca heṭṭhato.
៤៧២.
472.
‘‘តតោ មេ ទានំ ទទតុ, តស្សា ច ហោតុ ជីវិកា;
‘‘Tato me dānaṃ dadatu, tassā ca hotu jīvikā;
ទានំ ទត្វា ច មេ មាតា, ទក្ខិណំ អនុទិច្ឆតុ;
Dānaṃ datvā ca me mātā, dakkhiṇaṃ anudicchatu;
តទាហំ សុខិតា ហេស្សំ, សព្ពកាមសមិទ្ធិនី’’តិ។ –
Tadāhaṃ sukhitā hessaṃ, sabbakāmasamiddhinī’’ti. –
ឥមាហិ ឆហិ គាថាហិ អត្តនា កតកម្មញ្ចេវ បុន តេន អត្តនោ កាតព្ពំ អត្ថញ្ច អាចិក្ខិ។
Imāhi chahi gāthāhi attanā katakammañceva puna tena attano kātabbaṃ atthañca ācikkhi.
៤៦៧. តត្ថ អនាវដេសុ តិត្ថេសូតិ កេនចិ អនិវារិតេសុ នទីតឡាកាទីនំ តិត្ថបទេសេសុ, យត្ថ មនុស្សា ន្ហាយន្តិ, ឧទកកិច្ចំ ករោន្តិ, តាទិសេសុ ឋានេសុ។ វិចិនិំ អឌ្ឍមាសកន្តិ ‘‘មនុស្សេហិ ឋបេត្វា វិស្សរិតំ អបិនាមេត្ថ កិញ្ចិ លភេយ្យ’’ន្តិ លោភាភិភូតា អឌ្ឍមាសកមត្តម្បិ វិចិនិំ គវេសិំ។ អថ វា អនាវដេសុ តិត្ថេសូតិ ឧបសង្កមនេន កេនចិ អនិវារិតេសុ សត្តានំ បយោគាសយសុទ្ធិយា ការណភាវេន តិត្ថភូតេសុ សមណព្រាហ្មណេសុ វិជ្ជមានេសុ។ វិចិនិំ អឌ្ឍមាសកន្តិ មច្ឆេរមលបរិយុដ្ឋិតចិត្តា កស្សចិ កិញ្ចិ អទេន្តី អឌ្ឍមាសកម្បិ វិសេសេន ចិនិំ, ន សញ្ចិនិំ បុញ្ញំ។ តេនាហ ‘‘សន្តេសុ ទេយ្យធម្មេសុ, ទីបំ នាកាសិមត្តនោ’’តិ។
467. Tattha anāvaṭesu titthesūti kenaci anivāritesu nadītaḷākādīnaṃ titthapadesesu, yattha manussā nhāyanti, udakakiccaṃ karonti, tādisesu ṭhānesu. Viciniṃ aḍḍhamāsakanti ‘‘manussehi ṭhapetvā vissaritaṃ apināmettha kiñci labheyya’’nti lobhābhibhūtā aḍḍhamāsakamattampi viciniṃ gavesiṃ. Atha vā anāvaṭesu titthesūti upasaṅkamanena kenaci anivāritesu sattānaṃ payogāsayasuddhiyā kāraṇabhāvena titthabhūtesu samaṇabrāhmaṇesu vijjamānesu. Viciniṃ aḍḍhamāsakanti maccheramalapariyuṭṭhitacittā kassaci kiñci adentī aḍḍhamāsakampi visesena ciniṃ, na sañciniṃ puññaṃ. Tenāha ‘‘santesu deyyadhammesu, dīpaṃ nākāsimattano’’ti.
៤៦៨. តសិតាតិ បិបាសិតា។ រិត្តកាតិ កាកបេយ្យា សន្ទមានាបិ នទី មម បាបកម្មេន ឧទកេន រិត្តា តុច្ឆា វាលិកមត្តា ហុត្វា បរិវត្តតិ។ ឧណ្ហេសូតិ ឧណ្ហសមយេសុ។ អាតបោ បរិវត្តតីតិ ឆាយាដ្ឋានំ មយិ ឧបគតាយ អាតបោ សម្បជ្ជតិ។
468.Tasitāti pipāsitā. Rittakāti kākapeyyā sandamānāpi nadī mama pāpakammena udakena rittā tucchā vālikamattā hutvā parivattati. Uṇhesūti uṇhasamayesu. Ātapo parivattatīti chāyāṭṭhānaṃ mayi upagatāya ātapo sampajjati.
