| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ថេរគាថា-អដ្ឋកថា • Theragāthā-aṭṭhakathā |
៥. មាលុក្យបុត្តត្ថេរគាថាវណ្ណនា
5. Mālukyaputtattheragāthāvaṇṇanā
រូបំ ទិស្វា សតិ មុដ្ឋាតិអាទិកា អាយស្មតោ មាលុក្យបុត្តស្ស គាថា។ ឥមស្ស អាយស្មតោ វត្ថុ ហេដ្ឋា ឆក្កនិបាតេ (ថេរគា. ៣៩៩ អាទយោ) វុត្តមេវ។ តា បន គាថា ថេរេន អរហត្តេ បតិដ្ឋិតេន ញាតីនំ ធម្មទេសនាវសេន ភាសិតា។ ឥធ បន បុថុជ្ជនកាលេ ‘‘សាធុ មេ, ភន្តេ, ភគវា សំខិត្តេន ធម្មំ ទេសេតូ’’តិ យាចិតេន សត្ថារា ‘‘តំ កិំ មញ្ញសិ, មាលុក្យបុត្ត, យេ តេ ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា រូបា អទិដ្ឋា អទិដ្ឋបុព្ពា, ន ច បស្សសិ, ន ច តេ ហោតិ បស្សេយ្យន្តិ, អត្ថិ តេ តត្ថ ឆន្ទោ វា រាគោ វា បេមំ វា’’តិ? ‘‘នោ ហេតំ, ភន្តេ’’។ ‘‘យេ តេ សោតវិញ្ញេយ្យា សទ្ទា…បេ.… ឃាន…ជិវ្ហា…កាយ…មនោវិញ្ញេយ្យា ធម្មា អវិញ្ញាតា អវិញ្ញាតបុព្ពា, ន ច វិជានាសិ, ន ច តេ ហោតិ វិជានេយ្យន្តិ, អត្ថិ តេ តត្ថ ឆន្ទោ វា រាគោ វា បេមំ វា’’តិ? ‘‘នោ ហេតំ, ភន្តេ’’។ ‘‘ឯត្ថ ច តេ, មាលុក្យបុត្ត, ទិដ្ឋសុតមុតវិញ្ញាតព្ពេសុ ធម្មេសុ ទិដ្ឋេ ទិដ្ឋមត្តំ ភវិស្សតិ, សុតេ សុតមត្តំ, មុតេ មុតមត្តំ, វិញ្ញាតេ វិញ្ញាតមត្តំ ភវិស្សតិ។ យតោ ខោ តេ, មាលុក្យបុត្ត, ទិដ្ឋសុតមុតវិញ្ញាតព្ពេសុ ធម្មេសុ ទិដ្ឋេ ទិដ្ឋមត្តំ, សុតេ សុតមត្តំ, មុតេ មុតមត្តំ, វិញ្ញាតេ វិញ្ញាតមត្តំ ភវិស្សតិ, តតោ ត្វំ, មាលុក្យបុត្ត, ន តេន។ យតោ ត្វំ, មាលុក្យបុត្ត, ន តេន, តតោ ត្វំ, មាលុក្យបុត្ត, ន តត្ថ។ យតោ ត្វំ, មាលុក្យបុត្ត, ន តត្ថ, តតោ ត្វំ, មាលុក្យបុត្ត, នេវិធ ន ហុរំ ន ឧភយមន្តរេន, ឯសេវន្តោ ទុក្ខស្សា’’តិ (សំ. និ. ៤.៩៥)។ សំខិត្តេន ធម្មេ ទេសិតេ តស្ស ធម្មស្ស សាធុកំ ឧគ្គហិតភាវំ បកាសេន្តេន –
Rūpaṃdisvā sati muṭṭhātiādikā āyasmato mālukyaputtassa gāthā. Imassa āyasmato vatthu heṭṭhā chakkanipāte (theragā. 399 ādayo) vuttameva. Tā pana gāthā therena arahatte patiṭṭhitena ñātīnaṃ dhammadesanāvasena bhāsitā. Idha pana puthujjanakāle ‘‘sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetū’’ti yācitena satthārā ‘‘taṃ kiṃ maññasi, mālukyaputta, ye te cakkhuviññeyyā rūpā adiṭṭhā adiṭṭhapubbā, na ca passasi, na ca te hoti passeyyanti, atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Ye te sotaviññeyyā saddā…pe… ghāna…jivhā…kāya…manoviññeyyā dhammā aviññātā aviññātapubbā, na ca vijānāsi, na ca te hoti vijāneyyanti, atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Ettha ca te, mālukyaputta, diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu diṭṭhe diṭṭhamattaṃ bhavissati, sute sutamattaṃ, mute mutamattaṃ, viññāte viññātamattaṃ bhavissati. Yato kho te, mālukyaputta, diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu diṭṭhe diṭṭhamattaṃ, sute sutamattaṃ, mute mutamattaṃ, viññāte viññātamattaṃ bhavissati, tato tvaṃ, mālukyaputta, na tena. Yato tvaṃ, mālukyaputta, na tena, tato tvaṃ, mālukyaputta, na tattha. Yato tvaṃ, mālukyaputta, na tattha, tato tvaṃ, mālukyaputta, nevidha na huraṃ na ubhayamantarena, esevanto dukkhassā’’ti (saṃ. ni. 4.95). Saṃkhittena dhamme desite tassa dhammassa sādhukaṃ uggahitabhāvaṃ pakāsentena –
៧៩៤.
794.
‘‘រូបំ ទិស្វា សតិ មុដ្ឋា, បិយំ និមិត្តំ មនសិ ករោតោ;
‘‘Rūpaṃ disvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;
សារត្តចិត្តោ វេទេតិ, តញ្ច អជ្ឈោស តិដ្ឋតិ។
Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati.
៧៩៥.
795.
‘‘តស្ស វឌ្ឍន្តិ វេទនា, អនេកា រូបសម្ភវា;
‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā rūpasambhavā;
អភិជ្ឈា ច វិហេសា ច, ចិត្តមស្សូបហញ្ញតិ;
Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;
ឯវមាចិនតោ ទុក្ខំ, អារា និព្ពាន វុច្ចតិ។
Evamācinato dukkhaṃ, ārā nibbāna vuccati.
៧៩៦.
796.
‘‘សទ្ទំ សុត្វា សតិ មុដ្ឋា, បិយំ និមិត្តំ មនសិ ករោតោ;
‘‘Saddaṃ sutvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;
សារត្តចិត្តោ វេទេតិ, តញ្ច អជ្ឈោស តិដ្ឋតិ។
Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati.
៧៩៧.
797.
‘‘តស្ស វឌ្ឍន្តិ វេទនា, អនេកា សទ្ទសម្ភវា;
‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā saddasambhavā;
អភិជ្ឈា ច វិហេសា ច, ចិត្តមស្សូបហញ្ញតិ;
Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;
ឯវមាចិនតោ ទុក្ខំ, អារា និព្ពាន វុច្ចតិ។
Evamācinato dukkhaṃ, ārā nibbāna vuccati.
៧៩៨.
798.
‘‘គន្ធំ ឃត្វា សតិ មុដ្ឋា, បិយំ និមិត្តំ មនសិ ករោតោ;
‘‘Gandhaṃ ghatvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;
សារត្តចិត្តោ វេទេតិ, តញ្ច អជ្ឈោស តិដ្ឋតិ។
Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati.
៧៩៩.
799.
‘‘តស្ស វឌ្ឍន្តិ វេទនា, អនេកា គន្ធសម្ភវា;
‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā gandhasambhavā;
អភិជ្ឈា ច វិហេសា ច, ចិត្តមស្សូបហញ្ញតិ;
Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;
ឯវមាចិនតោ ទុក្ខំ, អារា និព្ពាន វុច្ចតិ។
Evamācinato dukkhaṃ, ārā nibbāna vuccati.
