| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi |
(៣) បាចិត្តិយាទិបញ្ហាវណ្ណនា
(3) Pācittiyādipañhāvaṇṇanā
៤៨១. សលាកំ ទេន្តស្ស អស្ស ភិក្ខុស្ស ឆេជ្ជំ ហោតីតិ យោជនា។ ‘‘បារាជិកំ ហោតី’’តិ ឥមិនា ហោតិឆេជ្ជន្តិ បទស្ស អត្ថំ ទស្សេតិ។
481. Salākaṃ dentassa assa bhikkhussa chejjaṃ hotīti yojanā. ‘‘Pārājikaṃ hotī’’ti iminā hotichejjanti padassa atthaṃ dasseti.
សុប្បតិដ្ឋិតនិគ្រោធសទិសំ រុក្ខមូលំ, តមេវ វា គហេតព្ពំ។
Suppatiṭṭhitanigrodhasadisaṃ rukkhamūlaṃ, tameva vā gahetabbaṃ.
តិស្សិត្ថិយោតិ ឯត្ថ ភុម្មត្ថេ ឧបយោគវចនំ, បច្ចត្តវចនំ វាតិ អាហ ‘‘តាសុបី’’តិ។ ‘‘យំ តំ មេថុនំ នាម ត’’ន្តិ ឥមិនា ‘‘មេថុនំ យំ ត’’ន្តិ បទានំ សមានាធិករណភាវំ ទស្សេតិ។ ‘‘ន សេវតី’’តិ ឥមិនា ន សេវេតិ ឯត្ថ តិការស្ស ឯការាទេសភាវំ (ជា. អដ្ឋ. ៤.១១.៧៦ បុត្តោ វា បិតរំ យាចេ វិយ) ទស្សេតិ។ តយោ បុរិសេតិ ឯត្ថ ‘‘ឧបគន្ត្វា’’តិ បទំ អជ្ឈាហរិត្វា សម្ពន្ធិតព្ពន្តិ ទស្សេន្តោ អាហ‘‘តយោ បុរិសេបិ ឧបគន្ត្វា’’តិ។ ឥមិនា តយោ បុរិសេតិ ឯត្ថ ឧបយោគត្ថេ ឧបយោគវចនន្តិ ទស្សេតិ។ បុរិមនយំ គហេត្វា ឯត្ថាបិ ‘‘តីសុ បុរិសេសូ’’តិ ភុម្មត្ថេ ឧបយោគវចនន្តិ អត្ថោបិ យុជ្ជតេវ។ ឥមំ នយំ គហេត្វា បុរិមបទេបិ តិស្សិត្ថិយោ ឧបគន្ត្វាតិ ឧបយោគត្ថេ ឧបយោគវចនន្តិ អត្ថោបិ យុជ្ជតេវ។ តស្មា តេ ទ្វេ នយា អញ្ញមញ្ញោបទេសទាយកនយា នាមាតិ ទដ្ឋព្ពំ។ ‘‘ឧភតោព្យញ្ជនសង្ខាតេ’’តិ ឥមិនា អនរិយសទ្ទេន ឧភតោព្យញ្ជនោវ ឥធ គហេតព្ពោតិ ទស្សេតិ។ ‘‘នាចរតី’’តិ ឥមិនា ន ចាចរេតិ ឯត្ថាបិ តិសទ្ទស្ស ឯការាទេសភាវមេវ ទស្សេតិ។ មេថុនធម្មស្ស បុព្ពភាគំ កាយសំសគ្គំ អាបជ្ជិតុំ វាយមន្តិយា តស្សា ភិក្ខុនិយាតិ យោជនា។
Tissitthiyoti ettha bhummatthe upayogavacanaṃ, paccattavacanaṃ vāti āha ‘‘tāsupī’’ti. ‘‘Yaṃ taṃ methunaṃ nāma ta’’nti iminā ‘‘methunaṃ yaṃ ta’’nti padānaṃ samānādhikaraṇabhāvaṃ dasseti. ‘‘Na sevatī’’ti iminā na seveti ettha tikārassa ekārādesabhāvaṃ (jā. aṭṭha. 4.11.76 putto vā pitaraṃ yāce viya) dasseti. Tayo puriseti ettha ‘‘upagantvā’’ti padaṃ ajjhāharitvā sambandhitabbanti dassento āha‘‘tayo purisepi upagantvā’’ti. Iminā tayo puriseti ettha upayogatthe upayogavacananti dasseti. Purimanayaṃ gahetvā etthāpi ‘‘tīsu purisesū’’ti bhummatthe upayogavacananti atthopi yujjateva. Imaṃ nayaṃ gahetvā purimapadepi tissitthiyo upagantvāti upayogatthe upayogavacananti atthopi yujjateva. Tasmā te dve nayā aññamaññopadesadāyakanayā nāmāti daṭṭhabbaṃ. ‘‘Ubhatobyañjanasaṅkhāte’’ti iminā anariyasaddena ubhatobyañjanova idha gahetabboti dasseti. ‘‘Nācaratī’’ti iminā na cācareti etthāpi tisaddassa ekārādesabhāvameva dasseti. Methunadhammassa pubbabhāgaṃ kāyasaṃsaggaṃ āpajjituṃ vāyamantiyā tassā bhikkhuniyāti yojanā.
