| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ចូឡនិទ្ទេសបាឡិ • Cūḷaniddesapāḷi |
១០. កប្បមាណវបុច្ឆានិទ្ទេសោ
10. Kappamāṇavapucchāniddeso
៦១.
61.
មជ្ឈេ សរស្មិំ តិដ្ឋតំ, [ឥច្ចាយស្មា កប្បោ]
Majjhesarasmiṃ tiṭṭhataṃ, [iccāyasmā kappo]
ឱឃេ ជាតេ មហព្ភយេ;
Oghe jāte mahabbhaye;
ជរាមច្ចុបរេតានំ, ទីបំ បព្រូហិ មារិស;
Jarāmaccuparetānaṃ, dīpaṃ pabrūhi mārisa;
ត្វញ្ច មេ ទីបមក្ខាហិ, យថាយិទំ នាបរំ សិយា។
Tvañca me dīpamakkhāhi, yathāyidaṃ nāparaṃ siyā.
មជ្ឈេ សរស្មិំ តិដ្ឋតន្តិ សរោ វុច្ចតិ សំសារោ អាគមនំ គមនំ គមនាគមនំ កាលំ គតិ ភវាភវោ ចុតិ ច ឧបបត្តិ ច និព្ពត្តិ ច ភេទោ ច ជាតិ ច ជរា ច មរណញ្ច។ សំសារស្ស បុរិមាបិ កោដិ ន បញ្ញាយតិ, បច្ឆិមាបិ កោដិ ន បញ្ញាយតិ; មជ្ឈេវ សំសារេ សត្តា ឋិតា បតិដ្ឋិតា អល្លីនា ឧបគតា អជ្ឈោសិតា អធិមុត្តា។
Majjhe sarasmiṃ tiṭṭhatanti saro vuccati saṃsāro āgamanaṃ gamanaṃ gamanāgamanaṃ kālaṃ gati bhavābhavo cuti ca upapatti ca nibbatti ca bhedo ca jāti ca jarā ca maraṇañca. Saṃsārassa purimāpi koṭi na paññāyati, pacchimāpi koṭi na paññāyati; majjheva saṃsāre sattā ṭhitā patiṭṭhitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttā.
កថំ សំសារស្ស បុរិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ? ឯត្តកា ជាតិយោ វដ្ដំ វត្តិ, តតោ បរំ ន វត្តតីតិ ហេវំ នត្ថិ, ឯវម្បិ សំសារស្ស បុរិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ។ ឯត្តកានិ ជាតិសតានិ វដ្ដំ វត្តិ, តតោ បរំ ន វត្តតីតិ ហេវំ នត្ថិ, ឯវម្បិ សំសារស្ស បុរិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ។ ឯត្តកានិ ជាតិសហស្សានិ វដ្ដំ វត្តិ, តតោ បរំ ន វត្តតីតិ ហេវំ នត្ថិ, ឯវម្បិ សំសារស្ស បុរិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ។ ឯត្តកានិ ជាតិសតសហស្សានិ វដ្ដំ វត្តិ , តតោ បរំ ន វត្តតីតិ ហេវំ នត្ថិ, ឯវម្បិ សំសារស្ស បុរិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ។ ឯត្តកា ជាតិកោដិយោ វដ្ដំ វត្តិ, តតោ បរំ ន វត្តតីតិ ហេវំ នត្ថិ, ឯវម្បិ សំសារស្ស បុរិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ។ ឯត្តកានិ ជាតិកោដិសតានិ វដ្ដំ វត្តិ, តតោ បរំ ន វត្តតីតិ ហេវំ នត្ថិ, ឯវម្បិ សំសារស្ស បុរិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ។ ឯត្តកានិ ជាតិកោដិសហស្សានិ វដ្ដំ វត្តិ, តតោ បរំ ន វត្តតីតិ, ហេវំ នត្ថិ។ ឯវម្បិ សំសារស្ស បុរិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ។ ឯត្តកានិ ជាតិកោដិសតសហស្សានិ វដ្ដំ វត្តិ, តតោ បរំ ន វត្តតីតិ ហេវំ នត្ថិ, ឯវម្បិ សំសារស្ស បុរិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ។
Kathaṃ saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati? Ettakā jātiyo vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni jātisatāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni jātisahassāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni jātisatasahassāni vaṭṭaṃ vatti , tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakā jātikoṭiyo vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni jātikoṭisatāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni jātikoṭisahassāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti, hevaṃ natthi. Evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni jātikoṭisatasahassāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati.
