| Library / Tipiṭaka / તિપિટક • Tipiṭaka / બુદ્ધવંસપાળિ • Buddhavaṃsapāḷi |
નમો તસ્સ ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
ખુદ્દકનિકાયે
Khuddakanikāye
બુદ્ધવંસપાળિ
Buddhavaṃsapāḷi
૧. રતનચઙ્કમનકણ્ડં
1. Ratanacaṅkamanakaṇḍaṃ
૧.
1.
બ્રહ્મા ચ લોકાધિપતી સહમ્પતી 1, કતઞ્જલી અનધિવરં અયાચથ;
Brahmā ca lokādhipatī sahampatī 2, katañjalī anadhivaraṃ ayācatha;
‘‘સન્તીધ સત્તાપ્પરજક્ખજાતિકા, દેસેહિ ધમ્મં અનુકમ્પિમં પજં’’.
‘‘Santīdha sattāpparajakkhajātikā, desehi dhammaṃ anukampimaṃ pajaṃ’’.
૨.
2.
સમ્પન્નવિજ્જાચરણસ્સ તાદિનો, જુતિન્ધરસ્સન્તિમદેહધારિનો;
Sampannavijjācaraṇassa tādino, jutindharassantimadehadhārino;
તથાગતસ્સપ્પટિપુગ્ગલસ્સ, ઉપ્પજ્જિ કારુઞ્ઞતા સબ્બસત્તે.
Tathāgatassappaṭipuggalassa, uppajji kāruññatā sabbasatte.
૩.
3.
‘‘ન હેતે જાનન્તિ સદેવમાનુસા, બુદ્ધો અયં કીદિસકો નરુત્તમો;
‘‘Na hete jānanti sadevamānusā, buddho ayaṃ kīdisako naruttamo;
ઇદ્ધિબલં પઞ્ઞાબલઞ્ચ કીદિસં, બુદ્ધબલં લોકહિતસ્સ કીદિસં.
Iddhibalaṃ paññābalañca kīdisaṃ, buddhabalaṃ lokahitassa kīdisaṃ.
૪.
4.
‘‘ન હેતે જાનન્તિ સદેવમાનુસા, બુદ્ધો અયં એદિસકો નરુત્તમો;
‘‘Na hete jānanti sadevamānusā, buddho ayaṃ edisako naruttamo;
ઇદ્ધિબલં પઞ્ઞાબલઞ્ચ એદિસં, બુદ્ધબલં લોકહિતસ્સ એદિસં.
Iddhibalaṃ paññābalañca edisaṃ, buddhabalaṃ lokahitassa edisaṃ.
૫.
5.
‘‘હન્દાહં દસ્સયિસ્સામિ, બુદ્ધબલમનુત્તરં;
‘‘Handāhaṃ dassayissāmi, buddhabalamanuttaraṃ;
ચઙ્કમં માપયિસ્સામિ, નભે રતનમણ્ડિતં’’.
Caṅkamaṃ māpayissāmi, nabhe ratanamaṇḍitaṃ’’.
૬.
6.
ભુમ્મા મહારાજિકા તાવતિંસા, યામા ચ દેવા તુસિતા ચ નિમ્મિતા;
Bhummā mahārājikā tāvatiṃsā, yāmā ca devā tusitā ca nimmitā;
પરનિમ્મિતા યેપિ ચ બ્રહ્મકાયિકા, આનન્દિતા વિપુલમકંસુ ઘોસં.
Paranimmitā yepi ca brahmakāyikā, ānanditā vipulamakaṃsu ghosaṃ.
૭.
7.
ઓભાસિતા ચ પથવી સદેવકા, પુથૂ ચ લોકન્તરિકા અસંવુતા;
Obhāsitā ca pathavī sadevakā, puthū ca lokantarikā asaṃvutā;
તમો ચ તિબ્બો વિહતો તદા અહુ, દિસ્વાન અચ્છેરકં પાટિહીરં.
Tamo ca tibbo vihato tadā ahu, disvāna accherakaṃ pāṭihīraṃ.
૮.
8.
સદેવગન્ધબ્બમનુસ્સરક્ખસે, આભા ઉળારા વિપુલા અજાયથ;
Sadevagandhabbamanussarakkhase, ābhā uḷārā vipulā ajāyatha;
ઇમસ્મિં લોકે પરસ્મિઞ્ચોભયસ્મિં 3, અધો ચ ઉદ્ધં તિરિયઞ્ચ વિત્થતં.
