| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā |
១២. ទុព្ពចសិក្ខាបទវណ្ណនា
12. Dubbacasikkhāpadavaṇṇanā
៤២៤. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវាតិ ទុព្ពចសិក្ខាបទំ។ តត្ថ អនាចារំ អាចរតីតិ អនេកប្បការំ កាយវចីទ្វារវីតិក្កមំ ករោតិ។ កិំ នុ ខោ នាមាតិ វម្ភនវចនមេតំ។ អហំ ខោ នាមាតិ ឧក្កំសវចនំ។ តុម្ហេ វទេយ្យន្តិ ‘‘ឥទំ ករោថ, ឥទំ មា ករោថា’’តិ អហំ តុម្ហេ វត្តុំ អរហាមីតិ ទស្សេតិ។ កស្មាតិ ចេ? យស្មា អម្ហាកំ ពុទ្ធោ ភគវា កណ្ដកំ អារុយ្ហ មយា សទ្ធិំ និក្ខមិត្វា បព្ពជិតោតិឯវមាទិមត្ថំ សន្ធាយាហ។ ‘‘អម្ហាកំ ធម្មោ’’តិ វត្វា បន អត្តនោ សន្តកភាវេ យុត្តិំ ទស្សេន្តោ ‘‘អម្ហាកំ អយ្យបុត្តេន ធម្មោ អភិសមិតោ’’តិ អាហ។ យស្មា អម្ហាកំ អយ្យបុត្តេន ចតុសច្ចធម្មោ បដិវិទ្ធោ, តស្មា ធម្មោបិ អម្ហាកន្តិ វុត្តំ ហោតិ។ សង្ឃំ បន អត្តនោ វេរិបក្ខេ ឋិតំ មញ្ញមានោ អម្ហាកំ សង្ឃោតិ ន វទតិ។ ឧបមំ បន វត្វា សង្ឃំ អបសាទេតុកាមោ ‘‘សេយ្យថាបិ នាមា’’តិអាទិមាហ។ តិណកដ្ឋបណ្ណសដន្តិ តត្ថ តត្ថ បតិតំ តិណកដ្ឋបណ្ណំ។ អថ វា តិណញ្ច និស្សារកំ លហុកំ កដ្ឋញ្ច តិណកដ្ឋំ។ បណ្ណសដន្តិ បុរាណបណ្ណំ។ ឧស្សារេយ្យាតិ រាសិំ ករេយ្យ។
424.Tena samayena buddho bhagavāti dubbacasikkhāpadaṃ. Tattha anācāraṃ ācaratīti anekappakāraṃ kāyavacīdvāravītikkamaṃ karoti. Kiṃ nu kho nāmāti vambhanavacanametaṃ. Ahaṃ kho nāmāti ukkaṃsavacanaṃ. Tumhe vadeyyanti ‘‘idaṃ karotha, idaṃ mā karothā’’ti ahaṃ tumhe vattuṃ arahāmīti dasseti. Kasmāti ce? Yasmā amhākaṃ buddho bhagavā kaṇṭakaṃ āruyha mayā saddhiṃ nikkhamitvā pabbajitotievamādimatthaṃ sandhāyāha. ‘‘Amhākaṃ dhammo’’ti vatvā pana attano santakabhāve yuttiṃ dassento ‘‘amhākaṃ ayyaputtena dhammo abhisamito’’ti āha. Yasmā amhākaṃ ayyaputtena catusaccadhammo paṭividdho, tasmā dhammopi amhākanti vuttaṃ hoti. Saṅghaṃ pana attano veripakkhe ṭhitaṃ maññamāno amhākaṃ saṅghoti na vadati. Upamaṃ pana vatvā saṅghaṃ apasādetukāmo ‘‘seyyathāpi nāmā’’tiādimāha. Tiṇakaṭṭhapaṇṇasaṭanti tattha tattha patitaṃ tiṇakaṭṭhapaṇṇaṃ. Atha vā tiṇañca nissārakaṃ lahukaṃ kaṭṭhañca tiṇakaṭṭhaṃ. Paṇṇasaṭanti purāṇapaṇṇaṃ. Ussāreyyāti rāsiṃ kareyya.
