Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / તિપિટક • Tipiṭaka / બુદ્ધવંસપાળિ • Buddhavaṃsapāḷi

નમો તસ્સ ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

ખુદ્દકનિકાયે

Khuddakanikāye

બુદ્ધવંસપાળિ

Buddhavaṃsapāḷi

૧. રતનચઙ્કમનકણ્ડં

1. Ratanacaṅkamanakaṇḍaṃ

.

1.

બ્રહ્મા ચ લોકાધિપતી સહમ્પતી 1, કતઞ્જલી અનધિવરં અયાચથ;

Brahmā ca lokādhipatī sahampatī 2, katañjalī anadhivaraṃ ayācatha;

‘‘સન્તીધ સત્તાપ્પરજક્ખજાતિકા, દેસેહિ ધમ્મં અનુકમ્પિમં પજં’’.

‘‘Santīdha sattāpparajakkhajātikā, desehi dhammaṃ anukampimaṃ pajaṃ’’.

.

2.

સમ્પન્નવિજ્જાચરણસ્સ તાદિનો, જુતિન્ધરસ્સન્તિમદેહધારિનો;

Sampannavijjācaraṇassa tādino, jutindharassantimadehadhārino;

તથાગતસ્સપ્પટિપુગ્ગલસ્સ, ઉપ્પજ્જિ કારુઞ્ઞતા સબ્બસત્તે.

Tathāgatassappaṭipuggalassa, uppajji kāruññatā sabbasatte.

.

3.

‘‘ન હેતે જાનન્તિ સદેવમાનુસા, બુદ્ધો અયં કીદિસકો નરુત્તમો;

‘‘Na hete jānanti sadevamānusā, buddho ayaṃ kīdisako naruttamo;

ઇદ્ધિબલં પઞ્ઞાબલઞ્ચ કીદિસં, બુદ્ધબલં લોકહિતસ્સ કીદિસં.

Iddhibalaṃ paññābalañca kīdisaṃ, buddhabalaṃ lokahitassa kīdisaṃ.

.

4.

‘‘ન હેતે જાનન્તિ સદેવમાનુસા, બુદ્ધો અયં એદિસકો નરુત્તમો;

‘‘Na hete jānanti sadevamānusā, buddho ayaṃ edisako naruttamo;

ઇદ્ધિબલં પઞ્ઞાબલઞ્ચ એદિસં, બુદ્ધબલં લોકહિતસ્સ એદિસં.

Iddhibalaṃ paññābalañca edisaṃ, buddhabalaṃ lokahitassa edisaṃ.

.

5.

‘‘હન્દાહં દસ્સયિસ્સામિ, બુદ્ધબલમનુત્તરં;

‘‘Handāhaṃ dassayissāmi, buddhabalamanuttaraṃ;

ચઙ્કમં માપયિસ્સામિ, નભે રતનમણ્ડિતં’’.

Caṅkamaṃ māpayissāmi, nabhe ratanamaṇḍitaṃ’’.

.

6.

ભુમ્મા મહારાજિકા તાવતિંસા, યામા ચ દેવા તુસિતા ચ નિમ્મિતા;

Bhummā mahārājikā tāvatiṃsā, yāmā ca devā tusitā ca nimmitā;

પરનિમ્મિતા યેપિ ચ બ્રહ્મકાયિકા, આનન્દિતા વિપુલમકંસુ ઘોસં.

Paranimmitā yepi ca brahmakāyikā, ānanditā vipulamakaṃsu ghosaṃ.

.

7.

ઓભાસિતા ચ પથવી સદેવકા, પુથૂ ચ લોકન્તરિકા અસંવુતા;

Obhāsitā ca pathavī sadevakā, puthū ca lokantarikā asaṃvutā;

તમો ચ તિબ્બો વિહતો તદા અહુ, દિસ્વાન અચ્છેરકં પાટિહીરં.

Tamo ca tibbo vihato tadā ahu, disvāna accherakaṃ pāṭihīraṃ.

.

8.

સદેવગન્ધબ્બમનુસ્સરક્ખસે, આભા ઉળારા વિપુલા અજાયથ;

Sadevagandhabbamanussarakkhase, ābhā uḷārā vipulā ajāyatha;

ઇમસ્મિં લોકે પરસ્મિઞ્ચોભયસ્મિં 3, અધો ચ ઉદ્ધં તિરિયઞ્ચ વિત્થતં.

Imasmiṃ loke parasmiñcobhayasmiṃ 4, adho ca uddhaṃ tiriyañca vitthataṃ.

.

9.

