| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā |
៣. តតិយបារាជិកំ
3. Tatiyapārājikaṃ
បឋមបញ្ញត្តិនិទានវណ្ណនា
Paṭhamapaññattinidānavaṇṇanā
១៦២. តីហិ សុទ្ធេនាតិ ឯត្ថ តីហីតិ និស្សក្កវចនំ វា ហោតិ, ករណវចនំ វា។ និស្សក្កបក្ខេ កាយវចីមនោទ្វារេហិ សុទ្ធេន។ តថា ទុច្ចរិតមលេហិ វិសមេហិ បបញ្ចេហីតិអាទិនា នយេន សព្ពកិលេសត្តិកេហិ ពោធិមណ្ឌេ ឯវ សុទ្ធេនាតិ យោជេតព្ពំ។ ករណបក្ខេ តីហីតិ កាយវចីមនោទ្វារេហិ សុទ្ធេន។ តថា តីហិ សុចរិតេហិ, តីហិ វិមោក្ខេហិ, តីហិ ភាវនាហិ, តីហិ សីលសមាធិបញ្ញាហិ សុទ្ធេនាតិ សព្ពគុណត្តិកេហិ យោជេតព្ពំ។ វិភាវិតន្តិ ទេសនាយ វិត្ថារិតំ, វិភូតំ វា កតំ វិហិតំ, បញ្ញត្តំ វា ហោតិ។ សំវណ្ណនាតិ វត្តមានសមីបេ វត្តមានវចនំ។
162.Tīhi suddhenāti ettha tīhīti nissakkavacanaṃ vā hoti, karaṇavacanaṃ vā. Nissakkapakkhe kāyavacīmanodvārehi suddhena. Tathā duccaritamalehi visamehi papañcehītiādinā nayena sabbakilesattikehi bodhimaṇḍe eva suddhenāti yojetabbaṃ. Karaṇapakkhe tīhīti kāyavacīmanodvārehi suddhena. Tathā tīhi sucaritehi, tīhi vimokkhehi, tīhi bhāvanāhi, tīhi sīlasamādhipaññāhi suddhenāti sabbaguṇattikehi yojetabbaṃ. Vibhāvitanti desanāya vitthāritaṃ, vibhūtaṃ vā kataṃ vihitaṃ, paññattaṃ vā hoti. Saṃvaṇṇanāti vattamānasamīpe vattamānavacanaṃ.
ន កេវលំ រាជគហមេវ, ឥទម្បិ នគរំ។ សបរិច្ឆេទន្តិ សបរិយន្តន្តិ អត្ថោ។ សបរិក្ខេបន្តិ ឯកេ។ ‘‘ហំសវដ្ដកច្ឆទនេនាតិ ហំសបរិក្ខេបសណ្ឋានេនា’’តិ លិខិតំ។ កាយវិច្ឆិន្ទនិយកថន្តិ អត្តនោ អត្តភាវេ, បរស្ស វា អត្តភាវេ ឆន្ទរាគប្បហានករំ វិច្ឆិន្ទនករំ ធម្មកថំ កថេតិ។ អសុភា ចេវ សុភាការវិរហិតត្តា។ អសុចិនោ ច ទោសនិស្សន្ទនបភវត្តា។ បដិកូលា ច ជិគុច្ឆនីយត្តា បិត្តសេម្ហាទីសុ អាសយតោ។ អសុភាយ វណ្ណន្តិ អសុភាការស្ស, អសុភកម្មដ្ឋានស្ស វា វិត្ថារំ ភាសតិ។ សាមិអត្ថេ ហេតំ សម្បទានវចនំ។ អសុភន្តិ អសុភនិមិត្តស្ស អាវិភាវាយ បច្ចុបដ្ឋានាយ វិត្ថារកថាសង្ខាតំ វណ្ណំ ភាសភីតិ អត្ថោ។ តេសំយេវ អាទិមជ្ឈបរិយោសានានំ ទសហិ លក្ខណេហិ សម្បន្នំ កិលេសចោរេហិ អនភិភវនីយត្តា ឈានចិត្តំ មញ្ជូសំ នាម។