អស្សាតិ គាថាយ, តិត្ថិយោ អារាធកោ ហោតីតិ យោជនា។ តត្ថេវាតិ តិត្ថិយវត្តេ ឯវ។ អស្សាតិ តិត្ថិយស្ស។ តមេវាតិ តិត្ថិយវត្តមេវ។
Assāti gāthāya, titthiyo ārādhako hotīti yojanā. Tatthevāti titthiyavatte eva. Assāti titthiyassa. Tamevāti titthiyavattameva.
សង្ឃាទិសេសន្តិអាទិគាថា វុត្តាតិ សម្ពន្ធោ។ តន្តិ អជ្ឈោហរណំ។
Saṅghādisesantiādigāthā vuttāti sambandho. Tanti ajjhoharaṇaṃ.
អាកាសគតំ សាមណេរន្តិ សម្ពន្ធោ។ សង្ឃេនបីតិ បិសទ្ទោ ន កម្មារហេនេវាតិ ទស្សេតិ។ ‘‘ន កាតព្ព’’ន្តិ ឥមិនា សង្ឃោបិ កម្មារហោបិ ភូមិគតោវ វដ្ដតីតិ ទស្សេតិ។
Ākāsagataṃ sāmaṇeranti sambandho. Saṅghenapīti pisaddo na kammārahenevāti dasseti. ‘‘Na kātabba’’nti iminā saṅghopi kammārahopi bhūmigatova vaṭṭatīti dasseti.
អស្សាតិ គាថាយ វិនិច្ឆយោតិ សម្ពន្ធោ។
Assāti gāthāya vinicchayoti sambandho.
‘‘ន ទេតិ, ន បដិគ្គណ្ហាតី’’តិ កិរិយាបទានំ កត្តារំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘នាបិ ឧយ្យោជិកា’’តិអាទិ។ តស្សាតិ អវស្សុតបុរិសស្ស។ ‘‘ការណេនា’’តិ ឥមិនា តេនាតិ បទស្ស ការណត្ថំ ទស្សេតិ។ ឯវសទ្ទោ បន សម្ភវវសេន យោជិតោ, ន អញ្ញេន ការណេនាតិ អត្ថោ, អវស្សុតស្ស បុរិសស្សាតិ សម្ពន្ធោ។ គហណេតិ ឧយ្យោជិតាយ គហណេ។ តញ្ច បរិភោគបច្ចយាតិ ឯត្ថ តសទ្ទស្ស វិសយំ, បរិភោគស្ស ច សម្ពន្ធំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘តញ្ច បនា’’តិអាទិ។ តត្ថ ‘‘អាបត្តិ’’ន្តិ ឥមិនា តសទ្ទស្ស វិសយំ ទស្សេតិ។ ‘‘តស្សា ឧយ្យោជិតាយា’’តិ ឥមិនា បរិភោគស្ស សម្ពន្ធំ ទស្សេតិ។ តស្សាតិ ឧយ្យោជិតាយ។
‘‘Na deti, na paṭiggaṇhātī’’ti kiriyāpadānaṃ kattāraṃ dassento āha ‘‘nāpi uyyojikā’’tiādi. Tassāti avassutapurisassa. ‘‘Kāraṇenā’’ti iminā tenāti padassa kāraṇatthaṃ dasseti. Evasaddo pana sambhavavasena yojito, na aññena kāraṇenāti attho, avassutassa purisassāti sambandho. Gahaṇeti uyyojitāya gahaṇe. Tañca paribhogapaccayāti ettha tasaddassa visayaṃ, paribhogassa ca sambandhaṃ dassento āha ‘‘tañca panā’’tiādi. Tattha ‘‘āpatti’’nti iminā tasaddassa visayaṃ dasseti. ‘‘Tassā uyyojitāyā’’ti iminā paribhogassa sambandhaṃ dasseti. Tassāti uyyojitāya.
សត្តរសកេសុ សង្ឃាទិសេសេសូតិ សម្ពន្ធោ។ វជ្ជំ ន ផុសតីតិ បទស្ស អត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘អញ្ញំ នវំ អាបត្តិ’’ន្តិ។
Sattarasakesu saṅghādisesesūti sambandho. Vajjaṃ na phusatīti padassa atthaṃ dassento āha ‘‘aññaṃ navaṃ āpatti’’nti.
ឥតិ សេទមោចិកគាថាវណ្ណនាយ យោជនា សមត្តា។
Iti sedamocikagāthāvaṇṇanāya yojanā samattā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / បរិវារបាឡិ • Parivārapāḷi / ៣. បាចិត្តិយាទិបញ្ហា • 3. Pācittiyādipañhā
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / បរិវារ-អដ្ឋកថា • Parivāra-aṭṭhakathā / (៣) បាចិត្តិយាទិបញ្ហាវណ្ណនា • (3) Pācittiyādipañhāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / បារាជិកាទិបញ្ហវណ្ណនា • Pārājikādipañhavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / បាចិត្តិយាទិបញ្ហាវណ្ណនា • Pācittiyādipañhāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / បារាជិកាទិបញ្ហាវណ្ណនា • Pārājikādipañhāvaṇṇanā
