| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ថេរីគាថា-អដ្ឋកថា • Therīgāthā-aṭṭhakathā |
១៥. ចត្តាលីសនិបាតោ
15. Cattālīsanipāto
១. ឥសិទាសីថេរីគាថាវណ្ណនា
1. Isidāsītherīgāthāvaṇṇanā
ចត្តាលីសនិបាតេ នគរម្ហិ កុសុមនាមេតិអាទិកា ឥសិទាសិយា ថេរិយា គាថា។ អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការា តត្ថ តត្ថ ភវេ បុរិសត្តភាវេ ឋត្វា វិវដ្ដូបនិស្សយំ កុសលំ ឧបចិនន្តី ចរិមភវតោ សត្តមេ ភវេ អកល្យាណសន្និស្សយេន បរទារិកកម្មំ កត្វា, កាយស្ស ភេទា និរយេ និព្ពត្តិត្វា តត្ថ ពហូនិ វស្សសតានិ និរយេ បច្ចិត្វា, តតោ ចុតា តីសុ ជាតីសុ តិរច្ឆានយោនិយំ និព្ពត្តិត្វា តតោ ចុតា ទាសិយា កុច្ឆិស្មិំ នបុំសកោ ហុត្វា និព្ពត្តិ។ តតោ បន ចុតា ឯកស្ស ទលិទ្ទស្ស សាកដិកស្ស ធីតា ហុត្វា និព្ពត្តិ។ តំ វយប្បត្តំ គិរិទាសោ នាម អញ្ញតរស្ស សត្ថវាហស្ស បុត្តោ អត្តនោ ភរិយំ កត្វា គេហំ អានេសិ។ តស្ស ច ភរិយា អត្ថិ សីលវតី កល្យាណធម្មា។ តស្សំ ឥស្សាបកតា សាមិនោ តស្សា វិទ្ទេសនកម្មំ អកាសិ។ សា តត្ថ យាវជីវំ ឋត្វា កាយស្ស ភេទា ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ ឧជ្ជេនិយំ កុលបទេសសីលាចារាទិគុណេហិ អភិសម្មតស្ស វិភវសម្បន្នស្ស សេដ្ឋិស្ស ធីតា ហុត្វា និព្ពត្តិ, ឥសិទាសីតិស្សា នាមំ អហោសិ។
Cattālīsanipāte nagaramhi kusumanāmetiādikā isidāsiyā theriyā gāthā. Ayampi purimabuddhesu katādhikārā tattha tattha bhave purisattabhāve ṭhatvā vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinantī carimabhavato sattame bhave akalyāṇasannissayena paradārikakammaṃ katvā, kāyassa bhedā niraye nibbattitvā tattha bahūni vassasatāni niraye paccitvā, tato cutā tīsu jātīsu tiracchānayoniyaṃ nibbattitvā tato cutā dāsiyā kucchismiṃ napuṃsako hutvā nibbatti. Tato pana cutā ekassa daliddassa sākaṭikassa dhītā hutvā nibbatti. Taṃ vayappattaṃ giridāso nāma aññatarassa satthavāhassa putto attano bhariyaṃ katvā gehaṃ ānesi. Tassa ca bhariyā atthi sīlavatī kalyāṇadhammā. Tassaṃ issāpakatā sāmino tassā viddesanakammaṃ akāsi. Sā tattha yāvajīvaṃ ṭhatvā kāyassa bhedā imasmiṃ buddhuppāde ujjeniyaṃ kulapadesasīlācārādiguṇehi abhisammatassa vibhavasampannassa seṭṭhissa dhītā hutvā nibbatti, isidāsītissā nāmaṃ ahosi.
តំ វយប្បត្តកាលេ មាតាបិតរោ កុលរូបវយវិភវាទិសទិសស្ស អញ្ញតរស្ស សេដ្ឋិបុត្តស្ស អទំសុ។ សា តស្ស គេហេ បតិទេវតា ហុត្វា មាសមត្តំ វសិ។ អថស្សា កម្មពលេន សាមិកោ វិរត្តរូបោ ហុត្វា តំ ឃរតោ នីហរិ។ តំ សព្ពំ បាឡិតោ ឯវ វិញ្ញាយតិ។ តេសំ តេសំ បន សាមិកានំ អរុច្ចនេយ្យតាយ សំវេគជាតា បិតរំ អនុជានាបេត្វា, ជិនទត្តាយ ថេរិយា សន្តិកេ បព្ពជិត្វា វិបស្សនាយ កម្មំ ករោន្តី នចិរស្សេវ សហ បដិសម្ភិទាហិ អរហត្តំ បត្វា, ផលសុខេន និព្ពានសុខេន ច វីតិនាមេន្តី ឯកទិវសំ បាដលិបុត្តនគរេ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា បច្ឆាភត្តំ បិណ្ឌបាតបដិក្កន្តា មហាគង្គាយំ វាលុកបុលិនេ និសីទិត្វា ពោធិត្ថេរិយា នាម អត្តនោ សហាយត្ថេរិយា បុព្ពបដិបត្តិំ បុច្ឆិតា តមត្ថំ គាថាពន្ធវសេន វិស្សជ្ជេសិ ‘‘ឧជ្ជេនិយា បុរវរេ’’តិអាទិនា។ តេសំ បន បុច្ឆាវិស្សជ្ជនានំ សម្ពន្ធំ ទស្សេតុំ –
Taṃ vayappattakāle mātāpitaro kularūpavayavibhavādisadisassa aññatarassa seṭṭhiputtassa adaṃsu. Sā tassa gehe patidevatā hutvā māsamattaṃ vasi. Athassā kammabalena sāmiko virattarūpo hutvā taṃ gharato nīhari. Taṃ sabbaṃ pāḷito eva viññāyati. Tesaṃ tesaṃ pana sāmikānaṃ aruccaneyyatāya saṃvegajātā pitaraṃ anujānāpetvā, jinadattāya theriyā santike pabbajitvā vipassanāya kammaṃ karontī nacirasseva saha paṭisambhidāhi arahattaṃ patvā, phalasukhena nibbānasukhena ca vītināmentī ekadivasaṃ pāṭaliputtanagare piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā mahāgaṅgāyaṃ vālukapuline nisīditvā bodhittheriyā nāma attano sahāyattheriyā pubbapaṭipattiṃ pucchitā tamatthaṃ gāthābandhavasena vissajjesi ‘‘ujjeniyā puravare’’tiādinā. Tesaṃ pana pucchāvissajjanānaṃ sambandhaṃ dassetuṃ –
៤០២.
402.
‘‘នគរម្ហិ កុសុមនាមេ, បាដលិបុត្តម្ហិ បថវិយា មណ្ឌេ;
‘‘Nagaramhi kusumanāme, pāṭaliputtamhi pathaviyā maṇḍe;
សក្យកុលកុលីនាយោ, ទ្វេ ភិក្ខុនិយោ ហិ គុណវតិយោ។
Sakyakulakulīnāyo, dve bhikkhuniyo hi guṇavatiyo.
៤០៣.
403.
‘‘ឥសិទាសី តត្ថ ឯកា, ទុតិយា ពោធីតិ សីលសម្បន្នា ច;
‘‘Isidāsī tattha ekā, dutiyā bodhīti sīlasampannā ca;
ឈានជ្ឈាយនរតាយោ, ពហុស្សុតាយោ ធុតកិលេសាយោ។
Jhānajjhāyanaratāyo, bahussutāyo dhutakilesāyo.
៤០៤.
404.
‘‘តា បិណ្ឌាយ ចរិត្វា, ភត្តត្ថំ ករិយ ធោតបត្តាយោ;
‘‘Tā piṇḍāya caritvā, bhattatthaṃ kariya dhotapattāyo;
រហិតម្ហិ សុខនិសិន្នា, ឥមា គិរា អព្ភុទីរេសុ’’ន្តិ។ –
Rahitamhi sukhanisinnā, imā girā abbhudīresu’’nti. –
ឥមា តិស្សោ គាថា សង្គីតិការេហិ ឋបិតា។
Imā tisso gāthā saṅgītikārehi ṭhapitā.
