| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā |
បាឡិមុត្តកវិនិច្ឆយវណ្ណនា
Pāḷimuttakavinicchayavaṇṇanā
ឆត្តទណ្ឌគ្គាហកំ សលាកបញ្ជរន្តិ ឯត្ថ យោ បញ្ជរសលាកានំ មជ្ឈដ្ឋោ ពុន្ទេ បុថុលោ អហិច្ឆត្តកសទិសោ អគ្គេ សឆិទ្ទោ យត្ថ ទណ្ឌន្តរំ បវេសេត្វា ឆត្តំ គណ្ហន្តិ, យោ វា សយមេវ ទីឃតាយ គហណទណ្ឌោ ហោតិ, អយំ ឆត្តទណ្ឌោ នាម, តស្ស អបរិគឡនត្ថាយ ឆត្តសលាកានំ មូលប្បទេសទណ្ឌស្ស សមន្តតោ ទឡ្ហបញ្ជរំ កត្វា សុត្តេហិ វិនន្ធន្តិ, សោ បទេសោ ឆត្តទណ្ឌគាហកសលាកបញ្ជរំ នាម, តំ វិនន្ធិតុំ វដ្ដតិ។ ន វណ្ណមដ្ឋត្ថាយាតិ ឥមិនា ថិរករណត្ថមេវ ឯកវណ្ណសុត្តេន វិនន្ធិយមានំ យទិ វណ្ណមដ្ឋំ ហោតិ, ន តត្ថ ទោសោតិ ទស្សេតិ។ អារគ្គេនាតិ និខាទនមុខេន។ ទណ្ឌពុន្ទេតិ ទណ្ឌមូលេ កោដិយំ។ ឆត្តមណ្ឌលិកន្តិ ឆត្តបញ្ជរេ មណ្ឌលាការេន ពទ្ធទណ្ឌវលយំ។ ឧក្កិរិត្វាតិ និន្នំ, ឧន្នតំ វា កត្វា។
Chattadaṇḍaggāhakaṃsalākapañjaranti ettha yo pañjarasalākānaṃ majjhaṭṭho bunde puthulo ahicchattakasadiso agge sachiddo yattha daṇḍantaraṃ pavesetvā chattaṃ gaṇhanti, yo vā sayameva dīghatāya gahaṇadaṇḍo hoti, ayaṃ chattadaṇḍo nāma, tassa aparigaḷanatthāya chattasalākānaṃ mūlappadesadaṇḍassa samantato daḷhapañjaraṃ katvā suttehi vinandhanti, so padeso chattadaṇḍagāhakasalākapañjaraṃ nāma, taṃ vinandhituṃ vaṭṭati. Na vaṇṇamaṭṭhatthāyāti iminā thirakaraṇatthameva ekavaṇṇasuttena vinandhiyamānaṃ yadi vaṇṇamaṭṭhaṃ hoti, na tattha dosoti dasseti. Āraggenāti nikhādanamukhena. Daṇḍabundeti daṇḍamūle koṭiyaṃ. Chattamaṇḍalikanti chattapañjare maṇḍalākārena baddhadaṇḍavalayaṃ. Ukkiritvāti ninnaṃ, unnataṃ vā katvā.
