| Tipiṭaka / Tipiṭaka (English) / Majjhima Nikāya, English translation |
Show IAST transliterationមជ្ឈិម និកាយ ១៤៩
The Middle-Length Suttas Collection 149
មហាសឡាយតនិកសុត្ត
The Great Discourse on the Six Sense Fields
ឯវំ មេ សុតំ—ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ: “ភិក្ខវោ”តិ។
So I have heard. At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery. There the Buddha addressed the bhikkhus, “Bhikkhus!”
“ភទន្តេ”តិ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ។ ភគវា ឯតទវោច:
“Venerable sir,” they replied. The Buddha said this:
“មហាសឡាយតនិកំ វោ, ភិក្ខវេ, ទេសេស្សាមិ។ តំ សុណាថ, សាធុកំ មនសិ ករោថ, ភាសិស្សាមី”តិ។
“Bhikkhus, I shall teach you the great discourse on the six sense fields. Listen and apply your mind well, I will speak.”
“ឯវំ, ភន្តេ”តិ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ។ ភគវា ឯតទវោច:
“Yes, sir,” they replied. The Buddha said this:
“ចក្ខុំ, ភិក្ខវេ, អជានំ អបស្សំ យថាភូតំ, រូបេ អជានំ អបស្សំ យថាភូតំ, ចក្ខុវិញ្ញាណំ អជានំ អបស្សំ យថាភូតំ, ចក្ខុសម្ផស្សំ អជានំ អបស្សំ យថាភូតំ, យមិទំ ចក្ខុសម្ផស្សបច្ចយា ឧប្បជ្ជតិ វេទយិតំ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា តម្បិ អជានំ អបស្សំ យថាភូតំ, ចក្ខុស្មិំ សារជ្ជតិ, រូបេសុ សារជ្ជតិ, ចក្ខុវិញ្ញាណេ សារជ្ជតិ, ចក្ខុសម្ផស្សេ សារជ្ជតិ, យមិទំ ចក្ខុសម្ផស្សបច្ចយា ឧប្បជ្ជតិ វេទយិតំ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា តស្មិម្បិ សារជ្ជតិ។
“Bhikkhus, when you don’t truly know and see the eye, sights, eye consciousness, eye contact, and what is felt as pleasant, painful, or neutral that arises conditioned by eye contact, you’re aroused by these things.
តស្ស សារត្តស្ស សំយុត្តស្ស សម្មូឡ្ហស្ស អស្សាទានុបស្សិនោ វិហរតោ អាយតិំ បញ្ចុបាទានក្ខន្ធា ឧបចយំ គច្ឆន្តិ។ តណ្ហា ចស្ស បោនោព្ភវិកា នន្ទីរាគសហគតា តត្រតត្រាភិនន្ទិនី, សា ចស្ស បវឌ្ឍតិ។ តស្ស កាយិកាបិ ទរថា បវឌ្ឍន្តិ, ចេតសិកាបិ ទរថា បវឌ្ឍន្តិ; កាយិកាបិ សន្តាបា បវឌ្ឍន្តិ, ចេតសិកាបិ សន្តាបា បវឌ្ឍន្តិ; កាយិកាបិ បរិឡាហា បវឌ្ឍន្តិ, ចេតសិកាបិ បរិឡាហា បវឌ្ឍន្តិ។ សោ កាយទុក្ខម្បិ ចេតោទុក្ខម្បិ បដិសំវេទេតិ។
Someone who lives aroused like this—fettered, confused, concentrating on gratification—accumulates the five grasping aggregates for themselves in the future. And their craving—which leads to future lives, mixed up with relishing and greed, taking pleasure wherever it lands—grows. Their physical and mental stress, torment, and fever grow. And they experience physical and mental suffering.