Imasmiṃ loke parasmiñcobhayasmiṃ 4, adho ca uddhaṃ tiriyañca vitthataṃ.
૯.
9.
સત્તુત્તમો અનધિવરો વિનાયકો, સત્થા અહૂ દેવમનુસ્સપૂજિતો;
Sattuttamo anadhivaro vināyako, satthā ahū devamanussapūjito;
મહાનુભાવો સતપુઞ્ઞલક્ખણો, દસ્સેસિ અચ્છેરકં પાટિહીરં.
Mahānubhāvo satapuññalakkhaṇo, dassesi accherakaṃ pāṭihīraṃ.
૧૦.
10.
સો યાચિતો દેવવરેન ચક્ખુમા, અત્થં સમેક્ખિત્વા તદા નરુત્તમો;
So yācito devavarena cakkhumā, atthaṃ samekkhitvā tadā naruttamo;
ચઙ્કમં 5 માપયિ લોકનાયકો, સુનિટ્ઠિતં સબ્બરતનનિમ્મિતં.
Caṅkamaṃ 6 māpayi lokanāyako, suniṭṭhitaṃ sabbaratananimmitaṃ.
૧૧.
11.
ઇદ્ધી ચ આદેસનાનુસાસની, તિપાટિહીરે ભગવા વસી અહુ;
Iddhī ca ādesanānusāsanī, tipāṭihīre bhagavā vasī ahu;
ચઙ્કમં માપયિ લોકનાયકો, સુનિટ્ઠિતં સબ્બરતનનિમ્મિતં.
Caṅkamaṃ māpayi lokanāyako, suniṭṭhitaṃ sabbaratananimmitaṃ.
૧૨.
12.
દસસહસ્સીલોકધાતુયા, સિનેરુપબ્બતુત્તમે;
Dasasahassīlokadhātuyā, sinerupabbatuttame;
થમ્ભેવ દસ્સેસિ પટિપાટિયા, ચઙ્કમે રતનામયે.
Thambheva dassesi paṭipāṭiyā, caṅkame ratanāmaye.
૧૩.
13.
દસસહસ્સી અતિક્કમ્મ, ચઙ્કમં માપયી જિનો;
Dasasahassī atikkamma, caṅkamaṃ māpayī jino;
સબ્બસોણ્ણમયા પસ્સે, ચઙ્કમે રતનામયે.
Sabbasoṇṇamayā passe, caṅkame ratanāmaye.
૧૪.
14.
તુલાસઙ્ઘાટાનુવગ્ગા , સોવણ્ણફલકત્થતા;
Tulāsaṅghāṭānuvaggā , sovaṇṇaphalakatthatā;
વેદિકા સબ્બસોવણ્ણા, દુભતો પસ્સેસુ નિમ્મિતા.
Vedikā sabbasovaṇṇā, dubhato passesu nimmitā.
૧૫.
15.
મણિમુત્તાવાલુકાકિણ્ણા, નિમ્મિતો રતનામયો;
Maṇimuttāvālukākiṇṇā, nimmito ratanāmayo;
ઓભાસેતિ દિસા સબ્બા, સતરંસીવ ઉગ્ગતો.
Obhāseti disā sabbā, sataraṃsīva uggato.
૧૬.
16.
તસ્મિં ચઙ્કમને ધીરો, દ્વત્તિંસવરલક્ખણો;
Tasmiṃ caṅkamane dhīro, dvattiṃsavaralakkhaṇo;
વિરોચમાનો સમ્બુદ્ધો, ચઙ્કમે ચઙ્કમી જિનો.
Virocamāno sambuddho, caṅkame caṅkamī jino.
૧૭.
17.
દિબ્બં મન્દારવં પુપ્ફં, પદુમં પારિછત્તકં;
Dibbaṃ mandāravaṃ pupphaṃ, padumaṃ pārichattakaṃ;
ચઙ્કમને ઓકિરન્તિ, સબ્બે દેવા સમાગતા.
Caṅkamane okiranti, sabbe devā samāgatā.
૧૮.
18.