៨០០.
800.
‘‘រសំ ភោត្វា សតិ មុដ្ឋា, បិយំ និមិត្តំ មនសិ ករោតោ;
‘‘Rasaṃ bhotvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;
សារត្តចិត្តោ វេទេតិ, តញ្ច អជ្ឈោស តិដ្ឋតិ។
Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati.
៨០១.
801.
‘‘តស្ស វឌ្ឍន្តិ វេទនា, អនេកា រសសម្ភវា;
‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā rasasambhavā;
អភិជ្ឈា ច វិហេសា ច, ចិត្តមស្សូបហញ្ញតិ;
Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;
ឯវមាចិនតោ ទុក្ខំ, អារា និព្ពាន វុច្ចតិ។
Evamācinato dukkhaṃ, ārā nibbāna vuccati.
៨០២.
802.
‘‘ផស្សំ ផុស្ស សតិ មុដ្ឋា, បិយំ និមិត្តំ មនសិ ករោតោ;
‘‘Phassaṃ phussa sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;
សារត្តចិត្តោ វេទេតិ, តញ្ច អជ្ឈោស តិដ្ឋតិ។
Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati.
៨០៣.
803.
‘‘តស្ស វឌ្ឍន្តិ វេទនា, អនេកា ផស្សសម្ភវា;
‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā phassasambhavā;
អភិជ្ឈា ច វិហេសា ច, ចិត្តមស្សូបហញ្ញតិ;
Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;
ឯវមាចិនតោ ទុក្ខំ, អារា និព្ពាន វុច្ចតិ។
Evamācinato dukkhaṃ, ārā nibbāna vuccati.
៨០៤.
804.
‘‘ធម្មំ ញត្វា សតិ មុដ្ឋា, បិយំ និមិត្តំ មនសិ ករោតោ;
‘‘Dhammaṃ ñatvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;
សារត្តចិត្តោ វេទេតិ, តញ្ច អជ្ឈោស តិដ្ឋតិ។
Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati.
៨០៥.
805.
‘‘តស្ស វឌ្ឍន្តិ វេទនា, អនេកា ធម្មសម្ភវា;
‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā dhammasambhavā;
អភិជ្ឈា ច វិហេសា ច, ចិត្តមស្សូបហញ្ញតិ;
Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati;
ឯវមាចិនតោ ទុក្ខំ, អារា និព្ពាន វុច្ចតិ។
Evamācinato dukkhaṃ, ārā nibbāna vuccati.
៨០៦.
806.
‘‘ន សោ រជ្ជតិ រូបេសុ, រូបំ ទិស្វា បដិស្សតោ;
‘‘Na so rajjati rūpesu, rūpaṃ disvā paṭissato;
វិរត្តចិត្តោ វេទេតិ, តញ្ច នាជ្ឈោស តិដ្ឋតិ។
Virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati.
៨០៧.
807.
‘‘យថាស្ស បស្សតោ រូបំ, សេវតោ ចាបិ វេទនំ;
‘‘Yathāssa passato rūpaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;
ខីយតិ នោបចីយតិ, ឯវំ សោ ចរតី សតោ;
Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;
ឯវំ អបចិនតោ ទុក្ខំ, សន្តិកេ និព្ពាន វុច្ចតិ។
Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbāna vuccati.
៨០៨.
808.
‘‘ន សោ រជ្ជតិ សទ្ទេសុ, សទ្ទំ សុត្វា បដិស្សតោ;
‘‘Na so rajjati saddesu, saddaṃ sutvā paṭissato;
វិរត្តចិត្តោ វេទេតិ, តញ្ច នាជ្ឈោស តិដ្ឋតិ។
Virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati.
៨០៩.
809.