Na kevalaṃ rājagahameva, idampi nagaraṃ. Saparicchedanti sapariyantanti attho. Saparikkhepanti eke. ‘‘Haṃsavaṭṭakacchadanenāti haṃsaparikkhepasaṇṭhānenā’’ti likhitaṃ. Kāyavicchindaniyakathanti attano attabhāve, parassa vā attabhāve chandarāgappahānakaraṃ vicchindanakaraṃ dhammakathaṃ katheti. Asubhā ceva subhākāravirahitattā. Asucino ca dosanissandanapabhavattā. Paṭikūlā ca jigucchanīyattā pittasemhādīsu āsayato. Asubhāya vaṇṇanti asubhākārassa, asubhakammaṭṭhānassa vā vitthāraṃ bhāsati. Sāmiatthe hetaṃ sampadānavacanaṃ. Asubhanti asubhanimittassa āvibhāvāya paccupaṭṭhānāya vitthārakathāsaṅkhātaṃ vaṇṇaṃ bhāsabhīti attho. Tesaṃyeva ādimajjhapariyosānānaṃ dasahi lakkhaṇehi sampannaṃ kilesacorehi anabhibhavanīyattā jhānacittaṃ mañjūsaṃ nāma.
តត្រិមានីតិ ឯត្ថាយំ បិណ្ឌត្ថោ – យស្មិំ វារេ បឋមំ ឈានំ ឯកចិត្តក្ខណិកំ ឧប្បជ្ជតិ, តំ សកលម្បិ ជវនវារំ អនុលោមបរិកម្មឧបចារគោត្រភុអប្បនាប្បភេទំ ឯកត្តនយេន ‘‘បឋមំ ឈាន’’ន្តិ គហេត្វា តស្ស បឋមជ្ឈានស្ស អប្បនាបដិបាទិកាយ ខិប្បាទិភេទាយ អភិញ្ញាយ អធិគតាយ កិច្ចនិប្ផត្តិំ ឧបាទាយ អាគមនវសេន បដិបទាវិសុទ្ធិ អាទីតិ វេទិតព្ពា។ តត្រមជ្ឈត្តុបេក្ខាយ កិច្ចនិប្ផត្តិវសេន ឧបេក្ខានុព្រូហនា មជ្ឈេតិ វេទិតព្ពា។ បរិយោទាបកញាណស្ស កិច្ចនិប្ផត្តិវសេន សម្បហំសនា បរិយោសានន្តិ វេទិតព្ពំ។ តត្ថ អាទិចិត្តតោ បដ្ឋាយ យាវ បឋមជ្ឈានស្ស ឧប្បាទក្ខណំ, ឯតស្មិំ អន្តរេ បដិបទាវិសុទ្ធីតិ វេទិតព្ពា។ ឧប្បាទឋិតិក្ខណេសុ ឧបេក្ខានុព្រូហនា, ឋិតិភង្គក្ខណេសុ សម្បហំសនាតិ វេទិតព្ពា។ លក្ខីយតិ ឯតេនាតិ លក្ខណន្តិ កត្វា ‘‘វិសុទ្ធិបដិបត្តិបក្ខន្ទនេ’’តិអាទិនា បុព្ពភាគោ លក្ខីយតិ, តិវិធេន អជ្ឈុបេក្ខនេន មជ្ឈំ លក្ខីយតិ, ចតុព្ពិធាយ សម្បហំសនាយ បរិយោសានំ លក្ខីយតីតិ។ តេន វុត្តំ ‘‘ទស លក្ខណានី’’តិ។
Tatrimānīti etthāyaṃ piṇḍattho – yasmiṃ vāre paṭhamaṃ jhānaṃ ekacittakkhaṇikaṃ uppajjati, taṃ sakalampi javanavāraṃ anulomaparikammaupacāragotrabhuappanāppabhedaṃ ekattanayena ‘‘paṭhamaṃ jhāna’’nti gahetvā tassa paṭhamajjhānassa appanāpaṭipādikāya khippādibhedāya abhiññāya adhigatāya kiccanipphattiṃ upādāya āgamanavasena