| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi |
៩. បណីតភោជនសិក្ខាបទំ
9. Paṇītabhojanasikkhāpadaṃ
២៥៧. នវមេ បកដ្ឋភាវំ នីតន្តិ បណីតន្តិ វុត្តេ បណីតសទ្ទោ ឧត្តមត្ថោតិ អាហ ‘‘ឧត្តមភោជនានី’’តិ។ សម្បន្នោ នាម ន មធុរគុណោ, អថ ខោ មធុរគុណយុត្តំ ភោជនមេវាតិ អាហ ‘‘សម្បត្តិយុត្ត’’ន្តិ។ កស្សាតិ ករណត្ថេ ចេតំ សាមិវចនំ, កេនាតិ ហិ អត្ថោ។ ‘‘សុរស’’ន្តិឥមិនា សាទីយតិ អស្សាទីយតីតិ សាទូតិ វចនត្ថស្ស សរូបំ ទស្សេតិ។
257. Navame pakaṭṭhabhāvaṃ nītanti paṇītanti vutte paṇītasaddo uttamatthoti āha ‘‘uttamabhojanānī’’ti. Sampanno nāma na madhuraguṇo, atha kho madhuraguṇayuttaṃ bhojanamevāti āha ‘‘sampattiyutta’’nti. Kassāti karaṇatthe cetaṃ sāmivacanaṃ, kenāti hi attho. ‘‘Surasa’’ntiiminā sādīyati assādīyatīti sādūti vacanatthassa sarūpaṃ dasseti.
២៥៩. ‘‘យោ បន…បេ.… ភុញ្ជេយ្យា’’តិ ឯត្ថ វិនិច្ឆយោ ឯវំ វេទិតព្ពោតិ យោជនា។ សុទ្ធានីតិ ឱទនេន អសំសដ្ឋានិ។ ឱទនសំសដ្ឋានិ សព្ពិអាទីនីតិ សម្ពន្ធោ។ ឯត្ថាតិ ឥមស្មិំ សិក្ខាបទេ។ ហីតិ សច្ចំ។ ‘‘បណីតសំសដ្ឋានី’’តិឥមិនា បណីតេហិ សព្ពិអាទីហិ សំសដ្ឋានិ ភោជនានិ បណីតភោជនានីតិ អត្ថំ ទស្សេតិ។ ‘‘សត្តធញ្ញនិព្ពត្តានី’’តិ ឥមិនា ភោជនានំ សរូបំ ទស្សេតិ។
259. ‘‘Yo pana…pe… bhuñjeyyā’’ti ettha vinicchayo evaṃ veditabboti yojanā. Suddhānīti odanena asaṃsaṭṭhāni. Odanasaṃsaṭṭhāni sabbiādīnīti sambandho. Etthāti imasmiṃ sikkhāpade. Hīti saccaṃ. ‘‘Paṇītasaṃsaṭṭhānī’’tiiminā paṇītehi sabbiādīhi saṃsaṭṭhāni bhojanāni paṇītabhojanānīti atthaṃ dasseti. ‘‘Sattadhaññanibbattānī’’ti iminā bhojanānaṃ sarūpaṃ dasseti.
‘‘សព្ពិនា ភត្ត’’ន្តិអាទីនំ បញ្ចន្នំ វិកប្បានំ មជ្ឈេ តីសុបិ វិកប្បេសុ ‘‘ភត្ត’’ន្តិ យោជេតព្ពំ។ ឯវំ វាក្យំ កត្វា វិញ្ញាបនេ អាបត្តិំ ទស្សេត្វា សមាសំ កត្វា វិញ្ញាបនេ តំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘សព្ពិភត្តំ ទេហី’’តិអាទិ។
‘‘Sabbinā bhatta’’ntiādīnaṃ pañcannaṃ vikappānaṃ majjhe tīsupi vikappesu ‘‘bhatta’’nti yojetabbaṃ. Evaṃ vākyaṃ katvā viññāpane āpattiṃ dassetvā samāsaṃ katvā viññāpane taṃ dassento āha ‘‘sabbibhattaṃ dehī’’tiādi.
ឥតោតិ គាវិតោ លទ្ធេនាតិ សម្ពន្ធោ។ វិសង្កេតន្តិ សង្កេតតោ ញាបិតតោ វិគតំ វិរហិតន្តិ អត្ថោ។ ហីតិ សច្ចំ។ ឥមិនា វិសង្កេតស្ស គុណទោសំ ទស្សេតិ។
Itoti gāvito laddhenāti sambandho. Visaṅketanti saṅketato ñāpitato vigataṃ virahitanti attho. Hīti saccaṃ. Iminā visaṅketassa guṇadosaṃ dasseti.