បព្ពតេយ្យាតិ បព្ពតប្បភវា, សា ហិ សីឃសោតា ហោតិ, តស្មា តមេវ គណ្ហាតិ។ សង្ខសេវាលបណកន្តិ ឯត្ថ សង្ខោតិ ទីឃមូលកោ បណ្ណសេវាលោ វុច្ចតិ។ សេវាលោតិ នីលសេវាលោ, អវសេសោ ឧទកបប្បដកតិលពីជកាទិ សព្ពោបិ បណកោតិ សង្ខ្យំ គច្ឆតិ។ ឯកតោ ឧស្សារិតាតិ ឯកដ្ឋានេ កេនាបិ សម្បិណ្ឌិតា រាសីកតាតិ ទស្សេតិ។
Pabbateyyāti pabbatappabhavā, sā hi sīghasotā hoti, tasmā tameva gaṇhāti. Saṅkhasevālapaṇakanti ettha saṅkhoti dīghamūlako paṇṇasevālo vuccati. Sevāloti nīlasevālo, avaseso udakapappaṭakatilabījakādi sabbopi paṇakoti saṅkhyaṃ gacchati. Ekato ussāritāti ekaṭṭhāne kenāpi sampiṇḍitā rāsīkatāti dasseti.
៤២៥-៦. ទុព្ពចជាតិកោតិ ទុព្ពចសភាវោ វត្តុំ អសក្កុណេយ្យោតិ អត្ថោ។ បទភាជនេបិស្ស ទុព្ពចោតិ ទុក្ខេន កិច្ឆេន វទិតព្ពោ, ន សក្កា សុខេន វត្តុន្តិ អត្ថោ។ ទោវចស្សករណេហីតិ ទុព្ពចភាវករណីយេហិ, យេ ធម្មា ទុព្ពចំ បុគ្គលំ ករោន្តិ, តេហិ សមន្នាគតោតិ អត្ថោ។ តេ បន ‘‘កតមេ ច, អាវុសោ, ទោវចស្សករណា ធម្មា? ឥធាវុសោ, ភិក្ខុ បាបិច្ឆោ ហោតី’’តិអាទិនា នយេន បដិបាដិយា អនុមានសុត្តេ (ម. និ. ១.១៨១) អាគតា បាបិច្ឆតា, អត្តុក្កំសកបរវម្ភកតា, កោធនតា, កោធហេតុ ឧបនាហិតា, កោធហេតុអភិសង្គិតា, កោធហេតុកោធសាមន្តវាចានិច្ឆារណតា, ចោទកំ បដិប្ផរណតា, ចោទកំ អបសាទនតា, ចោទកស្ស បច្ចារោបនតា, អញ្ញេន អញ្ញំបដិចរណតា , អបទានេន ន សម្បាយនតា, មក្ខិបឡាសិតា, ឥស្សុកីមច្ឆរិតា, សឋមាយាវិតា, ថទ្ធាតិមានិតា, សន្ទិដ្ឋិបរាមាសិអាធានគ្គហិទុប្បដិនិស្សគ្គិតាតិ ឯកូនវីសតិ ធម្មា វេទិតព្ពា។
425-6.Dubbacajātikoti dubbacasabhāvo vattuṃ asakkuṇeyyoti attho. Padabhājanepissa dubbacoti dukkhena kicchena vaditabbo, na sakkā sukhena vattunti attho. Dovacassakaraṇehīti dubbacabhāvakaraṇīyehi, ye dhammā dubbacaṃ puggalaṃ karonti, tehi samannāgatoti attho. Te pana ‘‘katame ca, āvuso, dovacassakaraṇā dhammā? Idhāvuso, bhikkhu pāpiccho hotī’’tiādinā nayena paṭipāṭiyā anumānasutte (ma. ni. 1.181) āgatā pāpicchatā, attukkaṃsakaparavambhakatā, kodhanatā, kodhahetu upanāhitā, kodhahetuabhisaṅgitā, kodhahetukodhasāmantavācānicchāraṇatā, codakaṃ paṭippharaṇatā, codakaṃ apasādanatā, codakassa paccāropanatā, aññena aññaṃpaṭicaraṇatā , apadānena na sampāyanatā, makkhipaḷāsitā, issukīmaccharitā, saṭhamāyāvitā, thaddhātimānitā, sandiṭṭhiparāmāsiādhānaggahiduppaṭinissaggitāti ekūnavīsati dhammā veditabbā.