នានាសុត្តកេហីតិ នានាវណ្ណេហិ សុត្តេហិ។ ឥទញ្ច តថា ករោន្តានំ វសេន វុត្តំ, ឯកវណ្ណសុត្តកេនាបិ ន វដ្ដតិយេវ, ‘‘បកតិសូចិកម្មមេវ វដ្ដតី’’តិ ហិ វុត្តំ។ បដ្ដមុខេតិ ទ្វិន្នំ បដ្ដានំ សង្ឃដិតដ្ឋានំ សន្ធាយេតំ វុត្តំ។ បរិយន្តេតិ ចីវរបរិយន្តេ, អនុវាតំ សន្ធាយេតំ វុត្តំ។ វេណិន្តិ វរកសីសាការេន សិព្ពនំ។ សង្ខលិកន្តិ ទិគុណសង្ខលិកាការេន សិព្ពនំ, វេណិំ វា សង្ខលិកំ វា ករោន្តីតិ បកតេន សម្ពន្ធោ។ អគ្ឃិយំ នាម ចេតិយសណ្ឋានំ, យំ អគ្ឃិយត្ថម្ភោតិ វទន្តិ។ ឧក្កិរន្តីតិ ឧដ្ឋបេន្តិ។ ចតុកោណមេវ វដ្ដតីតិ គណ្ឋិកបាសកបដ្ដានិ សន្ធាយ វុត្តំ។ កោណសុត្តបិឡកាតិ គណ្ឋិកបាសកបដ្ដានំ កោណេហិ ពហិ និគ្គតសុត្តានំ បិឡកាការេន ឋបិតកោដិយោតិ កេចិ វទន្តិ, តេ បិឡកេ ឆិន្ទិត្វា ទុវិញ្ញេយ្យា កាតព្ពាតិ តេសំ អធិប្បាយោ។ កេចិ បន ‘‘កោណសុត្តា ច បិឡកាតិ ទ្វេយេវា’’តិ វទន្តិ, តេសំ មតេន គណ្ឋិកបាសកបដ្ដានំ កោណតោ កោណេហិ នីហតសុត្តា កោណសុត្តា នាម។ សមន្តតោ បន បរិយន្តេន កតា ចតុរស្សសុត្តា បិឡកា នាម។ តំ ទុវិធម្បិ កេចិ ចីវរតោ វិសុំ បញ្ញាយនត្ថាយ វិការយុត្តំ ករោន្តិ, តំ និសេធាយ ‘‘ទុវិញ្ញេយ្យរូបា វដ្ដន្តី’’តិ វុត្តំ, ន បន សព្ពថា អចក្ខុគោចរភាវេន សិព្ពនត្ថាយ តថាសិព្ពនស្ស អសក្កុណេយ្យត្តា។ យថា បកតិចីវរតោ វិការោ ន បញ្ញាយតិ, ឯវំ សិព្ពិតព្ពន្តិ អធិប្បាយោ។ រជនកម្មតោ បុព្ពេ បញ្ញាយមានោបិ វិសេសោ ចីវរេ រត្តេ ឯកវណ្ណតាយ ន បញ្ញាយតីតិ អាហ ‘‘ចីវរេ រត្តេ’’តិ។ មណិនាតិ នីលមណិអាទិមដ្ឋបាសាណេន, អំសវទ្ធកកាយពន្ធនាទិកំ បន អចីវរត្តា សង្ខាទីហិ ឃំសិតុំ វដ្ដតីតិ វទន្តិ។ កណ្ណសុត្តកន្តិ ចីវរស្ស ទីឃតោ តិរិយញ្ច សិព្ពិតានំ ចតូសុ កណ្ណេសុ កោណេសុ ច និក្ខន្តានំ សុត្តសីសានមេតំ នាមំ, តំ ឆិន្ទិត្វាវ បារុបិតព្ពំ, តេនាហ ‘‘រជិតកាលេ ឆិន្ទិតព្ព’’ន្តិ។ ភគវតា អនុញ្ញាតំ ឯកំ កណ្ណសុត្តម្បិ អត្ថិ, តំ បន នាមេន សទិសម្បិ ឥតោ អញ្ញមេវាតិ ទស្សេតុំ យំ បនាតិអាទិ វុត្តំ។ លគ្គនត្ថាយាតិ ចីវររជ្ជុយំ ចីវរពន្ធនត្ថាយ។ គណ្ឋិកេតិ ទន្តាទិមយេ។ បីឡកាតិ ពិន្ទុំ ពិន្ទុំ កត្វា ឧដ្ឋាបេតព្ពបីឡកា។
Nānāsuttakehīti nānāvaṇṇehi suttehi. Idañca tathā karontānaṃ vasena vuttaṃ, ekavaṇṇasuttakenāpi na vaṭṭatiyeva, ‘‘pakatisūcikammameva vaṭṭatī’’ti hi vuttaṃ. Paṭṭamukheti dvinnaṃ paṭṭānaṃ saṅghaṭitaṭṭhānaṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Pariyanteti cīvarapariyante, anuvātaṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Veṇinti varakasīsākārena sibbanaṃ. Saṅkhalikanti diguṇasaṅkhalikākārena sibbanaṃ, veṇiṃ vā saṅkhalikaṃ vā karontīti pakatena sambandho. Agghiyaṃ nāma cetiyasaṇṭhānaṃ, yaṃ agghiyatthambhoti vadanti. Ukkirantīti uṭṭhapenti. Catukoṇameva vaṭṭatīti gaṇṭhikapāsakapaṭṭāni sandhāya vuttaṃ. Koṇasuttapiḷakāti gaṇṭhikapāsakapaṭṭānaṃ koṇehi