សោតំ, ភិក្ខវេ, អជានំ អបស្សំ យថាភូតំ …បេ… ឃានំ, ភិក្ខវេ, អជានំ អបស្សំ យថាភូតំ …បេ… ជិវ្ហំ, ភិក្ខវេ, អជានំ អបស្សំ យថាភូតំ …បេ… កាយំ, ភិក្ខវេ, អជានំ អបស្សំ យថាភូតំ …បេ… មនំ, ភិក្ខវេ, អជានំ អបស្សំ យថាភូតំ, ធម្មេ, ភិក្ខវេ, អជានំ អបស្សំ យថាភូតំ, មនោវិញ្ញាណំ, ភិក្ខវេ, អជានំ អបស្សំ យថាភូតំ, មនោសម្ផស្សំ, ភិក្ខវេ, អជានំ អបស្សំ យថាភូតំ, យមិទំ មនោសម្ផស្សបច្ចយា ឧប្បជ្ជតិ វេទយិតំ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា តម្បិ អជានំ អបស្សំ យថាភូតំ, មនស្មិំ សារជ្ជតិ, ធម្មេសុ សារជ្ជតិ, មនោវិញ្ញាណេ សារជ្ជតិ, មនោសម្ផស្សេ សារជ្ជតិ, យមិទំ មនោសម្ផស្សបច្ចយា ឧប្បជ្ជតិ វេទយិតំ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា តស្មិម្បិ សារជ្ជតិ។
When you don’t truly know and see the ear … nose … tongue … body … mind, thoughts, mind consciousness, mind contact, and what is felt as pleasant, painful, or neutral that arises conditioned by mind contact, you’re aroused by these things.
តស្ស សារត្តស្ស សំយុត្តស្ស សម្មូឡ្ហស្ស អស្សាទានុបស្សិនោ វិហរតោ អាយតិំ បញ្ចុបាទានក្ខន្ធា ឧបចយំ គច្ឆន្តិ។ តណ្ហា ចស្ស បោនោព្ភវិកា នន្ទីរាគសហគតា តត្រតត្រាភិនន្ទិនី, សា ចស្ស បវឌ្ឍតិ។ តស្ស កាយិកាបិ ទរថា បវឌ្ឍន្តិ, ចេតសិកាបិ ទរថា បវឌ្ឍន្តិ; កាយិកាបិ សន្តាបា បវឌ្ឍន្តិ, ចេតសិកាបិ សន្តាបា បវឌ្ឍន្តិ; កាយិកាបិ បរិឡាហា បវឌ្ឍន្តិ, ចេតសិកាបិ បរិឡាហា បវឌ្ឍន្តិ។ សោ កាយទុក្ខម្បិ ចេតោទុក្ខម្បិ បដិសំវេទេតិ។
Someone who lives aroused like this—fettered, confused, concentrating on gratification—accumulates the five grasping aggregates for themselves in the future. And their craving—which leads to future lives, mixed up with relishing and greed, taking pleasure wherever it lands—grows. Their physical and mental stress, torment, and fever grow. And they experience physical and mental suffering.
ចក្ខុញ្ច ខោ, ភិក្ខវេ, ជានំ បស្សំ យថាភូតំ, រូបេ ជានំ បស្សំ យថាភូតំ, ចក្ខុវិញ្ញាណំ ជានំ បស្សំ យថាភូតំ, ចក្ខុសម្ផស្សំ ជានំ បស្សំ យថាភូតំ, យមិទំ ចក្ខុសម្ផស្សបច្ចយា ឧប្បជ្ជតិ វេទយិតំ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា តម្បិ ជានំ បស្សំ យថាភូតំ, ចក្ខុស្មិំ ន សារជ្ជតិ, រូបេសុ ន សារជ្ជតិ, ចក្ខុវិញ្ញាណេ ន សារជ្ជតិ, ចក្ខុសម្ផស្សេ ន សារជ្ជតិ, យមិទំ ចក្ខុសម្ផស្សបច្ចយា ឧប្បជ្ជតិ វេទយិតំ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា តស្មិម្បិ ន សារជ្ជតិ។
When you do truly know and see the eye, sights, eye consciousness, eye contact, and what is felt as pleasant, painful, or neutral that arises conditioned by eye contact, you’re not aroused by these things.
