| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / បដិសម្ភិទាមគ្គ-អដ្ឋកថា • Paṭisambhidāmagga-aṭṭhakathā |
មូលមូលកាទិទសកវណ្ណនា
Mūlamūlakādidasakavaṇṇanā
១៨. មូលដ្ឋេនាតិអាទិកេ មូលមូលកេ ទសកេ មូលដ្ឋេនាតិ វិបស្សនាទីសុ បុរិមា បុរិមា ពោជ្ឈង្គា បច្ឆិមានំ បច្ឆិមានំ ពោជ្ឈង្គានញ្ច សហជាតធម្មានញ្ច អញ្ញមញ្ញញ្ច មូលដ្ឋេន។ មូលចរិយដ្ឋេនាតិ មូលំ ហុត្វា ចរិយា បវត្តិ មូលចរិយា។ តេន មូលចរិយដ្ឋេន, មូលំ ហុត្វា បវត្តនដ្ឋេនាតិ អត្ថោ។ មូលបរិគ្គហដ្ឋេនាតិ តេ ឯវ ពោជ្ឈង្គា អាទិតោ បភុតិ ឧប្បាទនត្ថាយ បរិគយ្ហមានត្តា បរិគ្គហា, មូលានិយេវ បរិគ្គហា មូលបរិគ្គហា។ តេន មូលបរិគ្គហដ្ឋេន។ តេ ឯវ អញ្ញមញ្ញំ បរិវារវសេន បរិវារដ្ឋេន។ ភាវនាបារិបូរិវសេន បរិបូរណដ្ឋេន។ និដ្ឋំ បាបុណនវសេន បរិបាកដ្ឋេន។ តេ ឯវ មូលានិ ច ឆព្ពិធា បភេទភិន្នត្តា បដិសម្ភិទា ចាតិ មូលបដិសម្ភិទា។ តេន មូលបដិសម្ភិទដ្ឋេន។ មូលបដិសម្ភិទាបាបនដ្ឋេនាតិ ពោជ្ឈង្គភាវនានុយុត្តស្ស យោគិនោ តំ មូលបដិសម្ភិទំ បាបនដ្ឋេន ។ តស្សេវ យោគិនោ តស្សា មូលបដិសម្ភិទាយ វសីភាវដ្ឋេន។ សេសេសុបិ ឦទិសេសុ បុគ្គលវោហារេសុ ពោធិស្ស អង្គាតិ ពោជ្ឈង្គាតិ វុត្តំ ហោតីតិ វេទិតព្ពំ។ មូលបដិសម្ភិទាយ វសីភាវប្បត្តានម្បីតិ ឦទិសេសុបិ និដ្ឋាវចនេសុ ផលពោជ្ឈង្គាតិ វេទិតព្ពំ។ វសីភាវំ បត្តានន្តិបិ បាឋោ។
18.Mūlaṭṭhenātiādike mūlamūlake dasake mūlaṭṭhenāti vipassanādīsu purimā purimā bojjhaṅgā pacchimānaṃ pacchimānaṃ bojjhaṅgānañca sahajātadhammānañca aññamaññañca mūlaṭṭhena. Mūlacariyaṭṭhenāti mūlaṃ hutvā cariyā pavatti mūlacariyā. Tena mūlacariyaṭṭhena, mūlaṃ hutvā pavattanaṭṭhenāti attho. Mūlapariggahaṭṭhenāti te eva bojjhaṅgā ādito pabhuti uppādanatthāya parigayhamānattā pariggahā, mūlāniyeva pariggahā mūlapariggahā. Tena mūlapariggahaṭṭhena. Te eva aññamaññaṃ parivāravasena parivāraṭṭhena. Bhāvanāpāripūrivasena paripūraṇaṭṭhena. Niṭṭhaṃ pāpuṇanavasena paripākaṭṭhena. Te eva mūlāni ca chabbidhā pabhedabhinnattā paṭisambhidā cāti mūlapaṭisambhidā. Tena mūlapaṭisambhidaṭṭhena. Mūlapaṭisambhidāpāpanaṭṭhenāti bojjhaṅgabhāvanānuyuttassa yogino taṃ mūlapaṭisambhidaṃ pāpanaṭṭhena . Tasseva yogino tassā mūlapaṭisambhidāya vasībhāvaṭṭhena. Sesesupi īdisesu puggalavohāresu bodhissa aṅgāti bojjhaṅgāti vuttaṃ hotīti veditabbaṃ. Mūlapaṭisambhidāya vasībhāvappattānampīti īdisesupi niṭṭhāvacanesu phalabojjhaṅgāti veditabbaṃ. Vasībhāvaṃ pattānantipi pāṭho.