સત્તુત્તમો અનધિવરો વિનાયકો, સત્થા અહૂ દેવમનુસ્સપૂજિતો;

Sattuttamo anadhivaro vināyako, satthā ahū devamanussapūjito;

મહાનુભાવો સતપુઞ્ઞલક્ખણો, દસ્સેસિ અચ્છેરકં પાટિહીરં.

Mahānubhāvo satapuññalakkhaṇo, dassesi accherakaṃ pāṭihīraṃ.

૧૦.

10.

સો યાચિતો દેવવરેન ચક્ખુમા, અત્થં સમેક્ખિત્વા તદા નરુત્તમો;

So yācito devavarena cakkhumā, atthaṃ samekkhitvā tadā naruttamo;

ચઙ્કમં 5 માપયિ લોકનાયકો, સુનિટ્ઠિતં સબ્બરતનનિમ્મિતં.

Caṅkamaṃ 6 māpayi lokanāyako, suniṭṭhitaṃ sabbaratananimmitaṃ.

૧૧.

11.

ઇદ્ધી ચ આદેસનાનુસાસની, તિપાટિહીરે ભગવા વસી અહુ;

Iddhī ca ādesanānusāsanī, tipāṭihīre bhagavā vasī ahu;

ચઙ્કમં માપયિ લોકનાયકો, સુનિટ્ઠિતં સબ્બરતનનિમ્મિતં.

Caṅkamaṃ māpayi lokanāyako, suniṭṭhitaṃ sabbaratananimmitaṃ.

૧૨.

12.

દસસહસ્સીલોકધાતુયા, સિનેરુપબ્બતુત્તમે;

Dasasahassīlokadhātuyā, sinerupabbatuttame;

થમ્ભેવ દસ્સેસિ પટિપાટિયા, ચઙ્કમે રતનામયે.

Thambheva dassesi paṭipāṭiyā, caṅkame ratanāmaye.

૧૩.

13.

દસસહસ્સી અતિક્કમ્મ, ચઙ્કમં માપયી જિનો;

Dasasahassī atikkamma, caṅkamaṃ māpayī jino;

સબ્બસોણ્ણમયા પસ્સે, ચઙ્કમે રતનામયે.

Sabbasoṇṇamayā passe, caṅkame ratanāmaye.

૧૪.

14.

તુલાસઙ્ઘાટાનુવગ્ગા , સોવણ્ણફલકત્થતા;

Tulāsaṅghāṭānuvaggā , sovaṇṇaphalakatthatā;

વેદિકા સબ્બસોવણ્ણા, દુભતો પસ્સેસુ નિમ્મિતા.

Vedikā sabbasovaṇṇā, dubhato passesu nimmitā.

૧૫.

15.

મણિમુત્તાવાલુકાકિણ્ણા, નિમ્મિતો રતનામયો;

Maṇimuttāvālukākiṇṇā, nimmito ratanāmayo;

ઓભાસેતિ દિસા સબ્બા, સતરંસીવ ઉગ્ગતો.

Obhāseti disā sabbā, sataraṃsīva uggato.

૧૬.

16.

તસ્મિં ચઙ્કમને ધીરો, દ્વત્તિંસવરલક્ખણો;

Tasmiṃ caṅkamane dhīro, dvattiṃsavaralakkhaṇo;

વિરોચમાનો સમ્બુદ્ધો, ચઙ્કમે ચઙ્કમી જિનો.

Virocamāno sambuddho, caṅkame caṅkamī jino.

૧૭.

17.

દિબ્બં મન્દારવં પુપ્ફં, પદુમં પારિછત્તકં;

Dibbaṃ mandāravaṃ pupphaṃ, padumaṃ pārichattakaṃ;

ચઙ્કમને ઓકિરન્તિ, સબ્બે દેવા સમાગતા.

Caṅkamane okiranti, sabbe devā samāgatā.

૧૮.

18.

પસ્સન્તિ તં દેવસઙ્ઘા, દસસહસ્સી પમોદિતા;

Passanti taṃ devasaṅghā, dasasahassī pamoditā;

નમસ્સમાના નિપતન્તિ, તુટ્ઠહટ્ઠા પમોદિતા.

Namassamānā nipatanti, tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā.

૧૯.

19.

તાવતિંસા ચ યામા ચ, તુસિતા ચાપિ દેવતા;

Tāvatiṃsā ca yāmā ca, tusitā cāpi devatā;

નિમ્માનરતિનો દેવા, યે દેવા વસવત્તિનો;

Nimmānaratino devā, ye devā vasavattino;

ઉદગ્ગચિત્તા સુમના, પસ્સન્તિ લોકનાયકં.

Udaggacittā sumanā, passanti lokanāyakaṃ.

૨૦.

20.