પસ્સન્તિ તં દેવસઙ્ઘા, દસસહસ્સી પમોદિતા;
Passanti taṃ devasaṅghā, dasasahassī pamoditā;
નમસ્સમાના નિપતન્તિ, તુટ્ઠહટ્ઠા પમોદિતા.
Namassamānā nipatanti, tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā.
૧૯.
19.
તાવતિંસા ચ યામા ચ, તુસિતા ચાપિ દેવતા;
Tāvatiṃsā ca yāmā ca, tusitā cāpi devatā;
નિમ્માનરતિનો દેવા, યે દેવા વસવત્તિનો;
Nimmānaratino devā, ye devā vasavattino;
ઉદગ્ગચિત્તા સુમના, પસ્સન્તિ લોકનાયકં.
Udaggacittā sumanā, passanti lokanāyakaṃ.
૨૦.
20.
સદેવગન્ધબ્બમનુસ્સરક્ખસા, નાગા સુપણ્ણા અથ વાપિ કિન્નરા;
Sadevagandhabbamanussarakkhasā, nāgā supaṇṇā atha vāpi kinnarā;
પસ્સન્તિ તં લોકહિતાનુકમ્પકં, નભેવ અચ્ચુગ્ગતચન્દમણ્ડલં.
Passanti taṃ lokahitānukampakaṃ, nabheva accuggatacandamaṇḍalaṃ.
૨૧.
21.
આભસ્સરા સુભકિણ્હા, વેહપ્ફલા અકનિટ્ઠા ચ દેવતા;
Ābhassarā subhakiṇhā, vehapphalā akaniṭṭhā ca devatā;
સુસુદ્ધસુક્કવત્થવસના, તિટ્ઠન્તિ પઞ્જલીકતા.
Susuddhasukkavatthavasanā, tiṭṭhanti pañjalīkatā.
૨૨.
22.
મુઞ્ચન્તિ પુપ્ફં પન પઞ્ચવણ્ણિકં, મન્દારવં ચન્દનચુણ્ણમિસ્સિતં;
Muñcanti pupphaṃ pana pañcavaṇṇikaṃ, mandāravaṃ candanacuṇṇamissitaṃ;
ભમેન્તિ ચેલાનિ ચ અમ્બરે તદા, ‘‘અહો જિનો લોકહિતાનુકમ્પકો.
Bhamenti celāni ca ambare tadā, ‘‘aho jino lokahitānukampako.
૨૩.
23.
‘‘તુવં સત્થા ચ કેતૂ ચ, ધજો યૂપો ચ પાણિનં;
‘‘Tuvaṃ satthā ca ketū ca, dhajo yūpo ca pāṇinaṃ;
૨૪.
24.
‘‘દસસહસ્સીલોકધાતુયા, દેવતાયો મહિદ્ધિકા;
‘‘Dasasahassīlokadhātuyā, devatāyo mahiddhikā;
પરિવારેત્વા નમસ્સન્તિ, તુટ્ઠહટ્ઠા પમોદિતા.
Parivāretvā namassanti, tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā.
૨૫.
25.
‘‘દેવતા દેવકઞ્ઞા ચ, પસન્ના તુટ્ઠમાનસા;
‘‘Devatā devakaññā ca, pasannā tuṭṭhamānasā;
પઞ્ચવણ્ણિકપુપ્ફેહિ, પૂજયન્તિ નરાસભં.
Pañcavaṇṇikapupphehi, pūjayanti narāsabhaṃ.
૨૬.
26.
‘‘પસ્સન્તિ તં દેવસઙ્ઘા, પસન્ના તુટ્ઠમાનસા;
‘‘Passanti taṃ devasaṅghā, pasannā tuṭṭhamānasā;
પઞ્ચવણ્ણિકપુપ્ફેહિ, પૂજયન્તિ નરાસભં.
Pañcavaṇṇikapupphehi, pūjayanti narāsabhaṃ.
૨૭.
27.
‘‘અહો અચ્છરિયં લોકે, અબ્ભુતં લોમહંસનં;
‘‘Aho acchariyaṃ loke, abbhutaṃ lomahaṃsanaṃ;
ન મેદિસં ભૂતપુબ્બં, અચ્છેરં લોમહંસનં’’.
Na medisaṃ bhūtapubbaṃ, accheraṃ lomahaṃsanaṃ’’.
૨૮.
28.