ឯត្តកានិ វស្សានិ វដ្ដំ វត្តិ, តតោ បរំ ន វត្តតីតិ ហេវំ នត្ថិ, ឯវម្បិ សំសារស្ស បុរិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ។ ឯត្តកានិ វស្សសតានិ វដ្ដំ វត្តិ, តតោ បរំ ន វត្តតីតិ ហេវំ នត្ថិ, ឯវម្បិ សំសារស្ស បុរិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ។ ឯត្តកានិ វស្សសហស្សានិ វដ្ដំ វត្តិ, តតោ បរំ ន វត្តតីតិ ហេវំ នត្ថិ, ឯវម្បិ សំសារស្ស បុរិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ។ ឯត្តកានិ វស្សសតសហស្សានិ វដ្ដំ វត្តិ, តតោ បរំ ន វត្តតីតិ ហេវំ នត្ថិ, ឯវម្បិ សំសារស្ស បុរិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ។ ឯត្តកា វស្សកោដិយោ វដ្ដំ វត្តិ, តតោ បរំ ន វត្តតីតិ ហេវំ នត្ថិ, ឯវម្បិ សំសារស្ស បុរិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ។ ឯត្តកានិ វស្សកោដិសតានិ វដ្ដំ វត្តិ, តតោ បរំ ន វត្តតីតិ ហេវំ នត្ថិ, ឯវម្បិ សំសារស្ស បុរិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ។ ឯត្តកានិ វស្សកោដិសហស្សានិ វដ្ដំ វត្តិ, តតោ បរំ ន វត្តតីតិ ហេវំ នត្ថិ, ឯវម្បិ សំសារស្ស បុរិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ។ ឯត្តកានិ វស្សកោដិសតសហស្សានិ វដ្ដំ វត្តិ, តតោ បរំ ន វត្តតីតិ ហេវំ នត្ថិ, ឯវម្បិ សំសារស្ស បុរិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ។
Ettakāni vassāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni vassasatāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni vassasahassāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni vassasatasahassāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakā vassakoṭiyo vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni vassakoṭisatāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni vassakoṭisahassāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni vassakoṭisatasahassāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati.
ឯត្តកានិ កប្បានិ វដ្ដំ វត្តិ, តតោ បរំ ន វត្តតីតិ ហេវំ នត្ថិ, ឯវម្បិ សំសារស្ស បុរិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ។ ឯត្តកានិ កប្បសតានិ វដ្ដំ វត្តិ, តតោ បរំ ន វត្តតីតិ ហេវំ នត្ថិ, ឯវម្បិ សំសារស្ស បុរិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ។ ឯត្តកានិ កប្បសហស្សានិ វដ្ដំ វត្តិ, តតោ បរំ ន វត្តតីតិ ហេវំ នត្ថិ, ឯវម្បិ សំសារស្ស បុរិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ។ ឯត្តកានិ កប្បសតសហស្សានិ វដ្ដំ វត្តិ, តតោ បរំ ន វត្តតីតិ ហេវំ នត្ថិ, ឯវម្បិ សំសារស្ស បុរិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ។ ឯត្តកា កប្បកោដិយោ វដ្ដំ វត្តិ, តតោ បរំ ន វត្តតីតិ ហេវំ នត្ថិ, ឯវម្បិ សំសារស្ស បុរិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ។ ឯត្តកានិ កប្បកោដិសតានិ វដ្ដំ វត្តិ, តតោ បរំ ន វត្តតីតិ ហេវំ នត្ថិ, ឯវម្បិ សំសារស្ស បុរិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ។ ឯត្តកានិ កប្បកោដិសហស្សានិ វដ្ដំ វត្តិ, តតោ បរំ ន វត្តតីតិ ហេវំ នត្ថិ, ឯវម្បិ សំសារស្ស បុរិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ។ ឯត្តកានិ កប្បកោដិសតសហស្សានិ វដ្ដំ វត្តិ, តតោ បរំ ន វត្តតីតិ ហេវំ នត្ថិ, ឯវម្បិ សំសារស្ស បុរិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ។
Ettakāni kappāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni kappasatāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni kappasahassāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni kappasatasahassāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakā kappakoṭiyo vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni kappakoṭisatāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni kappakoṭisahassāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni kappakoṭisatasahassāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati.
វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា – ‘‘អនមតគ្គោយំ, ភិក្ខវេ, សំសារោ, បុព្ពា កោដិ ន បញ្ញាយតិ អវិជ្ជានីវរណានំ សត្តានំ តណ្ហាសំយោជនានំ សន្ធាវតំ សំសរតំ។ ឯវំ ទីឃរត្តំ ខោ, ភិក្ខវេ, ទុក្ខំ បច្ចនុភូតំ តិព្ពំ បច្ចនុភូតំ ព្យសនំ បច្ចនុភូតំ, កដសី វឌ្ឍិតា 1។ យាវញ្ចិទំ, ភិក្ខវេ, អលមេវ សព្ពសង្ខារេសុ និព្ពិន្ទិតុំ អលំ វិរជ្ជិតុំ អលំ វិមុច្ចិតុ’’ន្តិ។ ឯវម្បិ សំសារស្ស បុរិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ។
Vuttañhetaṃ bhagavatā – ‘‘anamataggoyaṃ, bhikkhave, saṃsāro, pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ. Evaṃ dīgharattaṃ kho, bhikkhave, dukkhaṃ paccanubhūtaṃ tibbaṃ paccanubhūtaṃ byasanaṃ paccanubhūtaṃ, kaṭasī vaḍḍhitā 2. Yāvañcidaṃ, bhikkhave, alameva sabbasaṅkhāresu nibbindituṃ alaṃ virajjituṃ alaṃ vimuccitu’’nti. Evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati.