៤០៥.
405.
‘‘បាសាទិកាសិ អយ្យេ, ឥសិទាសិ វយោបិ តេ អបរិហីនោ;
‘‘Pāsādikāsi ayye, isidāsi vayopi te aparihīno;
កិំ ទិស្វាន ព្យាលិកំ, អថាសិ នេក្ខម្មមនុយុត្តា។
Kiṃ disvāna byālikaṃ, athāsi nekkhammamanuyuttā.
៤០៦.
406.
‘‘ឯវមនុយុញ្ជិយមានា សា, រហិតេ ធម្មទេសនាកុសលា;
‘‘Evamanuyuñjiyamānā sā, rahite dhammadesanākusalā;
ឥសិទាសី វចនមព្រវិ, សុណ ពោធិ យថាម្ហិ បព្ពជិតា។
Isidāsī vacanamabravi, suṇa bodhi yathāmhi pabbajitā.
ឥតោ បរំ វិស្សជ្ជនគាថា។
Ito paraṃ vissajjanagāthā.
៤០៧.
407.
‘‘ឧជ្ជេនិយា បុរវរេ, មយ្ហំ បិតា សីលសំវុតោ សេដ្ឋិ;
‘‘Ujjeniyā puravare, mayhaṃ pitā sīlasaṃvuto seṭṭhi;
តស្សម្ហិ ឯកធីតា, បិយា មនាបា ច ទយិតា ច។
Tassamhi ekadhītā, piyā manāpā ca dayitā ca.
៤០៨.
408.
‘‘អថ មេ សាកេតតោ វរកា, អាគច្ឆុមុត្តមកុលីនា;
‘‘Atha me sāketato varakā, āgacchumuttamakulīnā;
សេដ្ឋី បហូតរតនោ, តស្ស មមំ សុណុមទាសិ តាតោ។
Seṭṭhī pahūtaratano, tassa mamaṃ suṇumadāsi tāto.
៤០៩.
409.
‘‘សស្សុយា សសុរស្ស ច, សាយំ បាតំ បណាមមុបគម្ម;
‘‘Sassuyā sasurassa ca, sāyaṃ pātaṃ paṇāmamupagamma;
សិរសា ករោមិ បាទេ, វន្ទាមិ យថាម្ហិ អនុសិដ្ឋា។
Sirasā karomi pāde, vandāmi yathāmhi anusiṭṭhā.
៤១០.
410.
‘‘យា មយ្ហំ សាមិកស្ស, ភគិនិយោ ភាតុនោ បរិជនោ វា;
‘‘Yā mayhaṃ sāmikassa, bhaginiyo bhātuno parijano vā;
តមេកវរកម្បិ ទិស្វា, ឧព្ពិគ្គា អាសនំ ទេមិ។
Tamekavarakampi disvā, ubbiggā āsanaṃ demi.
៤១១.
411.
‘‘អន្នេន ច បានេន ច, ខជ្ជេន ច យញ្ច តត្ថ សន្និហិតំ;
‘‘Annena ca pānena ca, khajjena ca yañca tattha sannihitaṃ;
ឆាទេមិ ឧបនយាមិ ច, ទេមិ ច យំ យស្ស បតិរូបំ។
Chādemi upanayāmi ca, demi ca yaṃ yassa patirūpaṃ.
៤១២.
412.
‘‘កាលេន ឧបដ្ឋហិត្វា, ឃរំ សមុបគមាមិ ឧម្មារេ;
‘‘Kālena upaṭṭhahitvā, gharaṃ samupagamāmi ummāre;
ធោវន្តី ហត្ថ្បាទេ, បញ្ជលិកា សាមិកមុបេមិ។
Dhovantī hatthpāde, pañjalikā sāmikamupemi.
៤១៣.
413.
‘‘កោច្ឆំ បសាទំ អញ្ជនិញ្ច, អាទាសកញ្ច គណ្ហិត្វា;
‘‘Kocchaṃ pasādaṃ añjaniñca, ādāsakañca gaṇhitvā;
បរិកម្មការិកា វិយ, សយមេវ បតិំ វិភូសេមិ។
Parikammakārikā viya, sayameva patiṃ vibhūsemi.
៤១៤.
414.
‘‘សយមេវ ឱទនំ សាធយាមិ, សយមេវ ភាជនំ ធោវន្តី;
‘‘Sayameva odanaṃ sādhayāmi, sayameva bhājanaṃ dhovantī;
មាតាវ ឯកបុត្តកំ, តថា ភត្តារំ បរិចរាមិ។
Mātāva ekaputtakaṃ, tathā bhattāraṃ paricarāmi.
៤១៥.
415.
‘‘ឯវំ មំ ភត្តិកតំ, អនុរត្តំ ការិកំ និហតមានំ;
‘‘Evaṃ maṃ bhattikataṃ, anurattaṃ kārikaṃ nihatamānaṃ;
ឧដ្ឋាយិកំ អនលសំ, សីលវតិំ ទុស្សតេ ភត្តា។
Uṭṭhāyikaṃ analasaṃ, sīlavatiṃ dussate bhattā.
៤១៦.
416.
‘‘សោ មាតរញ្ច បិតរញ្ច, ភណតិ អាបុច្ឆហំ គមិស្សាមិ;
‘‘So mātarañca pitarañca, bhaṇati āpucchahaṃ gamissāmi;
ឥសិទាសិយា ន សហ វច្ឆំ, ឯកាគារេហំ សហ វត្ថុំ។
Isidāsiyā na saha vacchaṃ, ekāgārehaṃ saha vatthuṃ.
៤១៧.
417.
‘‘មា ឯវំ បុត្ត អវច, ឥសិទាសី បណ្ឌិតា បរិព្យត្តា;
‘‘Mā evaṃ putta avaca, isidāsī paṇḍitā paribyattā;
ឧដ្ឋាយិកា អនលសា, កិំ តុយ្ហំ ន រោចតេ បុត្ត។
Uṭṭhāyikā analasā, kiṃ tuyhaṃ na rocate putta.
៤១៨.
418.
‘‘ន ច មេ ហិំសតិ កិញ្ចិ, ន ចហំ ឥសិទាសិយា សហ វច្ឆំ;
‘‘Na ca me hiṃsati kiñci, na cahaṃ isidāsiyā saha vacchaṃ;
ទេស្សាវ មេ អលំ មេ, អបុច្ឆាហំ គមិស្សាមិ។
Dessāva me alaṃ me, apucchāhaṃ gamissāmi.
៤១៩.
419.
‘‘តស្ស វចនំ សុណិត្វា, សស្សុ សសុរោ ច មំ អបុច្ឆិំសុ;
‘‘Tassa vacanaṃ suṇitvā, sassu sasuro ca maṃ apucchiṃsu;
កិស្ស តយា អបរទ្ធំ, ភណ វិស្សដ្ឋា យថាភូតំ។
Kissa tayā aparaddhaṃ, bhaṇa vissaṭṭhā yathābhūtaṃ.
៤២០.
420.
‘‘នបិហំ អបរជ្ឈំ កិញ្ចិ, នបិ ហិំសេមិ ន ភណាមិ ទុព្ពចនំ;
‘‘Napihaṃ aparajjhaṃ kiñci, napi hiṃsemi na bhaṇāmi dubbacanaṃ;
កិំ សក្កា កាតុយ្យេ, យំ មំ វិទ្ទេស្សតេ ភត្តា។
Kiṃ sakkā kātuyye, yaṃ maṃ viddessate bhattā.
៤២១.
421.
‘‘តេ មំ បិតុឃរំ បដិនយិំសុ, វិមនា ទុខេន អធិភូតា;
‘‘Te maṃ pitugharaṃ paṭinayiṃsu, vimanā dukhena adhibhūtā;
បុត្តមនុរក្ខមានា, ជិតាម្ហសេ រូបិនិំ លក្ខិំ។
Puttamanurakkhamānā, jitāmhase rūpiniṃ lakkhiṃ.
៤២២.
422.