સકસકમ્હિ ભવને, નિસીદિત્વાન દેવતા;
Sakasakamhi bhavane, nisīditvāna devatā;
હસન્તિ તા મહાહસિતં, દિસ્વાનચ્છેરકં નભે.
Hasanti tā mahāhasitaṃ, disvānaccherakaṃ nabhe.
૨૯.
29.
આકાસટ્ઠા ચ ભૂમટ્ઠા, તિણપન્થનિવાસિનો;
Ākāsaṭṭhā ca bhūmaṭṭhā, tiṇapanthanivāsino;
કતઞ્જલી નમસ્સન્તિ, તુટ્ઠહટ્ઠા પમોદિતા.
Katañjalī namassanti, tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā.
૩૦.
30.
યેપિ દીઘાયુકા નાગા, પુઞ્ઞવન્તો મહિદ્ધિકા;
Yepi dīghāyukā nāgā, puññavanto mahiddhikā;
પમોદિતા નમસ્સન્તિ, પૂજયન્તિ નરુત્તમં.
Pamoditā namassanti, pūjayanti naruttamaṃ.
૩૧.
31.
સઙ્ગીતિયો પવત્તેન્તિ, અમ્બરે અનિલઞ્જસે;
Saṅgītiyo pavattenti, ambare anilañjase;
ચમ્મનદ્ધાનિ વાદેન્તિ, દિસ્વાનચ્છેરકં નભે.
Cammanaddhāni vādenti, disvānaccherakaṃ nabhe.
૩૨.
32.
અન્તલિક્ખસ્મિં વજ્જન્તિ, દિસ્વાનચ્છેરકં નભે.
Antalikkhasmiṃ vajjanti, disvānaccherakaṃ nabhe.
૩૩.
33.
અબ્ભુતો વત નો અજ્જ, ઉપ્પજ્જિ લોમહંસનો;
Abbhuto vata no ajja, uppajji lomahaṃsano;
ધુવમત્થસિદ્ધિં લભામ, ખણો નો પટિપાદિતો.
Dhuvamatthasiddhiṃ labhāma, khaṇo no paṭipādito.
૩૪.
34.
બુદ્ધોતિ તેસં સુત્વાન, પીતિ ઉપ્પજ્જિ તાવદે;
Buddhoti tesaṃ sutvāna, pīti uppajji tāvade;
બુદ્ધો બુદ્ધોતિ કથયન્તા, તિટ્ઠન્તિ પઞ્જલીકતા.
Buddho buddhoti kathayantā, tiṭṭhanti pañjalīkatā.
૩૫.
35.
પજા ચ વિવિધા ગગને, વત્તેન્તિ પઞ્જલીકતા.
Pajā ca vividhā gagane, vattenti pañjalīkatā.
૩૬.
36.
ગાયન્તિ સેળેન્તિ ચ વાદયન્તિ ચ, ભુજાનિ પોથેન્તિ ચ નચ્ચયન્તિ ચ;
Gāyanti seḷenti ca vādayanti ca, bhujāni pothenti ca naccayanti ca;
મુઞ્ચન્તિ પુપ્ફં પન પઞ્ચવણ્ણિકં, મન્દારવં ચન્દનચુણ્ણમિસ્સિતં.
Muñcanti pupphaṃ pana pañcavaṇṇikaṃ, mandāravaṃ candanacuṇṇamissitaṃ.
૩૭.
37.
‘‘યથા તુય્હં મહાવીર, પાદેસુ ચક્કલક્ખણં;
‘‘Yathā tuyhaṃ mahāvīra, pādesu cakkalakkhaṇaṃ;
ધજવજિરપટાકા, વડ્ઢમાનઙ્કુસાચિતં.
Dhajavajirapaṭākā, vaḍḍhamānaṅkusācitaṃ.
૩૮.
38.
‘‘રૂપે સીલે સમાધિમ્હિ, પઞ્ઞાય ચ અસાદિસો;
‘‘Rūpe sīle samādhimhi, paññāya ca asādiso;
વિમુત્તિયા અસમસમો, ધમ્મચક્કપ્પવત્તને.
Vimuttiyā asamasamo, dhammacakkappavattane.
૩૯.
39.
‘‘દસનાગબલં કાયે, તુય્હં પાકતિકં બલં;
‘‘Dasanāgabalaṃ kāye, tuyhaṃ pākatikaṃ balaṃ;
ઇદ્ધિબલેન અસમો, ધમ્મચક્કપ્પવત્તને.