មូលមូលកទសកំ និដ្ឋិតំ។
Mūlamūlakadasakaṃ niṭṭhitaṃ.
សេសេសុបិ ហេតុមូលកាទីសុ នវសុ ទសកេសុ ឥមិនាវ នយេន សាធារណវចនានំ អត្ថោ វេទិតព្ពោ ។ អសាធារណេសុ បន យថាវុត្តា ឯវ ពោជ្ឈង្គា យថាវុត្តានំ ធម្មានំ ជនកត្តា ហេតូ នាម ហោន្តិ។ ឧបត្ថម្ភកត្តា បច្ចយា នាម។ តេ ឯវ តទង្គសមុច្ឆេទបដិប្បស្សទ្ធិវិសុទ្ធិភូតត្តា វិសុទ្ធិ នាម។ វជ្ជវិរហិតត្តា អនវជ្ជា នាម។ ‘‘សព្ពេបិ កុសលា ធម្មា នេក្ខម្ម’’ន្តិ វចនតោ នេក្ខម្មំ នាម។ កិលេសេហិ វិមុត្តត្តា តទង្គវិមុត្តិអាទិវសេន វិមុត្តិ នាម។ មគ្គផលពោជ្ឈង្គា វិសយីភូតេហិ អាសវេហិ វិរហិតត្តា អនាសវា។ តិវិធាបិ ពោជ្ឈង្គា កិលេសេហិ សុញ្ញត្តា តទង្គវិវេកាទិវសេន វិវេកា។ វិបស្សនាមគ្គពោជ្ឈង្គា បរិច្ចាគវោសគ្គត្តា បក្ខន្ទនវោសគ្គត្តា ច វោសគ្គា។ ផលពោជ្ឈង្គា បក្ខន្ទនវោសគ្គត្តា វោសគ្គា។
Sesesupi hetumūlakādīsu navasu dasakesu imināva nayena sādhāraṇavacanānaṃ attho veditabbo . Asādhāraṇesu pana yathāvuttā eva bojjhaṅgā yathāvuttānaṃ dhammānaṃ janakattā hetū nāma honti. Upatthambhakattā paccayā nāma. Te eva tadaṅgasamucchedapaṭippassaddhivisuddhibhūtattā visuddhi nāma. Vajjavirahitattā anavajjā nāma. ‘‘Sabbepi kusalā dhammā nekkhamma’’nti vacanato nekkhammaṃ nāma. Kilesehi vimuttattā tadaṅgavimuttiādivasena vimutti nāma. Maggaphalabojjhaṅgā visayībhūtehi āsavehi virahitattā anāsavā. Tividhāpi bojjhaṅgā kilesehi suññattā tadaṅgavivekādivasena vivekā. Vipassanāmaggabojjhaṅgā pariccāgavosaggattā pakkhandanavosaggattā ca vosaggā. Phalabojjhaṅgā pakkhandanavosaggattā vosaggā.
១៩. មូលដ្ឋំ ពុជ្ឈន្តីតិអាទយោ ឯកេកបទវសេន និទ្ទិដ្ឋា នវ ទសកា វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពា។ វសីភាវប្បត្តានន្តិ បទំ បន វត្តមានវចនាភាវេន ន យោជិតំ។ បរិគ្គហដ្ឋាទយោ អភិញ្ញេយ្យនិទ្ទេសេ វុត្តត្ថា។
19.Mūlaṭṭhaṃbujjhantītiādayo ekekapadavasena niddiṭṭhā nava dasakā vuttanayeneva veditabbā. Vasībhāvappattānanti padaṃ pana vattamānavacanābhāvena na yojitaṃ. Pariggahaṭṭhādayo abhiññeyyaniddese vuttatthā.