‘‘អថ មំ អទាសិ តាតោ, អឌ្ឍស្ស ឃរម្ហិ ទុតិយកុលិកស្ស;
‘‘Atha maṃ adāsi tāto, aḍḍhassa gharamhi dutiyakulikassa;
តតោ ឧបឌ្ឍសុង្កេន, យេន មំ វិន្ទថ សេដ្ឋិ។
Tato upaḍḍhasuṅkena, yena maṃ vindatha seṭṭhi.
៤២៣.
423.
‘‘តស្សបិ ឃរម្ហិ មាសំ, អវសិំ អថ សោបិ មំ បដិច្ឆរយិ;
‘‘Tassapi gharamhi māsaṃ, avasiṃ atha sopi maṃ paṭiccharayi;
ទាសីវ ឧបដ្ឋហន្តិំ, អទូសិកំ សីលសម្បន្នំ។
Dāsīva upaṭṭhahantiṃ, adūsikaṃ sīlasampannaṃ.
៤២៤.
424.
‘‘ភិក្ខាយ ច វិចរន្តំ, ទមកំ ទន្តំ មេ បិតា ភណតិ;
‘‘Bhikkhāya ca vicarantaṃ, damakaṃ dantaṃ me pitā bhaṇati;
ហោហិសិ មេ ជាមាតា, និក្ខិប បោដ្ឋិញ្ច ឃដិកញ្ច។
Hohisi me jāmātā, nikkhipa poṭṭhiñca ghaṭikañca.
៤២៥.
425.
‘‘សោបិ វសិត្វា បក្ខំ, អថ តាតំ ភណតិ ‘ទេហិ មេ បោដ្ឋិំ;
‘‘Sopi vasitvā pakkhaṃ, atha tātaṃ bhaṇati ‘dehi me poṭṭhiṃ;
ឃដិកញ្ច មល្លកញ្ច, បុនបិ ភិក្ខំ ចរិស្សាមិ’។
Ghaṭikañca mallakañca, punapi bhikkhaṃ carissāmi’.
៤២៦.
426.
‘‘អថ នំ ភណតី តាតោ, អម្មា សព្ពោ ច មេ ញាតិគណវគ្គោ;
‘‘Atha naṃ bhaṇatī tāto, ammā sabbo ca me ñātigaṇavaggo;
កិំ តេ ន កីរតិ ឥធ, ភណ ខិប្បំ តំ តេ ករិហិតិ។
Kiṃ te na kīrati idha, bhaṇa khippaṃ taṃ te karihiti.
៤២៧.
427.
‘‘ឯវំ ភណិតោ ភណតិ, យទិ មេ អត្តា សក្កោតិ អលំ មយ្ហំ;
‘‘Evaṃ bhaṇito bhaṇati, yadi me attā sakkoti alaṃ mayhaṃ;
ឥសិទាសិយា ន សហ វច្ឆំ, ឯកឃរេហំ សហ វត្ថុំ។
Isidāsiyā na saha vacchaṃ, ekagharehaṃ saha vatthuṃ.
៤២៨.
428.
‘‘វិស្សជ្ជិតោ គតោ សោ, អហម្បិ ឯកាកិនី វិចិន្តេមិ;
‘‘Vissajjito gato so, ahampi ekākinī vicintemi;
អាបុច្ឆិតូន គច្ឆំ, មរិតុយេ វា បព្ពជិស្សំ វា។
Āpucchitūna gacchaṃ, marituye vā pabbajissaṃ vā.
៤២៩.
429.
‘‘អថ អយ្យា ជិនទត្តា, អាគច្ឆី គោចរាយ ចរមានា;
‘‘Atha ayyā jinadattā, āgacchī gocarāya caramānā;
តាត កុលំ វិនយធរី, ពហុស្សុតា សីលសម្បន្នា។
Tāta kulaṃ vinayadharī, bahussutā sīlasampannā.
៤៣០.
430.
‘‘តំ ទិស្វាន អម្ហាកំ, ឧដ្ឋាយាសនំ តស្សា បញ្ញាបយិំ;
‘‘Taṃ disvāna amhākaṃ, uṭṭhāyāsanaṃ tassā paññāpayiṃ;
និសិន្នាយ ច បាទេ, វន្ទិត្វា ភោជនមទាសិំ។
Nisinnāya ca pāde, vanditvā bhojanamadāsiṃ.
៤៣១.
431.
‘‘អន្នេន ច បានេន ច, ខជ្ជេន ច យញ្ច តត្ថ សន្និហិតំ;
‘‘Annena ca pānena ca, khajjena ca yañca tattha sannihitaṃ;
សន្តប្បយិត្វា អវចំ, អយ្យេ ឥច្ឆាមិ បព្ពជិតុំ។
Santappayitvā avacaṃ, ayye icchāmi pabbajituṃ.
៤៣២.
432.
‘‘អថ មំ ភណតី តាតោ, ឥធេវ បុត្តក ចរាហិ ត្វំ ធម្មំ;
‘‘Atha maṃ bhaṇatī tāto, idheva puttaka carāhi tvaṃ dhammaṃ;
អន្នេន ច បានេន ច, តប្បយ សមណេ ទ្វិជាតី ច។
Annena ca pānena ca, tappaya samaṇe dvijātī ca.
៤៣៣.
433.
‘‘អថហំ ភណាមិ តាតំ, រោទន្តី អញ្ជលិំ បណាមេត្វា;
‘‘Athahaṃ bhaṇāmi tātaṃ, rodantī añjaliṃ paṇāmetvā;
បាបញ្ហិ មយា បកតំ, កម្មំ តំ និជ្ជរេស្សាមិ។
Pāpañhi mayā pakataṃ, kammaṃ taṃ nijjaressāmi.
៤៣៤.
434.
‘‘អថ មំ ភណតី តាតោ, បាបុណ ពោធិញ្ច អគ្គធម្មញ្ច;
‘‘Atha maṃ bhaṇatī tāto, pāpuṇa bodhiñca aggadhammañca;
និព្ពានញ្ច លភស្សុ, យំ សច្ឆិករី ទ្វិបទសេដ្ឋោ។
Nibbānañca labhassu, yaṃ sacchikarī dvipadaseṭṭho.
៤៣៥.
435.
‘‘មាតាបិតូ អភិវាទ, យិត្វា សព្ពញ្ច ញាតិគណវគ្គំ;
‘‘Mātāpitū abhivāda, yitvā sabbañca ñātigaṇavaggaṃ;
សត្តាហំ បព្ពជិតា, តិស្សោ វិជ្ជា អផស្សយិំ។
Sattāhaṃ pabbajitā, tisso vijjā aphassayiṃ.
៤៣៦.
436.
‘‘ជានាមិ អត្តនោ សត្ត, ជាតិយោ យស្សយំ ផលវិបាកោ;
‘‘Jānāmi attano satta, jātiyo yassayaṃ phalavipāko;
តំ តវ អាចិក្ខិស្សំ, តំ ឯកមនា និសាមេហិ។
Taṃ tava ācikkhissaṃ, taṃ ekamanā nisāmehi.
៤៣៧.
437.
‘‘នគរម្ហិ ឯរកច្ឆេ, សុវណ្ណការោ អហំ បហូតធនោ;
‘‘Nagaramhi erakacche, suvaṇṇakāro ahaṃ pahūtadhano;
យោព្ពនមទេន មត្តោ, សោ បរទារំ អសេវិហំ។
Yobbanamadena matto, so paradāraṃ asevihaṃ.
៤៣៨.
438.
‘‘សោហំ តតោ ចវិត្វា, និរយម្ហិ អបច្ចិសំ ចិរំ;
‘‘Sohaṃ tato cavitvā, nirayamhi apaccisaṃ ciraṃ;
បក្កោ តតោ ច ឧដ្ឋហិត្វា, មក្កដិយា កុច្ឆិមោក្កមិំ។
Pakko tato ca uṭṭhahitvā, makkaṭiyā kucchimokkamiṃ.
៤៣៩.
439.
‘‘សត្តាហជាតកំ មំ, មហាកបិ យូថបោ និល្លច្ឆេសិ;
‘‘Sattāhajātakaṃ maṃ, mahākapi yūthapo nillacchesi;
តស្សេតំ កម្មផលំ, យថាបិ គន្ត្វាន បរទារំ។
Tassetaṃ kammaphalaṃ, yathāpi gantvāna paradāraṃ.