Iddhibalena asamo, dhammacakkappavattane.
૪૦.
40.
‘‘એવં સબ્બગુણૂપેતં, સબ્બઙ્ગસમુપાગતં;
‘‘Evaṃ sabbaguṇūpetaṃ, sabbaṅgasamupāgataṃ;
મહામુનિં કારુણિકં, લોકનાથં નમસ્સથ.
Mahāmuniṃ kāruṇikaṃ, lokanāthaṃ namassatha.
૪૧.
41.
‘‘અભિવાદનં થોમનઞ્ચ, વન્દનઞ્ચ પસંસનં;
‘‘Abhivādanaṃ thomanañca, vandanañca pasaṃsanaṃ;
નમસ્સનઞ્ચ પૂજઞ્ચ, સબ્બં અરહસી તુવં.
Namassanañca pūjañca, sabbaṃ arahasī tuvaṃ.
૪૨.
42.
‘‘યે કેચિ લોકે વન્દનેય્યા, વન્દનં અરહન્તિ યે;
‘‘Ye keci loke vandaneyyā, vandanaṃ arahanti ye;
સબ્બસેટ્ઠો મહાવીર, સદિસો તે ન વિજ્જતિ.
Sabbaseṭṭho mahāvīra, sadiso te na vijjati.
૪૩.
43.
‘‘સારિપુત્તો મહાપઞ્ઞો, સમાધિજ્ઝાનકોવિદો;
‘‘Sāriputto mahāpañño, samādhijjhānakovido;
ગિજ્ઝકૂટે ઠિતોયેવ, પસ્સતિ લોકનાયકં.
Gijjhakūṭe ṭhitoyeva, passati lokanāyakaṃ.
૪૪.
44.
‘‘સુફુલ્લં સાલરાજંવ, ચન્દંવ ગગને યથા;
‘‘Suphullaṃ sālarājaṃva, candaṃva gagane yathā;
૪૫.
45.
‘‘જલન્તં દીપરુક્ખંવ, તરુણસૂરિયંવ ઉગ્ગતં;
‘‘Jalantaṃ dīparukkhaṃva, taruṇasūriyaṃva uggataṃ;
બ્યામપ્પભાનુરઞ્જિતં, ધીરં પસ્સતિ લોકનાયકં.
Byāmappabhānurañjitaṃ, dhīraṃ passati lokanāyakaṃ.
૪૬.
46.
‘‘પઞ્ચન્નં ભિક્ખુસતાનં, કતકિચ્ચાન તાદિનં;
‘‘Pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ, katakiccāna tādinaṃ;
ખીણાસવાનં વિમલાનં, ખણેન સન્નિપાતયિ.
Khīṇāsavānaṃ vimalānaṃ, khaṇena sannipātayi.
૪૭.
47.
‘‘લોકપ્પસાદનં નામ, પાટિહીરં નિદસ્સયિ;
‘‘Lokappasādanaṃ nāma, pāṭihīraṃ nidassayi;
અમ્હેપિ તત્થ ગન્ત્વાન, વન્દિસ્સામ મયં જિનં.
Amhepi tattha gantvāna, vandissāma mayaṃ jinaṃ.
૪૮.
48.
‘‘એથ સબ્બે ગમિસ્સામ, પુચ્છિસ્સામ મયં જિનં;
‘‘Etha sabbe gamissāma, pucchissāma mayaṃ jinaṃ;
કઙ્ખં વિનોદયિસ્સામ, પસ્સિત્વા લોકનાયકં’’.
Kaṅkhaṃ vinodayissāma, passitvā lokanāyakaṃ’’.
૪૯.
49.
સાધૂતિ તે પટિસ્સુત્વા, નિપકા સંવુતિન્દ્રિયા;
Sādhūti te paṭissutvā, nipakā saṃvutindriyā;
પત્તચીવરમાદાય, તરમાના ઉપાગમું.
Pattacīvaramādāya, taramānā upāgamuṃ.
૫૦.
50.
ખીણાસવેહિ વિમલેહિ, દન્તેહિ ઉત્તમે દમે;
Khīṇāsavehi vimalehi, dantehi uttame dame;
સારિપુત્તો મહાપઞ્ઞો, ઇદ્ધિયા ઉપસઙ્કમિ.