‘‘យថាស្ស សុណតោ សទ្ទំ, សេវតោ ចាបិ វេទនំ;
‘‘Yathāssa suṇato saddaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;
ខីយតិ នោបចីយតិ, ឯវំ សោ ចរតី សតោ;
Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;
ឯវំ អបចិនតោ ទុក្ខំ, សន្តិកេ និព្ពាន វុច្ចតិ។
Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbāna vuccati.
៨១០.
810.
‘‘ន សោ រជ្ជតិ គន្ធេសុ, គន្ធំ ឃត្វា បដិស្សតោ;
‘‘Na so rajjati gandhesu, gandhaṃ ghatvā paṭissato;
វិរត្តចិត្តោ វេទេតិ, តញ្ច នាជ្ឈោស តិដ្ឋតិ។
Virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati.
៨១១.
811.
‘‘យថាស្ស ឃាយតោ គន្ធំ, សេវតោ ចាបិ វេទនំ;
‘‘Yathāssa ghāyato gandhaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;
ខីយតិ នោបចីយតិ, ឯវំ សោ ចរតី សតោ;
Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;
ឯវំ អបចិនតោ ទុក្ខំ, សន្តិកេ និព្ពាន វុច្ចតិ។
Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbāna vuccati.
៨១២.
812.
‘‘ន សោ រជ្ជតិ រសេសុ, រសំ ភោត្វា បដិស្សតោ;
‘‘Na so rajjati rasesu, rasaṃ bhotvā paṭissato;
វិរត្តចិត្តោ វេទេតិ, តញ្ច នាជ្ឈោស តិដ្ឋតិ។
Virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati.
៨១៣.
813.
‘‘យថាស្ស សាយតោ រសំ, សេវតោ ចាបិ វេទនំ;
‘‘Yathāssa sāyato rasaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;
ខីយតិ នោបចីយតិ, ឯវំ សោ ចរតី សតោ;
Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;
ឯវំ អបចិនតោ ទុក្ខំ, សន្តិកេ និព្ពាន វុច្ចតិ។
Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbāna vuccati.
៨១៤.
814.
‘‘ន សោ រជ្ជតិ ផស្សេសុ, ផស្សំ ផុស្ស បដិស្សតោ;
‘‘Na so rajjati phassesu, phassaṃ phussa paṭissato;
វិរត្តចិត្តោ វេទេតិ, តញ្ច នាជ្ឈោស តិដ្ឋតិ។
Virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati.
៨១៥.
815.
‘‘យថាស្ស ផុសតោ ផស្សំ, សេវតោ ចាបិ វេទនំ;
‘‘Yathāssa phusato phassaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;
ខីយតិ នោបចីយតិ, ឯវំ សោ ចរតី សតោ;
Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;
ឯវំ អបចិនតោ ទុក្ខំ, សន្តិកេ និព្ពាន វុច្ចតិ។
Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbāna vuccati.
៨១៦.
816.
‘‘ន សោ រជ្ជតិ ធម្មេសុ, ធម្មំ ញត្វា បដិស្សតោ;
‘‘Na so rajjati dhammesu, dhammaṃ ñatvā paṭissato;
វិរត្តចិត្តោ វេទេតិ, តញ្ច នាជ្ឈោស តិដ្ឋតិ។
Virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati.
៨១៧.
817.
‘‘យថាស្ស វិជានតោ ធម្មំ, សេវតោ ចាបិ វេទនំ;
‘‘Yathāssa vijānato dhammaṃ, sevato cāpi vedanaṃ;
ខីយតិ នោបចីយតិ, ឯវំ សោ ចរតី សតោ;
Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato;
ឯវំ អបចិនតោ ទុក្ខំ, សន្តិកេ និព្ពាន វុច្ចតី’’តិ។ –
Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbāna vuccatī’’ti. –
ឥមា គាថា អភាសិ។
Imā gāthā abhāsi.
