| Tipiṭaka / Tipiṭaka (English) / Majjhima Nikāya, English translation |
Show IAST transliterationមជ្ឈិម និកាយ ៥៤
The Middle-Length Suttas Collection 54
បោតលិយសុត្ត
With Potaliya the Householder
ឯវំ មេ សុតំ—ឯកំ សមយំ ភគវា អង្គុត្តរាបេសុ វិហរតិ អាបណំ នាម អង្គុត្តរាបានំ និគមោ។
So I have heard. At one time the Buddha was staying in the land of the Northern Āpaṇas, near the town of theirs named Āpaṇa.
អថ ខោ ភគវា បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ អាបណំ បិណ្ឌាយ បាវិសិ។ អាបណេ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា បច្ឆាភត្តំ បិណ្ឌបាតបដិក្កន្តោ យេនញ្ញតរោ វនសណ្ឌោ តេនុបសង្កមិ ទិវាវិហារាយ។ តំ វនសណ្ឌំ អជ្ឈោគាហេត្វា អញ្ញតរស្មិំ រុក្ខមូលេ ទិវាវិហារំ និសីទិ។
Then the Buddha robed up in the morning and, taking his bowl and robe, entered Āpaṇa for alms. He wandered for alms in Āpaṇa. After the meal, on his return from almsround, he went to a certain forest grove for the day’s meditation. Having plunged deep into it, he sat at the root of a certain tree for the day’s meditation.
បោតលិយោបិ ខោ គហបតិ សម្បន្ននិវាសនបាវុរណោ ឆត្តុបាហនាហិ ជង្ឃាវិហារំ អនុចង្កមមានោ អនុវិចរមានោ យេន សោ វនសណ្ឌោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា តំ វនសណ្ឌំ អជ្ឈោគាហេត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវតា សទ្ធិំ សម្មោទិ។ សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ។ ឯកមន្តំ ឋិតំ ខោ បោតលិយំ គហបតិំ ភគវា ឯតទវោច: “សំវិជ្ជន្តិ ខោ, គហបតិ, អាសនានិ; សចេ អាកង្ខសិ និសីទា”តិ។
Potaliya the householder also approached that forest grove while going for a walk. He was well dressed in a cloak and sarong, with parasol and sandals. Having plunged deep into it, he went up to the Buddha, and exchanged greetings with him. When the greetings and polite conversation were over, he stood to one side, and the Buddha said to him, “There are seats, householder. Please sit if you wish.”
ឯវំ វុត្តេ, បោតលិយោ គហបតិ “គហបតិវាទេន មំ សមណោ គោតមោ សមុទាចរតី”តិ កុបិតោ អនត្តមនោ តុណ្ហី អហោសិ។
When he said this, Potaliya was angry and upset. Thinking, “The ascetic Gotama addresses me as ‘householder’!” he stayed silent.
ទុតិយម្បិ ខោ ភគវា …បេ… តតិយម្បិ ខោ ភគវា បោតលិយំ គហបតិំ ឯតទវោច: “សំវិជ្ជន្តិ ខោ, គហបតិ, អាសនានិ; សចេ អាកង្ខសិ និសីទា”តិ។
For a second time … and a third time the Buddha said to him, “There are seats, householder. Please sit if you wish.”
ឯវំ វុត្តេ, បោតលិយោ គហបតិ “គហបតិវាទេន មំ សមណោ គោតមោ សមុទាចរតី”តិ កុបិតោ អនត្តមនោ ភគវន្តំ ឯតទវោច: “តយិទំ, ភោ គោតម, នច្ឆន្នំ, តយិទំ នប្បតិរូបំ, យំ មំ ត្វំ គហបតិវាទេន សមុទាចរសី”តិ។
When he said this, Potaliya was angry and upset. Thinking, “The ascetic Gotama addresses me as ‘householder’!” he said to the Buddha, “Master Gotama, it is neither proper nor appropriate for you to address me as ‘householder’.”
“តេ ហិ តេ, គហបតិ, អាការា, តេ លិង្គា, តេ និមិត្តា យថា តំ គហបតិស្សា”តិ។
“Well, householder, you have the features, attributes, and signs of a householder.”
“តថា ហិ បន មេ, ភោ គោតម, សព្ពេ កម្មន្តា បដិក្ខិត្តា, សព្ពេ វោហារា សមុច្ឆិន្នា”តិ។
“Master Gotama, it’s because I have refused all work and cut off all judgments.”
“យថា កថំ បន តេ, គហបតិ, សព្ពេ កម្មន្តា បដិក្ខិត្តា, សព្ពេ វោហារា សមុច្ឆិន្នា”តិ?
“Householder, in what way have you refused all work and cut off all judgments?”
“ឥធ មេ, ភោ គោតម, យំ អហោសិ ធនំ វា ធញ្ញំ វា រជតំ វា ជាតរូបំ វា សព្ពំ តំ បុត្តានំ ទាយជ្ឹ និយ្យាតំ, តត្ថាហំ អនោវាទី អនុបវាទី ឃាសច្ឆាទនបរមោ វិហរាមិ។ ឯវំ ខោ មេ, ភោ គោតម, សព្ពេ កម្មន្តា បដិក្ខិត្តា, សព្ពេ វោហារា សមុច្ឆិន្នា”តិ។
“Master Gotama, all the money, grain, gold, and silver I used to have has been handed over to my children as their inheritance. And in this matter I do not advise or reprimand them, but live with nothing more than food and clothes. That’s how I have refused all work and cut off all judgments.”
“អញ្ញថា ខោ ត្វំ, គហបតិ, វោហារសមុច្ឆេទំ វទសិ, អញ្ញថា ច បន អរិយស្ស វិនយេ វោហារសមុច្ឆេទោ ហោតី”តិ។
“The cutting off of judgments as you describe it is one thing, householder, but the cutting off of judgments in the noble one’s training is quite different.”
“យថា កថំ បន, ភន្តេ, អរិយស្ស វិនយេ វោហារសមុច្ឆេទោ ហោតិ? សាធុ មេ, ភន្តេ, ភគវា តថា ធម្មំ ទេសេតុ យថា អរិយស្ស វិនយេ វោហារសមុច្ឆេទោ ហោតី”តិ។
“But what, sir, is cutting off of judgments in the noble one’s training? Sir, please teach me this.”