៤៤០.
440.
‘‘សោហំ តតោ ចវិត្វា, កាលំ ករិត្វា សិន្ធវារញ្ញេ;
‘‘Sohaṃ tato cavitvā, kālaṃ karitvā sindhavāraññe;
កាណាយ ច ខញ្ជាយ ច, ឯឡកិយា កុច្ឆិមោក្កមិំ។
Kāṇāya ca khañjāya ca, eḷakiyā kucchimokkamiṃ.
៤៤១.
441.
‘‘ទ្វាទស វស្សានិ អហំ, និល្លច្ឆិតោ ទារកេ បរិវហិត្វា;
‘‘Dvādasa vassāni ahaṃ, nillacchito dārake parivahitvā;
កិមិនាវដ្ដោ អកល្លោ, យថាបិ គន្ត្វាន បរទារំ។
Kimināvaṭṭo akallo, yathāpi gantvāna paradāraṃ.
៤៤២.
442.
‘‘សោហំ តតោ ចវិត្វា, គោវាណិជកស្ស គាវិយា ជាតោ;
‘‘Sohaṃ tato cavitvā, govāṇijakassa gāviyā jāto;
វច្ឆោ លាខាតម្ពោ, និល្លច្ឆិតោ ទ្វាទសេ មាសេ។
Vaccho lākhātambo, nillacchito dvādase māse.
៤៤៣.
443.
‘‘វោឍូន នង្គលមហំ, សកដញ្ច ធារយាមិ;
‘‘Voḍhūna naṅgalamahaṃ, sakaṭañca dhārayāmi;
អន្ធោវដ្ដោ អកល្លោ, យថាបិ គន្ត្វាន បរទារំ។
Andhovaṭṭo akallo, yathāpi gantvāna paradāraṃ.
៤៤៤.
444.
‘‘សោហំ តតោ ចវិត្វា, វីថិយា ទាសិយា ឃរេ ជាតោ;
‘‘Sohaṃ tato cavitvā, vīthiyā dāsiyā ghare jāto;
នេវ មហិលា ន បុរិសោ, យថាបិ គន្ត្វាន បរទារំ។
Neva mahilā na puriso, yathāpi gantvāna paradāraṃ.
៤៤៥.
445.
‘‘តិំសតិវស្សម្ហិ មតោ, សាកដិកកុលម្ហិ ទារិកា ជាតា;
‘‘Tiṃsativassamhi mato, sākaṭikakulamhi dārikā jātā;
កបណម្ហិ អប្បភោគេ, ធនិកបុរិសបាតពហុលម្ហិ។
Kapaṇamhi appabhoge, dhanikapurisapātabahulamhi.
៤៤៦.
446.
‘‘តំ មំ តតោ សត្ថវាហោ, ឧស្សន្នាយ វិបុលាយ វឌ្ឍិយា;
‘‘Taṃ maṃ tato satthavāho, ussannāya vipulāya vaḍḍhiyā;
ឱកឌ្ឍតិ វិលបន្តិំ, អច្ឆិន្ទិត្វា កុលឃរស្មា។
Okaḍḍhati vilapantiṃ, acchinditvā kulagharasmā.
៤៤៧.
447.
‘‘អថ សោឡសមេ វស្សេ, ទិស្វា មំ បត្តយោព្ពនំ កញ្ញំ;
‘‘Atha soḷasame vasse, disvā maṃ pattayobbanaṃ kaññaṃ;
ឱរុន្ធតស្ស បុត្តោ, គិរិទាសោ នាម នាមេន។
Orundhatassa putto, giridāso nāma nāmena.
៤៤៨.
448.
‘‘តស្សបិ អញ្ញា ភរិយា, សីលវតី គុណវតី យសវតី ច;
‘‘Tassapi aññā bhariyā, sīlavatī guṇavatī yasavatī ca;
អនុរត្តា ភត្តារំ, តស្សាហំ វិទ្ទេសនមកាសិំ។
Anurattā bhattāraṃ, tassāhaṃ viddesanamakāsiṃ.
៤៤៩.
449.
‘‘តស្សេតំ កម្មផលំ, យំ មំ អបកីរិតូន គច្ឆន្តិ;
‘‘Tassetaṃ kammaphalaṃ, yaṃ maṃ apakīritūna gacchanti;
ទាសីវ ឧបដ្ឋហន្តិំ, តស្សបិ អន្តោ កតោ មយា’’តិ។
Dāsīva upaṭṭhahantiṃ, tassapi anto kato mayā’’ti.
តត្ថ នគរម្ហិ កុសុមនាមេតិ ‘‘កុសុមបុរ’’ន្តិ ឯវំ កុសុមសទ្ទេន គហិតនាមកេ នគរេ, ឥទានិ តំ នគរំ បាដលិបុត្តម្ហីតិ សរូបតោ ទស្សេតិ។ បថវិយា មណ្ឌេតិ សកលាយ បថវិយា មណ្ឌភូតេ។ សក្យកុលកុលីនាយោតិ សក្យកុលេ កុលធីតរោ, សក្យបុត្តស្ស ភគវតោ សាសនេ បព្ពជិតតាយ ឯវំ វុត្តំ។
Tattha nagaramhi kusumanāmeti ‘‘kusumapura’’nti evaṃ kusumasaddena gahitanāmake nagare, idāni taṃ nagaraṃ pāṭaliputtamhīti sarūpato dasseti. Pathaviyā maṇḍeti sakalāya pathaviyā maṇḍabhūte. Sakyakulakulīnāyoti sakyakule kuladhītaro, sakyaputtassa bhagavato sāsane pabbajitatāya evaṃ vuttaṃ.
តត្ថាតិ តាសុ ទ្វីសុ ភិក្ខុនីសុ។ ពោធីតិ ឯវំនាមិកា ថេរី។ ឈានជ្ឈាយនរតាយោតិ លោកិយលោកុត្តរស្ស ឈានស្ស ឈាយនេ អភិរតា។ ពហុស្សុតាយោតិ បរិយត្តិពាហុសច្ចេន ពហុស្សុតា។ ធុតកិលេសាយោតិ អគ្គមគ្គេន សព្ពសោ សមុគ្ឃាតិតកិលេសា។ ភត្តត្ថំ ករិយាតិ ភត្តកិច្ចំ និដ្ឋាបេត្វា។ រហិតម្ហីតិ ជនរហិតម្ហិ វិវិត្តដ្ឋានេ។ សុខនិសិន្នាតិ បព្ពជ្ជាសុខេន វិវេកសុខេន ច សុខនិសិន្នា។ ឥមា គិរាតិ ឥទានិ វុច្ចមានា សុខា លាបនា។ អព្ភុទីរេសុន្តិ បុច្ឆាវិស្សជ្ជនវសេន កថយិំសុ។
Tatthāti tāsu dvīsu bhikkhunīsu. Bodhīti evaṃnāmikā therī. Jhānajjhāyanaratāyoti lokiyalokuttarassa jhānassa jhāyane abhiratā. Bahussutāyoti pariyattibāhusaccena bahussutā. Dhutakilesāyoti aggamaggena sabbaso samugghātitakilesā. Bhattatthaṃ kariyāti bhattakiccaṃ niṭṭhāpetvā. Rahitamhīti janarahitamhi vivittaṭṭhāne. Sukhanisinnāti pabbajjāsukhena vivekasukhena ca sukhanisinnā. Imā girāti idāni vuccamānā sukhā lāpanā. Abbhudīresunti pucchāvissajjanavasena kathayiṃsu.