bahi niggatasuttānaṃ piḷakākārena ṭhapitakoṭiyoti keci vadanti, te piḷake chinditvā duviññeyyā kātabbāti tesaṃ adhippāyo. Keci pana ‘‘koṇasuttā ca piḷakāti dveyevā’’ti vadanti, tesaṃ matena gaṇṭhikapāsakapaṭṭānaṃ koṇato koṇehi nīhatasuttā koṇasuttā nāma. Samantato pana pariyantena katā caturassasuttā piḷakā nāma. Taṃ duvidhampi keci cīvarato visuṃ paññāyanatthāya vikārayuttaṃ karonti, taṃ nisedhāya ‘‘duviññeyyarūpā vaṭṭantī’’ti vuttaṃ, na pana sabbathā acakkhugocarabhāvena sibbanatthāya tathāsibbanassa asakkuṇeyyattā. Yathā pakaticīvarato vikāro na paññāyati, evaṃ sibbitabbanti adhippāyo. Rajanakammato pubbe paññāyamānopi viseso cīvare ratte ekavaṇṇatāya na paññāyatīti āha ‘‘cīvare ratte’’ti. Maṇināti nīlamaṇiādimaṭṭhapāsāṇena, aṃsavaddhakakāyabandhanādikaṃ pana acīvarattā saṅkhādīhi ghaṃsituṃ vaṭṭatīti vadanti. Kaṇṇasuttakanti cīvarassa dīghato tiriyañca sibbitānaṃ catūsu kaṇṇesu koṇesu ca nikkhantānaṃ suttasīsānametaṃ nāmaṃ, taṃ chinditvāva pārupitabbaṃ, tenāha ‘‘rajitakāle chinditabba’’nti. Bhagavatā anuññātaṃ ekaṃ kaṇṇasuttampi atthi, taṃ pana nāmena sadisampi ito aññamevāti dassetuṃ yaṃ panātiādi vuttaṃ. Lagganatthāyāti cīvararajjuyaṃ cīvarabandhanatthāya. Gaṇṭhiketi dantādimaye. Pīḷakāti binduṃ binduṃ katvā uṭṭhāpetabbapīḷakā.
ថាលកេ វាតិ តម្ពាទិមយេ បុគ្គលិកេ តិវិធេបិ កប្បិយថាលកេ។ ន វដ្ដតីតិ មណិវណ្ណករណប្បយោគោ ន វដ្ដតិ, តេលវណ្ណករណត្ថំ បន វដ្ដតិ។ បត្តមណ្ឌលេតិ តិបុសីសាទិមយេ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ចិត្តានិ បត្តមណ្ឌលានិ ធារេតព្ពានិ រូបកាកិណ្ណានិ ភិត្តិកម្មកតានី’’តិ (ចូឡវ. ២៥៣) វុត្តត្តា ‘‘ភិត្តិកម្មំ ន វដ្ដតី’’តិ វុត្តំ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, មករទន្តកំ ឆិន្ទិតុ’’ន្តិ (ចូឡវ. ២៥៣) វុត្តត្តា ‘‘មករទន្តកំ បន វដ្ដតី’’តិ វុត្តំ, ឥទំ បន បាឡិយា លទ្ធម្បិ ឥធ បាឡិយា មុត្តត្តា បាឡិមុត្តកនយេ វុត្តំ។ ឯវមញ្ញម្បិ ឦទិសំ។
Thālake vāti tambādimaye puggalike tividhepi kappiyathālake. Na vaṭṭatīti maṇivaṇṇakaraṇappayogo na vaṭṭati, telavaṇṇakaraṇatthaṃ pana vaṭṭati. Pattamaṇḍaleti tipusīsādimaye. ‘‘Na, bhikkhave, cittāni pattamaṇḍalāni dhāretabbāni rūpakākiṇṇāni bhittikammakatānī’’ti (cūḷava. 253) vuttattā ‘‘bhittikammaṃ na vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, makaradantakaṃ chinditu’’nti (cūḷava. 253) vuttattā ‘‘makaradantakaṃ pana vaṭṭatī’’ti vuttaṃ, idaṃ pana pāḷiyā laddhampi idha pāḷiyā muttattā pāḷimuttakanaye vuttaṃ. Evamaññampi īdisaṃ.