સદેવગન્ધબ્બમનુસ્સરક્ખસા, નાગા સુપણ્ણા અથ વાપિ કિન્નરા;

Sadevagandhabbamanussarakkhasā, nāgā supaṇṇā atha vāpi kinnarā;

પસ્સન્તિ તં લોકહિતાનુકમ્પકં, નભેવ અચ્ચુગ્ગતચન્દમણ્ડલં.

Passanti taṃ lokahitānukampakaṃ, nabheva accuggatacandamaṇḍalaṃ.

૨૧.

21.

આભસ્સરા સુભકિણ્હા, વેહપ્ફલા અકનિટ્ઠા ચ દેવતા;

Ābhassarā subhakiṇhā, vehapphalā akaniṭṭhā ca devatā;

સુસુદ્ધસુક્કવત્થવસના, તિટ્ઠન્તિ પઞ્જલીકતા.

Susuddhasukkavatthavasanā, tiṭṭhanti pañjalīkatā.

૨૨.

22.

મુઞ્ચન્તિ પુપ્ફં પન પઞ્ચવણ્ણિકં, મન્દારવં ચન્દનચુણ્ણમિસ્સિતં;

Muñcanti pupphaṃ pana pañcavaṇṇikaṃ, mandāravaṃ candanacuṇṇamissitaṃ;

ભમેન્તિ ચેલાનિ ચ અમ્બરે તદા, ‘‘અહો જિનો લોકહિતાનુકમ્પકો.

Bhamenti celāni ca ambare tadā, ‘‘aho jino lokahitānukampako.

૨૩.

23.

‘‘તુવં સત્થા ચ કેતૂ ચ, ધજો યૂપો ચ પાણિનં;

‘‘Tuvaṃ satthā ca ketū ca, dhajo yūpo ca pāṇinaṃ;

પરાયનો પતિટ્ઠા ચ, દીપો ચ દ્વિપદુત્તમો 7.

Parāyano patiṭṭhā ca, dīpo ca dvipaduttamo 8.

૨૪.

24.

‘‘દસસહસ્સીલોકધાતુયા, દેવતાયો મહિદ્ધિકા;

‘‘Dasasahassīlokadhātuyā, devatāyo mahiddhikā;

પરિવારેત્વા નમસ્સન્તિ, તુટ્ઠહટ્ઠા પમોદિતા.

Parivāretvā namassanti, tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā.

૨૫.

25.

‘‘દેવતા દેવકઞ્ઞા ચ, પસન્ના તુટ્ઠમાનસા;

‘‘Devatā devakaññā ca, pasannā tuṭṭhamānasā;

પઞ્ચવણ્ણિકપુપ્ફેહિ, પૂજયન્તિ નરાસભં.

Pañcavaṇṇikapupphehi, pūjayanti narāsabhaṃ.

૨૬.

26.

‘‘પસ્સન્તિ તં દેવસઙ્ઘા, પસન્ના તુટ્ઠમાનસા;

‘‘Passanti taṃ devasaṅghā, pasannā tuṭṭhamānasā;

પઞ્ચવણ્ણિકપુપ્ફેહિ, પૂજયન્તિ નરાસભં.

Pañcavaṇṇikapupphehi, pūjayanti narāsabhaṃ.

૨૭.

27.

‘‘અહો અચ્છરિયં લોકે, અબ્ભુતં લોમહંસનં;

‘‘Aho acchariyaṃ loke, abbhutaṃ lomahaṃsanaṃ;

ન મેદિસં ભૂતપુબ્બં, અચ્છેરં લોમહંસનં’’.

Na medisaṃ bhūtapubbaṃ, accheraṃ lomahaṃsanaṃ’’.

૨૮.

28.

સકસકમ્હિ ભવને, નિસીદિત્વાન દેવતા;

Sakasakamhi bhavane, nisīditvāna devatā;

હસન્તિ તા મહાહસિતં, દિસ્વાનચ્છેરકં નભે.

Hasanti tā mahāhasitaṃ, disvānaccherakaṃ nabhe.

૨૯.

29.

આકાસટ્ઠા ચ ભૂમટ્ઠા, તિણપન્થનિવાસિનો;

Ākāsaṭṭhā ca bhūmaṭṭhā, tiṇapanthanivāsino;

કતઞ્જલી નમસ્સન્તિ, તુટ્ઠહટ્ઠા પમોદિતા.

Katañjalī namassanti, tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā.

૩૦.

30.

યેપિ દીઘાયુકા નાગા, પુઞ્ઞવન્તો મહિદ્ધિકા;

Yepi dīghāyukā nāgā, puññavanto mahiddhikā;

પમોદિતા નમસ્સન્તિ, પૂજયન્તિ નરુત્તમં.

Pamoditā namassanti, pūjayanti naruttamaṃ.