‘‘បាសាទិកាសី’’តិ គាថា ពោធិត្ថេរិយា បុច្ឆាវសេន វុត្តា។ ‘‘ឯវមនុយុញ្ជិយមានា’’តិ គាថា សង្គីតិការេហេវ វុត្តា។ ‘‘ឧជ្ជេនិយា’’តិអាទិកា ហិ សព្ពាបិ ឥសិទាសិយាវ វុត្តា។ តត្ថ បាសាទិកាសីតិ រូបសម្បត្តិយា បស្សន្តានំ បសាទាវហា អសិ។ វយោបិ តេ អបរិហីនោតិ តុយ្ហំ វយោបិ ន បរិហីនោ, បឋមវយេ ឋិតាសីតិ អត្ថោ។ កិំ ទិស្វាន ព្យាលិកន្តិ កីទិសំ ព្យាលិកំ ទោសំ ឃរាវាសេ អាទីនវំ ទិស្វា។ អថាសិ នេក្ខម្មមនុយុត្តាតិ អថាតិ និបាតមត្តំ, នេក្ខម្មំ បព្ពជ្ជំ អនុយុត្តា អសិ។
‘‘Pāsādikāsī’’ti gāthā bodhittheriyā pucchāvasena vuttā. ‘‘Evamanuyuñjiyamānā’’ti gāthā saṅgītikāreheva vuttā. ‘‘Ujjeniyā’’tiādikā hi sabbāpi isidāsiyāva vuttā. Tattha pāsādikāsīti rūpasampattiyā passantānaṃ pasādāvahā asi. Vayopi te aparihīnoti tuyhaṃ vayopi na parihīno, paṭhamavaye ṭhitāsīti attho. Kiṃ disvāna byālikanti kīdisaṃ byālikaṃ dosaṃ gharāvāse ādīnavaṃ disvā. Athāsi nekkhammamanuyuttāti athāti nipātamattaṃ, nekkhammaṃ pabbajjaṃ anuyuttā asi.
អនុយុញ្ជិយមានាតិ បុច្ឆិយមានា, សា ឥសិទាសីតិ យោជនា។ រហិតេតិ សុញ្ញដ្ឋានេ។ សុណ ពោធិ យថាម្ហិ បព្ពជិតាតិ ពោធិត្ថេរិ អហំ យថា បព្ពជិតា អម្ហិ, តំ តំ បុរាណំ សុណ សុណាហិ។
Anuyuñjiyamānāti pucchiyamānā, sā isidāsīti yojanā. Rahiteti suññaṭṭhāne. Suṇa bodhi yathāmhi pabbajitāti bodhittheri ahaṃ yathā pabbajitā amhi, taṃ taṃ purāṇaṃ suṇa suṇāhi.
ឧជ្ជេនិយា បុរវរេតិ ឧជ្ជេនីនាមកេ អវន្តិរដ្ឋេ ឧត្តមនគរេ។ បិយាតិ ឯកធីតុភាវេន បិយាយិតព្ពា។ មនាបាតិ សីលាចារគុណេន មនវឌ្ឍនកា។ ទយិតាតិ អនុកម្បិតព្ពា។
Ujjeniyā puravareti ujjenīnāmake avantiraṭṭhe uttamanagare. Piyāti ekadhītubhāvena piyāyitabbā. Manāpāti sīlācāraguṇena manavaḍḍhanakā. Dayitāti anukampitabbā.
អថាតិ បច្ឆា មម វយប្បត្តកាលេ។ មេ សាកេតតោ វរកាតិ សាកេតនគរតោ មម វរកា មំ វារេន្តា អាគច្ឆុំ។ ឧត្តមកុលីនាតិ តស្មិំ នគរេ អគ្គកុលិកា, យេន តេ បេសិតា, សោ សេដ្ឋិ បហូតរតនោ។ តស្ស មមំ សុណ្ហមទាសិ តាតោតិ តស្ស សាកេតសេដ្ឋិនោ សុណិសំ បុត្តស្ស ភរិយំ កត្វា មយ្ហំ បិតា មំ អទាសិ។
Athāti pacchā mama vayappattakāle. Me sāketato varakāti sāketanagarato mama varakā maṃ vārentā āgacchuṃ. Uttamakulīnāti tasmiṃ nagare aggakulikā, yena te pesitā, so seṭṭhi pahūtaratano. Tassa mamaṃ suṇhamadāsi tātoti tassa sāketaseṭṭhino suṇisaṃ puttassa bhariyaṃ katvā mayhaṃ pitā maṃ adāsi.
សាយំ បាតន្តិ សាយន្ហេ បុព្ពណ្ហេ ច។ បណាមមុបគម្ម សិរសា ករោមីតិ សស្សុយា សសុរស្ស ច សន្តិកំ ឧបគន្ត្វា សិរសា បណាមំ ករោមិ, តេសំ បាទេ វន្ទាមិ។ យថាម្ហិ អនុសិដ្ឋាតិ តេហិ យថា អនុសិដ្ឋា អម្ហិ, តថា ករោមិ, តេសំ អនុសិដ្ឋិំ ន អតិក្កមាមិ។
Sāyaṃ pātanti sāyanhe pubbaṇhe ca. Paṇāmamupagamma sirasā karomīti sassuyā sasurassa ca santikaṃ upagantvā sirasā paṇāmaṃ karomi, tesaṃ pāde vandāmi. Yathāmhi anusiṭṭhāti tehi yathā anusiṭṭhā amhi, tathā karomi, tesaṃ anusiṭṭhiṃ na atikkamāmi.
តមេកវរកម្បីតិ ឯកវល្លភម្បិ។ ឧព្ពិគ្គាតិ តសន្តា។ អាសនំ ទេមីតិ យស្ស បុគ្គលស្ស យំ អនុច្ឆវិកំ, តំ តស្ស ទេមិ។
Tamekavarakampīti ekavallabhampi. Ubbiggāti tasantā. Āsanaṃ demīti yassa puggalassa yaṃ anucchavikaṃ, taṃ tassa demi.
តត្ថាតិ បរិវេសនដ្ឋានេ។ សន្និហិតន្តិ សជ្ជិតំ ហុត្វា វិជ្ជមានំ។ ឆាទេមីតិ ឧបច្ឆាទេមិ, ឧបច្ឆាទេត្វា ឧបនយាមិ ច, ឧបនេត្វា ទេមិ, ទេន្តីបិ យំ យស្ស បតិរូបំ, តទេវ ទេមីតិ អត្ថោ។
Tatthāti parivesanaṭṭhāne. Sannihitanti sajjitaṃ hutvā vijjamānaṃ. Chādemīti upacchādemi, upacchādetvā upanayāmi ca, upanetvā demi, dentīpi yaṃ yassa patirūpaṃ, tadeva demīti attho.
ឧម្មារេតិ ទ្វារេ។ ធោវន្តី ហត្ថបាទេតិ ហត្ថបាទេ ធោវិនី អាសិំ, ធោវិត្វា ឃរំ សមុបគមាមីតិ យោជនា។
Ummāreti dvāre. Dhovantī hatthapādeti hatthapāde dhovinī āsiṃ, dhovitvā gharaṃ samupagamāmīti yojanā.
កោច្ឆន្តិ មស្សូនំ កេសានញ្ច ឧល្លិខនកោច្ឆំ។ បសាទន្តិ គន្ធចុណ្ណាទិមុខវិលេបនំ។ ‘‘បសាធន’’ន្តិបិ បាឋោ, បសាធនភណ្ឌំ។ អញ្ជនិន្តិ អញ្ជននាឡិំ។ បរិកម្មការិកា វិយាតិ អគ្គកុលិកា វិភវសម្បន្នាបិ បតិបរិចារិកា ចេដិកា វិយ។
Kocchanti massūnaṃ kesānañca ullikhanakocchaṃ. Pasādanti gandhacuṇṇādimukhavilepanaṃ. ‘‘Pasādhana’’ntipi pāṭho, pasādhanabhaṇḍaṃ. Añjaninti añjananāḷiṃ. Parikammakārikā viyāti aggakulikā vibhavasampannāpi patiparicārikā ceṭikā viya.
សាធយាមីតិ បចាមិ។ ភាជនន្តិ លោហភាជនញ្ច។ ធោវន្តី បរិចរាមីតិ យោជនា។
Sādhayāmīti pacāmi. Bhājananti lohabhājanañca. Dhovantī paricarāmīti yojanā.