លេខា ន វដ្ដតីតិ អារគ្គេន ទិន្នលេខាវ ន វដ្ដតិ, ជាតិហិង្គុលិកាទិវណ្ណេហិ កតលេខា វដ្ដតិ។ ឆត្តមុខវដ្ដិយន្តិ ធមករណស្ស ហត្ថេន គហណឆត្តាការស្ស មុខវដ្ដិយំ, ‘‘បរិស្សាវនចោឡពន្ធនដ្ឋានេ’’តិ កេចិ។
Lekhā na vaṭṭatīti āraggena dinnalekhāva na vaṭṭati, jātihiṅgulikādivaṇṇehi katalekhā vaṭṭati. Chattamukhavaṭṭiyanti dhamakaraṇassa hatthena gahaṇachattākārassa mukhavaṭṭiyaṃ, ‘‘parissāvanacoḷabandhanaṭṭhāne’’ti keci.
ទេឌ្ឌុភសីសន្តិ ឧទកសប្បសីសំ។ អច្ឆីនីតិ កុញ្ជរច្ឆិសណ្ឋានានិ។ ឯកមេវ វដ្ដតីតិ ឯត្ថ ឯករជ្ជុកំ ទិគុណំ តិគុណំ កត្វាបិ ពន្ធិតុំ ន វដ្ដតិ, ឯកមេវ បន សតវារម្បិ សរីរំ បរិក្ខិបិត្វា ពន្ធិតុំ វដ្ដតិ, ពហុរជ្ជុកេ ឯកតោ កត្វា ឯកេន និរន្តរំ វេឋេត្វា កតំ ‘‘ពហុរជ្ជុក’’ន្តិ ន វត្តព្ពំ ‘‘វដ្ដតី’’តិ វុត្តត្តា, តំ មុរជសង្ខំ ន គច្ឆតីតិ វេទិតព្ពំ។ មុរជញ្ហិ នានាវណ្ណេហិ សុត្តេហិ មុរជវដ្ដិសណ្ឋានំ វេឋេត្វា កតំ, ឥទំ បន មុរជំ មទ្ទវីណសង្ខាតំ បាមង្គសណ្ឋានញ្ច ទសាសុ វដ្ដតិ ‘‘កាយពន្ធនស្ស ទសា ជីរន្តិ; អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, មុរជំ មទ្ទវីណ’’ន្តិ (ចូឡវ. ២៧៨) វុត្តត្តា។
Deḍḍubhasīsanti udakasappasīsaṃ. Acchīnīti kuñjaracchisaṇṭhānāni. Ekameva vaṭṭatīti ettha ekarajjukaṃ diguṇaṃ tiguṇaṃ katvāpi bandhituṃ na vaṭṭati, ekameva pana satavārampi sarīraṃ parikkhipitvā bandhituṃ vaṭṭati, bahurajjuke ekato katvā ekena nirantaraṃ veṭhetvā kataṃ ‘‘bahurajjuka’’nti na vattabbaṃ ‘‘vaṭṭatī’’ti vuttattā, taṃ murajasaṅkhaṃ na gacchatīti veditabbaṃ. Murajañhi nānāvaṇṇehi suttehi murajavaṭṭisaṇṭhānaṃ veṭhetvā kataṃ, idaṃ pana murajaṃ maddavīṇasaṅkhātaṃ pāmaṅgasaṇṭhānañca dasāsu vaṭṭati ‘‘kāyabandhanassa dasā jīranti; anujānāmi, bhikkhave, murajaṃ maddavīṇa’’nti (cūḷava. 278) vuttattā.
វិធេតិ ទសាបរិយោសានេ ថិរភាវាយ ទន្តវិសាណសុត្តាទីហិ កត្តព្ពេ វិធេ។ អដ្ឋ មង្គលានិ នាម សង្ខោ ចក្កំ បុណ្ណកុម្ភោ គយា សិរីវច្ឆោ អង្កុសោ ធជំ សោវត្តិកន្តិ វទន្តិ។ មច្ឆយុគឡឆត្តនន្ទិយាវដ្ដាទិវសេនបិ វទន្តិ។ បរិច្ឆេទលេខាមត្តន្តិ ទន្តាទីហិ កតវិធស្ស ឧភោសុ កោដីសុ កតបរិច្ឆេទរាជិមត្តំ។
Vidheti dasāpariyosāne thirabhāvāya dantavisāṇasuttādīhi kattabbe vidhe. Aṭṭha maṅgalāni nāma saṅkho cakkaṃ puṇṇakumbho gayā sirīvaccho aṅkuso dhajaṃ sovattikanti vadanti. Macchayugaḷachattanandiyāvaṭṭādivasenapi vadanti. Paricchedalekhāmattanti dantādīhi katavidhassa ubhosu koṭīsu kataparicchedarājimattaṃ.