“តេន ហិ, គហបតិ, សុណាហិ, សាធុកំ មនសិ ករោហិ, ភាសិស្សាមី”តិ។
“Well then, householder, listen and apply your mind well, I will speak.”
“ឯវំ, ភន្តេ”តិ ខោ បោតលិយោ គហបតិ ភគវតោ បច្ចស្សោសិ។
“Yes, sir,” said Potaliya.
ភគវា ឯតទវោច:
The Buddha said this:
“អដ្ឋ ខោ ឥមេ, គហបតិ, ធម្មា អរិយស្ស វិនយេ វោហារសមុច្ឆេទាយ សំវត្តន្តិ។ កតមេ អដ្ឋ? អបាណាតិបាតំ និស្សាយ បាណាតិបាតោ បហាតព្ពោ; ទិន្នាទានំ និស្សាយ អទិន្នាទានំ បហាតព្ពំ; សច្ចវាចំ និស្សាយ មុសាវាទោ បហាតព្ពោ; អបិសុណំ វាចំ និស្សាយ បិសុណា វាចា បហាតព្ពា; អគិទ្ធិលោភំ និស្សាយ គិទ្ធិលោភោ បហាតព្ពោ; អនិន្ទារោសំ និស្សាយ និន្ទារោសោ បហាតព្ពោ; អក្កោធូបាយាសំ និស្សាយ កោធូបាយាសោ បហាតព្ពោ; អនតិមានំ និស្សាយ អតិមានោ បហាតព្ពោ។ ឥមេ ខោ, គហបតិ, អដ្ឋ ធម្មា សង្ខិត្តេន វុត្តា, វិត្ថារេន អវិភត្តា, អរិយស្ស វិនយេ វោហារសមុច្ឆេទាយ សំវត្តន្តី”តិ។
“Householder, these eight things lead to the cutting off of judgments in the noble one’s training. What eight? Killing living creatures should be given up, relying on not killing living creatures. Stealing should be given up, relying on not stealing. Lying should be given up, relying on speaking the truth. Divisive speech should be given up, relying on speech that isn’t divisive. Greed and lust should be given up, relying on not being greedy and lustful. Blaming and insulting should be given up, relying on not blaming and not insulting. Anger and distress should be given up, relying on not being angry and distressed. Arrogance should be given up, relying on not being arrogant. These are the eight things—stated in brief without being analyzed in detail—that lead to the cutting off of judgments in the noble one’s training.”
“យេ មេ, ភន្តេ, ភគវតា អដ្ឋ ធម្មា សង្ខិត្តេន វុត្តា, វិត្ថារេន អវិភត្តា, អរិយស្ស វិនយេ វោហារសមុច្ឆេទាយ សំវត្តន្តិ, សាធុ មេ, ភន្តេ, ភគវា ឥមេ អដ្ឋ ធម្មេ វិត្ថារេន វិភជតុ អនុកម្បំ ឧបាទាយា”តិ។
“Sir, please teach me these eight things in detail out of compassion.”
“តេន ហិ, គហបតិ, សុណាហិ, សាធុកំ មនសិ ករោហិ, ភាសិស្សាមី”តិ។
“Well then, householder, listen and apply your mind well, I will speak.”
“ឯវំ, ភន្តេ”តិ ខោ បោតលិយោ គហបតិ ភគវតោ បច្ចស្សោសិ។ ភគវា ឯតទវោច:
“Yes, sir,” said Potaliya. The Buddha said this:
“‘អបាណាតិបាតំ និស្សាយ បាណាតិបាតោ បហាតព្ពោៜតិ ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ, កិញ្ចេតំ បដិច្ច វុត្តំ? ឥធ, គហបតិ, អរិយសាវកោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ: ‘យេសំ ខោ អហំ សំយោជនានំ ហេតុ បាណាតិបាតី អស្សំ, តេសាហំ សំយោជនានំ បហានាយ សមុច្ឆេទាយ បដិបន្នោ។ អហញ្ចេវ ខោ បន បាណាតិបាតី អស្សំ, អត្តាបិ មំ ឧបវទេយ្យ បាណាតិបាតបច្ចយា, អនុវិច្ចាបិ មំ វិញ្ញូ គរហេយ្យុំ បាណាតិបាតបច្ចយា, កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា ទុគ្គតិ បាដិកង្ខា បាណាតិបាតបច្ចយា។ ឯតទេវ ខោ បន សំយោជនំ ឯតំ នីវរណំ យទិទំ បាណាតិបាតោ។ យេ ច បាណាតិបាតបច្ចយា ឧប្បជ្ជេយ្យុំ អាសវា វិឃាតបរិឡាហា, បាណាតិបាតា បដិវិរតស្ស ឯវំស តេ អាសវា វិឃាតបរិឡាហា ន ហោន្តិៜ។ ‘អបាណាតិបាតំ និស្សាយ បាណាតិបាតោ បហាតព្ពោៜតិ—ឥតិ យន្តំ វុត្តំ ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ។
“‘Killing living creatures should be given up, relying on not killing living creatures.’ That’s what I said, but why did I say it? It’s when a noble disciple reflects: ‘I am practicing to give up and cut off the fetters that might cause me to kill living creatures. But if I were to kill living creatures, because of that I would reprimand myself; sensible people, after examination, would criticize me; and when my body breaks up, after death, I could expect to be reborn in a bad place. And killing living creatures is itself a fetter and a hindrance. The distressing and feverish defilements that might arise because of killing living creatures do not occur in someone who does not kill living creatures.’ ‘Killing living creatures should be given up, relying on not killing living creatures.’ That’s what I said, and this is why I said it.