តត្ថ រូបំ ទិស្វាតិ ចក្ខុវិញ្ញេយ្យំ រូបំ ចក្ខុទ្វារេន ឧបលភិត្វា។ សតិ មុដ្ឋា, បិយំ និមិត្តំ មនសិ ករោតោតិ តស្មិំ រូបេ ទិដ្ឋមត្តេ ឯវ អដ្ឋត្វា សុភនិមិត្តំ មនសិ ករោតោ សុភាការគ្គហណវសេន អយោនិសោ មនសិ ករោតោ សតិ មុដ្ឋា ហោតិ។ តថា ច សតិ សារត្តចិត្តោ វេទេតិ តំ រូបារម្មណំ រត្តោ, គិទ្ធោ, គធិតោ ហុត្វា អនុភវតិ, អស្សាទេតិ, អភិនន្ទតិ។ តថាភូតោ ច តញ្ច អជ្ឈោស តិដ្ឋតីតិ តញ្ច រូបារម្មណំ អជ្ឈោសាយ ‘‘សុខំ សុខ’’ន្តិ អភិនិវិស្ស គិលិត្វា បរិនិដ្ឋាបេត្វា តិដ្ឋតិ។
Tattha rūpaṃ disvāti cakkhuviññeyyaṃ rūpaṃ cakkhudvārena upalabhitvā. Sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karototi tasmiṃ rūpe diṭṭhamatte eva aṭṭhatvā subhanimittaṃ manasi karoto subhākāraggahaṇavasena ayoniso manasi karoto sati muṭṭhā hoti. Tathā ca sati sārattacitto vedeti taṃ rūpārammaṇaṃ ratto, giddho, gadhito hutvā anubhavati, assādeti, abhinandati. Tathābhūto ca tañca ajjhosa tiṭṭhatīti tañca rūpārammaṇaṃ ajjhosāya ‘‘sukhaṃ sukha’’nti abhinivissa gilitvā pariniṭṭhāpetvā tiṭṭhati.
តស្ស វឌ្ឍន្តិ វេទនា, អនេកា រូបសម្ភវាតិ តស្ស ឯវរូបស្ស បុគ្គលស្ស រូបសម្ភវា រូបារម្មណា សុខាទិភេទេន អនេកា វេទនា កិលេសុប្បត្តិហេតុភូតា វឌ្ឍន្តិ។ អភិជ្ឈា ច វិហេសា ច, ចិត្តមស្សូបហញ្ញតីតិ បិយរូបេ សារជ្ជនវសេន ឧប្បជ្ជមានាយ អភិជ្ឈាយ, អបិយរូបេ ព្យាបជ្ជនវសេន បិយរូបស្សេវ វិបរិណាមញ្ញថាភាវាយ ឧប្បជ្ជមានាយ សោកាទិលក្ខណាយ វិហេសាយ ច អស្ស បុគ្គលស្ស ចិត្តំ ឧបហញ្ញតិ ពាធីយតិ។ ឯវមាចិនតោ ទុក្ខន្តិ វុត្តាការេន តំ តំ វេទនស្សាទវសេន ភវាភិសង្ខារំ អាចិនតោ វដ្ដទុក្ខំ បវត្តតិ។ តេនាហ ភគវា – ‘‘វេទនាបច្ចយា តណ្ហា…បេ.… ទុក្ខក្ខន្ធស្ស សមុទយោ ហោតី’’តិ (វិភ. ២២៥; សំ. និ. ២.១)។ តថាភូតស្ស អារា អារកា ទូរេ និព្ពានំ វុច្ចតិ, តស្ស តំ ទុល្លភន្តិ អត្ថោ។ សទ្ទំ សុត្វាតិអាទិគាថាសុបិ វុត្តនយេនេវ អត្ថោ វេទិតព្ពោ។ តត្ថ ឃត្វាតិ ឃាយិត្វា។ ភោត្វាតិ សាយិត្វា។ ផុស្សាតិ ផុសិត្វា។ ធម្មំ ញត្វាតិ ធម្មារម្មណំ វិជានិត្វា។
Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā rūpasambhavāti tassa evarūpassa puggalassa rūpasambhavā rūpārammaṇā sukhādibhedena anekā vedanā kilesuppattihetubhūtā vaḍḍhanti. Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññatīti piyarūpe sārajjanavasena uppajjamānāya abhijjhāya, apiyarūpe byāpajjanavasena piyarūpasseva vipariṇāmaññathābhāvāya uppajjamānāya sokādilakkhaṇāya vihesāya ca assa puggalassa cittaṃ upahaññati bādhīyati. Evamācinato dukkhanti vuttākārena taṃ taṃ vedanassādavasena bhavābhisaṅkhāraṃ ācinato vaṭṭadukkhaṃ pavattati. Tenāha bhagavā – ‘‘vedanāpaccayā taṇhā…pe… dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti (vibha. 225; saṃ. ni. 2.1). Tathābhūtassa ārā ārakā dūre nibbānaṃ vuccati, tassa taṃ dullabhanti attho. Saddaṃ sutvātiādigāthāsupi vuttanayeneva attho veditabbo. Tattha ghatvāti ghāyitvā. Bhotvāti sāyitvā. Phussāti phusitvā. Dhammaṃ ñatvāti dhammārammaṇaṃ vijānitvā.
ឯវំ ឆទ្វារគោចរេ សារជ្ជន្តស្ស វដ្ដំ ទស្សេត្វា ឥទានិ តត្ថ វិរជ្ជន្តស្ស វិវដ្ដំ ទស្សេន្តោ ‘‘ន សោ រជ្ជតិ រូបេសូ’’តិអាទិមាហ។ តត្ថ ន សោ រជ្ជតិ រូបេសុ, រូបំ ទិស្វា បដិស្សតោតិ យោ បុគ្គលោ រូបំ ទិស្វា អាបាថគតំ រូបារម្មណំ ចក្ខុទ្វារិកេន វិញ្ញាណសន្តានេន គហេត្វា ចតុសម្បជញ្ញវសេន សម្បជានការិតាយ បដិស្សតោ ហោតិ, សោ រូបារម្មណេសុ ន រជ្ជតិ រាគំ ន ជនេតិ, អញ្ញទត្ថុ វិរត្តចិត្តោ វេទេតិ, រូបារម្មណម្ហិ សមុទយាទិតោ យថាភូតំ បជានន្តោ និព្ពិន្ទតិ, និព្ពិន្ទន្តោ តំ តត្ថុប្បន្នវេទនញ្ច វិរត្តចិត្តោ វេទេតិ, តថាភូតោ ច តញ្ច នជ្ឈោស តិដ្ឋតីតិ តំ រូបារម្មណំ សម្មទេវ វិរត្តចិត្តតាយ អជ្ឈោសាយ ន តិដ្ឋតិ ‘‘ឯតំ មម, ឯសោហមស្មិ, ឯសោ មេ អត្តា’’តិ តណ្ហាមានទិដ្ឋិវសេន នាភិនិវិសតិ។
Evaṃ chadvāragocare sārajjantassa vaṭṭaṃ dassetvā idāni tattha virajjantassa vivaṭṭaṃ dassento ‘‘na so rajjati rūpesū’’tiādimāha. Tattha na so rajjati rūpesu, rūpaṃ disvā paṭissatoti yo puggalo rūpaṃ disvā āpāthagataṃ rūpārammaṇaṃ cakkhudvārikena viññāṇasantānena gahetvā catusampajaññavasena sampajānakāritāya paṭissato hoti, so rūpārammaṇesu na rajjati rāgaṃ na janeti, aññadatthu virattacitto vedeti, rūpārammaṇamhi samudayādito yathābhūtaṃ pajānanto nibbindati, nibbindanto taṃ tatthuppannavedanañca virattacitto vedeti, tathābhūto ca tañca najjhosa tiṭṭhatīti taṃ rūpārammaṇaṃ sammadeva virattacittatāya ajjhosāya na tiṭṭhati ‘‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’ti taṇhāmānadiṭṭhivasena nābhinivisati.