‘‘ឧជុកមេវា’’តិ វុត្តត្តា ចតុរស្សាទិសណ្ឋានាបិ អញ្ជនី វង្កគតិកា ន វដ្ដតិ។ សិបាដិកាយាតិ វាសិអាទិភណ្ឌនិក្ខិបនបសិព្ពកេ។ អារកណ្ដកំ នាម បោត្ថកាទិអអសង្ខារណត្ថំ កតទីឃមុខសត្ថកន្តិ វទន្តិ។ ‘‘ភមការានំ ទារុអាទិលិខនសត្ថក’’ន្តិ កេចិ។ វដ្ដមណិកន្តិ វដ្ដំ កត្វា ឧដ្ឋបេតព្ពំ បុប្ផុឡកំ។ អញ្ញន្តិ ឥមិនា បិឡកាទិំ សង្គណ្ហាតិ។ បិប្ផលិកេតិ យំ កិញ្ចិ ឆេទនកេ ខុទ្ទកសត្ថេ។ វលិតកន្តិ នខច្ឆេទនកាលេ ទឡ្ហគ្គហណត្ថំ វលីហិ យុត្តមេវ ករោន្តិ។ តស្មា តំ វដ្ដតីតិ ឥមិនា យំ អញ្ញម្បិ វិការំ ទឡ្ហីកម្មាទិអត្ថាយ ករោន្តិ, ន វណ្ណមដ្ឋត្ថាយ, តំ វដ្ដតីតិ ទីបិតំ, តេន ច កត្តរទណ្ឌកោដិយំ អញ្ញមញ្ញម្បិ ឃដ្ដនេន សទ្ទនិច្ឆរណត្ថាយ កតំ អយោវលយាទិកំ សំយុត្តម្បិ កប្បិយតោ ឧបបន្នំ ហោតិ។ មណ្ឌលន្តិ ឧត្តរារណិយា បវេសនត្ថំ អាវាដមណ្ឌលំ ហោតិ។ ឧជុកមេវ ពន្ធិតុន្តិ សម្ពន្ធោ, ឧភោសុ វា បស្សេសុ ឯកបស្សេ វាតិ វចនសេសោ។ វាសិទណ្ឌស្ស ឧភោសុ បស្សេសុ ទណ្ឌកោដីនំ អចលនត្ថំ ពន្ធិតុន្តិ អត្ថោ។
‘‘Ujukamevā’’ti vuttattā caturassādisaṇṭhānāpi añjanī vaṅkagatikā na vaṭṭati. Sipāṭikāyāti vāsiādibhaṇḍanikkhipanapasibbake. Ārakaṇṭakaṃ nāma potthakādiaasaṅkhāraṇatthaṃ katadīghamukhasatthakanti vadanti. ‘‘Bhamakārānaṃ dāruādilikhanasatthaka’’nti keci. Vaṭṭamaṇikanti vaṭṭaṃ katvā uṭṭhapetabbaṃ pupphuḷakaṃ. Aññanti iminā piḷakādiṃ saṅgaṇhāti. Pipphaliketi yaṃ kiñci chedanake khuddakasatthe. Valitakanti nakhacchedanakāle daḷhaggahaṇatthaṃ valīhi yuttameva karonti. Tasmā taṃ vaṭṭatīti iminā yaṃ aññampi vikāraṃ daḷhīkammādiatthāya karonti, na vaṇṇamaṭṭhatthāya, taṃ vaṭṭatīti dīpitaṃ, tena ca kattaradaṇḍakoṭiyaṃ aññamaññampi ghaṭṭanena saddaniccharaṇatthāya kataṃ ayovalayādikaṃ saṃyuttampi kappiyato upapannaṃ hoti. Maṇḍalanti uttarāraṇiyā pavesanatthaṃ āvāṭamaṇḍalaṃ hoti. Ujukameva bandhitunti sambandho, ubhosu vā passesu ekapasse vāti vacanaseso. Vāsidaṇḍassa ubhosu passesu daṇḍakoṭīnaṃ acalanatthaṃ bandhitunti attho.