‘ទិន្នាទានំ និស្សាយ អទិន្នាទានំ បហាតព្ពន៑ៜតិ ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ, កិញ្ចេតំ បដិច្ច វុត្តំ? ឥធ, គហបតិ, អរិយសាវកោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ: ‘យេសំ ខោ អហំ សំយោជនានំ ហេតុ អទិន្នាទាយី អស្សំ, តេសាហំ សំយោជនានំ បហានាយ សមុច្ឆេទាយ បដិបន្នោ។ អហញ្ចេវ ខោ បន អទិន្នាទាយី អស្សំ, អត្តាបិ មំ ឧបវទេយ្យ អទិន្នាទានបច្ចយា, អនុវិច្ចាបិ មំ វិញ្ញូ គរហេយ្យុំ អទិន្នាទានបច្ចយា, កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា ទុគ្គតិ បាដិកង្ខា អទិន្នាទានបច្ចយា។ ឯតទេវ ខោ បន សំយោជនំ ឯតំ នីវរណំ យទិទំ អទិន្នាទានំ។ យេ ច អទិន្នាទានបច្ចយា ឧប្បជ្ជេយ្យុំ អាសវា វិឃាតបរិឡាហា អទិន្នាទានា បដិវិរតស្ស ឯវំស តេ អាសវា វិឃាតបរិឡាហា ន ហោន្តិៜ។ ‘ទិន្នាទានំ និស្សាយ អទិន្នាទានំ បហាតព្ពន៑ៜតិ—ឥតិ យន្តំ វុត្តំ ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ។ ‘សច្ចវាចំ និស្សាយ មុសាវាទោ បហាតព្ពោៜតិ ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ, កិញ្ចេតំ បដិច្ច វុត្តំ? ឥធ, គហបតិ, អរិយសាវកោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ: ‘យេសំ ខោ អហំ សំយោជនានំ ហេតុ មុសាវាទី អស្សំ, តេសាហំ សំយោជនានំ បហានាយ សមុច្ឆេទាយ បដិបន្នោ។ អហញ្ចេវ ខោ បន មុសាវាទី អស្សំ, អត្តាបិ មំ ឧបវទេយ្យ មុសាវាទបច្ចយា, អនុវិច្ចាបិ មំ វិញ្ញូ គរហេយ្យុំ មុសាវាទបច្ចយា, កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា ទុគ្គតិ បាដិកង្ខា មុសាវាទបច្ចយា។ ឯតទេវ ខោ បន សំយោជនំ ឯតំ នីវរណំ យទិទំ មុសាវាទោ។ យេ ច មុសាវាទបច្ចយា ឧប្បជ្ជេយ្យុំ អាសវា វិឃាតបរិឡាហា, មុសាវាទា បដិវិរតស្ស ឯវំស តេ អាសវា វិឃាតបរិឡាហា ន ហោន្តិៜ។ ‘សច្ចវាចំ និស្សាយ មុសាវាទោ បហាតព្ពោៜតិ—ឥតិ យន្តំ វុត្តំ ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ។ ‘អបិសុណំ វាចំ និស្សាយ បិសុណា វាចា បហាតព្ពាៜតិ ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ, កិញ្ចេតំ បដិច្ច វុត្តំ? ឥធ, គហបតិ, អរិយសាវកោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ: ‘យេសំ ខោ អហំ សំយោជនានំ ហេតុ បិសុណវាចោ អស្សំ, តេសាហំ សំយោជនានំ បហានាយ សមុច្ឆេទាយ បដិបន្នោ។ អហញ្ចេវ ខោ បន បិសុណវាចោ អស្សំ, អត្តាបិ មំ ឧបវទេយ្យ បិសុណវាចាបច្ចយា, អនុវិច្ចាបិ មំ វិញ្ញូ គរហេយ្យុំ បិសុណវាចាបច្ចយា, កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា ទុគ្គតិ បាដិកង្ខា បិសុណវាចាបច្ចយា។ ឯតទេវ ខោ បន សំយោជនំ ឯតំ នីវរណំ យទិទំ បិសុណា វាចា។ យេ ច បិសុណវាចាបច្ចយា ឧប្បជ្ជេយ្យុំ អាសវា វិឃាតបរិឡាហា, បិសុណាយ វាចាយ បដិវិរតស្ស ឯវំស តេ អាសវា វិឃាតបរិឡាហា ន ហោន្តិៜ។ ‘អបិសុណំ វាចំ និស្សាយ បិសុណា វាចា បហាតព្ពាៜតិ—ឥតិ យន្តំ វុត្តំ ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ។ ‘អគិទ្ធិលោភំ និស្សាយ គិទ្ធិលោភោ បហាតព្ពោៜតិ ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ, កិញ្ចេតំ បដិច្ច វុត្តំ? ឥធ, គហបតិ, អរិយសាវកោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ: ‘យេសំ ខោ អហំ សំយោជនានំ ហេតុ គិទ្ធិលោភី អស្សំ, តេសាហំ សំយោជនានំ បហានាយ សមុច្ឆេទាយ បដិបន្នោ។ អហញ្ចេវ ខោ បន គិទ្ធិលោភី អស្សំ, អត្តាបិ មំ ឧបវទេយ្យ គិទ្ធិលោភបច្ចយា, អនុវិច្ចាបិ មំ វិញ្ញូ គរហេយ្យុំ គិទ្ធិលោភបច្ចយា, កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា ទុគ្គតិ បាដិកង្ខា គិទ្ធិលោភបច្ចយា។ ឯតទេវ ខោ បន សំយោជនំ ឯតំ នីវរណំ យទិទំ គិទ្ធិលោភោ។ យេ ច គិទ្ធិលោភបច្ចយា ឧប្បជ្ជេយ្យុំ អាសវា វិឃាតបរិឡាហា, គិទ្ធិលោភា បដិវិរតស្ស ឯវំស តេ អាសវា វិឃាតបរិឡាហា ន ហោន្តិៜ។ ‘អគិទ្ធិលោភំ និស្សាយ គិទ្ធិលោភោ បហាតព្ពោៜតិ—ឥតិ យន្តំ វុត្តំ ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ។ ‘អនិន្ទារោសំ និស្សាយ និន្ទារោសោ បហាតព្ពោៜតិ ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ, កិញ្ចេតំ បដិច្ច វុត្តំ? ឥធ, គហបតិ, អរិយសាវកោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ: ‘យេសំ ខោ អហំ សំយោជនានំ ហេតុ និន្ទារោសី អស្សំ, តេសាហំ សំយោជនានំ បហានាយ សមុច្ឆេទាយ បដិបន្នោ។ អហញ្ចេវ ខោ បន និន្ទារោសី អស្សំ, អត្តាបិ មំ ឧបវទេយ្យ និន្ទារោសបច្ចយា, អនុវិច្ចាបិ មំ វិញ្ញូ គរហេយ្យុំ និន្ទារោសបច្ចយា, កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា ទុគ្គតិ បាដិកង្ខា និន្ទារោសបច្ចយា។ ឯតទេវ ខោ បន សំយោជនំ ឯតំ នីវរណំ យទិទំ និន្ទារោសោ។ យេ ច និន្ទារោសបច្ចយា ឧប្បជ្ជេយ្យុំ អាសវា វិឃាតបរិឡាហា, អនិន្ទារោសិស្ស ឯវំស តេ អាសវា វិឃាតបរិឡាហា ន ហោន្តិៜ។ ‘អនិន្ទារោសំ និស្សាយ និន្ទារោសោ បហាតព្ពោៜតិ—ឥតិ យន្តំ វុត្តំ ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ។ ‘អក្កោធូបាយាសំ និស្សាយ កោធូបាយាសោ បហាតព្ពោៜតិ ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ, កិញ្ចេតំ បដិច្ច វុត្តំ? ឥធ, គហបតិ, អរិយសាវកោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ: ‘យេសំ ខោ អហំ សំយោជនានំ ហេតុ កោធូបាយាសី អស្សំ, តេសាហំ សំយោជនានំ បហានាយ សមុច្ឆេទាយ បដិបន្នោ។ អហញ្ចេវ ខោ បន កោធូបាយាសី អស្សំ, អត្តាបិ មំ ឧបវទេយ្យ កោធូបាយាសបច្ចយា, អនុវិច្ចាបិ មំ វិញ្ញូ គរហេយ្យុំ កោធូបាយាសបច្ចយា, កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា ទុគ្គតិ បាដិកង្ខា កោធូបាយាសបច្ចយា។ ឯតទេវ ខោ បន សំយោជនំ ឯតំ នីវរណំ យទិទំ កោធូបាយាសោ។ យេ ច កោធូបាយាសបច្ចយា ឧប្បជ្ជេយ្យុំ អាសវា វិឃាតបរិឡាហា, អក្កោធូបាយាសិស្ស ឯវំស តេ អាសវា វិឃាតបរិឡាហា ន ហោន្តិៜ។ ‘អក្កោធូបាយាសំ និស្សាយ កោធូបាយាសោ បហាតព្ពោៜតិ—ឥតិ យន្តំ វុត្តំ ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ។
‘Stealing … lying … divisive speech … greed and lust … blaming and insulting … anger and distress …
‘អនតិមានំ និស្សាយ អតិមានោ បហាតព្ពោៜតិ ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ, កិញ្ចេតំ បដិច្ច វុត្តំ? ឥធ, គហបតិ, អរិយសាវកោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ: ‘យេសំ ខោ អហំ សំយោជនានំ ហេតុ អតិមានី អស្សំ, តេសាហំ សំយោជនានំ បហានាយ សមុច្ឆេទាយ បដិបន្នោ។ អហញ្ចេវ ខោ បន អតិមានី អស្សំ, អត្តាបិ មំ ឧបវទេយ្យ អតិមានបច្ចយា, អនុវិច្ចាបិ មំ វិញ្ញូ គរហេយ្យុំ អតិមានបច្ចយា, កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា ទុគ្គតិ បាដិកង្ខា អតិមានបច្ចយា។ ឯតទេវ ខោ បន សំយោជនំ ឯតំ នីវរណំ យទិទំ អតិមានោ។ យេ ច អតិមានបច្ចយា ឧប្បជ្ជេយ្យុំ អាសវា វិឃាតបរិឡាហា, អនតិមានិស្ស ឯវំស តេ អាសវា វិឃាតបរិឡាហា ន ហោន្តិៜ។ ‘អនតិមានំ និស្សាយ អតិមានោ បហាតព្ពោៜតិ—ឥតិ យន្តំ វុត្តំ ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ។
Arrogance should be given up, relying on not being arrogant.’ That’s what I said, but why did I say it? It’s when a noble disciple reflects: ‘I am practicing to give up and cut off the fetters that might cause me to be arrogant. But if I were to be arrogant, because of that I would reprimand myself; sensible people, after examination, would criticize me; and when my body breaks up, after death, I could expect to be reborn in a bad place. And arrogance is itself a fetter and a hindrance. The distressing and feverish defilements that might arise because of arrogance do not occur in someone who is not arrogant.’ ‘Arrogance should be given up by not being arrogant.’ That’s what I said, and this is why I said it.
ឥមេ ខោ, គហបតិ, អដ្ឋ ធម្មា សង្ខិត្តេន វុត្តា, វិត្ថារេន វិភត្តា, យេ អរិយស្ស វិនយេ វោហារសមុច្ឆេទាយ សំវត្តន្តិ; ន ត្វេវ តាវ អរិយស្ស វិនយេ សព្ពេន សព្ពំ សព្ពថា សព្ពំ វោហារសមុច្ឆេទោ ហោតី”តិ។
These are the eight things—stated in brief and analyzed in detail—that lead to the cutting off of judgments in the noble one’s training. But just this much does not constitute the cutting off of judgments in each and every respect in the noble one’s training.”
“យថា កថំ បន, ភន្តេ, អរិយស្ស វិនយេ សព្ពេន សព្ពំ សព្ពថា សព្ពំ វោហារសមុច្ឆេទោ ហោតិ? សាធុ មេ, ភន្តេ, ភគវា តថា ធម្មំ ទេសេតុ យថា អរិយស្ស វិនយេ សព្ពេន សព្ពំ សព្ពថា សព្ពំ វោហារសមុច្ឆេទោ ហោតី”តិ។
“But, sir, how is there the cutting off of judgments in each and every respect in the noble one’s training? Sir, please teach me this.”
“តេន ហិ, គហបតិ, សុណាហិ, សាធុកំ មនសិ ករោហិ, ភាសិស្សាមី”តិ។
“Well then, householder, listen and apply your mind well, I will speak.”