កថំ សំសារស្ស បច្ឆិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ? ឯត្តកា ជាតិយោ វដ្ដំ វត្តិស្សតិ, តតោ បរំ ន វត្តិស្សតីតិ ហេវំ នត្ថិ, ឯវម្បិ សំសារស្ស បច្ឆិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ។ ឯត្តកានិ ជាតិសតានិ, ឯត្តកានិ ជាតិសហស្សានិ, ឯត្តកានិ ជាតិសតសហស្សានិ, ឯត្តកា ជាតិកោដិយោ, ឯត្តកានិ ជាតិកោដិសតានិ, ឯត្តកានិ ជាតិកោដិសហស្សានិ, ឯត្តកានិ ជាតិកោដិសតសហស្សានិ, ឯត្តកានិ វស្សានិ, ឯត្តកានិ វស្សសតានិ, ឯត្តកានិ វស្សសហស្សានិ, ឯត្តកានិ វស្សសតសហស្សានិ, ឯត្តកា វស្សកោដិយោ, ឯត្តកានិ វស្សកោដិសតានិ, ឯត្តកានិ វស្សកោដិសហស្សានិ, ឯត្តកានិ វស្សកោដិសតសហស្សានិ, ឯត្តកានិ កប្បានិ, ឯត្តកានិ កប្បសតានិ, ឯត្តកានិ កប្បសហស្សានិ, ឯត្តកានិ កប្បសតសហស្សានិ, ឯត្តកា កប្បកោដិយោ, ឯត្តកានិ កប្បកោដិសតានិ , ឯត្តកានិ កប្បកោដិសហស្សានិ, ឯត្តកានិ កប្បកោដិសតសហស្សានិ វដ្ដំ វត្តិស្សតិ, តតោ បរំ ន វត្តិស្សតីតិ ហេវំ នត្ថិ, ឯវម្បិ សំសារស្ស បច្ឆិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ។ ឯវម្បិ សំសារស្ស បុរិមាបិ កោដិ ន បញ្ញាយតិ, បច្ឆិមាបិ កោដិ ន បញ្ញាយតិ, មជ្ឈេវ សំសារេ សត្តា ឋិតា បតិដ្ឋិតា អល្លីនា ឧបគតា អជ្ឈោសិតា អធិមុត្តាតិ – មជ្ឈេ សរស្មិំ តិដ្ឋតំ។ ឥច្ចាយស្មា កប្បោតិ។ ឥច្ចាតិ បទសន្ធិ…បេ.…។ អាយស្មាតិ បិយវចនំ…បេ.…។ កប្បោតិ តស្ស ព្រាហ្មណស្ស នាមំ…បេ.… អភិលាបោតិ – ឥច្ចាយស្មា កប្បោ។
Kathaṃ saṃsārassa pacchimā koṭi na paññāyati? Ettakā jātiyo vaṭṭaṃ vattissati, tato paraṃ na vattissatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa pacchimā koṭi na paññāyati. Ettakāni jātisatāni, ettakāni jātisahassāni, ettakāni jātisatasahassāni, ettakā jātikoṭiyo, ettakāni jātikoṭisatāni, ettakāni jātikoṭisahassāni, ettakāni jātikoṭisatasahassāni, ettakāni vassāni, ettakāni vassasatāni, ettakāni vassasahassāni, ettakāni vassasatasahassāni, ettakā vassakoṭiyo, ettakāni vassakoṭisatāni, ettakāni vassakoṭisahassāni, ettakāni vassakoṭisatasahassāni, ettakāni kappāni, ettakāni kappasatāni, ettakāni kappasahassāni, ettakāni kappasatasahassāni, ettakā kappakoṭiyo, ettakāni kappakoṭisatāni , ettakāni kappakoṭisahassāni, ettakāni kappakoṭisatasahassāni vaṭṭaṃ vattissati, tato paraṃ na vattissatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa pacchimā koṭi na paññāyati. Evampi saṃsārassa purimāpi koṭi na paññāyati, pacchimāpi koṭi na paññāyati, majjheva saṃsāre sattā ṭhitā patiṭṭhitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttāti – majjhe sarasmiṃ tiṭṭhataṃ. Iccāyasmā kappoti. Iccāti padasandhi…pe…. Āyasmāti piyavacanaṃ…pe…. Kappoti tassa brāhmaṇassa nāmaṃ…pe… abhilāpoti – iccāyasmā kappo.
ឱឃេ ជាតេ មហព្ភយេតិ កាមោឃេ ភវោឃេ ទិដ្ឋោឃេ អវិជ្ជោឃេ ជាតេ សញ្ជាតេ និព្ពត្តេ អភិនិព្ពត្តេ បាតុភូតេ។ មហព្ភយេតិ ជាតិភយេ ជរាភយេ ព្យាធិភយេ មរណភយេតិ – ឱឃេ ជាតេ មហព្ភយេ។
Oghe jāte mahabbhayeti kāmoghe bhavoghe diṭṭhoghe avijjoghe jāte sañjāte nibbatte abhinibbatte pātubhūte. Mahabbhayeti jātibhaye jarābhaye byādhibhaye maraṇabhayeti – oghe jāte mahabbhaye.