paṭipadāvisuddhi ādīti veditabbā. Tatramajjhattupekkhāya kiccanipphattivasena upekkhānubrūhanā majjheti veditabbā. Pariyodāpakañāṇassa kiccanipphattivasena sampahaṃsanā pariyosānanti veditabbaṃ. Tattha ādicittato paṭṭhāya yāva paṭhamajjhānassa uppādakkhaṇaṃ, etasmiṃ antare paṭipadāvisuddhīti veditabbā. Uppādaṭhitikkhaṇesu upekkhānubrūhanā, ṭhitibhaṅgakkhaṇesu sampahaṃsanāti veditabbā. Lakkhīyati etenāti lakkhaṇanti katvā ‘‘visuddhipaṭipattipakkhandane’’tiādinā pubbabhāgo lakkhīyati, tividhena ajjhupekkhanena majjhaṃ lakkhīyati, catubbidhāya sampahaṃsanāya pariyosānaṃ lakkhīyatīti. Tena vuttaṃ ‘‘dasa lakkhaṇānī’’ti.
បារិពន្ធកតោតិ នីវរណសង្ខាតបារិពន្ធកតោ វិសុទ្ធត្តា គោត្រភុបរិយោសានំ បុព្ពភាគជវនចិត្តំ ‘‘ចិត្តវិសុទ្ធី’’តិ វុច្ចតិ។ តថា វិសុទ្ធត្តា តំ ចិត្តំ មជ្ឈិមំ សមាធិនិមិត្តសង្ខាតំ អប្បនាសមាធិំ តទត្ថាយ ឧបគច្ឆមានំ ឯកសន្តតិវសេន បរិណាមេន្តំ បដិបជ្ជតិ នាម។ ឯវំ បដិបន្នស្ស តស្ស តត្ថ សមថនិមិត្តេ បក្ខន្ទនំ តព្ភាវូបគមនំ ហោតីតិ កត្វា ‘‘តត្ថ ចិត្តបក្ខន្ទន’’ន្តិ វុច្ចតិ។ ឯវំ តាវ បឋមជ្ឈានុប្បាទក្ខណេ ឯវ អាគមនវសេន បដិបទាវិសុទ្ធិ វេទិតព្ពា។ ឯវំ វិសុទ្ធស្ស អប្បនាប្បត្តស្ស បុន វិសោធនេ ព្យាបារាភាវា អជ្ឈុបេក្ខនំ ហោតិ។ សមថប្បដិបន្នត្តា បុន សមាធានេ ព្យាបារាភាវា ច សមថប្បដិបន្នស្ស អជ្ឈុបេក្ខនំ ហោតិ។ កិលេសសំសគ្គំ បហាយ ឯកន្តេន ឧបដ្ឋិតត្តា បុន ឯកត្តុបដ្ឋានេ ព្យាបារាសម្ភវតោ ឯកត្តុបដ្ឋានស្ស អជ្ឈុបេក្ខនំ ហោតិ។ តត្ថ ជាតានន្តិ តស្មិំ ចិត្តេ ជាតានំ សមាធិបញ្ញានំ យុគនទ្ធភាវេន អនតិវត្តនដ្ឋេន នានាកិលេសេហិ វិមុត្តត្តា។ សទ្ធាទីនំ ឥន្ទ្រិយានំ វិមុត្តិរសេនេករសដ្ឋេន អនតិវត្តនេកសភាវានំ តេសំ ទ្វិន្នំ ឧបគតំ តជ្ជំ តស្សារុប្បំ តទនុរូបំ វីរិយំ តថា ចិត្តំ យោគី វាហេតិ បវត្តេតីតិ កត្វា តទុបគវីរិយវាហនដ្ឋេន ច វិសេសភាគិយភាវត្តា អាសេវនដ្ឋេន ច សម្បហំសនា ហោតីតិ អត្ថោ វេទិតព្ពោ។ អបិចេត្ថ ‘‘អនន្តរាតីតំ គោត្រភុចិត្តំ ឯកសន្តតិវសេន បរិណាមេន្តំ បដិបជ្ជតិ នាមា’’តិ លិខិតំ។ តត្ថ ហិ បរិណាមេន្តំ បដិបជ្ជតីតិ ឯតានិ វចនានិ អតីតស្ស ន សម្ភវន្តិ, យញ្ច តទនន្តរំ លិខិតំ ‘‘អប្បនាសមាធិចិត្តំ ឧបគច្ឆមានំ គោត្រភុចិត្តំ តត្ថ បក្ខន្ទតិ នាមា’’តិ។ ឥមិនាបិ តំ ន យុជ្ជតិ, ‘‘បដិបត្តិក្ខណេ ឯវ អតីត’’ន្តិ វុត្តត្តា ‘‘គោត្រភុចិត្តំ តត្ថ បក្ខន្ទតី’’តិ វចនមេវ វិរុជ្ឈតីតិ អាចរិយោ។ ‘‘ឯកចិត្តក្ខណិកម្បិ លោកុត្តរចិត្តំ អាសេវតិ ភាវេតិ ពហុលីករោតី’’តិ វុត្តត្តា ‘‘ឯកចិត្តក្ខណិកស្សាបិ ឈានស្ស ឯតានិ ទស លក្ខណានី’’តិ វុត្តំ។ ‘‘តតោ បដ្ឋាយ អាសេវនា ភាវនា ឯវា’’តិបិ វុត្តំ។ ‘‘អធិដ្ឋានសម្បន្នន្តិ អធិដ្ឋានេន សហគត’’ន្តិ លិខិតំ។ តស្សត្ថោ – យញ្ច ‘‘អាទិមជ្ឈបរិយោសានសង្ខាត’’ន្តិ វុត្តំ, តំ តេសំ តិណ្ណម្បិ កល្យាណកតាយ សមន្នាគតត្តា តិវិធកល្យាណកតញ្ច។ ឯវំ តិវិធចិត្តំ តទធិគមមូលកានំ គុណានំ, ឧបរិឈានាធិគមស្ស វា បទដ្ឋានដ្ឋេន អធិដ្ឋានំ ហោតិ, តស្មា ចិត្តស្ស អធិដ្ឋានភាវេន សម្បន្នត្តា អធិដ្ឋានសម្បន្នំ នាមាតិ។
Pāribandhakatoti nīvaraṇasaṅkhātapāribandhakato visuddhattā gotrabhupariyosānaṃ pubbabhāgajavanacittaṃ ‘‘cittavisuddhī’’ti vuccati. Tathā visuddhattā taṃ cittaṃ majjhimaṃ samādhinimittasaṅkhātaṃ appanāsamādhiṃ tadatthāya upagacchamānaṃ ekasantativasena pariṇāmentaṃ paṭipajjati nāma. Evaṃ paṭipannassa tassa tattha samathanimitte pakkhandanaṃ tabbhāvūpagamanaṃ hotīti katvā ‘‘tattha cittapakkhandana’’nti vuccati. Evaṃ tāva paṭhamajjhānuppādakkhaṇe eva āgamanavasena paṭipadāvisuddhi veditabbā. Evaṃ visuddhassa appanāppattassa puna visodhane byāpārābhāvā ajjhupekkhanaṃ hoti. Samathappaṭipannattā puna samādhāne byāpārābhāvā ca samathappaṭipannassa ajjhupekkhanaṃ hoti. Kilesasaṃsaggaṃ pahāya ekantena upaṭṭhitattā puna ekattupaṭṭhāne byāpārāsambhavato ekattupaṭṭhānassa ajjhupekkhanaṃ hoti. Tattha jātānanti tasmiṃ citte jātānaṃ samādhipaññānaṃ yuganaddhabhāvena anativattanaṭṭhena nānākilesehi vimuttattā. Saddhādīnaṃ indriyānaṃ vimuttirasenekarasaṭṭhena anativattanekasabhāvānaṃ tesaṃ dvinnaṃ upagataṃ tajjaṃ tassāruppaṃ tadanurūpaṃ vīriyaṃ tathā cittaṃ yogī vāheti pavattetīti katvā tadupagavīriyavāhanaṭṭhena ca visesabhāgiyabhāvattā āsevanaṭṭhena ca