យថាស្ស បស្សតោ រូបន្តិ អស្ស យោគិនោ យថា តត្ថ អភិជ្ឈាទយោ នប្បវត្តន្តិ, ឯវំ អនិច្ចាទិតោ រូបំ បស្សន្តស្ស។ សេវតោ ចាបិ វេទនន្តិ តំ អារព្ភ ឧប្បន្នំ វេទនំ តំសម្បយុត្តធម្មេ ច គោចរសេវនាយ សេវតោ ចាបិ។ ខីយតីតិ សព្ពំ កិលេសវដ្ដំ បរិក្ខយំ បរិយាទានំ គច្ឆតិ។ នោបចីយតីតិ ន ឧបចិយតិ ន អាចយំ គច្ឆតិ។ ឯវំ សោ ចរតី សតោតិ ឯវំ កិលេសាបនយនបដិបត្តិយា សតោ សម្បជានោ ហុត្វា ចរតិ, វិហរតិ។ ឯវំ អបចិនតោ ទុក្ខន្តិ វុត្តនយេន អបចយគាមិនិយា មគ្គបញ្ញាយ សកលំ វដ្ដទុក្ខំ អបចិនន្តស្ស។ សន្តិកេ និព្ពាន វុច្ចតីតិ សឧបាទិសេសអនុបាទិសេសនិព្ពានធាតុសមីបេ ឯវាតិ វុច្ចតិ អសង្ខតាយ ធាតុយា សច្ឆិកតត្តា។ ន សោ រជ្ជតិ សទ្ទេសូតិអាទីសុបិ ឥមិនាវ នយេន អត្ថោ វេទិតព្ពោ។
Yathāssa passato rūpanti assa yogino yathā tattha abhijjhādayo nappavattanti, evaṃ aniccādito rūpaṃ passantassa. Sevato cāpi vedananti taṃ ārabbha uppannaṃ vedanaṃ taṃsampayuttadhamme ca gocarasevanāya sevato cāpi. Khīyatīti sabbaṃ kilesavaṭṭaṃ parikkhayaṃ pariyādānaṃ gacchati. Nopacīyatīti na upaciyati na ācayaṃ gacchati. Evaṃ so caratī satoti evaṃ kilesāpanayanapaṭipattiyā sato sampajāno hutvā carati, viharati. Evaṃ apacinato dukkhanti vuttanayena apacayagāminiyā maggapaññāya sakalaṃ vaṭṭadukkhaṃ apacinantassa. Santike nibbāna vuccatīti saupādisesaanupādisesanibbānadhātusamīpe evāti vuccati asaṅkhatāya dhātuyā sacchikatattā. Na so rajjati saddesūtiādīsupi imināva nayena attho veditabbo.
ឯវំ ថេរោ ឥមាហិ គាថាហិ សត្ថុ ឱវាទស្ស អត្តនា ឧបធារិតភាវំ បវេទេត្វា ឧដ្ឋាយាសនា សត្ថារំ វន្ទិត្វា គតោ នចិរស្សេវ វិបស្សនំ វឌ្ឍេត្វា អរហត្តំ បាបុណីតិ។
Evaṃ thero imāhi gāthāhi satthu ovādassa attanā upadhāritabhāvaṃ pavedetvā uṭṭhāyāsanā satthāraṃ vanditvā gato nacirasseva vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇīti.
មាលុក្យបុត្តត្ថេរគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Mālukyaputtattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ថេរគាថាបាឡិ • Theragāthāpāḷi / ៥. មាលុក្យបុត្តត្ថេរគាថា • 5. Mālukyaputtattheragāthā