“ឯវំ, ភន្តេ”តិ ខោ បោតលិយោ គហបតិ ភគវតោ បច្ចស្សោសិ។ ភគវា ឯតទវោច:
“Yes, sir,” said Potaliya. The Buddha said this:
១។ កាមាទីនវកថា
1. The Dangers of Sensual Pleasures
“សេយ្យថាបិ, គហបតិ, កុក្កុរោ ជិឃច្ឆាទុព្ពល្យបរេតោ គោឃាតកសូនំ បច្ចុបដ្ឋិតោ អស្ស។ តមេនំ ទក្ខោ គោឃាតកោ វា គោឃាតកន្តេវាសី វា អដ្ឋិកង្កលំ សុនិក្កន្តំ និក្កន្តំ និម្មំសំ លោហិតមក្ខិតំ ឧបសុម្ភេយ្យ។ តំ កិំ មញ្ញសិ, គហបតិ, អបិ នុ ខោ សោ កុក្កុរោ អមុំ អដ្ឋិកង្កលំ សុនិក្កន្តំ និក្កន្តំ និម្មំសំ លោហិតមក្ខិតំ បលេហន្តោ ជិឃច្ឆាទុព្ពល្យំ បដិវិនេយ្យា”តិ?
“Householder, suppose a dog weak with hunger was hanging around a butcher’s shop. Then a deft butcher or their apprentice would toss them a skeleton scraped clean of flesh and smeared in blood. What do you think, householder? Gnawing on such a fleshless skeleton, would that dog still get rid of its hunger?”
“នោ ហេតំ, ភន្តេ”។ “តំ កិស្ស ហេតុ”? “អទុញ្ហិ, ភន្តេ, អដ្ឋិកង្កលំ សុនិក្កន្តំ និក្កន្តំ និម្មំសំ លោហិតមក្ខិតំ។ យាវទេវ បន សោ កុក្កុរោ កិលមថស្ស វិឃាតស្ស ភាគី អស្សា”តិ។
“No, sir. Why not? Because that skeleton is scraped clean of flesh and smeared in blood. That dog will eventually get weary and frustrated.”
“ឯវមេវ ខោ, គហបតិ, អរិយសាវកោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ: ‘អដ្ឋិកង្កលូបមា កាមា វុត្តា ភគវតា ពហុទុក្ខា ពហុបាយាសា, អាទីនវោ ឯត្ថ ភិយ្យោៜតិ។ ឯវមេតំ យថាភូតំ សម្មប្បញ្ញាយ ទិស្វា យាយំ ឧបេក្ខា នានត្តា នានត្តសិតា តំ អភិនិវជ្ជេត្វា, យាយំ ឧបេក្ខា ឯកត្តា ឯកត្តសិតា យត្ថ សព្ពសោ លោកាមិសូបាទានា អបរិសេសា និរុជ្ឈន្តិ តមេវូបេក្ខំ ភាវេតិ។
“In the same way, a noble disciple reflects: ‘With the simile of a skeleton the Buddha said that sensual pleasures give little gratification and much suffering and distress, and they are all the more full of drawbacks.’ Having truly seen this with right understanding, they reject equanimity based on diversity and develop only the equanimity based on unity, where all kinds of grasping to the worldly pleasures of the flesh cease without anything left over.
សេយ្យថាបិ, គហបតិ, គិជ្ឈោ វា កង្កោ វា កុលលោ វា មំសបេសិំ អាទាយ ឧឌ្ឌីយេយ្យ។ តមេនំ គិជ្ឈាបិ កង្កាបិ កុលលាបិ អនុបតិត្វា អនុបតិត្វា វិតច្ឆេយ្យុំ វិស្សជ្ជេយ្យុំ។ តំ កិំ មញ្ញសិ, គហបតិ, សចេ សោ គិជ្ឈោ វា កង្កោ វា កុលលោ វា តំ មំសបេសិំ ន ខិប្បមេវ បដិនិស្សជ្ជេយ្យ, សោ តតោនិទានំ មរណំ វា និគច្ឆេយ្យ មរណមត្តំ វា ទុក្ខន៑”តិ?
Suppose a vulture or a crow or a hawk was to grab a lump of meat and fly away. Other vultures, crows, and hawks would keep chasing it, pecking and clawing. What do you think, householder? If that vulture, crow, or hawk doesn’t quickly let go of that lump of meat, wouldn’t that result in death or deadly suffering for them?”
“ឯវំ, ភន្តេ”។
“Yes, sir.” …
“ឯវមេវ ខោ, គហបតិ, អរិយសាវកោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ: ‘មំសបេសូបមា កាមា វុត្តា ភគវតា ពហុទុក្ខា ពហុបាយាសា, អាទីនវោ ឯត្ថ ភិយ្យោៜតិ។ ឯវមេតំ យថាភូតំ សម្មប្បញ្ញាយ ទិស្វា យាយំ ឧបេក្ខា នានត្តា នានត្តសិតា តំ អភិនិវជ្ជេត្វា យាយំ ឧបេក្ខា ឯកត្តា ឯកត្តសិតា យត្ថ សព្ពសោ លោកាមិសូបាទានា អបរិសេសា និរុជ្ឈន្តិ តមេវូបេក្ខំ ភាវេតិ។
សេយ្យថាបិ, គហបតិ, បុរិសោ អាទិត្តំ តិណុក្កំ អាទាយ បដិវាតំ គច្ឆេយ្យ។ តំ កិំ មញ្ញសិ, គហបតិ, សចេ សោ បុរិសោ តំ អាទិត្តំ តិណុក្កំ ន ខិប្បមេវ បដិនិស្សជ្ជេយ្យ តស្ស សា អាទិត្តា តិណុក្កា ហត្ថំ វា ទហេយ្យ ពាហុំ វា ទហេយ្យ អញ្ញតរំ វា អញ្ញតរំ វា អង្គបច្ចង្គំ ទហេយ្យ, សោ តតោនិទានំ មរណំ វា និគច្ឆេយ្យ មរណមត្តំ វា ទុក្ខន៑”តិ?
“Suppose a person carrying a blazing grass torch was to walk against the wind. What do you think, householder? If that person doesn’t quickly let go of that blazing grass torch, wouldn’t they burn their hands or arm or other limb, resulting in death or deadly suffering for them?”