sampahaṃsanā hotīti attho veditabbo. Apicettha ‘‘anantarātītaṃ gotrabhucittaṃ ekasantativasena pariṇāmentaṃ paṭipajjati nāmā’’ti likhitaṃ. Tattha hi pariṇāmentaṃ paṭipajjatīti etāni vacanāni atītassa na sambhavanti, yañca tadanantaraṃ likhitaṃ ‘‘appanāsamādhicittaṃ upagacchamānaṃ gotrabhucittaṃ tattha pakkhandati nāmā’’ti. Imināpi taṃ na yujjati, ‘‘paṭipattikkhaṇe eva atīta’’nti vuttattā ‘‘gotrabhucittaṃ tattha pakkhandatī’’ti vacanameva virujjhatīti ācariyo. ‘‘Ekacittakkhaṇikampi lokuttaracittaṃ āsevati bhāveti bahulīkarotī’’ti vuttattā ‘‘ekacittakkhaṇikassāpi jhānassa etāni dasa lakkhaṇānī’’ti vuttaṃ. ‘‘Tato paṭṭhāya āsevanā bhāvanā evā’’tipi vuttaṃ. ‘‘Adhiṭṭhānasampannanti adhiṭṭhānena sahagata’’nti likhitaṃ. Tassattho – yañca ‘‘ādimajjhapariyosānasaṅkhāta’’nti vuttaṃ, taṃ tesaṃ tiṇṇampi kalyāṇakatāya samannāgatattā tividhakalyāṇakatañca. Evaṃ tividhacittaṃ tadadhigamamūlakānaṃ guṇānaṃ, uparijhānādhigamassa vā padaṭṭhānaṭṭhena adhiṭṭhānaṃ hoti, tasmā cittassa adhiṭṭhānabhāvena sampannattā adhiṭṭhānasampannaṃ nāmāti.
អទ្ធមាសំ បដិសល្លីយិតុន្តិ ឯត្ថ អាចរិយា ឯវមាហុ ‘‘ភិក្ខូនំ អញ្ញមញ្ញវធទស្សនសវនសម្ភវេ សត្ថុនោ សតិ តស្ស ឧបទ្ទវស្ស អភាវេ ឧបាយាជាននតោ ‘អយំ អសព្ពញ្ញូ’តិ ហេតុបតិរូបកមហេតុំ វត្វា ធម្មិស្សរស្សាបិ តថាគតស្ស កម្មេស្វនិស្សរិយំ អសម្ពុជ្ឈមានា អសព្ពទស្សិតមធិច្ចមោហា ពហុជនា អវីចិបរាយនា ភវេយ្យុំ, តស្មា សោ ភគវា បគេវ តេសំ ភិក្ខូនំ អញ្ញមញ្ញំ វធមានភាវំ ញត្វា តទភាវោបាយាភាវំ បន សុវិនិច្ឆិនិត្វា តត្ថ បុថុជ្ជនានំ សុគតិលាភហេតុមេវេកំ កត្វា អសុភទេសនាយ វា រូបសទ្ទទស្សនសវនេហិ និប្បយោជនេហិ វិរមិត្វា បគេវ តតោ វិរមណតោ, សុគតិលាភហេតុករណតោ, អវស្សំ បញ្ញាបិតព្ពាយ តតិយបារាជិកបញ្ញត្តិយា វត្ថាគមទស្សនតោ ច អត្តនោ សព្ពទស្សិតំ បរិក្ខកានំ បកាសេន្តោ វិយ តមទ្ធមាសំ វេនេយ្យហិតនិប្ផត្តិយា ផលសមាបត្តិយា អវកាសំ កត្វា វិហរិតុកាមោ ‘ឥច្ឆាមហំ, ភិក្ខវេ, អទ្ធមាសំ បដិសល្លីយិតុ’ន្តិអាទិមាហា’’តិ។ អាចរិយា នាម ពុទ្ធមិត្តត្ថេរធម្មសិរិត្ថេរឧបតិស្សត្ថេរាទយោ គណបាមោក្ខា, អដ្ឋកថាចរិយស្ស ច សន្តិកេ សុតបុព្ពា។ តតោ អញ្ញេ ឯកេតិ វេទិតព្ពា។ ‘‘សកេន កាយេន អដ្ដីយន្តិ…បេ.