ភត្តិកតន្តិ កតសាមិភតិកំ។ អនុរត្តន្តិ អនុរត្តវន្តិំ។ ការិកន្តិ តស្ស តស្សេវ ឥតិ កត្តព្ពស្ស ការិកំ។ និហតមានន្តិ អបនីតមានំ។ ឧដ្ឋាយិកន្តិ ឧដ្ឋានវីរិយសម្បន្នំ។ អនលសន្តិ តតោ ឯវ អកុសីតំ។ សីលវតិន្តិ សីលាចារសម្បន្នំ។ ទុស្សតេតិ ទុស្សតិ, កុជ្ឈិត្វា ភណតិ។
Bhattikatanti katasāmibhatikaṃ. Anurattanti anurattavantiṃ. Kārikanti tassa tasseva iti kattabbassa kārikaṃ. Nihatamānanti apanītamānaṃ. Uṭṭhāyikanti uṭṭhānavīriyasampannaṃ. Analasanti tato eva akusītaṃ. Sīlavatinti sīlācārasampannaṃ. Dussateti dussati, kujjhitvā bhaṇati.
ភណតិ អាបុច្ឆហំ គមិស្សាមីតិ ‘‘អហំ តុម្ហេ អាបុច្ឆិត្វា យត្ថ កត្ថចិ គមិស្សាមី’’តិ សោ មម សាមិកោ អត្តនោ មាតរញ្ច បិតរញ្ច ភណតិ។ កិំ ភណតីតិ ចេ អាហ – ‘‘ឥសិទាសិយា ន សហ វច្ឆំ, ឯកាគារេហំ សហ វត្ថុ’’ន្តិ។ តត្ថ វច្ឆន្តិ វសិស្សំ។
Bhaṇati āpucchahaṃ gamissāmīti ‘‘ahaṃ tumhe āpucchitvā yattha katthaci gamissāmī’’ti so mama sāmiko attano mātarañca pitarañca bhaṇati. Kiṃ bhaṇatīti ce āha – ‘‘isidāsiyā na saha vacchaṃ, ekāgārehaṃ saha vatthu’’nti. Tattha vacchanti vasissaṃ.
ទេស្សាតិ អប្បិយា។ អលំ មេតិ បយោជនំ មេ តាយ ឥត្ថីតិ អត្ថោ ។ អបុច្ឆាហំ គមិស្សាមីតិ យទិ មេ តុម្ហេ តាយ សទ្ធិំ សំវាសំ ឥច្ឆថ, អហំ តុម្ហេ អបុច្ឆិត្វា វិទេសំ បក្កមិស្សាមិ។
Dessāti appiyā. Alaṃ meti payojanaṃ me tāya itthīti attho . Apucchāhaṃ gamissāmīti yadi me tumhe tāya saddhiṃ saṃvāsaṃ icchatha, ahaṃ tumhe apucchitvā videsaṃ pakkamissāmi.
តស្សាតិ មម ភត្តុនោ។ កិស្សាតិ កិំ អស្ស តវ សាមិកស្ស។ តយា អបរទ្ធំ ព្យាលិកំ កតំ។
Tassāti mama bhattuno. Kissāti kiṃ assa tava sāmikassa. Tayā aparaddhaṃ byālikaṃ kataṃ.
នបិហំ អបរជ្ឈន្តិ នបិ អហំ តស្ស កិញ្ចិ អបរជ្ឈិំ។ អយមេវ វា បាឋោ។ នបិ ហិំសេមីតិ នបិ ពាធេមិ។ ទុព្ពចនន្តិ ទុរុត្តវចនំ។ កិំ សក្កា កាតុយ្យេតិ កិំ មយា កាតុំ អយ្យេ សក្កា។ យំ មំ វិទ្ទេស្សតេ ភត្តាតិ យស្មា អការណេនេវ ភត្តា មយ្ហំ វិទ្ទេស្សតេ វិទ្ទេស្សំ ចិត្តប្បកោបំ ករោតិ។
Napihaṃ aparajjhanti napi ahaṃ tassa kiñci aparajjhiṃ. Ayameva vā pāṭho. Napi hiṃsemīti napi bādhemi. Dubbacananti duruttavacanaṃ. Kiṃ sakkā kātuyyeti kiṃ mayā kātuṃ ayye sakkā. Yaṃ maṃ viddessate bhattāti yasmā akāraṇeneva bhattā mayhaṃ viddessate viddessaṃ cittappakopaṃ karoti.
វិមនាតិ ទោមនស្សិកា។ បុត្តមនុរក្ខមានាតិ អត្តនោ បុត្តំ មយ្ហំ សាមិកំ ចិត្តមនុរក្ខណេន អនុរក្ខន្តា។ ជិតាម្ហសេ រូបិនិំ លក្ខិន្តិ ជិតា អម្ហសេ ជិតា វតាម្ហ រូបវតិំ សិរិំ, មនុស្សវេសេន ចរន្តិយា សិរិទេវតាយ បរិហីនា វតាតិ អត្ថោ។
Vimanāti domanassikā. Puttamanurakkhamānāti attano puttaṃ mayhaṃ sāmikaṃ cittamanurakkhaṇena anurakkhantā. Jitāmhase rūpiniṃ lakkhinti jitā amhase jitā vatāmha rūpavatiṃ siriṃ, manussavesena carantiyā siridevatāya parihīnā vatāti attho.
អឌ្ឍស្ស ឃរម្ហិ ទុតិយកុលិកស្សាតិ បឋមសាមិកំ ឧបាទាយ ទុតិយស្ស អឌ្ឍស្ស កុលបុត្តស្ស ឃរម្ហិ មំ អទាសិ, ទេន្តោ ច តតោ បឋមសុង្កតោ ឧបឌ្ឍសុង្កេន អទាសិ។ យេន មំ វិន្ទថ សេដ្ឋីតិ យេន សុង្កេន មំ បឋមំ សេដ្ឋិ វិន្ទថ បដិលភិ, តតោ ឧបឌ្ឍសុង្កេនាតិ យោជនា។
Aḍḍhassa gharamhi dutiyakulikassāti paṭhamasāmikaṃ upādāya dutiyassa aḍḍhassa kulaputtassa gharamhi maṃ adāsi, dento ca tato paṭhamasuṅkato upaḍḍhasuṅkena adāsi. Yena maṃ vindatha seṭṭhīti yena suṅkena maṃ paṭhamaṃ seṭṭhi vindatha paṭilabhi, tato upaḍḍhasuṅkenāti yojanā.
សោបីតិ ទុតិយសាមិកោបិ។ មំ បដិច្ឆរយីតិ មំ នីហរិ, សោ មំ គេហតោ និក្កឌ្ឍិ។ ឧបដ្ឋហន្តិន្តិ ទាសី វិយ ឧបដ្ឋហន្តិំ ឧបដ្ឋានំ ករោន្តិំ។ អទូសិកន្តិ អទុព្ភនកំ។
Sopīti dutiyasāmikopi. Maṃ paṭiccharayīti maṃ nīhari, so maṃ gehato nikkaḍḍhi. Upaṭṭhahantinti dāsī viya upaṭṭhahantiṃ upaṭṭhānaṃ karontiṃ. Adūsikanti adubbhanakaṃ.
ទមកន្តិ ការុញ្ញាធិដ្ឋានតាយ បរេសំ ចិត្តស្ស ទមកំ។ យថា បរេ កិញ្ចិ ទស្សន្តិ, ឯវំ អត្តនោ កាយំ វាចញ្ច ទន្តំ វូបសន្តំ កត្វា បរទត្តភិក្ខាយ វិចរណកំ។ ជាមាតាតិ ទុហិតុបតិ។ និក្ខិប បោដ្ឋិញ្ច ឃដិកញ្ចាតិ តយា បរិទហិតំ បិលោតិកាខណ្ឌញ្ច ភិក្ខាកបាលញ្ច ឆឌ្ឌេហិ។
Damakanti kāruññādhiṭṭhānatāya paresaṃ cittassa damakaṃ. Yathā pare kiñci dassanti, evaṃ attano kāyaṃ vācañca dantaṃ vūpasantaṃ katvā paradattabhikkhāya vicaraṇakaṃ. Jāmātāti duhitupati. Nikkhipa poṭṭhiñca ghaṭikañcāti tayā paridahitaṃ pilotikākhaṇḍañca bhikkhākapālañca chaḍḍehi.