កប្បិយសព្ពិនា ទេហីតិ កប្បិយសព្ពិនា សំសដ្ឋំ ភត្តំ ទេហីតិ យោជនា។ ឯសេវ នយោ សេសេសុបិ។ យេន យេនាតិ យេន យេន សព្ពិអាទិនា។ តស្មិំ តស្សាតិ ឯត្ថាបិ វិច្ឆាវសេន អត្ថោ ទដ្ឋព្ពោ។ បាឡិយំ អាគតសព្ពិ នាម គោសព្ពិ, អជិកាសព្ពិ, មហិំសសព្ពិ, យេសំ មំសំ កប្បតិ, តេសំ សព្ពិ ច។ នវនីតំ នាម ឯវមេវ។ តេលំ នាម តិលតេលំ, សាសបតេលំ, មធុកតេលំ, ឯរណ្ឌតេលំ, វសាតេលញ្ច។ មធុ នាម មក្ខិកាមធុ។ ផាណិតំ នាម ឧច្ឆុម្ហា និព្ពត្តំ។ មច្ឆោ នាម ឧទកចរោ។ បាឡិអនាគតោ មច្ឆោ នាម នត្ថិ។ មំសំ នាម យេសំ មំសំ កប្បតិ, តេសំ មំសំ។ ខីរទធីនិ សព្ពិសទិសានេវ។ វុត្តំ យថា ឯវំ ‘‘នវនីតភត្តំ ទេហី’’តិអាទីសុបិ សូបោទនវិញ្ញត្តិទុក្កដមេវ ហោតីតិ យោជនា។ ហីតិ សច្ចំ។ សោ ចាតិ សោ ចត្ថោ។ តត្ថាតិ តស្មិំ អត្ថេ។ កិំ បយោជនំ។ នត្ថេវ បយោជនន្តិ អធិប្បាយោ។
Kappiyasabbinā dehīti kappiyasabbinā saṃsaṭṭhaṃ bhattaṃ dehīti yojanā. Eseva nayo sesesupi. Yena yenāti yena yena sabbiādinā. Tasmiṃ tassāti etthāpi vicchāvasena attho daṭṭhabbo. Pāḷiyaṃ āgatasabbi nāma gosabbi, ajikāsabbi, mahiṃsasabbi, yesaṃ maṃsaṃ kappati, tesaṃ sabbi ca. Navanītaṃ nāma evameva. Telaṃ nāma tilatelaṃ, sāsapatelaṃ, madhukatelaṃ, eraṇḍatelaṃ, vasātelañca. Madhu nāma makkhikāmadhu. Phāṇitaṃ nāma ucchumhā nibbattaṃ. Maccho nāma udakacaro. Pāḷianāgato maccho nāma natthi. Maṃsaṃ nāma yesaṃ maṃsaṃ kappati, tesaṃ maṃsaṃ. Khīradadhīni sabbisadisāneva. Vuttaṃ yathā evaṃ ‘‘navanītabhattaṃ dehī’’tiādīsupi sūpodanaviññattidukkaṭameva hotīti yojanā. Hīti saccaṃ. So cāti so cattho. Tatthāti tasmiṃ atthe. Kiṃ payojanaṃ. Nattheva payojananti adhippāyo.
បដិលទ្ធំ ភោជនន្តិ សម្ពន្ធោ។ ឯករសន្តិ ឯកកិច្ចំ។ តតោតិ នវបណីតភោជនតោ នីហរិត្វាតិ សម្ពន្ធោ។
Paṭiladdhaṃ bhojananti sambandho. Ekarasanti ekakiccaṃ. Tatoti navapaṇītabhojanato nīharitvāti sambandho.
សព្ពានីតិ នវ បាចិត្តិយានិ សន្ធាយ វុត្តំ។
Sabbānīti nava pācittiyāni sandhāya vuttaṃ.
២៦១. ឧភយេសម្បីតិ ភិក្ខុភិក្ខុនីនម្បិ។ សព្ពីតិ ចេត្ថ យោ នំ បរិភុញ្ជតិ, តស្ស ពលាយុវឌ្ឍនត្ថំ សព្ពតិ គច្ឆតិ បវត្តតីតិ សព្ពិ, ឃតំ។ តតិយក្ខរេនេវ សជ្ឈាយិតព្ពំ លិខិតព្ពញ្ច ។ កស្មា? តតិយក្ខរដ្ឋានេយេវ សព្ព គតិយន្តិ គតិអត្ថស្ស សព្ពធាតុស្ស ធាតុបាឋេសុ អាគតត្តាតិ។ នវមំ។
261.Ubhayesampīti bhikkhubhikkhunīnampi. Sabbīti cettha yo naṃ paribhuñjati, tassa balāyuvaḍḍhanatthaṃ sabbati gacchati pavattatīti sabbi, ghataṃ. Tatiyakkhareneva sajjhāyitabbaṃ likhitabbañca . Kasmā? Tatiyakkharaṭṭhāneyeva sabba gatiyanti gatiatthassa sabbadhātussa dhātupāṭhesu āgatattāti. Navamaṃ.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ៤. ភោជនវគ្គោ • 4. Bhojanavaggo
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ៩. បណីតភោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 9. Paṇītabhojanasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ៩. បណីតភោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 9. Paṇītabhojanasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ៩. បណីតភោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 9. Paṇītabhojanasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ៩. បណីតភោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 9. Paṇītabhojanasikkhāpadavaṇṇanā
