| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / សុត្តនិបាត-អដ្ឋកថា • Suttanipāta-aṭṭhakathā |
បារាយនានុគីតិគាថាវណ្ណនា
Pārāyanānugītigāthāvaṇṇanā
១១៣៨. បារាយនមនុគាយិស្សន្តិ អស្ស អយំ សម្ពន្ធោ – ភគវតា ហិ បារាយនេ ទេសិតេ សោឡសសហស្សា ជដិលា អរហត្តំ បាបុណិំសុ, អវសេសានញ្ច ចុទ្ទសកោដិសង្ខានំ ទេវមនុស្សានំ ធម្មាភិសមយោ អហោសិ។ វុត្តញ្ហេតំ បោរាណេហិ –
1138.Pārāyanamanugāyissanti assa ayaṃ sambandho – bhagavatā hi pārāyane desite soḷasasahassā jaṭilā arahattaṃ pāpuṇiṃsu, avasesānañca cuddasakoṭisaṅkhānaṃ devamanussānaṃ dhammābhisamayo ahosi. Vuttañhetaṃ porāṇehi –
‘‘តតោ បាសាណកេ រម្មេ, បារាយនសមាគមេ;
‘‘Tato pāsāṇake ramme, pārāyanasamāgame;
អមតំ បាបយី ពុទ្ធោ, ចុទ្ទស បាណកោដិយោ’’តិ។
Amataṃ pāpayī buddho, cuddasa pāṇakoṭiyo’’ti.
និដ្ឋិតាយ បន ធម្មទេសនាយ តតោ តតោ អាគតា មនុស្សា ភគវតោ អានុភាវេន អត្តនោ អត្តនោ គាមនិគមាទីស្វេវ បាតុរហេសុំ។ ភគវាបិ សាវត្ថិមេវ អគមាសិ បរិចារកសោឡសាទីហិ អនេកេហិ ភិក្ខុសហស្សេហិ បរិវុតោ។ តត្ថ បិង្គិយោ ភគវន្តំ វន្ទិត្វា អាហ – ‘‘គច្ឆាមហំ, ភន្តេ, ពាវរិស្ស ពុទ្ធុប្បាទំ អារោចេតុំ, បដិស្សុតញ្ហិ តស្ស មយា’’តិ។ អថ ភគវតា អនុញ្ញាតោ ញាណគមនេនេវ គោធាវរីតីរំ គន្ត្វា បាទគមនេន អស្សមាភិមុខោ អគមាសិ។ តមេនំ ពាវរី ព្រាហ្មណោ មគ្គំ ឱលោកេន្តោ និសិន្នោ ទូរតោវ ខារិជដាទិវិរហិតំ ភិក្ខុវេសេន អាគច្ឆន្តំ ទិស្វា ‘‘ពុទ្ធោ លោកេ ឧប្បន្នោ’’តិ និដ្ឋំ អគមាសិ។ សម្បត្តញ្ចាបិ នំ បុច្ឆិ – ‘‘កិំ, បិង្គិយ, ពុទ្ធោ លោកេ ឧប្បន្នោ’’តិ។ ‘‘អាម, ព្រាហ្មណ, ឧប្បន្នោ, បាសាណកេ ចេតិយេ និសិន្នោ អម្ហាកំ ធម្មំ ទេសេសិ, តមហំ តុយ្ហំ ទេសេស្សាមី’’តិ។ តតោ ពាវរី មហតា សក្ការេន សបរិសោ តំ បូជេត្វា អាសនំ បញ្ញាបេសិ។ តត្ថ និសីទិត្វា បិង្គិយោ ‘‘បារាយនមនុគាយិស្ស’’ន្តិអាទិមាហ។
Niṭṭhitāya pana dhammadesanāya tato tato āgatā manussā bhagavato ānubhāvena attano attano gāmanigamādīsveva pāturahesuṃ. Bhagavāpi sāvatthimeva agamāsi paricārakasoḷasādīhi anekehi bhikkhusahassehi parivuto. Tattha piṅgiyo bhagavantaṃ vanditvā āha – ‘‘gacchāmahaṃ, bhante, bāvarissa buddhuppādaṃ ārocetuṃ, paṭissutañhi tassa mayā’’ti. Atha bhagavatā anuññāto ñāṇagamaneneva godhāvarītīraṃ gantvā pādagamanena assamābhimukho agamāsi. Tamenaṃ bāvarī brāhmaṇo maggaṃ olokento nisinno dūratova khārijaṭādivirahitaṃ bhikkhuvesena āgacchantaṃ disvā ‘‘buddho loke uppanno’’ti niṭṭhaṃ agamāsi. Sampattañcāpi naṃ pucchi – ‘‘kiṃ, piṅgiya, buddho loke uppanno’’ti. ‘‘Āma, brāhmaṇa, uppanno, pāsāṇake cetiye nisinno amhākaṃ dhammaṃ desesi, tamahaṃ tuyhaṃ desessāmī’’ti. Tato bāvarī mahatā sakkārena sapariso taṃ pūjetvā āsanaṃ paññāpesi. Tattha nisīditvā piṅgiyo ‘‘pārāyanamanugāyissa’’ntiādimāha.