ជរាមច្ចុបរេតានន្តិ ជរាយ ផុដ្ឋានំ បរេតានំ សមោហិតានំ សមន្នាគតានំ។ មច្ចុនា ផុដ្ឋានំ បរេតានំ សមោហិតានំ សមន្នាគតានំ, ជាតិយា អនុគតានំ ជរាយ អនុសដានំ ព្យាធិនា អភិភូតានំ មរណេន អព្ភាហតានំ អតាណានំ អលេណានំ អសរណានំ អសរណីភូតានន្តិ – ជរាមច្ចុបរេតានំ។
Jarāmaccuparetānanti jarāya phuṭṭhānaṃ paretānaṃ samohitānaṃ samannāgatānaṃ. Maccunā phuṭṭhānaṃ paretānaṃ samohitānaṃ samannāgatānaṃ, jātiyā anugatānaṃ jarāya anusaṭānaṃ byādhinā abhibhūtānaṃ maraṇena abbhāhatānaṃ atāṇānaṃ aleṇānaṃ asaraṇānaṃ asaraṇībhūtānanti – jarāmaccuparetānaṃ.
ទីបំ បព្រូហិ មារិសាតិ ទីបំ តាណំ លេណំ សរណំ គតិំ បរាយនំ 3 ព្រូហិ អាចិក្ខាហិ ទេសេហិ បញ្ញបេហិ បដ្ឋបេហិ វិវរាហិ វិភជាហិ ឧត្តានីករោហិ បកាសេហិ។ មារិសាតិ បិយវចនំ គរុវចនំ សគារវសប្បតិស្សាធិវចនមេតំ មារិសាតិ – ទីបំ បព្រូហិ មារិស។
Dīpaṃ pabrūhi mārisāti dīpaṃ tāṇaṃ leṇaṃ saraṇaṃ gatiṃ parāyanaṃ 4 brūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehi. Mārisāti piyavacanaṃ garuvacanaṃ sagāravasappatissādhivacanametaṃ mārisāti – dīpaṃ pabrūhi mārisa.
ត្វញ្ច មេ ទីបមក្ខាហីតិ។ ត្វន្តិ ភគវន្តំ ភណតិ។ ទីបមក្ខាហីតិ ទីបំ តាណំ លេណំ សរណំ គតិំ បរាយនំ អក្ខាហិ អាចិក្ខាហិ ទេសេហិ បញ្ញបេហិ បដ្ឋបេហិ វិវរាហិ វិភជាហិ ឧត្តានីករោហិ បកាសេហីតិ – ត្វញ្ច មេ ទីបមក្ខាហិ។
Tvañca me dīpamakkhāhīti. Tvanti bhagavantaṃ bhaṇati. Dīpamakkhāhīti dīpaṃ tāṇaṃ leṇaṃ saraṇaṃ gatiṃ parāyanaṃ akkhāhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti – tvañca me dīpamakkhāhi.
យថាយិទំ នាបរំ សិយាតិ យថយិទំ ទុក្ខំ ឥធេវ និរុជ្ឈេយ្យ វូបសមេយ្យ អត្ថំ គច្ឆេយ្យ បដិប្បស្សម្ភេយ្យ បុនបដិសន្ធិកំ ទុក្ខំ ន និព្ពត្តេយ្យ, កាមធាតុយា វា រូបធាតុយា វា អរូបធាតុយា វា កាមភវេ វា រូបភវេ វា អរូបភវេ វា សញ្ញាភវេ វា អសញ្ញាភវេ វា នេវសញ្ញានាសញ្ញាភវេ វា ឯកវោការភវេ វា ចតុវោការភវេ វា បញ្ចវោការភវេ វា បុនគតិយា វា ឧបបត្តិយា វា បដិសន្ធិយា វា ភវេ វា សំសារេ វា វដ្ដេ វា ន ជនេយ្យ ន សញ្ជនេយ្យ ន និព្ពត្តេយ្យ នាភិនិព្ពត្តេយ្យ។ ឥធេវ និរុជ្ឈេយ្យ វូបសមេយ្យ អត្ថំ គច្ឆេយ្យ បដិប្បស្សម្ភេយ្យាតិ – យថាយិទំ នាបរំ សិយា។ តេនាហ សោ ព្រាហ្មណោ –
Yathāyidaṃnāparaṃ siyāti yathayidaṃ dukkhaṃ idheva nirujjheyya vūpasameyya atthaṃ gaccheyya paṭippassambheyya punapaṭisandhikaṃ dukkhaṃ na nibbatteyya, kāmadhātuyā vā rūpadhātuyā vā arūpadhātuyā vā kāmabhave vā rūpabhave vā arūpabhave vā saññābhave vā asaññābhave vā nevasaññānāsaññābhave vā ekavokārabhave vā catuvokārabhave vā pañcavokārabhave vā punagatiyā vā upapattiyā vā paṭisandhiyā vā bhave vā saṃsāre vā vaṭṭe vā na janeyya na sañjaneyya na nibbatteyya nābhinibbatteyya. Idheva nirujjheyya vūpasameyya atthaṃ gaccheyya paṭippassambheyyāti – yathāyidaṃ nāparaṃ siyā. Tenāha so brāhmaṇo –
‘‘មជ្ឈេ សរស្មិំ តិដ្ឋតំ, [ឥច្ចាយស្មា កប្បោ]
‘‘Majjhe sarasmiṃ tiṭṭhataṃ, [iccāyasmā kappo]
ឱឃេ ជាតេ មហព្ភយេ;
Oghe jāte mahabbhaye;
ជរាមច្ចុបរេតានំ, ទីបំ បព្រូហិ មារិស;
Jarāmaccuparetānaṃ, dīpaṃ pabrūhi mārisa;
ត្វញ្ច មេ ទីបមក្ខាហិ, យថាយិទំ នាបរំ សិយា’’តិ។
Tvañca me dīpamakkhāhi, yathāyidaṃ nāparaṃ siyā’’ti.