૩૧.

31.

સઙ્ગીતિયો પવત્તેન્તિ, અમ્બરે અનિલઞ્જસે;

Saṅgītiyo pavattenti, ambare anilañjase;

ચમ્મનદ્ધાનિ વાદેન્તિ, દિસ્વાનચ્છેરકં નભે.

Cammanaddhāni vādenti, disvānaccherakaṃ nabhe.

૩૨.

32.

સઙ્ખા ચ પણવા ચેવ, અથોપિ ડિણ્ડિમા 9 બહૂ;

Saṅkhā ca paṇavā ceva, athopi ḍiṇḍimā 10 bahū;

અન્તલિક્ખસ્મિં વજ્જન્તિ, દિસ્વાનચ્છેરકં નભે.

Antalikkhasmiṃ vajjanti, disvānaccherakaṃ nabhe.

૩૩.

33.

અબ્ભુતો વત નો અજ્જ, ઉપ્પજ્જિ લોમહંસનો;

Abbhuto vata no ajja, uppajji lomahaṃsano;

ધુવમત્થસિદ્ધિં લભામ, ખણો નો પટિપાદિતો.

Dhuvamatthasiddhiṃ labhāma, khaṇo no paṭipādito.

૩૪.

34.

બુદ્ધોતિ તેસં સુત્વાન, પીતિ ઉપ્પજ્જિ તાવદે;

Buddhoti tesaṃ sutvāna, pīti uppajji tāvade;

બુદ્ધો બુદ્ધોતિ કથયન્તા, તિટ્ઠન્તિ પઞ્જલીકતા.

Buddho buddhoti kathayantā, tiṭṭhanti pañjalīkatā.

૩૫.

35.

હિઙ્કારા સાધુકારા ચ 11, ઉક્કુટ્ઠિ સમ્પહંસનં 12;

Hiṅkārā sādhukārā ca 13, ukkuṭṭhi sampahaṃsanaṃ 14;

પજા ચ વિવિધા ગગને, વત્તેન્તિ પઞ્જલીકતા.

Pajā ca vividhā gagane, vattenti pañjalīkatā.

૩૬.

36.

ગાયન્તિ સેળેન્તિ ચ વાદયન્તિ ચ, ભુજાનિ પોથેન્તિ ચ નચ્ચયન્તિ ચ;

Gāyanti seḷenti ca vādayanti ca, bhujāni pothenti ca naccayanti ca;

મુઞ્ચન્તિ પુપ્ફં પન પઞ્ચવણ્ણિકં, મન્દારવં ચન્દનચુણ્ણમિસ્સિતં.

Muñcanti pupphaṃ pana pañcavaṇṇikaṃ, mandāravaṃ candanacuṇṇamissitaṃ.

૩૭.

37.

‘‘યથા તુય્હં મહાવીર, પાદેસુ ચક્કલક્ખણં;

‘‘Yathā tuyhaṃ mahāvīra, pādesu cakkalakkhaṇaṃ;

ધજવજિરપટાકા, વડ્ઢમાનઙ્કુસાચિતં.

Dhajavajirapaṭākā, vaḍḍhamānaṅkusācitaṃ.

૩૮.

38.

‘‘રૂપે સીલે સમાધિમ્હિ, પઞ્ઞાય ચ અસાદિસો;

‘‘Rūpe sīle samādhimhi, paññāya ca asādiso;

વિમુત્તિયા અસમસમો, ધમ્મચક્કપ્પવત્તને.

Vimuttiyā asamasamo, dhammacakkappavattane.

૩૯.

39.

‘‘દસનાગબલં કાયે, તુય્હં પાકતિકં બલં;

‘‘Dasanāgabalaṃ kāye, tuyhaṃ pākatikaṃ balaṃ;

ઇદ્ધિબલેન અસમો, ધમ્મચક્કપ્પવત્તને.

Iddhibalena asamo, dhammacakkappavattane.

૪૦.

40.

‘‘એવં સબ્બગુણૂપેતં, સબ્બઙ્ગસમુપાગતં;

‘‘Evaṃ sabbaguṇūpetaṃ, sabbaṅgasamupāgataṃ;

મહામુનિં કારુણિકં, લોકનાથં નમસ્સથ.

Mahāmuniṃ kāruṇikaṃ, lokanāthaṃ namassatha.

૪૧.

41.

‘‘અભિવાદનં થોમનઞ્ચ, વન્દનઞ્ચ પસંસનં;

‘‘Abhivādanaṃ thomanañca, vandanañca pasaṃsanaṃ;

નમસ્સનઞ્ચ પૂજઞ્ચ, સબ્બં અરહસી તુવં.

Namassanañca pūjañca, sabbaṃ arahasī tuvaṃ.

