| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
បាណកថាវណ្ណនា
Pāṇakathāvaṇṇanā
១១៤. បាណកថាយំ តិរច្ឆានគតស្ស ឯកន្តេន បាទគ្ឃនកតា ន សម្ភវតីតិ អាហ – ‘‘ឯកំសេន អវហារកប្បហោនកបាណំ ទស្សេន្តោ’’តិ។ ភុជិស្សំ ហរន្តស្ស អវហារោ នត្ថីតិ បរបរិគ្គហិតាភាវតោ។ ភុជិស្សោតិ អទាសោ។ អាឋបិតោតិ មាតាបិតូហិ ឥណំ គណ្ហន្តេហិ ‘‘យាវ ឥណទានា អយំ តុម្ហាកំ សន្តិកេ ហោតូ’’តិ ឥណទាយកានំ និយ្យាតិតោ។ យស្មា មាតាបិតរោ ទាសានំ វិយ បុត្តានំ ន សាមិនោ។ យេសញ្ច សន្តិកេ អាឋបិតោ, តេបិ តស្ស ហត្ថកម្មេ សាមិនោ, ន តស្សាតិ អាហ ‘‘អវហារោ នត្ថី’’តិ។ ធនំ បន គតដ្ឋានេ វឌ្ឍតីតិ ឯត្ថ ‘‘អាឋបេត្វា គហិតធនំ វឌ្ឍិយា សហ អវហារកស្ស គីវា’’តិ តីសុបិ គណ្ឋិបទេសុ វុត្តំ។
114. Pāṇakathāyaṃ tiracchānagatassa ekantena pādagghanakatā na sambhavatīti āha – ‘‘ekaṃsena avahārakappahonakapāṇaṃ dassento’’ti. Bhujissaṃ harantassa avahāro natthīti parapariggahitābhāvato. Bhujissoti adāso. Āṭhapitoti mātāpitūhi iṇaṃ gaṇhantehi ‘‘yāva iṇadānā ayaṃ tumhākaṃ santike hotū’’ti iṇadāyakānaṃ niyyātito. Yasmā mātāpitaro dāsānaṃ viya puttānaṃ na sāmino. Yesañca santike āṭhapito, tepi tassa hatthakamme sāmino, na tassāti āha ‘‘avahāro natthī’’ti. Dhanaṃ pana gataṭṭhāne vaḍḍhatīti ettha ‘‘āṭhapetvā gahitadhanaṃ vaḍḍhiyā saha avahārakassa gīvā’’ti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ.
អន្តោជាត…បេ.… អវហារោ ហោតីតិ ឯត្ថ បទេសចារិត្តវសេន អត្តនាវ អត្តានំ និយ្យាតេត្វា ទាសព្យំ ឧបគតំ អវហរន្តស្សបិ បារាជិកមេវាតិ វេទិតព្ពំ។ គេហទាសិយា កុច្ឆិម្ហិ ទាសស្ស ជាតោតិ ឯវម្បិ សម្ភវតីតិ សម្ភវន្តំ គហេត្វា វុត្តំ។ គេហទាសិយា កុច្ឆិស្មិំ បន អញ្ញស្ស ជាតោបិ ឯត្ថេវ សង្គហិតោ។ ករមរានីតោ នាម ពន្ធគាហគហិតោ។ តេនាហ ‘‘បរទេសតោ បហរិត្វា’’តិអាទិ។ តត្ថ បរទេសតោ បហរិត្វាតិ បរទេសំ វិលុម្បកេហិ រាជរាជមហាមត្តាទីហិ មហាចោរេហិ បរទេសតោ បហរិត្វា។ អនាបត្តិ បារាជិកស្សាតិ យទិ តស្ស វចនេន តតោ អធិកំ វេគំ ន វឌ្ឍេតិ, អនាបត្តិ។ បរិយាយេនាតិ បរិយាយវចនេន។ មនុស្សវិគ្គហេ ‘‘មរណវណ្ណំ វា សំវណ្ណេយ្យា’’តិ វុត្តត្តា បរិយាយកថាយបិ ន មុច្ចតិ, ឥធ បន ‘‘អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយេយ្យា’’តិ អាទានស្សេវ វុត្តត្តា បរិយាយកថាយ មុច្ចតិ។
Antojāta…pe… avahāro hotīti ettha padesacārittavasena attanāva attānaṃ niyyātetvā dāsabyaṃ upagataṃ avaharantassapi pārājikamevāti veditabbaṃ. Gehadāsiyā kucchimhi dāsassa jātoti evampi sambhavatīti sambhavantaṃ gahetvā vuttaṃ. Gehadāsiyā kucchismiṃ pana aññassa jātopi ettheva saṅgahito. Karamarānīto nāma bandhagāhagahito. Tenāha ‘‘paradesato paharitvā’’tiādi. Tattha paradesato paharitvāti paradesaṃ vilumpakehi rājarājamahāmattādīhi mahācorehi paradesato paharitvā. Anāpatti pārājikassāti yadi tassa vacanena tato adhikaṃ vegaṃ na vaḍḍheti, anāpatti. Pariyāyenāti pariyāyavacanena. Manussaviggahe ‘‘maraṇavaṇṇaṃ vā saṃvaṇṇeyyā’’ti vuttattā pariyāyakathāyapi na muccati, idha pana ‘‘adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyeyyā’’ti ādānasseva vuttattā pariyāyakathāya muccati.
បាណកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Pāṇakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ២. ទុតិយបារាជិកំ • 2. Dutiyapārājikaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ២. ទុតិយបារាជិកំ • 2. Dutiyapārājikaṃ
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ភូមដ្ឋកថាទិវណ្ណនា • Bhūmaṭṭhakathādivaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / បាណកថាវណ្ណនា • Pāṇakathāvaṇṇanā