៦២.
62.
មជ្ឈេ សរស្មិំ តិដ្ឋតំ, [កប្បាតិ ភគវា]
Majjhe sarasmiṃ tiṭṭhataṃ, [kappāti bhagavā]
ឱឃេ ជាតេ មហព្ភយេ;
Oghe jāte mahabbhaye;
ជរាមច្ចុបរេតានំ, ទីបំ បព្រូមិ កប្ប តេ។
Jarāmaccuparetānaṃ, dīpaṃ pabrūmi kappa te.
មជ្ឈេ សរស្មិំ តិដ្ឋតន្តិ សរោ វុច្ចតិ សំសារោ អាគមនំ គមនំ គមនាគមនំ កាលំ គតិ ភវាភវោ, ចុតិ ច ឧបបត្តិ ច និព្ពត្តិ ច ភេទោ ច ជាតិ ច ជរា ច មរណញ្ច។ សំសារស្ស បុរិមាបិ កោដិ ន បញ្ញាយតិ, បច្ឆិមាបិ កោដិ ន បញ្ញាយតិ។ មជ្ឈេវ សំសារេ សត្តា ឋិតា បតិដ្ឋិតា អល្លីនា ឧបគតា អជ្ឈោសិតា អធិមុត្តា។
Majjhe sarasmiṃ tiṭṭhatanti saro vuccati saṃsāro āgamanaṃ gamanaṃ gamanāgamanaṃ kālaṃ gati bhavābhavo, cuti ca upapatti ca nibbatti ca bhedo ca jāti ca jarā ca maraṇañca. Saṃsārassa purimāpi koṭi na paññāyati, pacchimāpi koṭi na paññāyati. Majjheva saṃsāre sattā ṭhitā patiṭṭhitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttā.
កថំ សំសារស្ស បុរិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ…បេ.… ឯវំ សំសារស្ស បុរិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ។ កថំ សំសារស្ស បច្ឆិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ…បេ.… ឯវំ សំសារស្ស បច្ឆិមា កោដិ ន បញ្ញាយតិ។ ឯវំ សំសារស្ស បុរិមាបិ កោដិ ន បញ្ញាយតិ, បច្ឆិមាបិ កោដិ ន បញ្ញាយតិ។ មជ្ឈេវ សំសារេ សត្តា ឋិតា បតិដ្ឋិតា អល្លីនា ឧបគតា អជ្ឈោសិតា អធិមុត្តាតិ – មជ្ឈេ សរស្មិំ តិដ្ឋតំ។ កប្បាតិ ភគវាតិ។ កប្បាតិ ភគវា តំ ព្រាហ្មណំ នាមេន អាលបតិ។ ភគវាតិ គារវាធិវចនមេតំ…បេ.… សច្ឆិកា បញ្ញត្តិ, យទិទំ ភគវាតិ – កប្បាតិ ភគវា។
Kathaṃ saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati…pe… evaṃ saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Kathaṃ saṃsārassa pacchimā koṭi na paññāyati…pe… evaṃ saṃsārassa pacchimā koṭi na paññāyati. Evaṃ saṃsārassa purimāpi koṭi na paññāyati, pacchimāpi koṭi na paññāyati. Majjheva saṃsāre sattā ṭhitā patiṭṭhitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttāti – majjhe sarasmiṃ tiṭṭhataṃ. Kappāti bhagavāti. Kappāti bhagavā taṃ brāhmaṇaṃ nāmena ālapati. Bhagavāti gāravādhivacanametaṃ…pe… sacchikā paññatti, yadidaṃ bhagavāti – kappāti bhagavā.