Sāriputto mahāpañño, iddhiyā upasaṅkami.
૫૧.
51.
તેહિ ભિક્ખૂહિ પરિવુતો, સારિપુત્તો મહાગણી;
Tehi bhikkhūhi parivuto, sāriputto mahāgaṇī;
લળન્તો દેવોવ ગગને, ઇદ્ધિયા ઉપસઙ્કમિ.
Laḷanto devova gagane, iddhiyā upasaṅkami.
૫૨.
52.
સગારવા સપ્પતિસ્સા, સમ્બુદ્ધં ઉપસઙ્કમું.
Sagāravā sappatissā, sambuddhaṃ upasaṅkamuṃ.
૫૩.
53.
ઉપસઙ્કમિત્વા પસ્સન્તિ, સયમ્ભું લોકનાયકં;
Upasaṅkamitvā passanti, sayambhuṃ lokanāyakaṃ;
નભે અચ્ચુગ્ગતં ધીરં, ચન્દંવ ગગને યથા.
Nabhe accuggataṃ dhīraṃ, candaṃva gagane yathā.
૫૪.
54.
જલન્તં દીપરુક્ખંવ, વિજ્જુંવ ગગને યથા;
Jalantaṃ dīparukkhaṃva, vijjuṃva gagane yathā;
મજ્ઝન્હિકેવ સૂરિયં, પસ્સન્તિ લોકનાયકં.
Majjhanhikeva sūriyaṃ, passanti lokanāyakaṃ.
૫૫.
55.
પઞ્ચભિક્ખુસતા સબ્બે, પસ્સન્તિ લોકનાયકં;
Pañcabhikkhusatā sabbe, passanti lokanāyakaṃ;
રહદમિવ વિપ્પસન્નં, સુફુલ્લં પદુમં યથા.
Rahadamiva vippasannaṃ, suphullaṃ padumaṃ yathā.
૫૬.
56.
અઞ્જલિં પગ્ગહેત્વાન, તુટ્ઠહટ્ઠા પમોદિતા;
Añjaliṃ paggahetvāna, tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā;
નમસ્સમાના નિપતન્તિ, સત્થુનો ચક્કલક્ખણે.
Namassamānā nipatanti, satthuno cakkalakkhaṇe.
૫૭.
57.
સારિપુત્તો મહાપઞ્ઞો, કોરણ્ડસમસાદિસો;
Sāriputto mahāpañño, koraṇḍasamasādiso;
સમાધિજ્ઝાનકુસલો, વન્દતે લોકનાયકં.
Samādhijjhānakusalo, vandate lokanāyakaṃ.
૫૮.
58.
ગજ્જિતા કાલમેઘોવ, નીલુપ્પલસમસાદિસો;
Gajjitā kālameghova, nīluppalasamasādiso;
ઇદ્ધિબલેન અસમો, મોગ્ગલ્લાનો મહિદ્ધિકો.
Iddhibalena asamo, moggallāno mahiddhiko.
૫૯.
59.
મહાકસ્સપોપિ ચ થેરો, ઉત્તત્તકનકસન્નિભો;
Mahākassapopi ca thero, uttattakanakasannibho;
ધુતગુણે અગ્ગનિક્ખિત્તો, થોમિતો સત્થુવણ્ણિતો.
Dhutaguṇe agganikkhitto, thomito satthuvaṇṇito.
૬૦.
60.
દિબ્બચક્ખૂનં યો અગ્ગો, અનુરુદ્ધો મહાગણી;
Dibbacakkhūnaṃ yo aggo, anuruddho mahāgaṇī;
ઞાતિસેટ્ઠો ભગવતો, અવિદૂરેવ તિટ્ઠતિ.
Ñātiseṭṭho bhagavato, avidūreva tiṭṭhati.
૬૧.
61.
આપત્તિઅનાપત્તિયા , સતેકિચ્છાય કોવિદો;
Āpattianāpattiyā , satekicchāya kovido;
વિનયે અગ્ગનિક્ખિત્તો, ઉપાલિ સત્થુવણ્ણિતો.
Vinaye agganikkhitto, upāli satthuvaṇṇito.
૬૨.
62.