តស្ស អសារត្តស្ស អសំយុត្តស្ស អសម្មូឡ្ហស្ស អាទីនវានុបស្សិនោ វិហរតោ អាយតិំ បញ្ចុបាទានក្ខន្ធា អបចយំ គច្ឆន្តិ។ តណ្ហា ចស្ស បោនោព្ភវិកា នន្ទីរាគសហគតា តត្រតត្រាភិនន្ទិនី, សា ចស្ស បហីយតិ។ តស្ស កាយិកាបិ ទរថា បហីយន្តិ, ចេតសិកាបិ ទរថា បហីយន្តិ; កាយិកាបិ សន្តាបា បហីយន្តិ, ចេតសិកាបិ សន្តាបា បហីយន្តិ; កាយិកាបិ បរិឡាហា បហីយន្តិ, ចេតសិកាបិ បរិឡាហា បហីយន្តិ។ សោ កាយសុខម្បិ ចេតោសុខម្បិ បដិសំវេទេតិ។
Someone who lives unaroused like this—unfettered, unconfused, concentrating on drawbacks—disperses the the five grasping aggregates for themselves in the future. And their craving—which leads to future lives, mixed up with relishing and greed, taking pleasure wherever it lands—is given up. Their physical and mental stress, torment, and fever are given up. And they experience physical and mental pleasure.
យា តថាភូតស្ស ទិដ្ឋិ សាស្ស ហោតិ សម្មាទិដ្ឋិ; យោ តថាភូតស្ស សង្កប្បោ ស្វាស្ស ហោតិ សម្មាសង្កប្បោ; យោ តថាភូតស្ស វាយាមោ ស្វាស្ស ហោតិ សម្មាវាយាមោ; យា តថាភូតស្ស សតិ សាស្ស ហោតិ សម្មាសតិ; យោ តថាភូតស្ស សមាធិ ស្វាស្ស ហោតិ សម្មាសមាធិ។ បុព្ពេវ ខោ បនស្ស កាយកម្មំ វចីកម្មំ អាជីវោ សុបរិសុទ្ធោ ហោតិ។ ឯវមស្សាយំ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆតិ។
The view of such a person is right view. Their intention is right intention, their effort is right effort, their mindfulness is right mindfulness, and their samādhi is right samādhi. And their actions of body and speech have already been fully purified before. So this noble eightfold path is fully developed.
តស្ស ឯវំ ឥមំ អរិយំ អដ្ឋង្គិកំ មគ្គំ ភាវយតោ ចត្តារោបិ សតិបដ្ឋានា ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆន្តិ, ចត្តារោបិ សម្មប្បធានា ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆន្តិ, ចត្តារោបិ ឥទ្ធិបាទា ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆន្តិ, បញ្ចបិ ឥន្ទ្រិយានិ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆន្តិ, បញ្ចបិ ពលានិ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆន្តិ, សត្តបិ ពោជ្ឈង្គា ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆន្តិ។
When the noble eightfold path is developed, the following are fully developed: the four kinds of mindfulness meditation, the four right efforts, the four bases of psychic power, the five faculties, the five powers, and the seven awakening factors.
តស្សិមេ ទ្វេ ធម្មា យុគនន្ធា វត្តន្តិ—សមថោ ច វិបស្សនា ច។ សោ យេ ធម្មា អភិញ្ញា បរិញ្ញេយ្យា តេ ធម្មេ អភិញ្ញា បរិជានាតិ។ យេ ធម្មា អភិញ្ញា បហាតព្ពា តេ ធម្មេ អភិញ្ញា បជហតិ។ យេ ធម្មា អភិញ្ញា ភាវេតព្ពា តេ ធម្មេ អភិញ្ញា ភាវេតិ។ យេ ធម្មា អភិញ្ញា សច្ឆិកាតព្ពា តេ ធម្មេ អភិញ្ញា សច្ឆិករោតិ។
And these two qualities proceed in conjunction: serenity and discernment. They completely understand by direct knowledge those things that should be completely understood by direct knowledge. They give up by direct knowledge those things that should be given up by direct knowledge. They develop by direct knowledge those things that should be developed by direct knowledge. They realize by direct knowledge those things that should be realized by direct knowledge.