૪૨.

42.

‘‘યે કેચિ લોકે વન્દનેય્યા, વન્દનં અરહન્તિ યે;

‘‘Ye keci loke vandaneyyā, vandanaṃ arahanti ye;

સબ્બસેટ્ઠો મહાવીર, સદિસો તે ન વિજ્જતિ.

Sabbaseṭṭho mahāvīra, sadiso te na vijjati.

૪૩.

43.

‘‘સારિપુત્તો મહાપઞ્ઞો, સમાધિજ્ઝાનકોવિદો;

‘‘Sāriputto mahāpañño, samādhijjhānakovido;

ગિજ્ઝકૂટે ઠિતોયેવ, પસ્સતિ લોકનાયકં.

Gijjhakūṭe ṭhitoyeva, passati lokanāyakaṃ.

૪૪.

44.

‘‘સુફુલ્લં સાલરાજંવ, ચન્દંવ ગગને યથા;

‘‘Suphullaṃ sālarājaṃva, candaṃva gagane yathā;

મજ્ઝન્હિકેવ 15 સૂરિયં, ઓલોકેસિ નરાસભં.

Majjhanhikeva 16 sūriyaṃ, olokesi narāsabhaṃ.

૪૫.

45.

‘‘જલન્તં દીપરુક્ખંવ, તરુણસૂરિયંવ ઉગ્ગતં;

‘‘Jalantaṃ dīparukkhaṃva, taruṇasūriyaṃva uggataṃ;

બ્યામપ્પભાનુરઞ્જિતં, ધીરં પસ્સતિ લોકનાયકં.

Byāmappabhānurañjitaṃ, dhīraṃ passati lokanāyakaṃ.

૪૬.

46.

‘‘પઞ્ચન્નં ભિક્ખુસતાનં, કતકિચ્ચાન તાદિનં;

‘‘Pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ, katakiccāna tādinaṃ;

ખીણાસવાનં વિમલાનં, ખણેન સન્નિપાતયિ.

Khīṇāsavānaṃ vimalānaṃ, khaṇena sannipātayi.

૪૭.

47.

‘‘લોકપ્પસાદનં નામ, પાટિહીરં નિદસ્સયિ;

‘‘Lokappasādanaṃ nāma, pāṭihīraṃ nidassayi;

અમ્હેપિ તત્થ ગન્ત્વાન, વન્દિસ્સામ મયં જિનં.

Amhepi tattha gantvāna, vandissāma mayaṃ jinaṃ.

૪૮.

48.

‘‘એથ સબ્બે ગમિસ્સામ, પુચ્છિસ્સામ મયં જિનં;

‘‘Etha sabbe gamissāma, pucchissāma mayaṃ jinaṃ;

કઙ્ખં વિનોદયિસ્સામ, પસ્સિત્વા લોકનાયકં’’.

Kaṅkhaṃ vinodayissāma, passitvā lokanāyakaṃ’’.

૪૯.

49.

સાધૂતિ તે પટિસ્સુત્વા, નિપકા સંવુતિન્દ્રિયા;

Sādhūti te paṭissutvā, nipakā saṃvutindriyā;

પત્તચીવરમાદાય, તરમાના ઉપાગમું.

Pattacīvaramādāya, taramānā upāgamuṃ.

૫૦.

50.

ખીણાસવેહિ વિમલેહિ, દન્તેહિ ઉત્તમે દમે;

Khīṇāsavehi vimalehi, dantehi uttame dame;

સારિપુત્તો મહાપઞ્ઞો, ઇદ્ધિયા ઉપસઙ્કમિ.

Sāriputto mahāpañño, iddhiyā upasaṅkami.

૫૧.

51.

તેહિ ભિક્ખૂહિ પરિવુતો, સારિપુત્તો મહાગણી;

Tehi bhikkhūhi parivuto, sāriputto mahāgaṇī;

લળન્તો દેવોવ ગગને, ઇદ્ધિયા ઉપસઙ્કમિ.

Laḷanto devova gagane, iddhiyā upasaṅkami.

૫૨.

52.

ઉક્કાસિતઞ્ચ ખિપિતં 17, અજ્ઝુપેક્ખિય સુબ્બતા;

Ukkāsitañca khipitaṃ 18, ajjhupekkhiya subbatā;

સગારવા સપ્પતિસ્સા, સમ્બુદ્ધં ઉપસઙ્કમું.

Sagāravā sappatissā, sambuddhaṃ upasaṅkamuṃ.

૫૩.

53.

ઉપસઙ્કમિત્વા પસ્સન્તિ, સયમ્ભું લોકનાયકં;

Upasaṅkamitvā passanti, sayambhuṃ lokanāyakaṃ;

નભે અચ્ચુગ્ગતં ધીરં, ચન્દંવ ગગને યથા.