“ឯវំ, ភន្តេ”។
“Yes, sir.” …
“ឯវមេវ ខោ, គហបតិ, អរិយសាវកោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ: ‘តិណុក្កូបមា កាមា វុត្តា ភគវតា ពហុទុក្ខា ពហុបាយាសា, អាទីនវោ ឯត្ថ ភិយ្យោៜតិ។ ឯវមេតំ យថាភូតំ សម្មប្បញ្ញាយ ទិស្វា …បេ… តមេវូបេក្ខំ ភាវេតិ។
សេយ្យថាបិ, គហបតិ, អង្គារកាសុ សាធិកបោរិសា, បូរា អង្គារានំ វីតច្ចិកានំ វីតធូមានំ។ អថ បុរិសោ អាគច្ឆេយ្យ ជីវិតុកាមោ អមរិតុកាមោ សុខកាមោ ទុក្ខបដិក្កូលោ។ តមេនំ ទ្វេ ពលវន្តោ បុរិសា នានាពាហាសុ គហេត្វា អង្គារកាសុំ ឧបកឌ្ឍេយ្យុំ។ តំ កិំ មញ្ញសិ, គហបតិ, អបិ នុ សោ បុរិសោ ឥតិចិតិចេវ កាយំ សន្នាមេយ្យា”តិ?
“Suppose there was a pit of glowing coals deeper than a man’s height, full of glowing coals that neither flamed nor smoked. Then a person would come along who wants to live and doesn’t want to die, who wants to be happy and recoils from pain. Then two strong men would grab them by the arms and drag them towards the pit of glowing coals. What do you think, householder? Wouldn’t that person writhe and struggle to and fro?”
“ឯវំ, ភន្តេ”។ “តំ កិស្ស ហេតុ”? “វិទិតញ្ហិ, ភន្តេ, តស្ស បុរិសស្ស ឥមញ្ចាហំ អង្គារកាសុំ បបតិស្សាមិ, តតោនិទានំ មរណំ វា និគច្ឆិស្សាមិ មរណមត្តំ វា ទុក្ខន៑”តិ។
“Yes, sir. Why is that? For that person knows: ‘If I fall in that pit of glowing coals, that’d result in my death or deadly pain.’” …
“ឯវមេវ ខោ, គហបតិ, អរិយសាវកោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ: ‘អង្គារកាសូបមា កាមា វុត្តា ភគវតា ពហុទុក្ខា ពហុបាយាសា, អាទីនវោ ឯត្ថ ភិយ្យោៜតិ។ ឯវមេតំ យថាភូតំ សម្មប្បញ្ញាយ ទិស្វា …បេ… តមេវូបេក្ខំ ភាវេតិ។
សេយ្យថាបិ, គហបតិ, បុរិសោ សុបិនកំ បស្សេយ្យ អារាមរាមណេយ្យកំ វនរាមណេយ្យកំ ភូមិរាមណេយ្យកំ បោក្ខរណិរាមណេយ្យកំ។ សោ បដិពុទ្ធោ ន កិញ្ចិ បដិបស្សេយ្យ។
“Suppose a person was to see delightful parks, woods, meadows, and lotus ponds in a dream. But when they woke they couldn’t see them at all. …
ឯវមេវ ខោ, គហបតិ, អរិយសាវកោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ: ‘សុបិនកូបមា កាមា វុត្តា ភគវតា ពហុទុក្ខា ពហុបាយាសា, អាទីនវោ ឯត្ថ ភិយ្យោៜតិ …បេ… តមេវូបេក្ខំ ភាវេតិ។
សេយ្យថាបិ, គហបតិ, បុរិសោ យាចិតកំ ភោគំ យាចិត្វា យានំ វា បោរិសេយ្យំ បវរមណិកុណ្ឌលំ។ សោ តេហិ យាចិតកេហិ ភោគេហិ បុរក្ខតោ បរិវុតោ អន្តរាបណំ បដិបជ្ជេយ្យ។ តមេនំ ជនោ ទិស្វា ឯវំ វទេយ្យ: ‘ភោគី វត ភោ បុរិសោ, ឯវំ កិរ ភោគិនោ ភោគានិ ភុញ្ជន្តីៜតិ។ តមេនំ សាមិកា យត្ថ យត្ថេវ បស្សេយ្យុំ តត្ថ តត្ថេវ សានិ ហរេយ្យុំ។ តំ កិំ មញ្ញសិ, គហបតិ, អលំ នុ ខោ តស្ស បុរិសស្ស អញ្ញថត្តាយា”តិ?
Suppose a man had borrowed some goods—a gentleman’s carriage and fine jewelled earrings—and preceded and surrounded by these he proceeded through the middle of Āpaṇa. When people saw him they’d say: ‘This must be a wealthy man! For that’s how the wealthy enjoy their wealth.’ But when the owners saw him, they’d take back what was theirs. What do you think? Would that be enough for that man to get upset?”