កតមេ ច, ភិក្ខវេ, ធម្មា អភិញ្ញា បរិញ្ញេយ្យា? ‘បញ្ចុបាទានក្ខន្ធាៜ តិស្ស វចនីយំ, សេយ្យថិទំ—រូបុបាទានក្ខន្ធោ, វេទនុបាទានក្ខន្ធោ, សញ្ញុបាទានក្ខន្ធោ, សង្ខារុបាទានក្ខន្ធោ, វិញ្ញាណុបាទានក្ខន្ធោ។ ឥមេ ធម្មា អភិញ្ញា បរិញ្ញេយ្យា។
And what are the things that should be completely understood by direct knowledge? You should say: ‘The five grasping aggregates.’ That is: form, feeling, perception, functioning patterns, and consciousness. These are the things that should be completely understood by direct knowledge.
កតមេ ច, ភិក្ខវេ, ធម្មា អភិញ្ញា បហាតព្ពា? អវិជ្ជា ច ភវតណ្ហា ច—ឥមេ ធម្មា អភិញ្ញា បហាតព្ពា។
And what are the things that should be given up by direct knowledge? Ignorance and craving for continued existence. These are the things that should be given up by direct knowledge.
កតមេ ច, ភិក្ខវេ, ធម្មា អភិញ្ញា ភាវេតព្ពា? សមថោ ច វិបស្សនា ច—ឥមេ ធម្មា អភិញ្ញា ភាវេតព្ពា។
And what are the things that should be developed by direct knowledge? Serenity and discernment. These are the things that should be developed by direct knowledge.
កតមេ ច, ភិក្ខវេ, ធម្មា អភិញ្ញា សច្ឆិកាតព្ពា? វិជ្ជា ច វិមុត្តិ ច—ឥមេ ធម្មា អភិញ្ញា សច្ឆិកាតព្ពា។
And what are the things that should be realized by direct knowledge? Knowledge and freedom. These are the things that should be realized by direct knowledge.
សោតំ, ភិក្ខវេ, ជានំ បស្សំ យថាភូតំ …បេ… ឃានំ ភិក្ខវេ, ជានំ បស្សំ យថាភូតំ …បេ… ជិវ្ហំ, ភិក្ខវេ, ជានំ បស្សំ យថាភូតំ …បេ… កាយំ, ភិក្ខវេ, ជានំ បស្សំ យថាភូតំ …បេ… មនំ, ភិក្ខវេ, ជានំ បស្សំ យថាភូតំ, ធម្មេ ជានំ បស្សំ យថាភូតំ, មនោវិញ្ញាណំ ជានំ បស្សំ យថាភូតំ, មនោសម្ផស្សំ ជានំ បស្សំ យថាភូតំ, យមិទំ មនោសម្ផស្សបច្ចយា ឧប្បជ្ជតិ វេទយិតំ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា តម្បិ ជានំ បស្សំ យថាភូតំ, មនស្មិំ ន សារជ្ជតិ, ធម្មេសុ ន សារជ្ជតិ, មនោវិញ្ញាណេ ន សារជ្ជតិ, មនោសម្ផស្សេ ន សារជ្ជតិ, យមិទំ មនោសម្ផស្សបច្ចយា ឧប្បជ្ជតិ វេទយិតំ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា តស្មិម្បិ ន សារជ្ជតិ។
When you truly know and see the ear … nose … tongue … body … mind, thoughts, mind consciousness, mind contact, and what is felt as pleasant, painful, or neutral that arises conditioned by mind contact, you are not aroused by these things. …