តត្ថ អនុគាយិស្សន្តិ ភគវតា គីតំ អនុគាយិស្សំ។ យថាទ្ទក្ខីតិ យថា សាមំ សច្ចាភិសម្ពោធេន អសាធារណញាណេន ច អទ្ទក្ខិ។ និក្កាមោតិ បហីនកាមោ ។ ‘‘និក្កមោ’’តិបិ បាឋោ, វីរិយវាតិ អត្ថោ និក្ខន្តោ វា អកុសលបក្ខា។ និព្ពនោតិ កិលេសវនវិរហិតោ, តណ្ហាវិរហិតោ ឯវ វា។ កិស្ស ហេតុ មុសា ភណេតិ យេហិ កិលេសេហិ មុសា ភណេយ្យ, ឯតេ តស្ស បហីនាតិ ទស្សេតិ។ ឯតេន ព្រាហ្មណស្ស សវនេ ឧស្សាហំ ជនេតិ។
Tattha anugāyissanti bhagavatā gītaṃ anugāyissaṃ. Yathāddakkhīti yathā sāmaṃ saccābhisambodhena asādhāraṇañāṇena ca addakkhi. Nikkāmoti pahīnakāmo . ‘‘Nikkamo’’tipi pāṭho, vīriyavāti attho nikkhanto vā akusalapakkhā. Nibbanoti kilesavanavirahito, taṇhāvirahito eva vā. Kissa hetu musā bhaṇeti yehi kilesehi musā bhaṇeyya, ete tassa pahīnāti dasseti. Etena brāhmaṇassa savane ussāhaṃ janeti.
១១៣៩-៤១. វណ្ណូបសញ្ហិតន្តិ គុណូបសញ្ហិតំ។ សច្ចវ្ហយោតិ ‘‘ពុទ្ធោ’’តិ សច្ចេនេវ អវ្ហានេន នាមេន យុត្តោ។ ព្រហ្មេតិ តំ ព្រាហ្មណំ អាលបតិ។ កុព្ពនកន្តិ បរិត្តវនំ។ ពហុប្ផលំ កាននមាវសេយ្យាតិ អនេកផលាទិវិកតិភរិតំ កាននំ អាគម្ម វសេយ្យ។ អប្បទស្សេតិ ពាវរិបភុតិកេ បរិត្តបញ្ញេ។ មហោទធិន្តិ អនោតត្តាទិំ មហន្តំ ឧទករាសិំ។
1139-41.Vaṇṇūpasañhitanti guṇūpasañhitaṃ. Saccavhayoti ‘‘buddho’’ti sacceneva avhānena nāmena yutto. Brahmeti taṃ brāhmaṇaṃ ālapati. Kubbanakanti parittavanaṃ. Bahupphalaṃ kānanamāvaseyyāti anekaphalādivikatibharitaṃ kānanaṃ āgamma vaseyya. Appadasseti bāvaripabhutike parittapaññe. Mahodadhinti anotattādiṃ mahantaṃ udakarāsiṃ.
១១៤២-៤. យេមេ បុព្ពេតិ យេ ឥមេ បុព្ពេ។ តមនុទាសិនោតិ តមោនុទោ អាសិនោ។ ភូរិបញ្ញាណោតិ ញាណធជោ។ ភូរិមេធសោតិ វិបុលបញ្ញោ។ សន្ទិដ្ឋិកមកាលិកន្តិ សាមំ បស្សិតព្ពផលំ, ន ច កាលន្តរេ បត្តព្ពផលំ។ អនីតិកន្តិ កិលេសឦតិវិរហិតំ។
1142-4.Yeme pubbeti ye ime pubbe. Tamanudāsinoti tamonudo āsino. Bhūripaññāṇoti ñāṇadhajo. Bhūrimedhasoti vipulapañño. Sandiṭṭhikamakālikanti sāmaṃ passitabbaphalaṃ, na ca kālantare pattabbaphalaṃ. Anītikanti kilesaītivirahitaṃ.