… ភវិស្សន្តី’’តិ ឥទំ បរតោ ‘‘យេ តេ ភិក្ខូ អវីតរាគា, តេសំ តស្មិំ សមយេ ហោតិ ឯវ ភយំ, ហោតិ លោមហំសោ, ហោតិ ឆម្ភិតត្ត’’ន្តិ ឥមិនា ន យុជ្ជតិ, ឥទញ្ច ភគវតោ អសុភកថារម្មណប្បយោជនេន ន សមេតីតិ ចេ? ន, តទត្ថាជាននតោ។ សកេន កាយេន អដ្ដីយន្តានម្បិ តេសំ អរិយមគ្គេន អប្បហីនសិនេហត្តា ខីណាសវានំ វិយ មរណំ បដិច្ច អភយំ ន ហោតិ, ភយញ្ច បន អសុភភាវនានុយោគានុភាវេន មន្ទីភូតំ អនដ្ដីយន្តានំ វិយ ន មហន្តំ ហុត្វា ចិត្តំ មោហេសិ។ អបាយុបគេ តេ សត្តេ នាកាសីតិ ឯវមត្ថោ វេទិតព្ពោ។ អថ វា ឥទំ បុរិមស្ស ការណវចនំ, យស្មា តេសំ តស្មិំ សមយេ ហោតិ ឯវ ភយំ, ឆម្ភិតត្តំ, លោមហំសោ ច, តស្មា ‘‘តេន ខោ បន សមយេន ភគវា អសុភកថំ កថេតី’’តិអាទិ វុត្តន្តិ។
Addhamāsaṃ paṭisallīyitunti ettha ācariyā evamāhu ‘‘bhikkhūnaṃ aññamaññavadhadassanasavanasambhave satthuno sati tassa upaddavassa abhāve upāyājānanato ‘ayaṃ asabbaññū’ti hetupatirūpakamahetuṃ vatvā dhammissarassāpi tathāgatassa kammesvanissariyaṃ asambujjhamānā asabbadassitamadhiccamohā bahujanā avīciparāyanā bhaveyyuṃ, tasmā so bhagavā pageva tesaṃ bhikkhūnaṃ aññamaññaṃ vadhamānabhāvaṃ ñatvā tadabhāvopāyābhāvaṃ pana suvinicchinitvā tattha puthujjanānaṃ sugatilābhahetumevekaṃ katvā asubhadesanāya vā rūpasaddadassanasavanehi nippayojanehi viramitvā pageva tato viramaṇato, sugatilābhahetukaraṇato, avassaṃ paññāpitabbāya tatiyapārājikapaññattiyā vatthāgamadassanato ca attano sabbadassitaṃ parikkhakānaṃ pakāsento viya tamaddhamāsaṃ veneyyahitanipphattiyā phalasamāpattiyā avakāsaṃ katvā viharitukāmo ‘icchāmahaṃ, bhikkhave, addhamāsaṃ paṭisallīyitu’ntiādimāhā’’ti. Ācariyā nāma buddhamittattheradhammasirittheraupatissattherādayo gaṇapāmokkhā, aṭṭhakathācariyassa ca santike sutapubbā. Tato aññe eketi veditabbā. ‘‘Sakena kāyena aṭṭīyanti…pe… bhavissantī’’ti idaṃ parato ‘‘ye te bhikkhū avītarāgā, tesaṃ tasmiṃ samaye hoti eva bhayaṃ, hoti lomahaṃso, hoti