សោបិ វសិត្វា បក្ខន្តិ សោបិ ភិក្ខកោ បុរិសោ មយា សទ្ធិំ អទ្ធមាសមត្តំ វសិត្វា បក្កាមិ។
Sopi vasitvā pakkhanti sopi bhikkhako puriso mayā saddhiṃ addhamāsamattaṃ vasitvā pakkāmi.
អថ នំ ភណតី តាតោតិ តំ ភិក្ខកំ មម បិតា មាតា សព្ពោ ច មេ ញាតិគណោ វគ្គវគ្គោ ហុត្វា ភណតិ។ កថំ? កិំ តេ ន កីរតិ ឥធ តុយ្ហំ កិំ នាម ន កិរតិ ន សាធិយតិ, ភណ ខិប្បំ។ តំ តេ ករិហិតីតិ តំ តុយ្ហំ ករិស្សតិ។
Atha naṃ bhaṇatī tātoti taṃ bhikkhakaṃ mama pitā mātā sabbo ca me ñātigaṇo vaggavaggo hutvā bhaṇati. Kathaṃ? Kiṃ te na kīrati idha tuyhaṃ kiṃ nāma na kirati na sādhiyati, bhaṇa khippaṃ. Taṃ te karihitīti taṃ tuyhaṃ karissati.
យទិ មេ អត្តា សក្កោតីតិ យទិ មយ្ហំ អត្តា អត្តាធីនោ ភុជិស្សោ ច ហោតិ, អលំ មយ្ហំ ឥសិទាសិយា តាយ បយោជនំ នត្ថិ, តស្មា ន សហ វច្ឆំ ន សហ វសិស្សំ, ឯកឃរេ អហំ តាយ សហ វត្ថុន្តិ យោជនា។
Yadi me attā sakkotīti yadi mayhaṃ attā attādhīno bhujisso ca hoti, alaṃ mayhaṃ isidāsiyā tāya payojanaṃ natthi, tasmā na saha vacchaṃ na saha vasissaṃ, ekaghare ahaṃ tāya saha vatthunti yojanā.
វិស្សជ្ជិតោ គតោ សោតិ សោ ភិក្ខកោ បិតរា វិស្សជ្ជិតោ យថារុចិ គតោ។ ឯកាកិនីតិ ឯកិកាវ។ អាបុច្ឆិតូន គច្ឆន្តិ មយ្ហំ បិតរំ វិស្សជ្ជេត្វា គច្ឆាមិ។ មរិតុយេតិ មរិតុំ។ វាតិ វិកប្បត្ថេ និបាតោ។
Vissajjito gato soti so bhikkhako pitarā vissajjito yathāruci gato. Ekākinīti ekikāva. Āpucchitūna gacchanti mayhaṃ pitaraṃ vissajjetvā gacchāmi. Marituyeti marituṃ. Vāti vikappatthe nipāto.
គោចរាយាតិ ភិក្ខាយ, តាត-កុលំ អាគច្ឆីតិ យោជនា។
Gocarāyāti bhikkhāya, tāta-kulaṃ āgacchīti yojanā.
តន្តិ តំ ជិនទត្តត្ថេរិំ។ ឧដ្ឋាយាសនំ តស្សា បញ្ញាបយិន្តិ ឧដ្ឋហិត្វា អាសនំ តស្សា ថេរិយា បញ្ញាបេសិំ។
Tanti taṃ jinadattattheriṃ. Uṭṭhāyāsanaṃ tassā paññāpayinti uṭṭhahitvā āsanaṃ tassā theriyā paññāpesiṃ.
ឥធេវាតិ ឥមស្មិំ ឯវ គេហេ ឋិតា។ បុត្តកាតិ សាមញ្ញវោហារេន ធីតរំ អនុកម្បេន្តោ អាលបតិ។ ចរាហិ ត្វំ ធម្មន្តិ ត្វំ បព្ពជិត្វា ចរិតព្ពំ ព្រហ្មចរិយាទិធម្មំ ចរ។ ទ្វិជាតីតិ ព្រាហ្មណជាតី។
Idhevāti imasmiṃ eva gehe ṭhitā. Puttakāti sāmaññavohārena dhītaraṃ anukampento ālapati. Carāhi tvaṃ dhammanti tvaṃ pabbajitvā caritabbaṃ brahmacariyādidhammaṃ cara. Dvijātīti brāhmaṇajātī.
និជ្ជរេស្សាមីតិ ជីរាបេស្សាមិ វិនាសេស្សាមិ។
Nijjaressāmīti jīrāpessāmi vināsessāmi.
ពោធិន្តិ សច្ចាភិសម្ពោធិំ, មគ្គញាណន្តិ អត្ថោ។ អគ្គធម្មន្តិ ផលធម្មំ, អរហត្តំ។ យំ សច្ឆិករី ទ្វិបទសេដ្ឋោតិ យំ មគ្គផលនិព្ពានសញ្ញិតំ លោកុត្តរធម្មំ ទ្វិបទានំ សេដ្ឋោ សម្មាសម្ពុទ្ធោ សច្ឆិ អកាសិ, តំ លភស្សូតិ យោជនា។
Bodhinti saccābhisambodhiṃ, maggañāṇanti attho. Aggadhammanti phaladhammaṃ, arahattaṃ. Yaṃ sacchikarīdvipadaseṭṭhoti yaṃ maggaphalanibbānasaññitaṃ lokuttaradhammaṃ dvipadānaṃ seṭṭho sammāsambuddho sacchi akāsi, taṃ labhassūti yojanā.
សត្តាហំ បព្ពជិតាតិ បព្ពជិតា ហុត្វា សត្តាហេន។ អផស្សយិន្តិ ផុសិំ សច្ឆាកាសិំ។
Sattāhaṃ pabbajitāti pabbajitā hutvā sattāhena. Aphassayinti phusiṃ sacchākāsiṃ.
យស្សយំ ផលវិបាកោតិ យស្ស បាបកម្មស្ស, អយំ សាមិកស្ស អមនាបភាវសង្ខាតោ និស្សន្ទផលភូតោ វិបាកោ។ តំ តវ អាចិក្ខិស្សន្តិ តំ កម្មំ តវ កថេស្សាមិ។ តន្តិ អាចិក្ខិយមានំ តមេវ កម្មំ, តំ វា មម វចនំ។ ឯកមនាតិ ឯកគ្គមនា។ អយមេវ វា បាឋោ។
Yassayaṃ phalavipākoti yassa pāpakammassa, ayaṃ sāmikassa amanāpabhāvasaṅkhāto nissandaphalabhūto vipāko. Taṃ tava ācikkhissanti taṃ kammaṃ tava kathessāmi. Tanti ācikkhiyamānaṃ tameva kammaṃ, taṃ vā mama vacanaṃ. Ekamanāti ekaggamanā. Ayameva vā pāṭho.
នគរម្ហិ ឯរកច្ឆេតិ ឯវំនាមកេ នគរេ។ សោ បរទារំ អសេវិហន្តិ សោ អហំ បរស្ស ទារំ អសេវិំ។
Nagaramhi erakaccheti evaṃnāmake nagare. So paradāraṃ asevihanti so ahaṃ parassa dāraṃ aseviṃ.
ចិរំ បក្កោតិ ពហូនិ វស្សសតសហស្សានិ និរយគ្គិនា ទឌ្ឍោ។ តតោ ច ឧដ្ឋហិត្វាតិ តតោ និរយតោ វុដ្ឋិតោ ចុតោ។ មក្កដិយា កុច្ឆិមោក្កមិន្តិ វានរិយា កុច្ឆិម្ហិ បដិសន្ធិំ គណ្ហិំ។
Ciraṃ pakkoti bahūni vassasatasahassāni nirayagginā daḍḍho. Tato ca uṭṭhahitvāti tato nirayato vuṭṭhito cuto. Makkaṭiyā kucchimokkaminti vānariyā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhiṃ.