ឱវាទំ នក្ខមតិ ន សហតីតិ អក្ខមោ។ យថានុសិដ្ឋំ អប្បដិបជ្ជនតោ បទក្ខិណេន អនុសាសនិំ ន គណ្ហាតីតិ អប្បទក្ខិណគ្គាហី អនុសាសនិំ។
Ovādaṃ nakkhamati na sahatīti akkhamo. Yathānusiṭṭhaṃ appaṭipajjanato padakkhiṇena anusāsaniṃ na gaṇhātīti appadakkhiṇaggāhī anusāsaniṃ.
ឧទ្ទេសបរិយាបន្នេសូតិ ឧទ្ទេសេ បរិយាបន្នេសុ អន្តោគធេសុ។ ‘‘យស្ស សិយា អាបត្តិ, សោ អាវិករេយ្យា’’តិ ឯវំ សង្គហិតត្តា អន្តោ បាតិមោក្ខស្ស វត្តមានេសូតិ អត្ថោ។ សហធម្មិកំ វុច្ចមានោតិ សហធម្មិកេន វុច្ចមានោ ករណត្ថេ ឧបយោគវចនំ, បញ្ចហិ សហធម្មិកេហិ សិក្ខិតព្ពត្តា តេសំ វា សន្តកត្តា សហធម្មិកន្តិ លទ្ធនាមេន ពុទ្ធបញ្ញត្តេន សិក្ខាបទេន វុច្ចមានោតិ អត្ថោ។
Uddesapariyāpannesūti uddese pariyāpannesu antogadhesu. ‘‘Yassa siyā āpatti, so āvikareyyā’’ti evaṃ saṅgahitattā anto pātimokkhassa vattamānesūti attho. Sahadhammikaṃ vuccamānoti sahadhammikena vuccamāno karaṇatthe upayogavacanaṃ, pañcahi sahadhammikehi sikkhitabbattā tesaṃ vā santakattā sahadhammikanti laddhanāmena buddhapaññattena sikkhāpadena vuccamānoti attho.
វិរមថាយស្មន្តោ មម វចនាយាតិ យេន វចនេន មំ វទថ, តតោ មម វចនតោ វិរមថ។ មា មំ តំ វចនំ វទថាតិ វុត្តំ ហោតិ។
Viramathāyasmanto mama vacanāyāti yena vacanena maṃ vadatha, tato mama vacanato viramatha. Mā maṃ taṃ vacanaṃ vadathāti vuttaṃ hoti.
វទតុ សហធម្មេនាតិ សហធម្មិកេន សិក្ខាបទេន សហធម្មេន វា អញ្ញេនបិ បាសាទិកភាវសំវត្តនិកេន វចនេន វទតុ។ យទិទន្តិ វុឌ្ឍិការណនិទស្សនត្ថេ និបាតោ។ តេន ‘‘យំ ឥទំ អញ្ញមញ្ញស្ស ហិតវចនំ អាបត្តិតោ វុដ្ឋាបនញ្ច តេន អញ្ញមញ្ញវចនេន អញ្ញមញ្ញវុដ្ឋាបនេន ច សំវឌ្ឍា បរិសា’’តិ ឯវំ បរិសាយ វុឌ្ឍិការណំ ទស្សិតំ ហោតិ។ សេសំ សព្ពត្ថ ឧត្តានមេវ។
Vadatu sahadhammenāti sahadhammikena sikkhāpadena sahadhammena vā aññenapi pāsādikabhāvasaṃvattanikena vacanena vadatu. Yadidanti vuḍḍhikāraṇanidassanatthe nipāto. Tena ‘‘yaṃ idaṃ aññamaññassa hitavacanaṃ āpattito vuṭṭhāpanañca tena aññamaññavacanena aññamaññavuṭṭhāpanena ca saṃvaḍḍhā parisā’’ti evaṃ parisāya vuḍḍhikāraṇaṃ dassitaṃ hoti. Sesaṃ sabbattha uttānameva.
សមុដ្ឋានាទីនិ បឋមសង្ឃភេទសទិសានេវាតិ។
Samuṭṭhānādīni paṭhamasaṅghabhedasadisānevāti.
ទុព្ពចសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Dubbacasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ១២. ទុព្ពចសិក្ខាបទំ • 12. Dubbacasikkhāpadaṃ
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ១២. ទុព្ពចសិក្ខាបទវណ្ណនា • 12. Dubbacasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ១២. ទុព្ពចសិក្ខាបទវណ្ណនា • 12. Dubbacasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ១២. ទុព្ពចសិក្ខាបទវណ្ណនា • 12. Dubbacasikkhāpadavaṇṇanā