១១៤៥-៥០. អថ នំ ពាវរី អាហ ‘‘កិំ នុ តម្ហា’’តិ ទ្វេ គាថា។ តតោ បិង្គិយោ ភគវតោ សន្តិកា អវិប្បវាសមេវ ទីបេន្តោ ‘‘នាហំ តម្ហា’’តិអាទិមាហ។ បស្សាមិ នំ មនសា ចក្ខុនាវាតិ តំ ពុទ្ធំ អហំ ចក្ខុនា វិយ មនសា បស្សាមិ ។ នមស្សមានោ វិវសេមិ រត្តិន្តិ នមស្សមានោវ រត្តិំ អតិនាមេមិ។ តេន តេនេវ នតោតិ យេន ទិសាភាគេន ពុទ្ធោ, តេន តេនេវាហម្បិ នតោ តន្និន្នោ តប្បោណោតិ ទស្សេតិ។
1145-50. Atha naṃ bāvarī āha ‘‘kiṃ nu tamhā’’ti dve gāthā. Tato piṅgiyo bhagavato santikā avippavāsameva dīpento ‘‘nāhaṃ tamhā’’tiādimāha. Passāmi naṃ manasā cakkhunāvāti taṃ buddhaṃ ahaṃ cakkhunā viya manasā passāmi . Namassamāno vivasemi rattinti namassamānova rattiṃ atināmemi. Tena teneva natoti yena disābhāgena buddho, tena tenevāhampi nato tanninno tappoṇoti dasseti.
១១៥១. ទុព្ពលថាមកស្សាតិ អប្បថាមកស្ស, អថ វា ទុព្ពលស្ស ទុត្ថាមកស្ស ច ពលវីរិយហីនស្សាតិ វុត្តំ ហោតិ។ តេនេវ កាយោ ន បលេតីតិ តេនេវ ទុព្ពលថាមកត្តេន កាយោ ន គច្ឆតិ, យេន វា ពុទ្ធោ, តេន ន គច្ឆតិ។ ‘‘ន បរេតី’’តិបិ បាឋោ, សោ ឯវត្ថោ។ តត្ថាតិ ពុទ្ធស្ស សន្តិកេ។ សង្កប្បយន្តាយាតិ សង្កប្បគមនេន។ តេន យុត្តោតិ យេន ពុទ្ធោ, តេន យុត្តោ បយុត្តោ អនុយុត្តោតិ ទស្សេតិ។
1151.Dubbalathāmakassāti appathāmakassa, atha vā dubbalassa dutthāmakassa ca balavīriyahīnassāti vuttaṃ hoti. Teneva kāyo na paletīti teneva dubbalathāmakattena kāyo na gacchati, yena vā buddho, tena na gacchati. ‘‘Na paretī’’tipi pāṭho, so evattho. Tatthāti buddhassa santike. Saṅkappayantāyāti saṅkappagamanena. Tena yuttoti yena buddho, tena yutto payutto anuyuttoti dasseti.
១១៥២. បង្កេ សយានោតិ កាមកទ្ទមេ សយមានោ។ ទីបា ទីបំ ឧបប្លវិន្តិ សត្ថារាទិតោ សត្ថារាទិំ អភិគច្ឆិំ។ អថទ្ទសាសិំ សម្ពុទ្ធន្តិ សោហំ ឯវំ ទុទ្ទិដ្ឋិំ គហេត្វា អន្វាហិណ្ឌន្តោ អថ បាសាណកេ ចេតិយេ ពុទ្ធមទ្ទក្ខិំ។
1152.Paṅkesayānoti kāmakaddame sayamāno. Dīpā dīpaṃ upaplavinti satthārādito satthārādiṃ abhigacchiṃ. Athaddasāsiṃ sambuddhanti sohaṃ evaṃ duddiṭṭhiṃ gahetvā anvāhiṇḍanto atha pāsāṇake cetiye buddhamaddakkhiṃ.