ឱឃេ ជាតេ មហព្ភយេតិ កាមោឃេ ភវោឃេ ទិដ្ឋោឃេ អវិជ្ជោឃេ ជាតេ សញ្ជាតេ និព្ពត្តេ អភិនិព្ពត្តេ បាតុភូតេ។ មហព្ភយេតិ ជាតិភយេ ជរាភយេ ព្យាធិភយេ មរណភយេតិ – ឱឃេ ជាតេ មហព្ភយេ។
Oghejāte mahabbhayeti kāmoghe bhavoghe diṭṭhoghe avijjoghe jāte sañjāte nibbatte abhinibbatte pātubhūte. Mahabbhayeti jātibhaye jarābhaye byādhibhaye maraṇabhayeti – oghe jāte mahabbhaye.
ជរាមច្ចុបរេតានន្តិ ជរាយ ផុដ្ឋានំ បរេតានំ សមោហិតានំ សមន្នាគតានំ, មច្ចុនា ផុដ្ឋានំ បរេតានំ សមោហិតានំ សមន្នាគតានំ ជាតិយា អនុគតានំ ជរាយ អនុសដានំ ព្យាធិនា អភិភូតានំ មរណេន អព្ភាហតានំ អតាណានំ អលេណានំ អសរណានំ អសរណីភូតានន្តិ – ជរាមច្ចុបរេតានំ។
Jarāmaccuparetānanti jarāya phuṭṭhānaṃ paretānaṃ samohitānaṃ samannāgatānaṃ, maccunā phuṭṭhānaṃ paretānaṃ samohitānaṃ samannāgatānaṃ jātiyā anugatānaṃ jarāya anusaṭānaṃ byādhinā abhibhūtānaṃ maraṇena abbhāhatānaṃ atāṇānaṃ aleṇānaṃ asaraṇānaṃ asaraṇībhūtānanti – jarāmaccuparetānaṃ.
ទីបំ បព្រូមិ កប្ប តេតិ ទីបំ តាណំ លេណំ សរណំ គតិំ បរាយនំ ព្រូមិ អាចិក្ខាមិ ទេសេមិ បញ្ញបេមិ បដ្ឋបេមិ វិវរាមិ វិភជាមិ ឧត្តានីករោមិ បកាសេមីតិ – ទីបំ បព្រូមិ កប្ប តេ។ តេនាហ ភគវា –
Dīpaṃ pabrūmi kappa teti dīpaṃ tāṇaṃ leṇaṃ saraṇaṃ gatiṃ parāyanaṃ brūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti – dīpaṃ pabrūmi kappa te. Tenāha bhagavā –
‘‘មជ្ឈេ សរស្មិំ តិដ្ឋតំ, [កប្បាតិ ភគវា]
‘‘Majjhe sarasmiṃ tiṭṭhataṃ, [kappāti bhagavā]
ឱឃេ ជាតេ មហព្ភយេ;
Oghe jāte mahabbhaye;
ជរាមច្ចុបរេតានំ, ទីបំ បព្រូមិ កប្ប តេ’’តិ។
Jarāmaccuparetānaṃ, dīpaṃ pabrūmi kappa te’’ti.
៦៣.
63.
អកិញ្ចនំ អនាទានំ, ឯតំ ទីបំ អនាបរំ;
Akiñcanaṃ anādānaṃ, etaṃ dīpaṃ anāparaṃ;
និព្ពានំ ឥតិ នំ ព្រូមិ, ជរាមច្ចុបរិក្ខយំ។
Nibbānaṃ iti naṃ brūmi, jarāmaccuparikkhayaṃ.
អកិញ្ចនំ អនាទានន្តិ។ កិញ្ចនន្តិ – រាគកិញ្ចនំ ទោសកិញ្ចនំ មោហកិញ្ចនំ មានកិញ្ចនំ ទិដ្ឋិកិញ្ចនំ កិលេសកិញ្ចនំ ទុច្ចរិតកិញ្ចនំ; កិញ្ចនប្បហានំ កិញ្ចនវូបសមំ 5 កិញ្ចនបដិនិស្សគ្គំ 6 កិញ្ចនបដិប្បស្សទ្ធិំ អមតំ និព្ពានន្តិ – អកិញ្ចនំ។ អនាទានន្តិ អាទានំ វុច្ចតិ តណ្ហា។ យោ រាគោ សារាគោ…បេ.… អភិជ្ឈា លោភោ អកុសលមូលំ។ អាទានប្បហានំ អាទានវូបសមំ អាទានបដិនិស្សគ្គំ អាទានបដិប្បស្សទ្ធិំ អមតំ និព្ពានន្តិ – អកិញ្ចនំ អនាទានំ។
Akiñcanaṃanādānanti. Kiñcananti – rāgakiñcanaṃ dosakiñcanaṃ mohakiñcanaṃ mānakiñcanaṃ diṭṭhikiñcanaṃ kilesakiñcanaṃ duccaritakiñcanaṃ; kiñcanappahānaṃ kiñcanavūpasamaṃ 7 kiñcanapaṭinissaggaṃ 8 kiñcanapaṭippassaddhiṃ amataṃ nibbānanti – akiñcanaṃ. Anādānanti ādānaṃ vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo…pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṃ. Ādānappahānaṃ ādānavūpasamaṃ ādānapaṭinissaggaṃ ādānapaṭippassaddhiṃ amataṃ nibbānanti – akiñcanaṃ anādānaṃ.