“ឯវំ, ភន្តេ”។ “តំ កិស្ស ហេតុ”? “សាមិនោ ហិ, ភន្តេ, សានិ ហរន្តី”តិ។
“Yes, sir. Why is that? Because the owners took back what was theirs.” …
“ឯវមេវ ខោ, គហបតិ, អរិយសាវកោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ: ‘យាចិតកូបមា កាមា វុត្តា ភគវតា ពហុទុក្ខា ពហុបាយាសា, អាទីនវោ ឯត្ថ ភិយ្យោៜតិ …បេ… តមេវូបេក្ខំ ភាវេតិ។
សេយ្យថាបិ, គហបតិ, គាមស្ស វា និគមស្ស វា អវិទូរេ តិព្ពោ វនសណ្ឌោ។ តត្រស្ស រុក្ខោ សម្បន្នផលោ ច ឧបបន្នផលោ ច, ន ចស្សុ កានិចិ ផលានិ ភូមិយំ បតិតានិ។ អថ បុរិសោ អាគច្ឆេយ្យ ផលត្ថិកោ ផលគវេសី ផលបរិយេសនំ ចរមានោ។ សោ តំ វនសណ្ឌំ អជ្ឈោគាហេត្វា តំ រុក្ខំ បស្សេយ្យ សម្បន្នផលញ្ច ឧបបន្នផលញ្ច។ តស្ស ឯវមស្ស: ‘អយំ ខោ រុក្ខោ សម្បន្នផលោ ច ឧបបន្នផលោ ច, នត្ថិ ច កានិចិ ផលានិ ភូមិយំ បតិតានិ។ ជានាមិ ខោ បនាហំ រុក្ខំ អារោហិតុំ។ យន្នូនាហំ ឥមំ រុក្ខំ អារោហិត្វា យាវទត្ថញ្ច ខាទេយ្យំ ឧច្ឆង្គញ្ច បូរេយ្យន៑ៜតិ។ សោ តំ រុក្ខំ អារោហិត្វា យាវទត្ថញ្ច ខាទេយ្យ ឧច្ឆង្គញ្ច បូរេយ្យ។ អថ ទុតិយោ បុរិសោ អាគច្ឆេយ្យ ផលត្ថិកោ ផលគវេសី ផលបរិយេសនំ ចរមានោ តិណ្ហំ កុឋារិំ អាទាយ។ សោ តំ វនសណ្ឌំ អជ្ឈោគាហេត្វា តំ រុក្ខំ បស្សេយ្យ សម្បន្នផលញ្ច ឧបបន្នផលញ្ច។ តស្ស ឯវមស្ស: ‘អយំ ខោ រុក្ខោ សម្បន្នផលោ ច ឧបបន្នផលោ ច, នត្ថិ ច កានិចិ ផលានិ ភូមិយំ បតិតានិ។ ន ខោ បនាហំ ជានាមិ រុក្ខំ អារោហិតុំ។ យន្នូនាហំ ឥមំ រុក្ខំ មូលតោ ឆេត្វា យាវទត្ថញ្ច ខាទេយ្យំ ឧច្ឆង្គញ្ច បូរេយ្យន៑ៜតិ។ សោ តំ រុក្ខំ មូលតោវ ឆិន្ទេយ្យ។ តំ កិំ មញ្ញសិ, គហបតិ, អមុកោ យោ សោ បុរិសោ បឋមំ រុក្ខំ អារូឡ្ហោ សចេ សោ ន ខិប្បមេវ ឱរោហេយ្យ តស្ស សោ រុក្ខោ បបតន្តោ ហត្ថំ វា ភញ្ជេយ្យ បាទំ វា ភញ្ជេយ្យ អញ្ញតរំ វា អញ្ញតរំ វា អង្គបច្ចង្គំ ភញ្ជេយ្យ, សោ តតោនិទានំ មរណំ វា និគច្ឆេយ្យ មរណមត្តំ វា ទុក្ខន៑”តិ?
“Suppose there was a dark forest grove not far from a town or village. And there was a tree laden with fruit, yet none of the fruit had fallen to the ground. And along came a person in need of fruit, wandering in search of fruit. Having plunged deep into that forest grove, they’d see that tree laden with fruit. They’d think: ‘That tree is laden with fruit, yet none of the fruit has fallen to the ground. But I know how to climb a tree. Why don’t I climb the tree, eat as much as I like, then fill my pouch?’ And that’s what they’d do. And along would come a second person in need of fruit, wandering in search of fruit, carrying a sharp axe. Having plunged deep into that forest grove, they’d see that tree laden with fruit. They’d think: ‘That tree is laden with fruit, yet none of the fruit has fallen to the ground. But I don’t know how to climb a tree. Why don’t I chop this tree down at the root, eat as much as I like, then fill my pouch?’ And so they’d chop the tree down at the root. What do you think, householder? If the first person, who climbed the tree, doesn’t quickly come down, when that tree fell wouldn’t they break their hand or arm or other limb, resulting in death or deadly suffering for them?”
“ឯវំ, ភន្តេ”។
“Yes, sir.”
“ឯវមេវ ខោ, គហបតិ, អរិយសាវកោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ: ‘រុក្ខផលូបមា កាមា វុត្តា ភគវតា ពហុទុក្ខា ពហុបាយាសា, អាទីនវោ ឯត្ថ ភិយ្យោៜតិ។ ឯវមេតំ យថាភូតំ សម្មប្បញ្ញាយ ទិស្វា យាយំ ឧបេក្ខា នានត្តា នានត្តសិតា តំ អភិនិវជ្ជេត្វា យាយំ ឧបេក្ខា ឯកត្តា ឯកត្តសិតា យត្ថ សព្ពសោ លោកាមិសូបាទានា អបរិសេសា និរុជ្ឈន្តិ តមេវូបេក្ខំ ភាវេតិ។
“In the same way, a noble disciple reflects: ‘With the simile of the fruit tree the Buddha said that sensual pleasures give little gratification and much suffering and distress, and they are all the more full of drawbacks.’ Having truly seen this with right understanding, they reject equanimity based on diversity and develop only the equanimity based on unity, where all kinds of grasping to the worldly pleasures of the flesh cease without anything left over.
ស ខោ សោ, គហបតិ, អរិយសាវកោ ឥមំយេវ អនុត្តរំ ឧបេក្ខាសតិបារិសុទ្ធិំ អាគម្ម អនេកវិហិតំ បុព្ពេនិវាសំ អនុស្សរតិ, សេយ្យថិទំ—ឯកម្បិ ជាតិំ ទ្វេបិ ជាតិយោ …បេ… ឥតិ សាការំ សៅទ្ទេសំ អនេកវិហិតំ បុព្ពេនិវាសំ អនុស្សរតិ។
Relying on this supreme purity of mindfulness and equanimity, that noble disciple recollects their many kinds of past lives. That is: one, two, three, four, five, ten, twenty, thirty, forty, fifty, a hundred, a thousand, a hundred thousand rebirths; many eons of the world contracting, many eons of the world expanding, many eons of the world contracting and expanding. … They recollect their many kinds of past lives, with features and details.