સુખુમનિપુણત્થપટિવિદ્ધો, કથિકાનં પવરો ગણી;
Sukhumanipuṇatthapaṭividdho, kathikānaṃ pavaro gaṇī;
ઇસિ મન્તાનિયા પુત્તો, પુણ્ણો નામાતિ વિસ્સુતો.
Isi mantāniyā putto, puṇṇo nāmāti vissuto.
૬૩.
63.
એતેસં ચિત્તમઞ્ઞાય, ઓપમ્મકુસલો મુનિ;
Etesaṃ cittamaññāya, opammakusalo muni;
કઙ્ખચ્છેદો મહાવીરો, કથેસિ અત્તનો ગુણં.
Kaṅkhacchedo mahāvīro, kathesi attano guṇaṃ.
૬૪.
64.
‘‘ચત્તારો તે અસઙ્ખેય્યા, કોટિ યેસં ન નાયતિ;
‘‘Cattāro te asaṅkheyyā, koṭi yesaṃ na nāyati;
સત્તકાયો ચ આકાસો, ચક્કવાળા ચનન્તકા;
Sattakāyo ca ākāso, cakkavāḷā canantakā;
બુદ્ધઞાણં અપ્પમેય્યં, ન સક્કા એતે વિજાનિતું.
Buddhañāṇaṃ appameyyaṃ, na sakkā ete vijānituṃ.
૬૫.
65.
‘‘કિમેતં અચ્છરિયં લોકે, યં મે ઇદ્ધિવિકુબ્બનં;
‘‘Kimetaṃ acchariyaṃ loke, yaṃ me iddhivikubbanaṃ;
અઞ્ઞે બહૂ અચ્છરિયા, અબ્ભુતા લોમહંસના.
Aññe bahū acchariyā, abbhutā lomahaṃsanā.
૬૬.
66.
‘‘યદાહં તુસિતે કાયે, સન્તુસિતો નામહં તદા;
‘‘Yadāhaṃ tusite kāye, santusito nāmahaṃ tadā;
દસસહસ્સી સમાગમ્મ, યાચન્તિ પઞ્જલી મમં.
Dasasahassī samāgamma, yācanti pañjalī mamaṃ.
૬૭.
67.
સદેવકં તારયન્તો, બુજ્ઝસ્સુ અમતં પદં’.
Sadevakaṃ tārayanto, bujjhassu amataṃ padaṃ’.
૬૮.
68.
‘‘તુસિતા કાયા ચવિત્વાન, યદા ઓક્કમિ કુચ્છિયં;
‘‘Tusitā kāyā cavitvāna, yadā okkami kucchiyaṃ;
દસસહસ્સીલોકધાતુ, કમ્પિત્થ ધરણી તદા.
Dasasahassīlokadhātu, kampittha dharaṇī tadā.
૬૯.
69.
‘‘યદાહં માતુકુચ્છિતો, સમ્પજાનોવ નિક્ખમિં;
‘‘Yadāhaṃ mātukucchito, sampajānova nikkhamiṃ;
સાધુકારં પવત્તેન્તિ, દસસહસ્સી પકમ્પથ.
Sādhukāraṃ pavattenti, dasasahassī pakampatha.
૭૦.
70.
‘‘ઓક્કન્તિં મે સમો નત્થિ, જાતિતો અભિનિક્ખમે;
‘‘Okkantiṃ me samo natthi, jātito abhinikkhame;
સમ્બોધિયં અહં સેટ્ઠો, ધમ્મચક્કપ્પવત્તને.
Sambodhiyaṃ ahaṃ seṭṭho, dhammacakkappavattane.
૭૧.
71.
‘‘અહો અચ્છરિયં લોકે, બુદ્ધાનં ગુણમહન્તતા;
‘‘Aho acchariyaṃ loke, buddhānaṃ guṇamahantatā;
દસસહસ્સીલોકધાતુ, છપ્પકારં પકમ્પથ;
Dasasahassīlokadhātu, chappakāraṃ pakampatha;
ઓભાસો ચ મહા આસિ, અચ્છેરં લોમહંસનં’’.
Obhāso ca mahā āsi, accheraṃ lomahaṃsanaṃ’’.
૭૨.
72.
સદેવકં દસ્સયન્તો, ઇદ્ધિયા ચઙ્કમી જિનો.
Sadevakaṃ dassayanto, iddhiyā caṅkamī jino.
૭૩.
73.