chambhitatta’’nti iminā na yujjati, idañca bhagavato asubhakathārammaṇappayojanena na sametīti ce? Na, tadatthājānanato. Sakena kāyena aṭṭīyantānampi tesaṃ ariyamaggena appahīnasinehattā khīṇāsavānaṃ viya maraṇaṃ paṭicca abhayaṃ na hoti, bhayañca pana asubhabhāvanānuyogānubhāvena mandībhūtaṃ anaṭṭīyantānaṃ viya na mahantaṃ hutvā cittaṃ mohesi. Apāyupage te satte nākāsīti evamattho veditabbo. Atha vā idaṃ purimassa kāraṇavacanaṃ, yasmā tesaṃ tasmiṃ samaye hoti eva bhayaṃ, chambhitattaṃ, lomahaṃso ca, tasmā ‘‘tena kho pana samayena bhagavā asubhakathaṃ kathetī’’tiādi vuttanti.
អថ វា សកេន កាយេន អដ្ដីយន្តានម្បិ តេសំ ហោតិ ឯវ ភយំ, មហានុភាវា វីតរាគាតិ ខីណាសវានំ មហន្តំ វិសេសំ ទស្សេតិ, អតិទុប្បសហេយ្យមិទំ មរណភយំ, យតោ ឯវំវិធានម្បិ អវីតរាគត្តា ភយំ ហោតីតិបិ ទស្សេតិ។ តទញ្ញេ តេសំ ភិក្ខូនំ បញ្ចសតានំ អញ្ញតរា។ តេនេទំ ទីបេតិ ‘‘តំ តថា អាគតំ អសិហត្ថំ វធកំ បស្សិត្វា តទញ្ញេសម្បិ ហោតិ ឯវ ភយំ, បគេវ តេសន្តិ កត្វា ភគវា បឋមមេវ តេសំ អសុភកថំ កថេសិ, បរតោ តេសំ នាហោសិ។ ឯវំ មហានិសំសា នេសំ អសុភកថា អាសី’’តិ។ យោ បនេត្ថ បច្ឆិមោ នយោ , សោ ‘‘តេសុ កិរ ភិក្ខូសុ កេនចិបិ កាយវិការោ វា វចីវិការោ វា ន កតោ, សព្ពេ សតា សម្បជានា ទក្ខិណេន បស្សេន និបជ្ជិំសូ’’តិ ឥមិនា អដ្ឋកថាវចនេន សមេតិ។
Atha vā sakena kāyena aṭṭīyantānampi tesaṃ hoti eva bhayaṃ, mahānubhāvā vītarāgāti khīṇāsavānaṃ mahantaṃ visesaṃ dasseti, atiduppasaheyyamidaṃ maraṇabhayaṃ, yato evaṃvidhānampi avītarāgattā bhayaṃ hotītipi dasseti. Tadaññe tesaṃ bhikkhūnaṃ pañcasatānaṃ aññatarā. Tenedaṃ dīpeti ‘‘taṃ tathā āgataṃ asihatthaṃ vadhakaṃ passitvā tadaññesampi hoti eva bhayaṃ, pageva tesanti katvā bhagavā paṭhamameva tesaṃ asubhakathaṃ kathesi, parato tesaṃ nāhosi. Evaṃ mahānisaṃsā nesaṃ asubhakathā āsī’’ti. Yo panettha pacchimo nayo , so ‘‘tesu kira bhikkhūsu kenacipi kāyavikāro vā vacīvikāro vā na kato, sabbe satā sampajānā dakkhiṇena passena nipajjiṃsū’’ti iminā aṭṭhakathāvacanena sameti.