១១៥៣. ឥមិស្សា គាថាយ អវសានេ បិង្គិយស្ស ច ពាវរិស្ស ច ឥន្ទ្រិយបរិបាកំ វិទិត្វា ភគវា សាវត្ថិយំ ឋិតោយេវ សុវណ្ណោភាសំ មុញ្ចិ។ បិង្គិយោ ពាវរិស្ស ពុទ្ធគុណេ វណ្ណយន្តោ និសិន្នោ ឯវ តំ ឱភាសំ ទិស្វា ‘‘កិំ ឥទ’’ន្តិ វិលោកេន្តោ ភគវន្តំ អត្តនោ បុរតោ ឋិតំ វិយ ទិស្វា ពាវរិព្រាហ្មណស្ស ‘‘ពុទ្ធោ អាគតោ’’តិ អារោចេសិ, ព្រាហ្មណោ ឧដ្ឋាយាសនា អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វា អដ្ឋាសិ។ ភគវាបិ ឱភាសំ ផរិត្វា ព្រាហ្មណស្ស អត្តានំ ទស្សេន្តោ ឧភិន្នម្បិ សប្បាយំ វិទិត្វា បិង្គិយមេវ អាលបមានោ ‘‘យថា អហូ វក្កលី’’តិ ឥមំ គាថមភាសិ។
1153. Imissā gāthāya avasāne piṅgiyassa ca bāvarissa ca indriyaparipākaṃ viditvā bhagavā sāvatthiyaṃ ṭhitoyeva suvaṇṇobhāsaṃ muñci. Piṅgiyo bāvarissa buddhaguṇe vaṇṇayanto nisinno eva taṃ obhāsaṃ disvā ‘‘kiṃ ida’’nti vilokento bhagavantaṃ attano purato ṭhitaṃ viya disvā bāvaribrāhmaṇassa ‘‘buddho āgato’’ti ārocesi, brāhmaṇo uṭṭhāyāsanā añjaliṃ paggahetvā aṭṭhāsi. Bhagavāpi obhāsaṃ pharitvā brāhmaṇassa attānaṃ dassento ubhinnampi sappāyaṃ viditvā piṅgiyameva ālapamāno ‘‘yathā ahū vakkalī’’ti imaṃ gāthamabhāsi.
តស្សត្ថោ – យថា វក្កលិត្ថេរោ សទ្ធាធិមុត្តោ អហោសិ, សទ្ធាធុរេន ច អរហត្តំ បាបុណិ។ យថា ច សោឡសន្នំ ឯកោ ភទ្រាវុធោ នាម យថា ច អាឡវិ គោតមោ, ឯវមេវ ត្វម្បិ បមុញ្ចស្សុ សទ្ធំ។ តតោ សទ្ធាយ អធិមុច្ចន្តោ ‘‘សព្ពេ សង្ខារា អនិច្ចា’’តិអាទិនា នយេន វិបស្សនំ អារភិត្វា មច្ចុធេយ្យស្ស បារំ និព្ពានំ គមិស្សសីតិ អរហត្តនិកូដេនេវ ទេសនំ និដ្ឋាបេសិ។ ទេសនាបរិយោសានេ បិង្គិយោ អរហត្តេ ពាវរី អនាគាមិផលេ បតិដ្ឋហិ។ ពាវរិព្រាហ្មណស្ស សិស្សា បន បញ្ចសតា សោតាបន្នា អហេសុំ។
Tassattho – yathā vakkalitthero saddhādhimutto ahosi, saddhādhurena ca arahattaṃ pāpuṇi. Yathā ca soḷasannaṃ eko bhadrāvudho nāma yathā ca āḷavi gotamo, evameva tvampi pamuñcassu saddhaṃ. Tato saddhāya adhimuccanto ‘‘sabbe saṅkhārā aniccā’’tiādinā nayena vipassanaṃ ārabhitvā maccudheyyassa pāraṃ nibbānaṃ gamissasīti arahattanikūṭeneva desanaṃ niṭṭhāpesi. Desanāpariyosāne piṅgiyo arahatte bāvarī anāgāmiphale patiṭṭhahi. Bāvaribrāhmaṇassa sissā pana pañcasatā sotāpannā ahesuṃ.