ચઙ્કમે ચઙ્કમન્તોવ, કથેસિ લોકનાયકો;
Caṅkame caṅkamantova, kathesi lokanāyako;
અન્તરા ન નિવત્તેતિ, ચતુહત્થે ચઙ્કમે યથા.
Antarā na nivatteti, catuhatthe caṅkame yathā.
૭૪.
74.
સારિપુત્તો મહાપઞ્ઞો, સમાધિજ્ઝાનકોવિદો;
Sāriputto mahāpañño, samādhijjhānakovido;
પઞ્ઞાય પારમિપ્પત્તો, પુચ્છતિ લોકનાયકં.
Paññāya pāramippatto, pucchati lokanāyakaṃ.
૭૫.
75.
‘‘કીદિસો તે મહાવીર, અભિનીહારો નરુત્તમ;
‘‘Kīdiso te mahāvīra, abhinīhāro naruttama;
કમ્હિ કાલે તયા ધીર, પત્થિતા બોધિમુત્તમા.
Kamhi kāle tayā dhīra, patthitā bodhimuttamā.
૭૬.
76.
‘‘દાનં સીલઞ્ચ નેક્ખમ્મં, પઞ્ઞાવીરિયઞ્ચ કીદિસં;
‘‘Dānaṃ sīlañca nekkhammaṃ, paññāvīriyañca kīdisaṃ;
ખન્તિસચ્ચમધિટ્ઠાનં, મેત્તુપેક્ખા ચ કીદિસા.
Khantisaccamadhiṭṭhānaṃ, mettupekkhā ca kīdisā.
૭૭.
77.
‘‘દસ પારમી તયા ધીર, કીદિસી લોકનાયક;
‘‘Dasa pāramī tayā dhīra, kīdisī lokanāyaka;
કથં ઉપપારમી પુણ્ણા, પરમત્થપારમી કથં’’.
Kathaṃ upapāramī puṇṇā, paramatthapāramī kathaṃ’’.
૭૮.
78.
તસ્સ પુટ્ઠો વિયાકાસિ, કરવીકમધુરગિરો;
Tassa puṭṭho viyākāsi, karavīkamadhuragiro;
નિબ્બાપયન્તો હદયં, હાસયન્તો સદેવકં.
Nibbāpayanto hadayaṃ, hāsayanto sadevakaṃ.
૭૯.
79.
અતીતબુદ્ધાનં જિનાનં દેસિતં, નિકીલિતં 23 બુદ્ધપરમ્પરાગતં;
Atītabuddhānaṃ jinānaṃ desitaṃ, nikīlitaṃ 24 buddhaparamparāgataṃ;
પુબ્બેનિવાસાનુગતાય બુદ્ધિયા, પકાસયી લોકહિતં સદેવકે.
Pubbenivāsānugatāya buddhiyā, pakāsayī lokahitaṃ sadevake.
૮૦.
80.
‘‘પીતિપામોજ્જજનનં, સોકસલ્લવિનોદનં;
‘‘Pītipāmojjajananaṃ, sokasallavinodanaṃ;
સબ્બસમ્પત્તિપટિલાભં, ચિત્તીકત્વા સુણાથ મે.
Sabbasampattipaṭilābhaṃ, cittīkatvā suṇātha me.
૮૧.
81.
‘‘મદનિમ્મદનં સોકનુદં, સંસારપરિમોચનં;
‘‘Madanimmadanaṃ sokanudaṃ, saṃsāraparimocanaṃ;
સબ્બદુક્ખક્ખયં મગ્ગં, સક્કચ્ચં પટિપજ્જથા’’તિ.
Sabbadukkhakkhayaṃ maggaṃ, sakkaccaṃ paṭipajjathā’’ti.
રતનચઙ્કમનકણ્ડો નિટ્ઠિતો.
Ratanacaṅkamanakaṇḍo niṭṭhito.
Footnotes:
Related texts:
અટ્ઠકથા • Aṭṭhakathā / સુત્તપિટક (અટ્ઠકથા) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ખુદ્દકનિકાય (અટ્ઠકથા) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / બુદ્ધવંસ-અટ્ઠકથા • Buddhavaṃsa-aṭṭhakathā / ૧. રતનચઙ્કમનકણ્ડવણ્ણના • 1. Ratanacaṅkamanakaṇḍavaṇṇanā