អបរេ បនាហូតិ កុលទ្ធិបដិសេធនត្ថំ វុត្តំ។ ‘‘អយំ កិរ លទ្ធី’’តិ វចនំ ‘‘មារធេយ្យំនាតិក្កមិស្សតី’’តិ វចនេន វិរុជ្ឈតីតិ ចេ? ន វិរុជ្ឈតិ។ កថំ? អយំ ភិក្ខូ អឃាតេន្តោ មារវិសយំ អតិក្កមិស្សតិ អកុសលករណតោ ច។ ឃាតេន្តោ បន មារធេយ្យំ នាតិក្កមិស្សតិ ពលវត្តា កម្មស្សាតិ សយំ មារបក្ខិកត្តា ឯវំ ចិន្តេត្វា បន ‘‘យេ ន មតា, តេ សំសារតោ ន មុត្តា’’តិ អត្តនោ ច លទ្ធិ, តស្មា តំ តត្ថ ឧភយេសំ មគ្គេ និយោជេន្តី ឯវមាហ, តេនេវ ‘‘មារបក្ខិកា មារេន សមានលទ្ធិកា’’តិ អវត្វា ‘‘មារស្សា នុវត្តិកា’’តិ វុត្តា។ ‘‘ឥមិនា កិំ វុត្តំ ហោតិ? យស្មា មារស្ស អនុវត្តិ, តស្មា ឯវំ ចិន្តេត្វាបិ អត្តនោ លទ្ធិវសេន ឯវមាហា’’តិ កេចិ លិខន្តិ។ មម សន្តិកេ ឯកតោ ឧបដ្ឋានមាគច្ឆន្តិ, អត្តនោ អត្តនោ អាចរិយុបជ្ឈាយានំ សន្តិកេ ឧទ្ទេសាទិំ គណ្ហាតិ។
Apare panāhūti kuladdhipaṭisedhanatthaṃ vuttaṃ. ‘‘Ayaṃ kira laddhī’’ti vacanaṃ ‘‘māradheyyaṃnātikkamissatī’’ti vacanena virujjhatīti ce? Na virujjhati. Kathaṃ? Ayaṃ bhikkhū aghātento māravisayaṃ atikkamissati akusalakaraṇato ca. Ghātento pana māradheyyaṃ nātikkamissati balavattā kammassāti sayaṃ mārapakkhikattā evaṃ cintetvā pana ‘‘ye na matā, te saṃsārato na muttā’’ti attano ca laddhi, tasmā taṃ tattha ubhayesaṃ magge niyojentī evamāha, teneva ‘‘mārapakkhikā mārena samānaladdhikā’’ti avatvā ‘‘mārassā nuvattikā’’ti vuttā. ‘‘Iminā kiṃ vuttaṃ hoti? Yasmā mārassa anuvatti, tasmā evaṃ cintetvāpi attano laddhivasena evamāhā’’ti keci likhanti. Mama santike ekato upaṭṭhānamāgacchanti, attano attano ācariyupajjhāyānaṃ santike uddesādiṃ gaṇhāti.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ៣. តតិយបារាជិកំ • 3. Tatiyapārājikaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ៣. តតិយបារាជិកំ • 3. Tatiyapārājikaṃ
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / បឋមបញ្ញត្តិនិទានវណ្ណនា • Paṭhamapaññattinidānavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / បឋមបញ្ញត្តិនិទានវណ្ណនា • Paṭhamapaññattinidānavaṇṇanā