ឯតំ ទីបំ អនាបរន្តិ ឯតំ ទីបំ តាណំ លេណំ សរណំ គតិ បរាយនំ។ អនាបរន្តិ តម្ហា បរោ អញ្ញោ ទីបោ នត្ថិ។ អថ ខោ សោ ឯវំ ទីបោ អគ្គោ ច សេដ្ឋោ ច វិសេដ្ឋោ ច បាមោក្ខោ ច ឧត្តមោ ច បវរោ ចាតិ – ឯតំ ទីបំ អនាបរំ។
Etaṃ dīpaṃ anāparanti etaṃ dīpaṃ tāṇaṃ leṇaṃ saraṇaṃ gati parāyanaṃ. Anāparanti tamhā paro añño dīpo natthi. Atha kho so evaṃ dīpo aggo ca seṭṭho ca viseṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro cāti – etaṃ dīpaṃ anāparaṃ.
និព្ពានំ ឥតិ នំ ព្រូមីតិ វានំ វុច្ចតិ តណ្ហា។ យោ រាគោ សារាគោ…បេ.… អភិជ្ឈា លោភោ អកុសលមូលំ។ វានប្បហានំ វានវូបសមំ វានបដិនិស្សគ្គំ វានបដិប្បស្សទ្ធិំ អមតំ និព្ពានំ។ ឥតីតិ បទសន្ធិ បទសំសគ្គោ បទបារិបូរី អក្ខរសមវាយោ ព្យញ្ជនសិលិដ្ឋតា បទានុបុព្ពតាបេតំ – ឥតីតិ។ ព្រូមីតិ ព្រូមិ អាចិក្ខាមិ ទេសេមិ បញ្ញបេមិ បដ្ឋបេមិ វិវរាមិ វិភជាមិ ឧត្តានីករោមិ បកាសេមីតិ – និព្ពានំ ឥតិ នំ ព្រូមិ។
Nibbānaṃiti naṃ brūmīti vānaṃ vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo…pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṃ. Vānappahānaṃ vānavūpasamaṃ vānapaṭinissaggaṃ vānapaṭippassaddhiṃ amataṃ nibbānaṃ. Itīti padasandhi padasaṃsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṃ – itīti. Brūmīti brūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti – nibbānaṃ iti naṃ brūmi.
ជរាមច្ចុបរិក្ខយន្តិ ជរាមរណស្ស បហានំ វូបសមំ បដិនិស្សគ្គំ បដិប្បស្សទ្ធិំ អមតំ និព្ពានន្តិ – ជរាមច្ចុបរិក្ខយំ។ តេនាហ ភគវា –
Jarāmaccuparikkhayanti jarāmaraṇassa pahānaṃ vūpasamaṃ paṭinissaggaṃ paṭippassaddhiṃ amataṃ nibbānanti – jarāmaccuparikkhayaṃ. Tenāha bhagavā –
‘‘អកិញ្ចនំ អនាទានំ, ឯតំ ទីបំ អនាបរំ;
‘‘Akiñcanaṃ anādānaṃ, etaṃ dīpaṃ anāparaṃ;
និព្ពានំ ឥតិ នំ ព្រូមិ, ជរាមច្ចុបរិក្ខយ’’ន្តិ។
Nibbānaṃ iti naṃ brūmi, jarāmaccuparikkhaya’’nti.
៦៤.
64.
ឯតទញ្ញាយ យេ សតា, ទិដ្ឋធម្មាភិនិព្ពុតា;
Etadaññāya ye satā, diṭṭhadhammābhinibbutā;
ឯតទញ្ញាយ យេ សតាតិ។ ឯតន្តិ អមតំ និព្ពានំ។ យោ សោ សព្ពសង្ខារសមថោ សព្ពូបធិបដិនិស្សគ្គោ តណ្ហក្ខយោ វិរាគោ និរោធោ និព្ពានំ។ អញ្ញាយាតិ អញ្ញាយ ជានិត្វា តុលយិត្វា តីរយិត្វា វិភាវយិត្វា វិភូតំ កត្វា, ‘‘សព្ពេ សង្ខារា អនិច្ចា’’តិ…បេ.… ‘‘យំ កិញ្ចិ សមុទយធម្មំ, សព្ពំ តំ និរោធធម្ម’’ន្តិ អញ្ញាយ ជានិត្វា តុលយិត្វា តីរយិត្វា វិភាវយិត្វា វិភូតំ កត្វា។ យេតិ អរហន្តោ ខីណាសវា។ សតាតិ ចតូហិ ការណេហិ សតា – កាយេ កាយានុបស្សនាសតិបដ្ឋានំ ភាវេន្តា 11 សតា…បេ.… តេ វុច្ចន្តិ សតាតិ – ឯតទញ្ញាយ យេ សតា។
Etadaññāya ye satāti. Etanti amataṃ nibbānaṃ. Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ. Aññāyāti aññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā, ‘‘sabbe saṅkhārā aniccā’’ti…pe… ‘‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’nti aññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā. Yeti arahanto khīṇāsavā. Satāti catūhi kāraṇehi satā – kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṃ bhāventā 12 satā…pe… te vuccanti satāti – etadaññāya ye satā.