តស្ស អសារត្តស្ស អសំយុត្តស្ស អសម្មូឡ្ហស្ស អាទីនវានុបស្សិនោ វិហរតោ អាយតិំ បញ្ចុបាទានក្ខន្ធា អបចយំ គច្ឆន្តិ។ តណ្ហា ចស្ស បោនោព្ភវិកា នន្ទីរាគសហគតា តត្រតត្រាភិនន្ទិនី, សា ចស្ស បហីយតិ។ តស្ស កាយិកាបិ ទរថា បហីយន្តិ, ចេតសិកាបិ ទរថា បហីយន្តិ; កាយិកាបិ សន្តាបា បហីយន្តិ, ចេតសិកាបិ សន្តាបា បហីយន្តិ; កាយិកាបិ បរិឡាហា បហីយន្តិ, ចេតសិកាបិ បរិឡាហា បហីយន្តិ។ សោ កាយសុខម្បិ ចេតោសុខម្បិ បដិសំវេទេតិ។
យា តថាភូតស្ស ទិដ្ឋិ សាស្ស ហោតិ សម្មាទិដ្ឋិ; យោ តថាភូតស្ស សង្កប្បោ ស្វាស្ស ហោតិ សម្មាសង្កប្បោ; យោ តថាភូតស្ស វាយាមោ ស្វាស្ស ហោតិ សម្មាវាយាមោ; យា តថាភូតស្ស សតិ សាស្ស ហោតិ សម្មាសតិ; យោ តថាភូតស្ស សមាធិ ស្វាស្ស ហោតិ សម្មាសមាធិ។ បុព្ពេវ ខោ បនស្ស កាយកម្មំ វចីកម្មំ អាជីវោ សុបរិសុទ្ធោ ហោតិ។ ឯវមស្សាយំ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆតិ។
តស្ស ឯវំ ឥមំ អរិយំ អដ្ឋង្គិកំ មគ្គំ ភាវយតោ ចត្តារោបិ សតិបដ្ឋានា ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆន្តិ, ចត្តារោបិ សម្មប្បធានា ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆន្តិ, ចត្តារោបិ ឥទ្ធិបាទា ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆន្តិ, បញ្ចបិ ឥន្ទ្រិយានិ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆន្តិ, បញ្ចបិ ពលានិ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆន្តិ, សត្តបិ ពោជ្ឈង្គា ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆន្តិ។
តស្សិមេ ទ្វេ ធម្មា យុគនន្ធា វត្តន្តិ—សមថោ ច វិបស្សនា ច។ សោ យេ ធម្មា អភិញ្ញា បរិញ្ញេយ្យា តេ ធម្មេ អភិញ្ញា បរិជានាតិ។ យេ ធម្មា អភិញ្ញា បហាតព្ពា តេ ធម្មេ អភិញ្ញា បជហតិ។ យេ ធម្មា អភិញ្ញា ភាវេតព្ពា តេ ធម្មេ អភិញ្ញា ភាវេតិ។ យេ ធម្មា អភិញ្ញា សច្ឆិកាតព្ពា តេ ធម្មេ អភិញ្ញា សច្ឆិករោតិ។
កតមេ ច, ភិក្ខវេ, ធម្មា អភិញ្ញា បរិញ្ញេយ្យា? ‘បញ្ចុបាទានក្ខន្ធាៜ តិស្ស វចនីយំ, សេយ្យថិទំ—រូបុបាទានក្ខន្ធោ, វេទនុបាទានក្ខន្ធោ, សញ្ញុបាទានក្ខន្ធោ, សង្ខារុបាទានក្ខន្ធោ, វិញ្ញាណុបាទានក្ខន្ធោ។ ឥមេ ធម្មា អភិញ្ញា បរិញ្ញេយ្យា។
កតមេ ច, ភិក្ខវេ, ធម្មា អភិញ្ញា បហាតព្ពា? អវិជ្ជា ច ភវតណ្ហា ច—ឥមេ ធម្មា អភិញ្ញា បហាតព្ពា។
កតមេ ច, ភិក្ខវេ, ធម្មា អភិញ្ញា ភាវេតព្ពា? សមថោ ច វិបស្សនា ច—ឥមេ ធម្មា អភិញ្ញា ភាវេតព្ពា។
កតមេ ច, ភិក្ខវេ, ធម្មា អភិញ្ញា សច្ឆិកាតព្ពា? វិជ្ជា ច វិមុត្តិ ច—ឥមេ ធម្មា អភិញ្ញា សច្ឆិកាតព្ពា”តិ។
These are the things that should be realized by direct knowledge.”
ឥទមវោច ភគវា។ អត្តមនា តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទុន្តិ។
That is what the Buddha said. Satisfied, the bhikkhus approved what the Buddha said.
មហាសឡាយតនិកសុត្តំ និដ្ឋិតំ សត្តមំ។
The authoritative text of the Majjhima Nikāya is the Pāli text. The English translation is provided as an aid to the study of the original Pāli text. [CREDITS »]