Nabhe accuggataṃ dhīraṃ, candaṃva gagane yathā.

૫૪.

54.

જલન્તં દીપરુક્ખંવ, વિજ્જુંવ ગગને યથા;

Jalantaṃ dīparukkhaṃva, vijjuṃva gagane yathā;

મજ્ઝન્હિકેવ સૂરિયં, પસ્સન્તિ લોકનાયકં.

Majjhanhikeva sūriyaṃ, passanti lokanāyakaṃ.

૫૫.

55.

પઞ્ચભિક્ખુસતા સબ્બે, પસ્સન્તિ લોકનાયકં;

Pañcabhikkhusatā sabbe, passanti lokanāyakaṃ;

રહદમિવ વિપ્પસન્નં, સુફુલ્લં પદુમં યથા.

Rahadamiva vippasannaṃ, suphullaṃ padumaṃ yathā.

૫૬.

56.

અઞ્જલિં પગ્ગહેત્વાન, તુટ્ઠહટ્ઠા પમોદિતા;

Añjaliṃ paggahetvāna, tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā;

નમસ્સમાના નિપતન્તિ, સત્થુનો ચક્કલક્ખણે.

Namassamānā nipatanti, satthuno cakkalakkhaṇe.

૫૭.

57.

સારિપુત્તો મહાપઞ્ઞો, કોરણ્ડસમસાદિસો;

Sāriputto mahāpañño, koraṇḍasamasādiso;

સમાધિજ્ઝાનકુસલો, વન્દતે લોકનાયકં.

Samādhijjhānakusalo, vandate lokanāyakaṃ.

૫૮.

58.

ગજ્જિતા કાલમેઘોવ, નીલુપ્પલસમસાદિસો;

Gajjitā kālameghova, nīluppalasamasādiso;

ઇદ્ધિબલેન અસમો, મોગ્ગલ્લાનો મહિદ્ધિકો.

Iddhibalena asamo, moggallāno mahiddhiko.

૫૯.

59.

મહાકસ્સપોપિ ચ થેરો, ઉત્તત્તકનકસન્નિભો;

Mahākassapopi ca thero, uttattakanakasannibho;

ધુતગુણે અગ્ગનિક્ખિત્તો, થોમિતો સત્થુવણ્ણિતો.

Dhutaguṇe agganikkhitto, thomito satthuvaṇṇito.

૬૦.

60.

દિબ્બચક્ખૂનં યો અગ્ગો, અનુરુદ્ધો મહાગણી;

Dibbacakkhūnaṃ yo aggo, anuruddho mahāgaṇī;

ઞાતિસેટ્ઠો ભગવતો, અવિદૂરેવ તિટ્ઠતિ.

Ñātiseṭṭho bhagavato, avidūreva tiṭṭhati.

૬૧.

61.

આપત્તિઅનાપત્તિયા , સતેકિચ્છાય કોવિદો;

Āpattianāpattiyā , satekicchāya kovido;

વિનયે અગ્ગનિક્ખિત્તો, ઉપાલિ સત્થુવણ્ણિતો.

Vinaye agganikkhitto, upāli satthuvaṇṇito.

૬૨.

62.

સુખુમનિપુણત્થપટિવિદ્ધો, કથિકાનં પવરો ગણી;

Sukhumanipuṇatthapaṭividdho, kathikānaṃ pavaro gaṇī;

ઇસિ મન્તાનિયા પુત્તો, પુણ્ણો નામાતિ વિસ્સુતો.

Isi mantāniyā putto, puṇṇo nāmāti vissuto.

૬૩.

63.

એતેસં ચિત્તમઞ્ઞાય, ઓપમ્મકુસલો મુનિ;

Etesaṃ cittamaññāya, opammakusalo muni;

કઙ્ખચ્છેદો મહાવીરો, કથેસિ અત્તનો ગુણં.

Kaṅkhacchedo mahāvīro, kathesi attano guṇaṃ.

૬૪.

64.

‘‘ચત્તારો તે અસઙ્ખેય્યા, કોટિ યેસં ન નાયતિ;

‘‘Cattāro te asaṅkheyyā, koṭi yesaṃ na nāyati;

સત્તકાયો ચ આકાસો, ચક્કવાળા ચનન્તકા;

Sattakāyo ca ākāso, cakkavāḷā canantakā;

બુદ્ધઞાણં અપ્પમેય્યં, ન સક્કા એતે વિજાનિતું.

Buddhañāṇaṃ appameyyaṃ, na sakkā ete vijānituṃ.

૬૫.

65.