ទិដ្ឋធម្មាភិនិព្ពុតាតិ។ ទិដ្ឋធម្មាតិ ទិដ្ឋធម្មា ញាតធម្មា តុលិតធម្មា តីរិតធម្មា វិភូតធម្មា វិភាវិតធម្មា។ អភិនិព្ពុតាតិ រាគស្ស និព្ពាបិតត្តា និព្ពុតា, ទោសស្ស…បេ.… សព្ពាកុសលាភិសង្ខារានំ សន្តត្តា សមិតត្តា វូបសមិតត្តា និជ្ឈាតត្តា និព្ពុតត្តា បដិប្បស្សទ្ធត្តា សន្តា ឧបសន្តា វូបសន្តា និព្ពុតា បដិប្បស្សទ្ធាតិ – ទិដ្ឋធម្មាភិនិព្ពុតា។
Diṭṭhadhammābhinibbutāti. Diṭṭhadhammāti diṭṭhadhammā ñātadhammā tulitadhammā tīritadhammā vibhūtadhammā vibhāvitadhammā. Abhinibbutāti rāgassa nibbāpitattā nibbutā, dosassa…pe… sabbākusalābhisaṅkhārānaṃ santattā samitattā vūpasamitattā nijjhātattā nibbutattā paṭippassaddhattā santā upasantā vūpasantā nibbutā paṭippassaddhāti – diṭṭhadhammābhinibbutā.
ន តេ មារវសានុគាតិ។ មារោតិ យោ សោ មារោ កណ្ហោ អធិបតិ អន្តគូ នមុចិ បមត្តពន្ធុ។ ន តេ មារវសានុគាតិ ន តេ មារស្ស វសេ វត្តន្តិ, នាបិ មារោ តេសុ វសំ វត្តេតិ ។ តេ មារញ្ច មារបក្ខញ្ច មារបាសញ្ច មារពឡិសញ្ច 13 មារាមិសញ្ច មារវិសយញ្ច មារនិវាសញ្ច មារគោចរញ្ច មារពន្ធនញ្ច អភិភុយ្យ អភិភវិត្វា អជ្ឈោត្ថរិត្វា បរិយាទិយិត្វា មទ្ទិត្វា ចរន្តិ វិហរន្តិ ឥរិយន្តិ វត្តេន្តិ បាលេន្តិ យបេន្តិ យាបេន្តីតិ – ន តេ មារវសានុគា។
Nate māravasānugāti. Māroti yo so māro kaṇho adhipati antagū namuci pamattabandhu. Na te māravasānugāti na te mārassa vase vattanti, nāpi māro tesu vasaṃ vatteti . Te mārañca mārapakkhañca mārapāsañca mārabaḷisañca 14 mārāmisañca māravisayañca māranivāsañca māragocarañca mārabandhanañca abhibhuyya abhibhavitvā ajjhottharitvā pariyādiyitvā madditvā caranti viharanti iriyanti vattenti pālenti yapenti yāpentīti – na te māravasānugā.
ន តេ មារស្ស បទ្ធគូតិ ន តេ មារស្ស បទ្ធា បទ្ធចរា 15 បរិចារិកា សិយា; ពុទ្ធស្ស តេ ភគវតោ បទ្ធា បទ្ធចរា បរិចារិកា សិយាតិ – ន តេ មារស្ស បទ្ធគូ។ តេនាហ ភគវា –
Nate mārassa paddhagūti na te mārassa paddhā paddhacarā 16 paricārikā siyā; buddhassa te bhagavato paddhā paddhacarā paricārikā siyāti – na te mārassa paddhagū. Tenāha bhagavā –
‘‘ឯតទញ្ញាយ យេ សតា, ទិដ្ឋធម្មាភិនិព្ពុតា;
‘‘Etadaññāya ye satā, diṭṭhadhammābhinibbutā;
ន តេ មារវសានុគា, ន តេ មារស្ស បទ្ធគូ’’តិ។
Na te māravasānugā, na te mārassa paddhagū’’ti.
សហ គាថាបរិយោសានា…បេ.… សត្ថា មេ ភន្តេ ភគវា, សាវកោហមស្មីតិ។
Saha gāthāpariyosānā…pe… satthā me bhante bhagavā, sāvakohamasmīti.
កប្បមាណវបុច្ឆានិទ្ទេសោ ទសមោ។
Kappamāṇavapucchāniddeso dasamo.
Footnotes:
Related texts:
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / សុត្តបិដក (អដ្ឋកថា) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ខុទ្ទកនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / ចូឡនិទ្ទេស-អដ្ឋកថា • Cūḷaniddesa-aṭṭhakathā / ១០. កប្បមាណវសុត្តនិទ្ទេសវណ្ណនា • 10. Kappamāṇavasuttaniddesavaṇṇanā