ស ខោ សោ, គហបតិ, អរិយសាវកោ ឥមំយេវ អនុត្តរំ ឧបេក្ខាសតិបារិសុទ្ធិំ អាគម្ម ទិព្ពេន ចក្ខុនា វិសុទ្ធេន អតិក្កន្តមានុសកេន សត្តេ បស្សតិ ចវមានេ ឧបបជ្ជមានេ ហីនេ បណីតេ សុវណ្ណេ ទុព្ពណ្ណេ សុគតេ ទុគ្គតេ …បេ… យថាកម្មូបគេ សត្តេ បជានាតិ។
Relying on this supreme purity of mindfulness and equanimity, that noble disciple, with clairvoyance that is purified and superhuman, sees sentient beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, in a good place or a bad place. … They understand how sentient beings are reborn according to their deeds.
ស ខោ សោ, គហបតិ, អរិយសាវកោ ឥមំយេវ អនុត្តរំ ឧបេក្ខាសតិបារិសុទ្ធិំ អាគម្ម អាសវានំ ខយា អនាសវំ ចេតោវិមុត្តិំ បញ្ញាវិមុត្តិំ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ។
Relying on this supreme purity of mindfulness and equanimity, that noble disciple realizes the undefiled freedom of heart and freedom by wisdom in this very life. And they live having realized it with their own insight due to the ending of defilements.
ឯត្តាវតា ខោ, គហបតិ, អរិយស្ស វិនយេ សព្ពេន សព្ពំ សព្ពថា សព្ពំ វោហារសមុច្ឆេទោ ហោតិ។
That’s how there is the cutting off of judgments in each and every respect in the noble one’s training.
តំ កិំ មញ្ញសិ, គហបតិ, យថា អរិយស្ស វិនយេ សព្ពេន សព្ពំ សព្ពថា សព្ពំ វោហារសមុច្ឆេទោ ហោតិ, អបិ នុ ត្វំ ឯវរូបំ វោហារសមុច្ឆេទំ អត្តនិ សមនុបស្សសី”តិ?
What do you think, householder? Do you regard yourself as having cut off judgments in a way comparable to the cutting off of judgments in each and every respect in the noble one’s training?”
“កោ ចាហំ, ភន្តេ, កោ ច អរិយស្ស វិនយេ សព្ពេន សព្ពំ សព្ពថា សព្ពំ វោហារសមុច្ឆេទោ។ អារកា អហំ, ភន្តេ, អរិយស្ស វិនយេ សព្ពេន សព្ពំ សព្ពថា សព្ពំ វោហារសមុច្ឆេទា។ មយញ្ហិ, ភន្តេ, បុព្ពេ អញ្ញតិត្ថិយេ បរិព្ពាជកេ អនាជានីយេវ សមានេ អាជានីយាតិ អមញ្ញិម្ហ, អនាជានីយេវ សមានេ អាជានីយភោជនំ ភោជិម្ហ, អនាជានីយេវ សមានេ អាជានីយឋានេ ឋបិម្ហ; ភិក្ខូ បន មយំ, ភន្តេ, អាជានីយេវ សមានេ អនាជានីយាតិ អមញ្ញិម្ហ, អាជានីយេវ សមានេ អនាជានីយភោជនំ ភោជិម្ហ, អាជានីយេវ សមានេ អនាជានីយឋានេ ឋបិម្ហ; ឥទានិ បន មយំ, ភន្តេ, អញ្ញតិត្ថិយេ បរិព្ពាជកេ អនាជានីយេវ សមានេ អនាជានីយាតិ ជានិស្សាម, អនាជានីយេវ សមានេ អនាជានីយភោជនំ ភោជេស្សាម, អនាជានីយេវ សមានេ អនាជានីយឋានេ ឋបេស្សាម។ ភិក្ខូ បន មយំ, ភន្តេ, អាជានីយេវ សមានេ អាជានីយាតិ ជានិស្សាម, អាជានីយេវ សមានេ អាជានីយភោជនំ ភោជេស្សាម, អាជានីយេវ សមានេ អាជានីយឋានេ ឋបេស្សាម។ អជនេសិ វត មេ, ភន្តេ, ភគវា សមណេសុ សមណប្បេមំ, សមណេសុ សមណប្បសាទំ, សមណេសុ សមណគារវំ។
“Who am I compared to one who has cut off judgments in each and every respect in the noble one’s training? I am far from that. Sir, I used to think that the wanderers following other religions were thoroughbreds, and I fed them and treated them accordingly, but they were not actually thoroughbreds. I thought that the bhikkhus were not thoroughbreds, and I fed them and treated them accordingly, but they actually were thoroughbreds. But now I shall understand that the wanderers following other religions are not actually thoroughbreds, and I will feed them and treat them accordingly. And I shall understand that the bhikkhus actually are thoroughbreds, and I will feed them and treat them accordingly. The Buddha has inspired me to have love, confidence, and respect for ascetics!
អភិក្កន្តំ, ភន្តេ, អភិក្កន្តំ, ភន្តេ។ សេយ្យថាបិ, ភន្តេ, និក្កុជ្ជិតំ វា ឧក្កុជ្ជេយ្យ, បដិច្ឆន្នំ វា វិវរេយ្យ, មូឡ្ហស្ស វា មគ្គំ អាចិក្ខេយ្យ, អន្ធការេ វា តេលបជ្ជោតំ ធារេយ្យ, ‘ចក្ខុមន្តោ រូបានិ ទក្ខន្តីៜតិ; ឯវមេវំ ខោ, ភន្តេ, ភគវតា អនេកបរិយាយេន ធម្មោ បកាសិតោ។ ឯសាហំ, ភន្តេ, ភគវន្តំ សរណំ គច្ឆាមិ ធម្មញ្ច ភិក្ខុសង្ឃញ្ច។ ឧបាសកំ មំ ភគវា ធារេតុ អជ្ជតគ្គេ បាណុបេតំ សរណំ គតន៑”តិ។
Excellent, sir! Excellent! As if he were righting the overturned, or revealing the hidden, or pointing out the path to the lost, or lighting a lamp in the dark so people with clear eyes can see what’s there, the Buddha has made the teaching clear in many ways. I go for refuge to the Buddha, to the teaching, and to the bhikkhu Saṅgha. From this day forth, may the Buddha remember me as a lay follower who has gone for refuge for life.”
បោតលិយសុត្តំ និដ្ឋិតំ ចតុត្ថំ។
The authoritative text of the Majjhima Nikāya is the Pāli text. The English translation is provided as an aid to the study of the original Pāli text. [CREDITS »]