អាមណ្ឌសារកេតិ អាមលកផលានិ បិសិត្វា តេន កក្កេន កតតេលភាជនេ។ តត្ថ កិរ បក្ខិត្តំ តេលំ សីតលំ ហោតិ។ ភូមត្ថរណេតិ កដសារាទិមយេ បរិកម្មកតាយ ភូមិយា អត្ថរិតព្ពអត្ថរណេ។ បានីយឃដេតិ សព្ពំ ភាជនវិកតិំ សង្គណ្ហាតិ។ សព្ពំ…បេ.… វដ្ដតីតិ យថាវុត្តេសុ មញ្ចាទីសុ ឥត្ថិបុរិសរូបម្បិ វដ្ដតិ តេលភាជនេសុយេវ ឥត្ថិបុរិសរូបានំ បដិក្ខិត្តត្តា, តេលភាជនេន សហ អគណេត្វា វិសុំ មញ្ចាទីនំ គហិតត្តា ចាតិ វទន្តិ, កិញ្ចាបិ វទន្តិ, ឯតេសំ បន មញ្ចាទីនំ ហត្ថេន អាមសិតព្ពភណ្ឌត្តា ឥត្ថិរូបមេវេត្ថ ន វដ្ដតីតិ គហេតព្ពំ។ អញ្ញេសន្តិ សីមសាមិកានំ។ រាជវល្លភេហីតិ លជ្ជីបេសលាទីនំ ឧបោសថាទិអន្តរាយករា អលជ្ជិនោ ភិន្នលទ្ធិកា ច ភិក្ខូ អធិប្បេតា តេហិ សហ ឧបោសថាទិករណាយោគា, តេនេវ ‘‘សីមាយា’’តិ វុត្តំ។ តេសំ លជ្ជីបរិសាតិ តេសំ សីមាសាមិកានំ អនុពលំ ទាតុំ សមត្ថា លជ្ជីបរិសា។ ភិក្ខូហិ កតន្តិ យំ អលជ្ជីនំ សេនាសនភេទនាទិកំ លជ្ជីភិក្ខូហិ កតំ, សព្ពញ្ចេតំ សុកតមេវ អលជ្ជីនិគ្គហត្ថាយ បវត្តិតព្ពតោ។
Āmaṇḍasāraketi āmalakaphalāni pisitvā tena kakkena katatelabhājane. Tattha kira pakkhittaṃ telaṃ sītalaṃ hoti. Bhūmattharaṇeti kaṭasārādimaye parikammakatāya bhūmiyā attharitabbaattharaṇe. Pānīyaghaṭeti sabbaṃ bhājanavikatiṃ saṅgaṇhāti. Sabbaṃ…pe… vaṭṭatīti yathāvuttesu mañcādīsu itthipurisarūpampi vaṭṭati telabhājanesuyeva itthipurisarūpānaṃ paṭikkhittattā, telabhājanena saha agaṇetvā visuṃ mañcādīnaṃ gahitattā cāti vadanti, kiñcāpi vadanti, etesaṃ pana mañcādīnaṃ hatthena āmasitabbabhaṇḍattā itthirūpamevettha na vaṭṭatīti gahetabbaṃ. Aññesanti sīmasāmikānaṃ. Rājavallabhehīti lajjīpesalādīnaṃ uposathādiantarāyakarā alajjino bhinnaladdhikā ca bhikkhū adhippetā tehi saha uposathādikaraṇāyogā, teneva ‘‘sīmāyā’’ti vuttaṃ. Tesaṃ lajjīparisāti tesaṃ sīmāsāmikānaṃ anubalaṃ dātuṃ samatthā lajjīparisā. Bhikkhūhi katanti yaṃ alajjīnaṃ senāsanabhedanādikaṃ lajjībhikkhūhi kataṃ, sabbañcetaṃ sukatameva alajjīniggahatthāya pavattitabbato.