៤៦៩-៧០. អគ្គិវណ្ណោតិ សម្ផស្សេន អគ្គិសទិសោ។ តេន វុត្តំ ‘‘ឌហន្តោ ឧបវាយតី’’តិ។ ឯតញ្ច, ភន្តេ, អរហាមីតិ, ភន្តេតិ តំ ឧបាសកំ គរុការេន វទតិ។ ភន្តេ, ឯតញ្ច យថាវុត្តំ បិបាសាទិទុក្ខំ, អញ្ញញ្ច តតោ បាបកំ ទារុណំ ទុក្ខំ អនុភវិតុំ អរហាមិ តជ្ជស្ស បាបស្ស កតត្តាតិ អធិប្បាយោ។ វជ្ជេសីតិ វទេយ្យាសិ។
469-70.Aggivaṇṇoti samphassena aggisadiso. Tena vuttaṃ ‘‘ḍahanto upavāyatī’’ti. Etañca, bhante, arahāmīti, bhanteti taṃ upāsakaṃ garukārena vadati. Bhante, etañca yathāvuttaṃ pipāsādidukkhaṃ, aññañca tato pāpakaṃ dāruṇaṃ dukkhaṃ anubhavituṃ arahāmi tajjassa pāpassa katattāti adhippāyo. Vajjesīti vadeyyāsi.
៤៧១-៧២. ឯត្ថ និក្ខិត្តំ, អនក្ខាតន្តិ ‘‘ឯត្តកំ ឯត្ថ និក្ខិត្ត’’ន្តិ អនាចិក្ខិតំ។ ឥទានិ តស្ស បរិមាណំ ឋបិតដ្ឋានញ្ច ទស្សេន្តី ‘‘ចត្តារិ សតសហស្សានិ, បល្លង្កស្ស ច ហេដ្ឋតោ’’តិ អាហ។ តត្ថ បល្លង្កស្សាតិ បុព្ពេ អត្តនោ សយនបល្លង្កស្ស។ តតោតិ និហិតធនតោ ឯកទេសំ គហេត្វា មមំ ឧទ្ទិស្ស ទានំ ទេតុ។ តស្សាតិ មយ្ហំ មាតុយា។
471-72.Ettha nikkhittaṃ, anakkhātanti ‘‘ettakaṃ ettha nikkhitta’’nti anācikkhitaṃ. Idāni tassa parimāṇaṃ ṭhapitaṭṭhānañca dassentī ‘‘cattāri satasahassāni, pallaṅkassa ca heṭṭhato’’ti āha. Tattha pallaṅkassāti pubbe attano sayanapallaṅkassa. Tatoti nihitadhanato ekadesaṃ gahetvā mamaṃ uddissa dānaṃ detu. Tassāti mayhaṃ mātuyā.
ឯវំ តាយ បេតិយា វុត្តេ សោ ឧបាសកោ តស្សា វចនំ សម្បដិច្ឆិត្វា តត្ថ អត្តនោ ករណីយំ តីរេត្វា ហត្ថិនិបុរំ គន្ត្វា តស្សា មាតុយា តមត្ថំ អារោចេសិ។ តមត្ថំ ទស្សេតុំ –
Evaṃ tāya petiyā vutte so upāsako tassā vacanaṃ sampaṭicchitvā tattha attano karaṇīyaṃ tīretvā hatthinipuraṃ gantvā tassā mātuyā tamatthaṃ ārocesi. Tamatthaṃ dassetuṃ –
៤៧៣.
473.
សាធូតិ សោ បដិស្សុត្វា, គន្ត្វាន ហត្ថិនិំ បុរំ;
Sādhūti so paṭissutvā, gantvāna hatthiniṃ puraṃ;
អវោច តស្សា មាតរំ –
Avoca tassā mātaraṃ –
‘‘ធីតា ច តេ មយា ទិដ្ឋា, ទុគ្គតា យមលោកិកា;
‘‘Dhītā ca te mayā diṭṭhā, duggatā yamalokikā;
បាបកម្មំ ករិត្វាន, បេតលោកំ ឥតោ គតា។
Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gatā.