យូថបោតិ យូថបតិ។ និល្លច្ឆេសីតិ បុរិសភាវស្ស លក្ខណភូតានិ ពីជកានិ និល្លច្ឆេសិ នីហរិ។ តស្សេតំ កម្មផលន្តិ តស្ស មយ្ហំ ឯតំ អតីតេ កតស្ស កម្មស្ស ផលំ។ យថាបិ គន្ត្វាន បរទារន្តិ យថា តំ បរទារំ អតិក្កមិត្វា។
Yūthapoti yūthapati. Nillacchesīti purisabhāvassa lakkhaṇabhūtāni bījakāni nillacchesi nīhari. Tassetaṃ kammaphalanti tassa mayhaṃ etaṃ atīte katassa kammassa phalaṃ. Yathāpi gantvāna paradāranti yathā taṃ paradāraṃ atikkamitvā.
តតោតិ មក្កដយោនិតោ។ សិន្ធវារញ្ញេតិ សិន្ធវរដ្ឋេ អរញ្ញដ្ឋានេ។ ឯឡកិយាតិ អជិយា។
Tatoti makkaṭayonito. Sindhavāraññeti sindhavaraṭṭhe araññaṭṭhāne. Eḷakiyāti ajiyā.
ទារកេ បរិវហិត្វាតិ បិដ្ឋិំ អារុយ្ហ កុមារកេ វហិត្វា។ កិមិនាវដ្ដោតិ អភិជាតដ្ឋានេ កិមិបរិគតោវ ហុត្វា អដ្ដោ អដ្ដិតោ។ អកល្លោតិ គិលានោ, អហោសីតិ វចនសេសោ។
Dārake parivahitvāti piṭṭhiṃ āruyha kumārake vahitvā. Kimināvaṭṭoti abhijātaṭṭhāne kimiparigatova hutvā aṭṭo aṭṭito. Akalloti gilāno, ahosīti vacanaseso.
គោវាណិជកស្សាតិ គាវិយោ វិក្កិណិត្វា ជីវកស្ស។ លាខាតម្ពោតិ លាខារសរត្តេហិ វិយ តម្ពេហិ លោមេហិ សមន្នាគតោ។
Govāṇijakassāti gāviyo vikkiṇitvā jīvakassa. Lākhātamboti lākhārasarattehi viya tambehi lomehi samannāgato.
វោឍូនាតិ វហិត្វា។ នង្គលន្តិ សីរំ, សកដញ្ច ធារយាមីតិ អត្ថោ ។ អន្ធោវដ្ដោតិ កាណោវ ហុត្វា អដ្ដោ បីឡិតោ។
Voḍhūnāti vahitvā. Naṅgalanti sīraṃ, sakaṭañca dhārayāmīti attho . Andhovaṭṭoti kāṇova hutvā aṭṭo pīḷito.
វីថិយាតិ នគរវីថិយំ។ ទាសិយា ឃរេ ជាតោតិ ឃរទាសិយា កុច្ឆិម្ហិ ជាតោ។ ‘‘វណ្ណទាសិយា’’តិបិ វទន្តិ។ នេវ មហិលា ន បុរិសោតិ ឥត្ថីបិ បុរិសោបិ ន ហោមិ, ជាតិនបុំសកោតិ អត្ថោ។
Vīthiyāti nagaravīthiyaṃ. Dāsiyā ghare jātoti gharadāsiyā kucchimhi jāto. ‘‘Vaṇṇadāsiyā’’tipi vadanti. Neva mahilā na purisoti itthīpi purisopi na homi, jātinapuṃsakoti attho.
តិំសតិវស្សម្ហិ មតោតិ នបុំសកោ ហុត្វា តិំសវស្សកាលេ មតោ។ សាកដិកកុលម្ហីតិ សូតកកុលេ។ ធនិកបុរិសបាតពហុលម្ហីតិ ឥណាយិកានំ បុរិសានំ អធិបតនពហុលេ ពហូហិ ឥណាយិកេហិ អភិភវិតព្ពេ។
Tiṃsativassamhimatoti napuṃsako hutvā tiṃsavassakāle mato. Sākaṭikakulamhīti sūtakakule. Dhanikapurisapātabahulamhīti iṇāyikānaṃ purisānaṃ adhipatanabahule bahūhi iṇāyikehi abhibhavitabbe.
ឧស្សន្នាយាតិ ឧបចិតាយ។ វិបុលាយាតិ មហតិយា។ វឌ្ឍិយាតិ ឥណវឌ្ឍិយា។ ឱកឌ្ឍតីតិ អវកឌ្ឍតិ។ កុលឃរស្មាតិ មម ជាតកុលគេហតោ។
Ussannāyāti upacitāya. Vipulāyāti mahatiyā. Vaḍḍhiyāti iṇavaḍḍhiyā. Okaḍḍhatīti avakaḍḍhati. Kulagharasmāti mama jātakulagehato.
ឱរុន្ធតស្ស បុត្តោតិ អស្ស សត្ថវាហស្ស បុត្តោ, មយិ បដិពទ្ធចិត្តោ នាមេន គិរិទាសោ នាម អវរុន្ធតិ អត្តនោ បរិគ្គហភាវេន គេហេ ករោតិ។
Orundhatassa puttoti assa satthavāhassa putto, mayi paṭibaddhacitto nāmena giridāso nāma avarundhati attano pariggahabhāvena gehe karoti.
អនុរត្តា ភត្តារន្តិ ភត្តារំ អនុវត្តិកា។ តស្សាហំ វិទ្ទេសនមកាសិន្តិ តស្ស ភត្តុនោ តំ ភរិយំ សបត្តិំ វិទ្ទេសនកម្មំ អកាសិំ។ យថា តំ សោ កុជ្ឈតិ, ឯវំ បដិបជ្ជិំ។
Anurattā bhattāranti bhattāraṃ anuvattikā. Tassāhaṃ viddesanamakāsinti tassa bhattuno taṃ bhariyaṃ sapattiṃ viddesanakammaṃ akāsiṃ. Yathā taṃ so kujjhati, evaṃ paṭipajjiṃ.
យំ មំ អបកីរិតូន គច្ឆន្តីតិ យំ ទាសី វិយ សក្កច្ចំ ឧបដ្ឋហន្តិំ មំ តត្ថ តត្ថ បតិនោ អបកិរិត្វា ឆឌ្ឌេត្វា អនបេក្ខា អបគច្ឆន្តិ។ ឯតំ តស្សា មយ្ហំ តទា កតស្ស បរទារិកកម្មស្ស សបត្តិំ វិទ្ទេសនកម្មស្ស ច និស្សន្ទផលំ។ តស្សបិ អន្តោ កតោ មយាតិ តស្សបិ តថា អនុនយបាបកកម្មស្ស ទារុណស្ស បរិយន្តោ ឥទានិ មយា អគ្គមគ្គំ អធិគច្ឆន្តិយា កតោ, ឥតោ បរំ កិញ្ចិ ទុក្ខំ នត្ថីតិ។ យំ បនេត្ថ អន្តរន្តរា ន វិភត្តំ, តំ វុត្តនយត្តា ឧត្តានត្ថមេវ។
Yaṃmaṃ apakīritūna gacchantīti yaṃ dāsī viya sakkaccaṃ upaṭṭhahantiṃ maṃ tattha tattha patino apakiritvā chaḍḍetvā anapekkhā apagacchanti. Etaṃ tassā mayhaṃ tadā katassa paradārikakammassa sapattiṃ viddesanakammassa ca nissandaphalaṃ. Tassapi anto kato mayāti tassapi tathā anunayapāpakakammassa dāruṇassa pariyanto idāni mayā aggamaggaṃ adhigacchantiyā kato, ito paraṃ kiñci dukkhaṃ natthīti. Yaṃ panettha antarantarā na vibhattaṃ, taṃ vuttanayattā uttānatthameva.
ឥសិទាសីថេរីគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Isidāsītherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
ចត្តាលីសនិបាតវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Cattālīsanipātavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ថេរីគាថាបាឡិ • Therīgāthāpāḷi / ១. ឥសិទាសីថេរីគាថា • 1. Isidāsītherīgāthā