២០. បុន ថេរោ អត្តនា ទេសិតំ សុត្តន្តំ ឧទ្ទិសិត្វា តស្ស និទ្ទេសវសេន ពោជ្ឈង្គវិធិំ ទស្សេតុកាមោ ឯកំ សមយន្តិអាទិកំ និទានំ វត្វា សុត្តន្តំ តាវ ឧទ្ទិសិ។ អត្តនា ទេសិតសុត្តត្តា ឯវ ចេត្ថ ឯវំ មេ សុតន្តិ ន វុត្តំ។ អាយស្មា សារិបុត្តោតិ បនេត្ថ ទេសកព្យត្តិភាវត្ថំ អត្តានំ បរំ វិយ កត្វា វុត្តំ។ ឦទិសញ្ហិ វចនំ លោកេ គន្ថេសុ បយុជ្ជន្តិ។ បុព្ពណ្ហសមយន្តិ សកលំ បុព្ពណ្ហសមយំ។ អច្ចន្តសំយោគត្ថេ ឧបយោគវចនំ។ សេសទ្វយេបិ ឯសេវ នយោ។ សតិសម្ពោជ្ឈង្គោ ឥតិ ចេ មេ ហោតីតិ សតិសម្ពោជ្ឈង្គោតិ ឯវញ្ចេ មយ្ហំ ហោតិ។ អប្បមាណោតិ មេ ហោតីតិ អប្បមាណោតិ ឯវំ មេ ហោតិ។ សុសមារទ្ធោតិ មេ ហោតីតិ សុដ្ឋុ បរិបុណ្ណោតិ ឯវំ មេ ហោតិ។ តិដ្ឋន្តន្តិ និព្ពានារម្មណេ បវត្តិវសេន តិដ្ឋន្តំ។ ចវតីតិ និព្ពានារម្មណតោ អបគច្ឆតិ។ សេសពោជ្ឈង្គេសុបិ ឯសេវ នយោ។
20. Puna thero attanā desitaṃ suttantaṃ uddisitvā tassa niddesavasena bojjhaṅgavidhiṃ dassetukāmo ekaṃ samayantiādikaṃ nidānaṃ vatvā suttantaṃ tāva uddisi. Attanā desitasuttattā eva cettha evaṃ me sutanti na vuttaṃ. Āyasmā sāriputtoti panettha desakabyattibhāvatthaṃ attānaṃ paraṃ viya katvā vuttaṃ. Īdisañhi vacanaṃ loke ganthesu payujjanti. Pubbaṇhasamayanti sakalaṃ pubbaṇhasamayaṃ. Accantasaṃyogatthe upayogavacanaṃ. Sesadvayepi eseva nayo. Satisambojjhaṅgo iti ceme hotīti satisambojjhaṅgoti evañce mayhaṃ hoti. Appamāṇoti me hotīti appamāṇoti evaṃ me hoti. Susamāraddhoti me hotīti suṭṭhu paripuṇṇoti evaṃ me hoti. Tiṭṭhantanti nibbānārammaṇe pavattivasena tiṭṭhantaṃ. Cavatīti nibbānārammaṇato apagacchati. Sesabojjhaṅgesupi eseva nayo.
រាជមហាមត្តស្សាតិ រញ្ញោ មហាអមច្ចស្ស, មហតិយា វា ភោគមត្តាយ ភោគប្បមាណេន សមន្នាគតស្ស។ នានារត្តានន្តិ នានារង្គរត្តានំ, បូរណត្ថេ សាមិវចនំ, នានារត្តេហីតិ អត្ថោ។ ទុស្សករណ្ឌកោតិ ទុស្សបេឡា។ ទុស្សយុគន្តិ វត្ថយុគលំ។ បារុបិតុន្តិ អច្ឆាទេតុំ។ ឥមស្មិំ សុត្តន្តេ ថេរស្ស ផលពោជ្ឈង្គា កថិតា។ យទា ហិ ថេរោ សតិសម្ពោជ្ឈង្គំ សីសំ កត្វា ផលសមាបត្តិំ សមាបជ្ជតិ, តទា ឥតរេ តទន្វយា ហោន្តិ។ យទា ធម្មវិចយាទីសុ អញ្ញតរំ, តទា សេសាបិ តទន្វយា ហោន្តីតិ ឯវំ ផលសមាបត្តិយា អត្តនោ ចិណ្ណវសីភាវំ ទស្សេន្តោ ថេរោ ឥមំ សុត្តន្តំ កថេសីតិ។
Rājamahāmattassāti rañño mahāamaccassa, mahatiyā vā bhogamattāya bhogappamāṇena samannāgatassa. Nānārattānanti nānāraṅgarattānaṃ, pūraṇatthe sāmivacanaṃ, nānārattehīti attho. Dussakaraṇḍakoti dussapeḷā. Dussayuganti vatthayugalaṃ. Pārupitunti acchādetuṃ. Imasmiṃ suttante therassa phalabojjhaṅgā kathitā. Yadā hi thero satisambojjhaṅgaṃ sīsaṃ katvā phalasamāpattiṃ samāpajjati, tadā itare tadanvayā honti. Yadā dhammavicayādīsu aññataraṃ, tadā sesāpi tadanvayā hontīti evaṃ phalasamāpattiyā attano ciṇṇavasībhāvaṃ dassento thero imaṃ suttantaṃ kathesīti.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / បដិសម្ភិទាមគ្គបាឡិ • Paṭisambhidāmaggapāḷi / ៣. ពោជ្ឈង្គកថា • 3. Bojjhaṅgakathā