៤៧៤.
474.
‘‘សា មំ តត្ថ សមាទបេសិ, វជ្ជេសិ មយ្ហ មាតរំ;
‘‘Sā maṃ tattha samādapesi, vajjesi mayha mātaraṃ;
‘ធីតា ច តេ មយា ទិដ្ឋា, ទុគ្គតា យមលោកិកា;
‘Dhītā ca te mayā diṭṭhā, duggatā yamalokikā;
បាបកម្មំ ករិត្វាន, បេតលោកំ ឥតោ គតា។
Pāpakammaṃ karitvāna, petalokaṃ ito gatā.
៤៧៥.
475.
‘‘‘អត្ថិ ច មេ ឯត្ថ និក្ខិត្តំ, អនក្ខាតញ្ច តំ មយា;
‘‘‘Atthi ca me ettha nikkhittaṃ, anakkhātañca taṃ mayā;
ចត្តារិ សតសហស្សានិ, បល្លង្កស្ស ច ហេដ្ឋតោ។
Cattāri satasahassāni, pallaṅkassa ca heṭṭhato.
៤៧៦.
476.
‘‘‘តតោ មេ ទានំ ទទតុ, តស្សា ច ហោតុ ជីវិកា;
‘‘‘Tato me dānaṃ dadatu, tassā ca hotu jīvikā;
ទានំ ទត្វា ច មេ មាតា, ទក្ខិណំ អនុទិច្ឆតុ;
Dānaṃ datvā ca me mātā, dakkhiṇaṃ anudicchatu;
តទាហំ សុខិតា ហេស្សំ, សព្ពកាមសមិទ្ធិនី’។
Tadāhaṃ sukhitā hessaṃ, sabbakāmasamiddhinī’.
៤៧៧.
477.
‘‘តតោ ហិ សា ទានមទា, តស្សា ទក្ខិណមាទិសី;
‘‘Tato hi sā dānamadā, tassā dakkhiṇamādisī;
បេតី ច សុខិតា អាសិ, តស្សា ចាសិ សុជីវិកា’’តិ។ –
Petī ca sukhitā āsi, tassā cāsi sujīvikā’’ti. –
សង្គីតិការា អាហំសុ។ តា សុវិញ្ញេយ្យាវ។
Saṅgītikārā āhaṃsu. Tā suviññeyyāva.
តំ សុត្វា តស្សា មាតា ភិក្ខុសង្ឃស្ស ទានំ ទត្វា តស្សា អាទិសិ។ តេន សា បដិលទ្ធូបករណសម្បត្តិយំ ឋិតា មាតុ អត្តានំ ទស្សេត្វា តំ ការណំ អាចិក្ខិ, មាតា ភិក្ខូនំ អារោចេសិ, ភិក្ខូ តំ បវត្តិំ ភគវតោ អារោចេសុំ។ ភគវា តមត្ថំ អដ្ឋុប្បត្តិំ កត្វា សម្បត្តបរិសាយ ធម្មំ ទេសេសិ។ សា ទេសនា មហាជនស្ស សាត្ថិកា អហោសីតិ។
Taṃ sutvā tassā mātā bhikkhusaṅghassa dānaṃ datvā tassā ādisi. Tena sā paṭiladdhūpakaraṇasampattiyaṃ ṭhitā mātu attānaṃ dassetvā taṃ kāraṇaṃ ācikkhi, mātā bhikkhūnaṃ ārocesi, bhikkhū taṃ pavattiṃ bhagavato ārocesuṃ. Bhagavā tamatthaṃ aṭṭhuppattiṃ katvā sampattaparisāya dhammaṃ desesi. Sā desanā mahājanassa sātthikā ahosīti.
សេរិណីបេតិវត្ថុវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Seriṇīpetivatthuvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / បេតវត្ថុបាឡិ • Petavatthupāḷi / ៦. សេរិណីបេតវត្ថុ • 6. Seriṇīpetavatthu