១១៥៤-៥. ឥទានិ បិង្គិយោ អត្តនោ បសាទំ បវេទេន្តោ ‘‘ឯស ភិយ្យោ’’តិអាទិមាហ។ តត្ថ បដិភានវាតិ បដិភានបដិសម្ភិទាយ ឧបេតោ។ អធិទេវេ អភិញ្ញាយាតិ អធិទេវករេ ធម្មេ ញត្វា។ បរោវរន្តិ ហីនបណីតំ, អត្តនោ ច បរស្ស ច អធិទេវត្តករំ សព្ពំ ធម្មជាតំ វេទីតិ វុត្តំ ហោតិ។ កង្ខីនំ បដិជានតន្តិ កង្ខីនំយេវ សតំ ‘‘និក្កង្ខម្ហា’’តិ បដិជានន្តានំ។
1154-5. Idāni piṅgiyo attano pasādaṃ pavedento ‘‘esa bhiyyo’’tiādimāha. Tattha paṭibhānavāti paṭibhānapaṭisambhidāya upeto. Adhideve abhiññāyāti adhidevakare dhamme ñatvā. Parovaranti hīnapaṇītaṃ, attano ca parassa ca adhidevattakaraṃ sabbaṃ dhammajātaṃ vedīti vuttaṃ hoti. Kaṅkhīnaṃ paṭijānatanti kaṅkhīnaṃyeva sataṃ ‘‘nikkaṅkhamhā’’ti paṭijānantānaṃ.
១១៥៦. អសំហីរន្តិ រាគាទីហិ អសំហារិយំ។ អសំកុប្បន្តិ អកុប្បំ អវិបរិណាមធម្មំ។ ទ្វីហិបិ បទេហិ និព្ពានំ ភណតិ។ អទ្ធា គមិស្សាមីតិ ឯកំសេនេវ តំ អនុបាទិសេសំ និព្ពានធាតុំ គមិស្សាមិ។ ន មេត្ថ កង្ខាតិ នត្ថិ មេ ឯត្ថ និព្ពានេ កង្ខា។ ឯវំ មំ ធារេហិ អធិមុត្តចិត្តន្តិ បិង្គិយោ ‘‘ឯវមេវ ត្វម្បិ បមុញ្ចស្សុ សទ្ធ’’ន្តិ។ ឥមិនា ភគវតោ ឱវាទេន អត្តនិ សទ្ធំ ឧប្បាទេត្វា សទ្ធាធុរេនេវ ច វិមុញ្ចិត្វា តំ សទ្ធាធិមុត្តតំ បកាសេន្តោ ភគវន្តំ អាហ – ‘‘ឯវំ មំ ធារេហិ អធិមុត្តចិត្ត’’ន្តិ។ អយមេត្ថ អធិប្បាយោ ‘‘យថា មំ ត្វំ អវច, ឯវមេវ អធិមុត្តំ ធារេហី’’តិ។
1156.Asaṃhīranti rāgādīhi asaṃhāriyaṃ. Asaṃkuppanti akuppaṃ avipariṇāmadhammaṃ. Dvīhipi padehi nibbānaṃ bhaṇati. Addhā gamissāmīti ekaṃseneva taṃ anupādisesaṃ nibbānadhātuṃ gamissāmi. Na mettha kaṅkhāti natthi me ettha nibbāne kaṅkhā. Evaṃ maṃ dhārehi adhimuttacittanti piṅgiyo ‘‘evameva tvampi pamuñcassu saddha’’nti. Iminā bhagavato ovādena attani saddhaṃ uppādetvā saddhādhureneva ca vimuñcitvā taṃ saddhādhimuttataṃ pakāsento bhagavantaṃ āha – ‘‘evaṃ maṃ dhārehi adhimuttacitta’’nti. Ayamettha adhippāyo ‘‘yathā maṃ tvaṃ avaca, evameva adhimuttaṃ dhārehī’’ti.
ឥតិ បរមត្ថជោតិកាយ ខុទ្ទក-អដ្ឋកថាយ
Iti paramatthajotikāya khuddaka-aṭṭhakathāya
សុត្តនិបាត-អដ្ឋកថាយ សោឡសព្រាហ្មណសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Suttanipāta-aṭṭhakathāya soḷasabrāhmaṇasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
និដ្ឋិតោ ច បញ្ចមោ វគ្គោ អត្ថវណ្ណនានយតោ, នាមេន
Niṭṭhito ca pañcamo vaggo atthavaṇṇanānayato, nāmena
បារាយនវគ្គោតិ។
Pārāyanavaggoti.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / សុត្តនិបាតបាឡិ • Suttanipātapāḷi / បារាយនានុគីតិគាថា • Pārāyanānugītigāthā