‘‘કિમેતં અચ્છરિયં લોકે, યં મે ઇદ્ધિવિકુબ્બનં;

‘‘Kimetaṃ acchariyaṃ loke, yaṃ me iddhivikubbanaṃ;

અઞ્ઞે બહૂ અચ્છરિયા, અબ્ભુતા લોમહંસના.

Aññe bahū acchariyā, abbhutā lomahaṃsanā.

૬૬.

66.

‘‘યદાહં તુસિતે કાયે, સન્તુસિતો નામહં તદા;

‘‘Yadāhaṃ tusite kāye, santusito nāmahaṃ tadā;

દસસહસ્સી સમાગમ્મ, યાચન્તિ પઞ્જલી મમં.

Dasasahassī samāgamma, yācanti pañjalī mamaṃ.

૬૭.

67.

‘‘‘કાલો ખો તે 19 મહાવીર, ઉપ્પજ્જ માતુકુચ્છિયં;

‘‘‘Kālo kho te 20 mahāvīra, uppajja mātukucchiyaṃ;

સદેવકં તારયન્તો, બુજ્ઝસ્સુ અમતં પદં’.

Sadevakaṃ tārayanto, bujjhassu amataṃ padaṃ’.

૬૮.

68.

‘‘તુસિતા કાયા ચવિત્વાન, યદા ઓક્કમિ કુચ્છિયં;

‘‘Tusitā kāyā cavitvāna, yadā okkami kucchiyaṃ;

દસસહસ્સીલોકધાતુ, કમ્પિત્થ ધરણી તદા.

Dasasahassīlokadhātu, kampittha dharaṇī tadā.

૬૯.

69.

‘‘યદાહં માતુકુચ્છિતો, સમ્પજાનોવ નિક્ખમિં;

‘‘Yadāhaṃ mātukucchito, sampajānova nikkhamiṃ;

સાધુકારં પવત્તેન્તિ, દસસહસ્સી પકમ્પથ.

Sādhukāraṃ pavattenti, dasasahassī pakampatha.

૭૦.

70.

‘‘ઓક્કન્તિં મે સમો નત્થિ, જાતિતો અભિનિક્ખમે;

‘‘Okkantiṃ me samo natthi, jātito abhinikkhame;

સમ્બોધિયં અહં સેટ્ઠો, ધમ્મચક્કપ્પવત્તને.

Sambodhiyaṃ ahaṃ seṭṭho, dhammacakkappavattane.

૭૧.

71.

‘‘અહો અચ્છરિયં લોકે, બુદ્ધાનં ગુણમહન્તતા;

‘‘Aho acchariyaṃ loke, buddhānaṃ guṇamahantatā;

દસસહસ્સીલોકધાતુ, છપ્પકારં પકમ્પથ;

Dasasahassīlokadhātu, chappakāraṃ pakampatha;

ઓભાસો ચ મહા આસિ, અચ્છેરં લોમહંસનં’’.

Obhāso ca mahā āsi, accheraṃ lomahaṃsanaṃ’’.

૭૨.

72.

ભગવા તમ્હિ 21 સમયે, લોકજેટ્ઠો નરાસભો;

Bhagavā tamhi 22 samaye, lokajeṭṭho narāsabho;

સદેવકં દસ્સયન્તો, ઇદ્ધિયા ચઙ્કમી જિનો.

Sadevakaṃ dassayanto, iddhiyā caṅkamī jino.

૭૩.

73.

ચઙ્કમે ચઙ્કમન્તોવ, કથેસિ લોકનાયકો;

Caṅkame caṅkamantova, kathesi lokanāyako;

અન્તરા ન નિવત્તેતિ, ચતુહત્થે ચઙ્કમે યથા.

Antarā na nivatteti, catuhatthe caṅkame yathā.

૭૪.

74.

સારિપુત્તો મહાપઞ્ઞો, સમાધિજ્ઝાનકોવિદો;

Sāriputto mahāpañño, samādhijjhānakovido;

પઞ્ઞાય પારમિપ્પત્તો, પુચ્છતિ લોકનાયકં.

Paññāya pāramippatto, pucchati lokanāyakaṃ.

૭૫.

75.

‘‘કીદિસો તે મહાવીર, અભિનીહારો નરુત્તમ;

‘‘Kīdiso te mahāvīra, abhinīhāro naruttama;

કમ્હિ કાલે તયા ધીર, પત્થિતા બોધિમુત્તમા.

Kamhi kāle tayā dhīra, patthitā bodhimuttamā.

૭૬.

76.

‘‘દાનં સીલઞ્ચ નેક્ખમ્મં, પઞ્ઞાવીરિયઞ્ચ કીદિસં;

‘‘Dānaṃ sīlañca nekkhammaṃ, paññāvīriyañca kīdisaṃ;

ખન્તિસચ્ચમધિટ્ઠાનં, મેત્તુપેક્ખા ચ કીદિસા.