៨៨. អវជ្ឈាយន្តីតិ នីចតោ ចិន្តេន្តិ។ ឧជ្ឈាយនត្ថោតិ ភិក្ខុនោ ថេយ្យកម្មនិន្ទនត្ថោ ‘‘កថញ្ហិ នាម អទិន្នំ អាទិយិស្សតី’’តិ, ន បន ទារុ-សទ្ទវិសេសនត្ថោ តស្ស ពហុវចនត្តា។ វចនភេទេតិ ឯកវចនពហុវចនានំ ភេទេ។ សព្ពាវន្តន្តិ ភិក្ខុភិក្ខុនីអាទិសព្ពាវយវវន្តំ។ ពិម្ពិសារោតិ តស្ស នាមន្តិ ឯត្ថ ពិម្ពីតិ សុវណ្ណំ។ តស្មា សារសុវណ្ណសទិសវណ្ណតាយ ‘‘ពិម្ពិសារោ’’តិ វុច្ចតីតិ វេទិតព្ពំ។ បោរាណសត្ថានុរូបំ ឧប្បាទិតោ វីសតិមាសប្បមាណឧត្តមសុវណ្ណគ្ឃនកោ លក្ខណសម្បន្នោ នីលកហាបណោតិ វេទិតព្ពោ។ រុទ្រទាមេន នាម កេនចិ ឧប្បាទិតោ រុទ្រទាមកោ។ សោ កិរ នីលកហាបណស្ស តិភាគំ អគ្ឃតិ។ យស្មិំ បន ទេសេ នីលកហាបណា ន សន្តិ, តត្ថាបិ កាឡកវិរហិតស្ស និទ្ធន្តសុវណ្ណស្ស បញ្ចមាសគ្ឃនកេន ភណ្ឌេន បាទបរិច្ឆេទោ កាតព្ពោ។ តេនាតិ នីលកហាបណស្ស ចតុត្ថភាគភូតេន។ បារាជិកវត្ថុម្ហិ វាតិអាទិ បារាជិកានំ សព្ពពុទ្ធេហិ បញ្ញត្តភាវេន វុត្តំ, សង្ឃាទិសេសាទីសុ បន ឥតរាបត្តីសុបិ តព្ពត្ថូសុ ច នានត្តំ នត្ថេវ, កេវលំ កេចិ សព្ពាការេន បញ្ញបេន្តិ, កេចិ ឯកទេសេនាតិ ឯត្តកមេវ វិសេសោ។ ន ហិ កទាចិបិ សម្មាសម្ពុទ្ធា យថាបរាធំ អតិក្កម្ម ឩនមធិកំ វា សិក្ខាបទំ បញ្ញបេន្តិ។
88.Avajjhāyantīti nīcato cintenti. Ujjhāyanatthoti bhikkhuno theyyakammanindanattho ‘‘kathañhi nāma adinnaṃ ādiyissatī’’ti, na pana dāru-saddavisesanattho tassa bahuvacanattā. Vacanabhedeti ekavacanabahuvacanānaṃ bhede. Sabbāvantanti bhikkhubhikkhunīādisabbāvayavavantaṃ. Bimbisāroti tassa nāmanti ettha bimbīti suvaṇṇaṃ. Tasmā sārasuvaṇṇasadisavaṇṇatāya ‘‘bimbisāro’’ti vuccatīti veditabbaṃ. Porāṇasatthānurūpaṃ uppādito vīsatimāsappamāṇauttamasuvaṇṇagghanako lakkhaṇasampanno nīlakahāpaṇoti veditabbo. Rudradāmena nāma kenaci uppādito rudradāmako. So kira nīlakahāpaṇassa tibhāgaṃ agghati. Yasmiṃ pana dese nīlakahāpaṇā na santi, tatthāpi kāḷakavirahitassa niddhantasuvaṇṇassa pañcamāsagghanakena bhaṇḍena pādaparicchedo kātabbo. Tenāti nīlakahāpaṇassa catutthabhāgabhūtena. Pārājikavatthumhi vātiādi pārājikānaṃ sabbabuddhehi paññattabhāvena vuttaṃ, saṅghādisesādīsu pana itarāpattīsupi tabbatthūsu ca nānattaṃ nattheva, kevalaṃ keci sabbākārena paññapenti, keci ekadesenāti ettakameva viseso. Na hi kadācipi sammāsambuddhā yathāparādhaṃ atikkamma ūnamadhikaṃ vā sikkhāpadaṃ paññapenti.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ២. ទុតិយបារាជិកំ • 2. Dutiyapārājikaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ២. ទុតិយបារាជិកំ • 2. Dutiyapārājikaṃ
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / បាឡិមុត្តកវិនិច្ឆយវណ្ណនា • Pāḷimuttakavinicchayavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / បាឡិមុត្តកវិនិច្ឆយវណ្ណនា • Pāḷimuttakavinicchayavaṇṇanā