Khantisaccamadhiṭṭhānaṃ, mettupekkhā ca kīdisā.

૭૭.

77.

‘‘દસ પારમી તયા ધીર, કીદિસી લોકનાયક;

‘‘Dasa pāramī tayā dhīra, kīdisī lokanāyaka;

કથં ઉપપારમી પુણ્ણા, પરમત્થપારમી કથં’’.

Kathaṃ upapāramī puṇṇā, paramatthapāramī kathaṃ’’.

૭૮.

78.

તસ્સ પુટ્ઠો વિયાકાસિ, કરવીકમધુરગિરો;

Tassa puṭṭho viyākāsi, karavīkamadhuragiro;

નિબ્બાપયન્તો હદયં, હાસયન્તો સદેવકં.

Nibbāpayanto hadayaṃ, hāsayanto sadevakaṃ.

૭૯.

79.

અતીતબુદ્ધાનં જિનાનં દેસિતં, નિકીલિતં 23 બુદ્ધપરમ્પરાગતં;

Atītabuddhānaṃ jinānaṃ desitaṃ, nikīlitaṃ 24 buddhaparamparāgataṃ;

પુબ્બેનિવાસાનુગતાય બુદ્ધિયા, પકાસયી લોકહિતં સદેવકે.

Pubbenivāsānugatāya buddhiyā, pakāsayī lokahitaṃ sadevake.

૮૦.

80.

‘‘પીતિપામોજ્જજનનં, સોકસલ્લવિનોદનં;

‘‘Pītipāmojjajananaṃ, sokasallavinodanaṃ;

સબ્બસમ્પત્તિપટિલાભં, ચિત્તીકત્વા સુણાથ મે.

Sabbasampattipaṭilābhaṃ, cittīkatvā suṇātha me.

૮૧.

81.

‘‘મદનિમ્મદનં સોકનુદં, સંસારપરિમોચનં;

‘‘Madanimmadanaṃ sokanudaṃ, saṃsāraparimocanaṃ;

સબ્બદુક્ખક્ખયં મગ્ગં, સક્કચ્ચં પટિપજ્જથા’’તિ.

Sabbadukkhakkhayaṃ maggaṃ, sakkaccaṃ paṭipajjathā’’ti.

રતનચઙ્કમનકણ્ડો નિટ્ઠિતો.

Ratanacaṅkamanakaṇḍo niṭṭhito.







Footnotes:
1. સહમ્પતિ (સ્યા॰ કં॰)
2. sahampati (syā. kaṃ.)
3. પરસ્મિં ચૂભયે (સ્યા॰ કં॰)
4. parasmiṃ cūbhaye (syā. kaṃ.)
5. ચઙ્કમં તત્થ (સી॰)
6. caṅkamaṃ tattha (sī.)
7. દિપદુત્તમો (સી॰ સ્યા॰)
8. dipaduttamo (sī. syā.)
9. ડેણ્ડિમા (સી॰)
10. ḍeṇḍimā (sī.)
11. હિઙ્કારં સાધુકારઞ્ચ (સી॰ સ્યા॰)
12. સમ્પસાદનં (સી॰), સમ્પનાદનં (સ્યા॰)
13. hiṅkāraṃ sādhukārañca (sī. syā.)
14. sampasādanaṃ (sī.), sampanādanaṃ (syā.)
15. મજ્ઝન્તિકેવ (સબ્બત્થ)
16. majjhantikeva (sabbattha)
17. ઉક્કાસિતઞ્ચ ખિપિતઞ્ચ (સ્યા॰ અટ્ઠ॰)
18. ukkāsitañca khipitañca (syā. aṭṭha.)
19. કાલો દેવ (સી॰), કાલોયં તે (સ્યા॰ ક॰)
20. kālo deva (sī.), kāloyaṃ te (syā. ka.)
21. ભગવા ચ તમ્હિ (સી॰ સ્યા॰ ક॰)
22. bhagavā ca tamhi (sī. syā. ka.)
23. નિકીળિતં (ક॰)
24. nikīḷitaṃ (ka.)



Related texts:



અટ્ઠકથા • Aṭṭhakathā / સુત્તપિટક (અટ્ઠકથા) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ખુદ્દકનિકાય (અટ્ઠકથા) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / બુદ્ધવંસ-અટ્ઠકથા • Buddhavaṃsa-aṭṭhakathā / ૧. રતનચઙ્કમનકણ્ડવણ્ણના • 1. Ratanacaṅkamanakaṇḍavaṇṇanā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact