| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិមានវត្ថុ-អដ្ឋកថា • Vimānavatthu-aṭṭhakathā |
៣. ឆត្តមាណវកវិមានវណ្ណនា
3. Chattamāṇavakavimānavaṇṇanā
យោ វទតំ បវរោ មនុជេសូតិ ឆត្តមាណវកវិមានំ។ តស្ស កា ឧប្បត្តិ? ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ។ តេន សមយេន សេតព្យាយំ អញ្ញតរស្ស ព្រាហ្មណស្ស កិច្ឆាលទ្ធោ បុត្តោ ឆត្តោ នាម ព្រាហ្មណមាណវោ អហោសិ។ សោ វយប្បត្តោ បិតរា បេសិតោ ឧក្កដ្ឋំ គន្ត្វា ព្រាហ្មណស្ស បោក្ខរសាតិស្ស សន្តិកេ មេធាវិតាយ អនលសតាយ ច ន ចិរេនេវ មន្តេ វិជ្ជាដ្ឋានានិ ច ឧគ្គហេត្វា ព្រាហ្មណសិប្បេ និប្ផត្តិំ បត្តោ។ សោ អាចរិយំ អភិវាទេត្វា ‘‘មយា តុម្ហាកំ សន្តិកេ សិប្បំ សិក្ខិតំ, កិំ វោ គរុទក្ខិណំ ទេមី’’តិ អាហ។ អាចរិយោ ‘‘គរុទក្ខិណា នាម អន្តេវាសិកស្ស វិភវានុរូបា, កហាបណសហស្សមានេហី’’តិ អាហ។ ឆត្តមាណវោ អាចរិយំ អភិវាទេត្វា សេតព្យំ គន្ត្វា មាតាបិតរោ វន្ទិត្វា តេហិ អភិនន្ទិយមានោ កតបដិសន្ថារោ តមត្ថំ បិតុ អារោចេត្វា ‘‘ទេថ មេ ទាតព្ពយុត្តកំ, អជ្ជេវ ទត្វា អាគមិស្សាមី’’តិ អាហ។ តំ មាតាបិតរោ ‘‘តាត, អជ្ជ វិកាលោ, ស្វេ គមិស្សសី’’តិ វត្វា កហាបណេ នីហរិត្វា ភណ្ឌិកំ ពន្ធាបេត្វា ឋបេសុំ។ ចោរា តំ បវត្តិំ ញត្វា ឆត្តមាណវកស្ស គមនមគ្គេ អញ្ញតរស្មិំ វនគហនេ និលីនា អច្ឆិំសុ ‘‘មាណវំ មារេត្វា កហាបណេ គណ្ហិស្សាមា’’តិ។
Yo vadataṃ pavaro manujesūti chattamāṇavakavimānaṃ. Tassa kā uppatti? Bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane. Tena samayena setabyāyaṃ aññatarassa brāhmaṇassa kicchāladdho putto chatto nāma brāhmaṇamāṇavo ahosi. So vayappatto pitarā pesito ukkaṭṭhaṃ gantvā brāhmaṇassa pokkharasātissa santike medhāvitāya analasatāya ca na cireneva mante vijjāṭṭhānāni ca uggahetvā brāhmaṇasippe nipphattiṃ patto. So ācariyaṃ abhivādetvā ‘‘mayā tumhākaṃ santike sippaṃ sikkhitaṃ, kiṃ vo garudakkhiṇaṃ demī’’ti āha. Ācariyo ‘‘garudakkhiṇā nāma antevāsikassa vibhavānurūpā, kahāpaṇasahassamānehī’’ti āha. Chattamāṇavo ācariyaṃ abhivādetvā setabyaṃ gantvā mātāpitaro vanditvā tehi abhinandiyamāno katapaṭisanthāro tamatthaṃ pitu ārocetvā ‘‘detha me dātabbayuttakaṃ, ajjeva datvā āgamissāmī’’ti āha. Taṃ mātāpitaro ‘‘tāta, ajja vikālo, sve gamissasī’’ti vatvā kahāpaṇe nīharitvā bhaṇḍikaṃ bandhāpetvā ṭhapesuṃ. Corā taṃ pavattiṃ ñatvā chattamāṇavakassa gamanamagge aññatarasmiṃ vanagahane nilīnā acchiṃsu ‘‘māṇavaṃ māretvā kahāpaṇe gaṇhissāmā’’ti.
ភគវា បច្ចូសសមយេ មហាករុណាសមាបត្តិតោ វុដ្ឋាយ លោកំ វោលោកេន្តោ ឆត្តមាណវកស្ស សរណេសុ ច សីលេសុ ច បតិដ្ឋានំ, ចោរេហិ មារិតស្ស ទេវលោកេ និព្ពត្តិំ, តតោ សហ វិមានេន អាគតស្ស តត្ថ សន្និបតិតបរិសាយ ច ធម្មាភិសមយំ ទិស្វា បឋមតរមេវ គន្ត្វា មាណវកស្ស គមនមគ្គេ អញ្ញតរស្មិំ រុក្ខមូលេ និសីទិ។ មាណវោ អាចរិយធនំ គហេត្វា សេតព្យតោ ឧក្កដ្ឋាភិមុខោ គច្ឆន្តោ អន្តរាមគ្គេ ភគវន្តំ និសិន្នំ ទិស្វា ឧបសង្កមិត្វា អដ្ឋាសិ។ ‘‘កុហិំ គមិស្សសី’’តិ ភគវតា វុត្តោ ‘‘ឧក្កដ្ឋំ, ភោ គោតម, គមិស្សាមិ មយ្ហំ អាចរិយស្ស បោក្ខរសាតិស្ស គរុទក្ខិណំ ទាតុ’’ន្តិ អាហ។ អថ ភគវា ‘‘ជានាសិ បន ត្វំ, មាណវ, តីណិ សរណានិ, បញ្ច សីលានី’’តិ វត្វា តេន ‘‘នាហំ ជានាមិ, កិមត្ថិយានិ បនេតានិ កីទិសានិ ចា’’តិ វុត្តេ ‘‘ឥទមីទិស’’ន្តិ សរណគមនស្ស សីលសមាទានស្ស ច ផលានិសំសំ វិភាវេត្វា ‘‘ឧគ្គណ្ហាហិ តាវ, មាណវក, សរណគមនវិធិ’’ន្តិ វត្វា ‘‘សាធុ ឧគ្គណ្ហិស្សាមិ, កថេថ ភន្តេ ភគវា’’តិ តេន យាចិតោ តស្ស រុចិយា អនុរូបំ គាថាពន្ធវសេន សរណគមនវិធិំ ទស្សេន្តោ –
Bhagavā paccūsasamaye mahākaruṇāsamāpattito vuṭṭhāya lokaṃ volokento chattamāṇavakassa saraṇesu ca sīlesu ca patiṭṭhānaṃ, corehi māritassa devaloke nibbattiṃ, tato saha vimānena āgatassa tattha sannipatitaparisāya ca dhammābhisamayaṃ disvā paṭhamatarameva gantvā māṇavakassa gamanamagge aññatarasmiṃ rukkhamūle nisīdi. Māṇavo ācariyadhanaṃ gahetvā setabyato ukkaṭṭhābhimukho gacchanto antarāmagge bhagavantaṃ nisinnaṃ disvā upasaṅkamitvā aṭṭhāsi. ‘‘Kuhiṃ gamissasī’’ti bhagavatā vutto ‘‘ukkaṭṭhaṃ, bho gotama, gamissāmi mayhaṃ ācariyassa pokkharasātissa garudakkhiṇaṃ dātu’’nti āha. Atha bhagavā ‘‘jānāsi pana tvaṃ, māṇava, tīṇi saraṇāni, pañca sīlānī’’ti vatvā tena ‘‘nāhaṃ jānāmi, kimatthiyāni panetāni kīdisāni cā’’ti vutte ‘‘idamīdisa’’nti saraṇagamanassa sīlasamādānassa ca phalānisaṃsaṃ vibhāvetvā ‘‘uggaṇhāhi tāva, māṇavaka, saraṇagamanavidhi’’nti vatvā ‘‘sādhu uggaṇhissāmi, kathetha bhante bhagavā’’ti tena yācito tassa ruciyā anurūpaṃ gāthābandhavasena saraṇagamanavidhiṃ dassento –
៨៨៦.
886.
‘‘យោ វទតំ បវរោ មនុជេសុ, សក្យមុនី ភគវា កតកិច្ចោ;
‘‘Yo vadataṃ pavaro manujesu, sakyamunī bhagavā katakicco;
បារគតោ ពលវីរិយសមង្គី, តំ សុគតំ សរណត្ថមុបេហិ។
Pāragato balavīriyasamaṅgī, taṃ sugataṃ saraṇatthamupehi.
៨៨៧.
887.
‘‘រាគវិរាគមនេជមសោកំ , ធម្មមសង្ខតមប្បដិកូលំ;
‘‘Rāgavirāgamanejamasokaṃ , dhammamasaṅkhatamappaṭikūlaṃ;
មធុរមិមំ បគុណំ សុវិភត្តំ, ធម្មមិមំ សរណត្ថមុបេហិ។
Madhuramimaṃ paguṇaṃ suvibhattaṃ, dhammamimaṃ saraṇatthamupehi.
៨៨៨.
888.
‘‘យត្ថ ច ទិន្ន មហប្ផលមាហុ, ចតូសុ សុចីសុ បុរិសយុគេសុ;
‘‘Yattha ca dinna mahapphalamāhu, catūsu sucīsu purisayugesu;
អដ្ឋ ច បុគ្គល ធម្មទសា តេ, សង្ឃមិមំ សរណត្ថមុបេហី’’តិ។ –
Aṭṭha ca puggala dhammadasā te, saṅghamimaṃ saraṇatthamupehī’’ti. –
តិស្សោ គាថាយោ អភាសិ។
Tisso gāthāyo abhāsi.
៨៨៦. តត្ថ យោតិ អនិយមិតវចនំ, តស្ស ‘‘ត’’ន្តិ ឥមិនា និយមនំ វេទិតព្ពំ។ វទតន្តិ វទន្តានំ។ បវរោតិ សេដ្ឋោ, កថិកានំ ឧត្តមោ វាទីវរោតិ អត្ថោ។ មនុជេសូតិ ឧក្កដ្ឋនិទ្ទេសោ យថា ‘‘សត្ថា ទេវមនុស្សាន’’ន្តិ។ ភគវា បន ទេវមនុស្សានម្បិ ព្រហ្មានម្បិ សព្ពេសម្បិ សត្តានំ បវរោយេវ, ភគវតោ ច ចរិមភវេ មនុស្សេសុ ឧប្បន្នតាយ វុត្តំ ‘‘មនុជេសូ’’តិ។ តេនេវាហ ‘‘សក្យមុនី’’តិ។ សក្យកុលប្បសុតតាយ សក្យោ, កាយមោនេយ្យាទីហិ សមន្នាគតតោ អនវសេសស្ស ច ញេយ្យស្ស មុននតោ មុនិ ចាតិ សក្យមុនិ។ ភាគ្យវន្តតាទីហិ ចតូហិ ការណេហិ ភគវា។ ចតូហិ មគ្គេហិ កាតព្ពស្ស បរិញ្ញាទិបភេទស្ស សោឡសវិធស្ស កិច្ចស្ស កតត្តា និប្ផាទិតត្តា កតកិច្ចោ។ បារំ សក្កាយស្ស បរតីរំ និព្ពានំ គតោ សយម្ភុញាណេន អធិគតោតិ បារគតោ។ អសទិសេន កាយពលេន, អនញ្ញសាធារណេន ញាណពលេន, ចតុព្ពិធសម្មប្បធានវីរិយេន ច សមន្នាគតត្តា ពលវីរិយសមង្គី។ សោភនគមនត្តា, សុន្ទរំ ឋានំ គតត្តា, សម្មា គតត្តា, សម្មា ច គទិតត្តា សុគតោ។ តំ សុគតំ សម្មាសម្ពុទ្ធំ សរណត្ថំ សរណាយ បរាយណាយ អបាយទុក្ខវដ្ដទុក្ខបរិត្តាណាយ ឧបេហិ ឧបគច្ឆ, អជ្ជ បដ្ឋាយ អហិតនិវត្តនេន ហិតសំវឌ្ឍនេន ‘‘អយំ មេ ភគវា សរណំ តាណំ លេណំ បរាយណំ គតិ បដិសរណ’’ន្តិ ភជ សេវ, ឯវំ ជានាហិ វា ពុជ្ឈស្សូតិ អត្ថោ។
886. Tattha yoti aniyamitavacanaṃ, tassa ‘‘ta’’nti iminā niyamanaṃ veditabbaṃ. Vadatanti vadantānaṃ. Pavaroti seṭṭho, kathikānaṃ uttamo vādīvaroti attho. Manujesūti ukkaṭṭhaniddeso yathā ‘‘satthā devamanussāna’’nti. Bhagavā pana devamanussānampi brahmānampi sabbesampi sattānaṃ pavaroyeva, bhagavato ca carimabhave manussesu uppannatāya vuttaṃ ‘‘manujesū’’ti. Tenevāha ‘‘sakyamunī’’ti. Sakyakulappasutatāya sakyo, kāyamoneyyādīhi samannāgatato anavasesassa ca ñeyyassa munanato muni cāti sakyamuni. Bhāgyavantatādīhi catūhi kāraṇehi bhagavā. Catūhi maggehi kātabbassa pariññādipabhedassa soḷasavidhassa kiccassa katattā nipphāditattā katakicco. Pāraṃ sakkāyassa paratīraṃ nibbānaṃ gato sayambhuñāṇena adhigatoti pāragato. Asadisena kāyabalena, anaññasādhāraṇena ñāṇabalena, catubbidhasammappadhānavīriyena ca samannāgatattā balavīriyasamaṅgī. Sobhanagamanattā, sundaraṃ ṭhānaṃ gatattā, sammā gatattā, sammā ca gaditattā sugato. Taṃ sugataṃ sammāsambuddhaṃ saraṇatthaṃ saraṇāya parāyaṇāya apāyadukkhavaṭṭadukkhaparittāṇāya upehi upagaccha, ajja paṭṭhāya ahitanivattanena hitasaṃvaḍḍhanena ‘‘ayaṃ me bhagavā saraṇaṃ tāṇaṃ leṇaṃ parāyaṇaṃ gati paṭisaraṇa’’nti bhaja seva, evaṃ jānāhi vā bujjhassūti attho.
៨៨៧. រាគវិរាគន្តិ អរិយមគ្គមាហ។ តេន ហិ អរិយា អនាទិកាលភាវិតម្បិ រាគំ វិរជ្ជេន្តិ។ អនេជមសោកន្តិ អរិយផលំ។ តញ្ហិ ឯជាសង្ខាតាយ តណ្ហាយ អវសិដ្ឋានញ្ច សោកនិមិត្តានំ កិលេសានំ សព្ពសោ បដិប្បស្សម្ភនតោ ‘‘អនេជំ អសោក’’ន្តិ ច វុច្ចតិ។ ធម្មន្តិ សភាវធម្មំ។ សភាវតោ គហេតព្ពធម្មោ ហេស យទិទំ មគ្គផលនិព្ពានានិ, ន បរិយត្តិធម្មោ វិយ បញ្ញត្តិធម្មវសេន។ ធម្មន្តិ វា បរមត្ថធម្មំ, និព្ពានន្តិ អត្ថោ។ សមេច្ច សម្ភុយ្យ បច្ចយេហិ កតំ សង្ខតំ, ន សង្ខតន្តិ អសង្ខតំ។ តទេវ និព្ពានំ។ នត្ថិ ឯត្ថ កិញ្ចិបិ បដិកូលន្តិ អប្បដិកូលំ។ សវនវេលាយំ ឧបបរិក្ខណវេលាយំ បដិបជ្ជនវេលាយន្តិ សព្ពទាបិ ឥដ្ឋមេវាតិ មធុរំ។ សព្ពញ្ញុតញ្ញាណសន្និស្សយាយ បដិភានសម្បទាយ បវត្តិតត្តា សុប្បវត្តិភាវតោ និបុណភាវតោ ច បគុណំ។ វិភជិតព្ពស្ស អត្ថស្ស ខន្ធាទិវសេន កុសលាទិវសេន ឧទ្ទេសាទិវសេន ច សុដ្ឋុ វិភជនតោ សុវិភត្តំ។ តីហិបិ បទេហិ បរិយត្តិធម្មមេវ វទតិ។ តេនេវ ហិស្ស អាបាថកាលេ វិយ វិមទ្ទនកាលេបិ កថេន្តស្ស វិយ សុណន្តស្សាបិ សម្មុខីភាវតោ ឧភតោបច្ចក្ខតាយ ទស្សនត្ថំ ‘‘ឥម’’ន្តិ វុត្តំ។ ធម្មន្តិ យថាវបដិបជ្ជន្តេ អបាយទុក្ខបាតតោ ធារណត្ថេន ធម្មំ, ឥទំ ចតុព្ពិធស្សាបិ ធម្មស្ស សាធារណវចនំ។ បរិយត្តិធម្មោបិ ហិ សរណេសុ ច សីលេសុ ច បតិដ្ឋានមត្តាយបិ យថាវបដិបត្តិយា អបាយទុក្ខបាតតោ ធារេតិ ឯវ។ ឥមស្ស ច អត្ថស្ស ឥទមេវ វិមានំ សាធកន្តិ ទដ្ឋព្ពំ។ សាធារណភាវេន យថាវុត្តធម្មស្ស បច្ចក្ខំ កត្វា ទស្សេន្តោ បុន ‘‘ឥម’’ន្តិ អាហ។
887.Rāgavirāganti ariyamaggamāha. Tena hi ariyā anādikālabhāvitampi rāgaṃ virajjenti. Anejamasokanti ariyaphalaṃ. Tañhi ejāsaṅkhātāya taṇhāya avasiṭṭhānañca sokanimittānaṃ kilesānaṃ sabbaso paṭippassambhanato ‘‘anejaṃ asoka’’nti ca vuccati. Dhammanti sabhāvadhammaṃ. Sabhāvato gahetabbadhammo hesa yadidaṃ maggaphalanibbānāni, na pariyattidhammo viya paññattidhammavasena. Dhammanti vā paramatthadhammaṃ, nibbānanti attho. Samecca sambhuyya paccayehi kataṃ saṅkhataṃ, na saṅkhatanti asaṅkhataṃ. Tadeva nibbānaṃ. Natthi ettha kiñcipi paṭikūlanti appaṭikūlaṃ. Savanavelāyaṃ upaparikkhaṇavelāyaṃ paṭipajjanavelāyanti sabbadāpi iṭṭhamevāti madhuraṃ. Sabbaññutaññāṇasannissayāya paṭibhānasampadāya pavattitattā suppavattibhāvato nipuṇabhāvato ca paguṇaṃ. Vibhajitabbassa atthassa khandhādivasena kusalādivasena uddesādivasena ca suṭṭhu vibhajanato suvibhattaṃ. Tīhipi padehi pariyattidhammameva vadati. Teneva hissa āpāthakāle viya vimaddanakālepi kathentassa viya suṇantassāpi sammukhībhāvato ubhatopaccakkhatāya dassanatthaṃ ‘‘ima’’nti vuttaṃ. Dhammanti yathāvapaṭipajjante apāyadukkhapātato dhāraṇatthena dhammaṃ, idaṃ catubbidhassāpi dhammassa sādhāraṇavacanaṃ. Pariyattidhammopi hi saraṇesu ca sīlesu ca patiṭṭhānamattāyapi yathāvapaṭipattiyā apāyadukkhapātato dhāreti eva. Imassa ca atthassa idameva vimānaṃ sādhakanti daṭṭhabbaṃ. Sādhāraṇabhāvena yathāvuttadhammassa paccakkhaṃ katvā dassento puna ‘‘ima’’nti āha.
៨៨៨. យត្ថាតិ យស្មិំ អរិយសង្ឃេ។ ទិន្នន្តិ បរិច្ចត្តំ អន្នាទិទេយ្យធម្មំ។ ទិន្ន មហប្ផលន្តិ គាថាសុខត្ថំ អនុនាសិកលោបោ កតោ។ អច្ចន្តមេវ កិលេសាសុចិតោ វិសុជ្ឈនេន សុចីសុ ‘‘សោតាបន្នោ សោតាបត្តិផលសច្ឆិកិរិយាយ បដិបន្នោ’’តិអាទិនា (អ. និ. ៨.៦០) វុត្តេសុ ចតូសុ បុរិសយុគេសុ។ អដ្ឋាតិ មគ្គដ្ឋផលដ្ឋេសុ យុគឡេ អកត្វា វិសុំ វិសុំ គហណេន អដ្ឋ បុគ្គលា។ គាថាសុខត្ថមេវ ចេត្ថ ‘‘បុគ្គល ធម្មទសា’’តិ រស្សំ កត្វា និទ្ទេសោ។ ធម្មទសាតិ ចតុសច្ចធម្មស្ស និព្ពានធម្មស្ស ច បច្ចក្ខតោ ទស្សនកា។ ទិដ្ឋិសីលសាមញ្ញេន សំហតភាវេន សង្ឃំ។
888.Yatthāti yasmiṃ ariyasaṅghe. Dinnanti pariccattaṃ annādideyyadhammaṃ. Dinna mahapphalanti gāthāsukhatthaṃ anunāsikalopo kato. Accantameva kilesāsucito visujjhanena sucīsu ‘‘sotāpanno sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno’’tiādinā (a. ni. 8.60) vuttesu catūsu purisayugesu. Aṭṭhāti maggaṭṭhaphalaṭṭhesu yugaḷe akatvā visuṃ visuṃ gahaṇena aṭṭha puggalā. Gāthāsukhatthameva cettha ‘‘puggala dhammadasā’’ti rassaṃ katvā niddeso. Dhammadasāti catusaccadhammassa nibbānadhammassa ca paccakkhato dassanakā. Diṭṭhisīlasāmaññena saṃhatabhāvena saṅghaṃ.
ឯវំ ភគវតា តីហិ គាថាហិ សរណគុណសន្ទស្សនេន សទ្ធិំ សរណគមនវិធិម្ហិ វុត្តេ មាណវោ តំតំសរណគុណានុស្សរណមុខេន សរណគមនវិធិនោ អត្តនោ ហទយេ ឋបិតភាវំ វិភាវេន្តោ តស្សា តស្សា គាថាយ អនន្តរំ ‘‘យោ វទតំ បវរោ’’តិអាទិនា តំ តំ គាថំ បច្ចនុភាសិ។ ឯវំ បច្ចនុភាសិត្វា ឋិតស្ស បញ្ច សិក្ខាបទានិ សរូបតោ ផលានិសំសតោ ច វិភាវេត្វា តេសំ សមាទានវិធិំ កថេសិ។ សោ តម្បិ សុដ្ឋុ ឧបធារេត្វា បសន្នមានសោ ‘‘ហន្ទាហំ ភគវា គមិស្សាមី’’តិ វត្វា រតនត្តយគុណំ អនុស្សរន្តោ តំយេវ មគ្គំ បដិបជ្ជិ។ ភគវាបិ ‘‘អលំ ឥមស្ស ឯត្តកំ កុសលំ ទេវលោកូបបត្តិយា’’តិ ជេតវនមេវ អគមាសិ។
Evaṃ bhagavatā tīhi gāthāhi saraṇaguṇasandassanena saddhiṃ saraṇagamanavidhimhi vutte māṇavo taṃtaṃsaraṇaguṇānussaraṇamukhena saraṇagamanavidhino attano hadaye ṭhapitabhāvaṃ vibhāvento tassā tassā gāthāya anantaraṃ ‘‘yo vadataṃ pavaro’’tiādinā taṃ taṃ gāthaṃ paccanubhāsi. Evaṃ paccanubhāsitvā ṭhitassa pañca sikkhāpadāni sarūpato phalānisaṃsato ca vibhāvetvā tesaṃ samādānavidhiṃ kathesi. So tampi suṭṭhu upadhāretvā pasannamānaso ‘‘handāhaṃ bhagavā gamissāmī’’ti vatvā ratanattayaguṇaṃ anussaranto taṃyeva maggaṃ paṭipajji. Bhagavāpi ‘‘alaṃ imassa ettakaṃ kusalaṃ devalokūpapattiyā’’ti jetavanameva agamāsi.
មាណវស្ស បន បសន្នចិត្តស្ស រតនត្តយគុណំ សល្លក្ខណវសេន ‘‘សរណំ ឧបេមី’’តិ បវត្តចិត្តុប្បាទតាយ សរណេសុ ច, ភគវតា វុត្តនយេន បញ្ចន្នំ សីលានំ អធិដ្ឋានេន សីលេសុ ច បតិដ្ឋិតស្ស តេនេវ នយេន រតនត្តយគុណេ អនុស្សរន្តស្សេវ គច្ឆន្តស្ស ចោរា មគ្គេ បរិយុដ្ឋិំសុ។ សោ តេ អគណេត្វា រតនត្តយគុណេ អនុស្សរន្តោយេវ គច្ឆតិ។ តញ្ចេកោ ចោរោ គុម្ពន្តរំ ឧបនិស្សាយ ឋិតោ វិសបីតេន សរេន សហសាវ វិជ្ឈិត្វា ជីវិតក្ខយំ បាបេត្វា កហាបណភណ្ឌិកំ គហេត្វា អត្តនោ សហាយេហិ សទ្ធិំ បក្កាមិ។ មាណវោ បន កាលំ កត្វា តាវតិំសភវនេ តិំសយោជនិកេ កនកវិមានេ សុត្តប្បពុទ្ធោ វិយ អច្ឆរាសហស្សបរិវុតោ សដ្ឋិសកដភារាលង្ការបដិមណ្ឌិតត្តភាវោ និព្ពត្តិ, តស្ស វិមានស្ស អាភា សាតិរេកានិ វីសតិយោជនានិ ផរិត្វា តិដ្ឋតិ។
Māṇavassa pana pasannacittassa ratanattayaguṇaṃ sallakkhaṇavasena ‘‘saraṇaṃ upemī’’ti pavattacittuppādatāya saraṇesu ca, bhagavatā vuttanayena pañcannaṃ sīlānaṃ adhiṭṭhānena sīlesu ca patiṭṭhitassa teneva nayena ratanattayaguṇe anussarantasseva gacchantassa corā magge pariyuṭṭhiṃsu. So te agaṇetvā ratanattayaguṇe anussarantoyeva gacchati. Tañceko coro gumbantaraṃ upanissāya ṭhito visapītena sarena sahasāva vijjhitvā jīvitakkhayaṃ pāpetvā kahāpaṇabhaṇḍikaṃ gahetvā attano sahāyehi saddhiṃ pakkāmi. Māṇavo pana kālaṃ katvā tāvatiṃsabhavane tiṃsayojanike kanakavimāne suttappabuddho viya accharāsahassaparivuto saṭṭhisakaṭabhārālaṅkārapaṭimaṇḍitattabhāvo nibbatti, tassa vimānassa ābhā sātirekāni vīsatiyojanāni pharitvā tiṭṭhati.
អថ មាណវំ កាលកតំ ទិស្វា សេតព្យគាមវាសិនោ មនុស្សា សេតព្យំ គន្ត្វា តស្ស មាតាបិតូនំ ឧក្កដ្ឋគាមវាសិនោ ច ឧក្កដ្ឋំ គន្ត្វា ព្រាហ្មណស្ស បោក្ខរសាតិស្ស កថេសុំ។ តំ សុត្វា តស្ស មាតាបិតរោ ញាតិមិត្តា ព្រាហ្មណោ ច បោក្ខរសាតិ សបរិវារា អស្សុមុខា រោទមានា តំ បទេសំ អគមំសុ, យេភុយ្យេន សេតព្យវាសិនោ ច ឧក្កដ្ឋវាសិនោ ច ឥច្ឆានង្គលវាសិនោ ច សន្និបតិំសុ, មហាសមាគមោ អហោសិ។ អថ មាណវស្ស មាតាបិតរោ មគ្គស្ស អវិទូរេ ចិតកំ សជ្ជេត្វា សរីរកិច្ចំ កាតុំ អារភិំសុ។
Atha māṇavaṃ kālakataṃ disvā setabyagāmavāsino manussā setabyaṃ gantvā tassa mātāpitūnaṃ ukkaṭṭhagāmavāsino ca ukkaṭṭhaṃ gantvā brāhmaṇassa pokkharasātissa kathesuṃ. Taṃ sutvā tassa mātāpitaro ñātimittā brāhmaṇo ca pokkharasāti saparivārā assumukhā rodamānā taṃ padesaṃ agamaṃsu, yebhuyyena setabyavāsino ca ukkaṭṭhavāsino ca icchānaṅgalavāsino ca sannipatiṃsu, mahāsamāgamo ahosi. Atha māṇavassa mātāpitaro maggassa avidūre citakaṃ sajjetvā sarīrakiccaṃ kātuṃ ārabhiṃsu.
អថ ភគវា ចិន្តេសិ ‘‘មយិ គតេ ឆត្តមាណវោ មំ វន្ទិតុំ អាគមិស្សតិ, អាគតញ្ច តំ កតកម្មំ កថាបេន្តោ កម្មផលំ បច្ចក្ខំ ការេត្វា ធម្មំ ទេសេស្សាមិ, ឯវំ មហាជនស្ស ធម្មាភិសមយោ ភវិស្សតី’’តិ ចិន្តេត្វា មហតា ភិក្ខុសង្ឃេន សទ្ធិំ តំ បទេសំ ឧបគន្ត្វា អញ្ញតរស្មិំ រុក្ខមូលេ និសីទិ ឆព្ពណ្ណពុទ្ធរំសិយោ វិស្សជ្ជេន្តោ។ អថ ឆត្តមាណវទេវបុត្តោបិ អត្តនោ សម្បត្តិំ បច្ចវេក្ខិត្វា, តស្សា ការណំ ឧបធារេន្តោ សរណគមនញ្ច សីលសមាទានញ្ច ទិស្វា, វិម្ហយជាតោ ភគវតិ សញ្ជាតបសាទពហុមានោ ‘‘ឥទានេវាហំ គន្ត្វា ភគវន្តញ្ច ភិក្ខុសង្ឃញ្ច វន្ទិស្សាមិ, រតនត្តយគុណេ ច មហាជនស្ស បាកដេ ករិស្សាមី’’តិ កតញ្ញុតំ និស្សាយ សកលំ តំ អរញ្ញបទេសំ ឯកាលោកំ ករោន្តោ, សហ វិមានេន អាគន្ត្វា វិមានតោ ឱរុយ្ហ មហតា បរិវារេន សទ្ធិំ ទិស្សមានរូបោ ឧបសង្កមិត្វា ភគវតោ បាទេសុ សិរសា និបតន្តោ អភិវាទេត្វា អញ្ជលិំ បគ្គយ្ហ ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ។ តំ ទិស្វា មហាជនោ ‘‘កោ នុ ខោ អយំ ទេវោ វា ព្រហ្មា វា’’តិ អច្ឆរិយព្ភុតជាតោ ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ បរិវារេសិ។ ភគវា តេន កតបុញ្ញកម្មំ បាកដំ កាតុំ –
Atha bhagavā cintesi ‘‘mayi gate chattamāṇavo maṃ vandituṃ āgamissati, āgatañca taṃ katakammaṃ kathāpento kammaphalaṃ paccakkhaṃ kāretvā dhammaṃ desessāmi, evaṃ mahājanassa dhammābhisamayo bhavissatī’’ti cintetvā mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ taṃ padesaṃ upagantvā aññatarasmiṃ rukkhamūle nisīdi chabbaṇṇabuddharaṃsiyo vissajjento. Atha chattamāṇavadevaputtopi attano sampattiṃ paccavekkhitvā, tassā kāraṇaṃ upadhārento saraṇagamanañca sīlasamādānañca disvā, vimhayajāto bhagavati sañjātapasādabahumāno ‘‘idānevāhaṃ gantvā bhagavantañca bhikkhusaṅghañca vandissāmi, ratanattayaguṇe ca mahājanassa pākaṭe karissāmī’’ti kataññutaṃ nissāya sakalaṃ taṃ araññapadesaṃ ekālokaṃ karonto, saha vimānena āgantvā vimānato oruyha mahatā parivārena saddhiṃ dissamānarūpo upasaṅkamitvā bhagavato pādesu sirasā nipatanto abhivādetvā añjaliṃ paggayha ekamantaṃ aṭṭhāsi. Taṃ disvā mahājano ‘‘ko nu kho ayaṃ devo vā brahmā vā’’ti acchariyabbhutajāto upasaṅkamitvā bhagavantaṃ parivāresi. Bhagavā tena katapuññakammaṃ pākaṭaṃ kātuṃ –
៨៨៩.
889.
‘‘ន តថា តបតិ នភេ សូរិយោ, ចន្ទោ ច ន ភាសតិ ន ផុស្សោ;
‘‘Na tathā tapati nabhe sūriyo, cando ca na bhāsati na phusso;
យថា អតុលមិទំ មហប្បភាសំ, កោ នុ ត្វំ តិទិវា មហិំ ឧបាគា។
Yathā atulamidaṃ mahappabhāsaṃ, ko nu tvaṃ tidivā mahiṃ upāgā.
៨៩០.
890.
‘‘ឆិន្ទតិ រំសី បភង្ករស្ស, សាធិកវីសតិយោជនានិ អាភា;
‘‘Chindati raṃsī pabhaṅkarassa, sādhikavīsatiyojanāni ābhā;
រត្តិមបិ យថា ទិវំ ករោតិ, បរិសុទ្ធំ វិមលំ សុភំ វិមានំ។
Rattimapi yathā divaṃ karoti, parisuddhaṃ vimalaṃ subhaṃ vimānaṃ.
៨៩១.
891.
‘‘ពហុបទុមវិចិត្របុណ្ឌរីកំ, វោកិណ្ណំ កុសុមេហិ នេកចិត្តំ;
‘‘Bahupadumavicitrapuṇḍarīkaṃ, vokiṇṇaṃ kusumehi nekacittaṃ;
អរជវិរជហេមជាលឆន្នំ, អាកាសេ តបតិ យថាបិ សូរិយោ។
Arajavirajahemajālachannaṃ, ākāse tapati yathāpi sūriyo.
៨៩២.
892.
‘‘រត្តម្ពរបីតវាសសាហិ, អគរុបិយង្គុចន្ទនុស្សទាហិ;
‘‘Rattambarapītavāsasāhi, agarupiyaṅgucandanussadāhi;
កញ្ចនតនុសន្និភត្តចាហិ, បរិបូរំ គគនំវ តារកាហិ។
Kañcanatanusannibhattacāhi, paripūraṃ gaganaṃva tārakāhi.
៨៩៣.
893.
‘‘នរនារិយោ ពហុកេត្ថនេកវណ្ណា, កុសុមវិភូសិតាភរណេត្ថ សុមនា;
‘‘Naranāriyo bahuketthanekavaṇṇā, kusumavibhūsitābharaṇettha sumanā;
អនិលបមុញ្ចិតា បវន្តិ សុរភិំ, តបនិយវិតតា សុវណ្ណឆន្នា។
Anilapamuñcitā pavanti surabhiṃ, tapaniyavitatā suvaṇṇachannā.
៨៩៤.
894.
‘‘កិស្ស សំយមស្ស អយំ វិបាកោ, កេនាសិ កម្មផលេនិធូបបន្នោ;
‘‘Kissa saṃyamassa ayaṃ vipāko, kenāsi kammaphalenidhūpapanno;
យថា ច តេ អធិគតមិទំ វិមានំ, តទនុបទំ អវចាសិ ឥគ្ឃ បុដ្ឋោ’’តិ។ –
Yathā ca te adhigatamidaṃ vimānaṃ, tadanupadaṃ avacāsi iggha puṭṭho’’ti. –
តំ ទេវបុត្តំ បដិបុច្ឆិ។
Taṃ devaputtaṃ paṭipucchi.
៨៨៦. តត្ថ តបតីតិ ទិប្បតិ។ នភេតិ អាកាសេ។ ផុស្សោតិ ផុស្សតារកា។ អតុលន្តិ អនុបមំ, អប្បមាណំ វា។ ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – យថា ឥទំ តវ វិមានំ អនុបមំ អប្បមាណំ បភស្សរភាវេន តតោ ឯវ មហប្បភាសំ អាកាសេ ទិប្បតិ, ន តថា តារករូបានិ ទិប្បន្តិ, ន ចន្ទោ, តានិ តាវ តិដ្ឋន្តុ, នាបិ សូរិយោ ទិប្បតិ, ឯវំភូតោ កោ នុ ត្វំ ទេវលោកតោ ឥមំ ភូមិបទេសំ ឧបគតោ, តំ បាកដំ កត្វា ឥមស្ស មហាជនស្ស កថេហីតិ។
886. Tattha tapatīti dippati. Nabheti ākāse. Phussoti phussatārakā. Atulanti anupamaṃ, appamāṇaṃ vā. Idaṃ vuttaṃ hoti – yathā idaṃ tava vimānaṃ anupamaṃ appamāṇaṃ pabhassarabhāvena tato eva mahappabhāsaṃ ākāse dippati, na tathā tārakarūpāni dippanti, na cando, tāni tāva tiṭṭhantu, nāpi sūriyo dippati, evaṃbhūto ko nu tvaṃ devalokato imaṃ bhūmipadesaṃ upagato, taṃ pākaṭaṃ katvā imassa mahājanassa kathehīti.
៨៩០. ឆិន្ទតីតិ វិច្ឆិន្ទតិ, បវត្តិតុំ អទេន្តោ បដិហនតីតិ អត្ថោ។ រំសីតិ រស្មិយោ។ បភង្ករស្សាតិ សូរិយស្ស។ តស្ស ច វិមានស្ស បភា សមន្តតោ បញ្ចវីសតិ យោជនានិ ផរិត្វា តិដ្ឋតិ។ តេនាហ ‘‘សាធិកវីសតិយោជនានិ អាភា’’តិ។ រត្តិមបិ យថា ទិវំ ករោតីតិ អត្តនោ បភាយ អន្ធការំ វិធមន្តំ រត្តិភាគម្បិ ទិវសភាគំ វិយ ករោតិ។ បរិសមន្តតោ អន្តោ ចេវ ពហិ ច សុទ្ធតាយ បរិសុទ្ធំ។ សព្ពសោ មលាភាវេន វិមលំ។ សុន្ទរតាយ សុភំ។
890.Chindatīti vicchindati, pavattituṃ adento paṭihanatīti attho. Raṃsīti rasmiyo. Pabhaṅkarassāti sūriyassa. Tassa ca vimānassa pabhā samantato pañcavīsati yojanāni pharitvā tiṭṭhati. Tenāha ‘‘sādhikavīsatiyojanāni ābhā’’ti. Rattimapi yathā divaṃ karotīti attano pabhāya andhakāraṃ vidhamantaṃ rattibhāgampi divasabhāgaṃ viya karoti. Parisamantato anto ceva bahi ca suddhatāya parisuddhaṃ. Sabbaso malābhāvena vimalaṃ. Sundaratāya subhaṃ.
៨៩១. ពហុបទុមវិចិត្របុណ្ឌរីកន្តិ ពហុវិធរត្តកមលញ្ចេវ វិចិត្តវណ្ណសេតកមលញ្ច។ សេតកមលំ បទុមំ, រត្តកមលំ បុណ្ឌរីកន្តិ វទន្តិ។ វោកិណ្ណំ កុសុមេហីតិ អញ្ញេហិ ច នានាវិធេហិ បុប្ផេហិ សមោកិណ្ណំ។ នេកចិត្តន្តិ មាលាកម្មលតាកម្មាទិនានាវិធវិចិត្តំ។ អរជវិរជហេមជាលឆន្នន្តិ សយំ អបគតរជំ វិរជេន និទ្ទោសេន កញ្ចនជាលេន ឆាទិតំ។
891.Bahupadumavicitrapuṇḍarīkanti bahuvidharattakamalañceva vicittavaṇṇasetakamalañca. Setakamalaṃ padumaṃ, rattakamalaṃ puṇḍarīkanti vadanti. Vokiṇṇaṃ kusumehīti aññehi ca nānāvidhehi pupphehi samokiṇṇaṃ. Nekacittanti mālākammalatākammādinānāvidhavicittaṃ. Arajavirajahemajālachannanti sayaṃ apagatarajaṃ virajena niddosena kañcanajālena chāditaṃ.
៨៩២. រត្តម្ពរបីតវាសសាហីតិ រត្តវត្ថាហិ ចេវ បីតវត្ថាហិ ច។ ឯកា ហិ រត្តំ ទិព្ពវត្ថំ និវាសេត្វា បីតំ ឧត្តរិយំ ករោតិ, អបរា បីតំ និវាសេត្វា រត្តំ ឧត្តរិយំ ករោតិ។ តំ សន្ធាយ វុត្តំ ‘‘រត្តម្ពរបីតវាសសាហី’’តិ ។ អគរុបិយង្គុចន្ទនុស្សទាហីតិ អគរុគន្ធេន បិយង្គុមាលាហិ ចន្ទនគន្ធេហិ ច ឧស្សទាហិ, ឧស្សន្នទិព្ពាគរុគន្ធាទិកាហីតិ អត្ថោ។ កញ្ចនតនុសន្និភត្តចាហីតិ កនកសទិសសុខុមច្ឆវីហិ។ បរិបូរន្តិ តហំ តហំ វិចរន្តីហិ សង្គីតិបសុតាហិ ច បរិបុណ្ណំ។
892.Rattambarapītavāsasāhīti rattavatthāhi ceva pītavatthāhi ca. Ekā hi rattaṃ dibbavatthaṃ nivāsetvā pītaṃ uttariyaṃ karoti, aparā pītaṃ nivāsetvā rattaṃ uttariyaṃ karoti. Taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘rattambarapītavāsasāhī’’ti . Agarupiyaṅgucandanussadāhīti agarugandhena piyaṅgumālāhi candanagandhehi ca ussadāhi, ussannadibbāgarugandhādikāhīti attho. Kañcanatanusannibhattacāhīti kanakasadisasukhumacchavīhi. Paripūranti tahaṃ tahaṃ vicarantīhi saṅgītipasutāhi ca paripuṇṇaṃ.
៨៩៣. ពហុកេត្ថាតិ ពហុកា ឯត្ថ។ អនេកវណ្ណាតិ នានារូបា។ កុសមវិភូសិតាភរណាតិ វិសេសតោ សុរភិវាយនត្ថំ ទិព្ពកុសុមេហិ អលង្កតទិព្ពាភរណា។ ឯត្ថាតិ ឯតស្មិំ វិមានេ។ សុមនាតិ សុន្ទរមនា បមុទិតចិត្តា។ អនិលបមុញ្ចិតា បវន្តិ សុរភិន្តិ អនិលេន បមុញ្ចិតគន្ធានំ បុប្ផានំ វាយុនា វិមុត្តបត្តបុដំ វិយ វិពន្ធតាយ វិកសិតតាយ ច សុគន្ធំ បវាយន្តិ។ ‘‘អនិលបធូបិតា’’តិបិ បឋន្តិ, វាតេន មន្ទំ អាវុយ្ហមានា ហេមមយបុប្ផាតិ អត្ថោ។ កនកចីរកាទីហិ វេណិអាទីសុ ឱតតតាយ តបនិយវិតតា។ យេភុយ្យេន កញ្ចនាភរណេហិ អច្ឆាទិតសរីរតាយ សុវណ្ណឆន្នា។ នរនារិយោតិ ទេវបុត្តា ទេវធីតរោ ច ពហុកា ឯត្ថ តវ វិមានេតិ ទស្សេតិ។
893.Bahuketthāti bahukā ettha. Anekavaṇṇāti nānārūpā. Kusamavibhūsitābharaṇāti visesato surabhivāyanatthaṃ dibbakusumehi alaṅkatadibbābharaṇā. Etthāti etasmiṃ vimāne. Sumanāti sundaramanā pamuditacittā. Anilapamuñcitā pavanti surabhinti anilena pamuñcitagandhānaṃ pupphānaṃ vāyunā vimuttapattapuṭaṃ viya vibandhatāya vikasitatāya ca sugandhaṃ pavāyanti. ‘‘Anilapadhūpitā’’tipi paṭhanti, vātena mandaṃ āvuyhamānā hemamayapupphāti attho. Kanakacīrakādīhi veṇiādīsu otatatāya tapaniyavitatā. Yebhuyyena kañcanābharaṇehi acchāditasarīratāya suvaṇṇachannā. Naranāriyoti devaputtā devadhītaro ca bahukā ettha tava vimāneti dasseti.
៨៩៤. ឥង្ឃាតិ ចោទនត្ថេ និបាតោ បុដ្ឋោតិ បុច្ឆិតោ ឥមស្ស មហាជនស្ស កម្មផលបច្ចក្ខភាវាយាតិ អធិប្បាយោ។
894.Iṅghāti codanatthe nipāto puṭṭhoti pucchito imassa mahājanassa kammaphalapaccakkhabhāvāyāti adhippāyo.
តតោ ទេវបុត្តោ ឥមាហិ គាថាហិ ព្យាកាសិ –
Tato devaputto imāhi gāthāhi byākāsi –
៨៩៥.
895.
‘‘សយមិធ បថេ សមេច្ច មាណវេន, សត្ថានុសាសិ អនុកម្បមានោ;
‘‘Sayamidha pathe samecca māṇavena, satthānusāsi anukampamāno;
តវ រតនវរស្ស ធម្មំ សុត្វា, ករិស្សាមីតិ ច ព្រវិត្ថ ឆត្តោ។
Tava ratanavarassa dhammaṃ sutvā, karissāmīti ca bravittha chatto.
៨៩៦.
896.
‘‘ជិនវរបវរំ ឧបេហិ សរណំ, ធម្មញ្ចាបិ តថេវ ភិក្ខុសង្ឃំ;
‘‘Jinavarapavaraṃ upehi saraṇaṃ, dhammañcāpi tatheva bhikkhusaṅghaṃ;
នោតិ បឋមំ អវោចហំ ភន្តេ, បច្ឆា តេ វចនំ តថេវកាសិំ។
Noti paṭhamaṃ avocahaṃ bhante, pacchā te vacanaṃ tathevakāsiṃ.
៨៩៧.
897.
‘‘មា ច បាណវធំ វិវិធំ ចរស្សុ អសុចិំ,
‘‘Mā ca pāṇavadhaṃ vividhaṃ carassu asuciṃ,
ន ហិ បាណេសុ អសញ្ញតំ អវណ្ណយិំសុ សប្បញ្ញា;
Na hi pāṇesu asaññataṃ avaṇṇayiṃsu sappaññā;
នោតិ បឋមំ អវោចហំ ភន្តេ, បច្ឆា តេ វចនំ តថេវកាសិំ។
Noti paṭhamaṃ avocahaṃ bhante, pacchā te vacanaṃ tathevakāsiṃ.
៨៩៨.
898.
‘‘មា ច បរជនស្ស រក្ខិតម្បិ, អាទាតព្ពមមញ្ញិថោ អទិន្នំ;
‘‘Mā ca parajanassa rakkhitampi, ādātabbamamaññitho adinnaṃ;
នោតិ បឋមំ អវោចហំ ភន្តេ, បច្ឆា តេ វចនំ តថេវកាសិំ។
Noti paṭhamaṃ avocahaṃ bhante, pacchā te vacanaṃ tathevakāsiṃ.
៨៩៩.
899.
‘‘មា ច បរជនស្ស រក្ខិតាយោ, បរភរិយា អគមា អនរិយមេតំ;
‘‘Mā ca parajanassa rakkhitāyo, parabhariyā agamā anariyametaṃ;
នោតិ បឋមំ អវោចហំ ភន្តេ, បច្ឆា តេ វចនំ តថេវកាសិំ។
Noti paṭhamaṃ avocahaṃ bhante, pacchā te vacanaṃ tathevakāsiṃ.
៩០០.
900.
‘‘មា ច វិតថំ អញ្ញថា អភាណិ, ន ហិ មុសាវាទំ អវណ្ណយិំសុ សប្បញ្ញា;
‘‘Mā ca vitathaṃ aññathā abhāṇi, na hi musāvādaṃ avaṇṇayiṃsu sappaññā;
នោតិ បឋមំ អវោចហំ ភន្តេ, បច្ឆា តេ វចនំ តថេវកាសិំ។
Noti paṭhamaṃ avocahaṃ bhante, pacchā te vacanaṃ tathevakāsiṃ.
៩០១.
901.
‘‘យេន ច បុរិសស្ស អបេតិ សញ្ញា, តំ មជ្ជំ បរិវជ្ជយស្សុ សព្ពំ;
‘‘Yena ca purisassa apeti saññā, taṃ majjaṃ parivajjayassu sabbaṃ;
នោតិ បឋមំ អវោចហំ ភន្តេ, បច្ឆា តេ វចនំ តថេវកាសិំ។
Noti paṭhamaṃ avocahaṃ bhante, pacchā te vacanaṃ tathevakāsiṃ.
៩០២.
902.
‘‘ស្វាហំ ឥធ បញ្ច សិក្ខា ករិត្វា, បដិបជ្ជិត្វា តថាគតស្ស ធម្មេ;
‘‘Svāhaṃ idha pañca sikkhā karitvā, paṭipajjitvā tathāgatassa dhamme;
ទ្វេបថមគមាសិំ ចោរមជ្ឈេ, តេ មំ តត្ថ វធិំសុ ភោគហេតុ។
Dvepathamagamāsiṃ coramajjhe, te maṃ tattha vadhiṃsu bhogahetu.
៩០៣.
903.
‘‘ឯត្តកមិទំ អនុស្សរាមិ កុសលំ, តតោ បរំ ន មេ វិជ្ជតិ អញ្ញំ;
‘‘Ettakamidaṃ anussarāmi kusalaṃ, tato paraṃ na me vijjati aññaṃ;
តេន សុចរិតេន កម្មុនាហំ, ឧប្បន្នោ តិទិវេសុ កាមកាមី។
Tena sucaritena kammunāhaṃ, uppanno tidivesu kāmakāmī.
៩០៤.
904.
‘‘បស្ស ខណមុហុត្តសញ្ញមស្ស, អនុធម្មប្បដិបត្តិយា វិបាកំ;
‘‘Passa khaṇamuhuttasaññamassa, anudhammappaṭipattiyā vipākaṃ;
ជលមិវ យសសា សមេក្ខមានា, ពហុកាមំ បិហយន្តិ ហីនកម្មា។
Jalamiva yasasā samekkhamānā, bahukāmaṃ pihayanti hīnakammā.
៩០៥.
905.
‘‘បស្ស កតិបយាយ ទេសនាយ, សុគតិញ្ចម្ហិ គតោ សុខញ្ច បត្តោ;
‘‘Passa katipayāya desanāya, sugatiñcamhi gato sukhañca patto;
យេ ច តេ សតតំ សុណន្តិ ធម្មំ, មញ្ញេ តេ អមតំ ផុសន្តិ ខេមំ។
Ye ca te satataṃ suṇanti dhammaṃ, maññe te amataṃ phusanti khemaṃ.
៩០៦.
906.
‘‘អប្បម្បិ កតំ មហាវិបាកំ, វិបុលំ ហោតិ តថាគតស្ស ធម្មេ;
‘‘Appampi kataṃ mahāvipākaṃ, vipulaṃ hoti tathāgatassa dhamme;
បស្ស កតបុញ្ញតាយ ឆត្តោ, ឱភាសេតិ បថវិំ យថាបិ សូរិយោ។
Passa katapuññatāya chatto, obhāseti pathaviṃ yathāpi sūriyo.
៩០៧.
907.
‘‘កិមិទំ កុសលំ កិមាចរេម, ឥច្ចេកេ ហិ សមេច្ច មន្តយន្តិ;
‘‘Kimidaṃ kusalaṃ kimācarema, icceke hi samecca mantayanti;
តេ មយំ បុនរេវ លទ្ធ មានុសត្តំ, បដិបន្នា វិហរេមុ សីលវន្តោ។
Te mayaṃ punareva laddha mānusattaṃ, paṭipannā viharemu sīlavanto.
៩០៨.
908.
‘‘ពហុការោ អនុកម្បកោ ច សត្ថា, ឥតិ មេ សតិ អគមា ទិវា ទិវស្ស;
‘‘Bahukāro anukampako ca satthā, iti me sati agamā divā divassa;
ស្វាហំ ឧបគតោម្ហិ សច្ចនាមំ, អនុកម្បស្សុ បុនបិ សុណេម្ហ ធម្មំ។
Svāhaṃ upagatomhi saccanāmaṃ, anukampassu punapi suṇemha dhammaṃ.
៩០៩.
909.
‘‘យេ ចិធ បជហន្តិ កាមរាគំ, ភវរាគានុសយញ្ច បហាយ មោហំ;
‘‘Ye cidha pajahanti kāmarāgaṃ, bhavarāgānusayañca pahāya mohaṃ;
ន ច តេ បុន មុបេន្តិ គព្ភសេយ្យំ, បរិនិព្ពានគតា ហិ សីតិភូតា’’តិ។
Na ca te puna mupenti gabbhaseyyaṃ, parinibbānagatā hi sītibhūtā’’ti.
៨៩៥. តត្ថ សយមិធ បថេ សមេច្ច មាណវេនាតិ ឥធ ឥមស្មិំ បថេ មហាមគ្គេ សយមេវ ឧបគតេន មាណវេន ព្រាហ្មណកុមារេន សមេច្ច សមាគន្ត្វា។ ទិដ្ឋធម្មិកសម្បរាយិកបរមត្ថេហិ សត្តានំ យថារហមនុសាសនតោ សត្ថា ភគវា, ត្វំ យំ មាណវំ យថាធម្មំ អនុសាសិ អនុកម្បមានោ អនុគ្គណ្ហន្តោ, តវ រតនវរស្ស អគ្គរតនស្ស សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស, តំ ធម្មំ សុត្វា ឥតិ ឯវំ ករិស្សាមិ យថានុសិដ្ឋំ បដិបជ្ជិស្សាមីតិ, សោ ឆត្តោ ឆត្តនាមកោ មាណវោ ព្រវិត្ថ កថេសីតិ បទយោជនា។
895. Tattha sayamidha pathe samecca māṇavenāti idha imasmiṃ pathe mahāmagge sayameva upagatena māṇavena brāhmaṇakumārena samecca samāgantvā. Diṭṭhadhammikasamparāyikaparamatthehi sattānaṃ yathārahamanusāsanato satthā bhagavā, tvaṃ yaṃ māṇavaṃ yathādhammaṃ anusāsi anukampamāno anuggaṇhanto, tava ratanavarassa aggaratanassa sammāsambuddhassa, taṃ dhammaṃ sutvā iti evaṃ karissāmi yathānusiṭṭhaṃ paṭipajjissāmīti, so chatto chattanāmako māṇavo bravittha kathesīti padayojanā.
៨៩៦. ឯវំ យថាបុច្ឆិតំ កម្មំ ការណតោ ទស្សេត្វា ឥទានិ តំ សរូបតោ វិភាគតោ ច ទស្សេន្តោ សត្ថារា សមាទបិតភាវំ អត្តនា ច តត្ថ បច្ឆា បតិដ្ឋិតភាវំ ទស្សេតុំ ‘‘ជិនវរបវរ’’ន្តិអាទិមាហ។ តត្ថ នោតិ បឋមំ អវោចហំ ភន្តេតិ ភន្តេ ភគវា ‘‘សរណគមនំ ជានាសី’’តិ តយា វុត្តោ ‘‘នោ’’តិ ន ‘‘ជានាមី’’តិ បឋមំ អវោចំ អហំ។ បច្ឆា តេ វចនំ តថេវកាសិន្តិ បច្ឆា តយា វុត្តំ កថំ បរិវត្តេន្តោ តវ វចនំ តថេវ អកាសិំ បដិបជ្ជិំ, តីណិបិ សរណានិ ឧបគច្ឆិន្តិ អត្ថោ។
896. Evaṃ yathāpucchitaṃ kammaṃ kāraṇato dassetvā idāni taṃ sarūpato vibhāgato ca dassento satthārā samādapitabhāvaṃ attanā ca tattha pacchā patiṭṭhitabhāvaṃ dassetuṃ ‘‘jinavarapavara’’ntiādimāha. Tattha noti paṭhamaṃ avocahaṃ bhanteti bhante bhagavā ‘‘saraṇagamanaṃ jānāsī’’ti tayā vutto ‘‘no’’ti na ‘‘jānāmī’’ti paṭhamaṃ avocaṃ ahaṃ. Pacchā te vacanaṃ tathevakāsinti pacchā tayā vuttaṃ kathaṃ parivattento tava vacanaṃ tatheva akāsiṃ paṭipajjiṃ, tīṇipi saraṇāni upagacchinti attho.
៨៩៧. វិវិធន្តិ ឧច្ចាវចំ, អប្បសាវជ្ជំ មហាសាវជ្ជញ្ចាតិ អត្ថោ។ មា ចរស្សូតិ មា អកាសិ។ អសុចិន្តិ កិលេសាសុចិមិស្សតាយ ន សុចិំ។ បាណេសុ អសញ្ញតន្តិ បាណឃាតតោ អវិរតំ។ ន ហិ អវណ្ណយិំសូតិ ន ហិ វណ្ណយន្តិ។ បច្ចូប្បន្នកាលត្ថេ ហិ ឥទំ អតីតកាលវចនំ។ អថ វា ‘‘អវណ្ណយិំសូ’’តិ ឯកទេសេន សកលស្ស កាលស្ស ឧបលក្ខណំ, តស្មា យថា ន វណ្ណយិំសុ អតីតមទ្ធានំ, ឯវំ ឯតរហិបិ ន វណ្ណយន្តិ, អនាគតេបិ ន វណ្ណយិស្សន្តីតិ វុត្តំ ហោតិ។
897.Vividhanti uccāvacaṃ, appasāvajjaṃ mahāsāvajjañcāti attho. Mā carassūti mā akāsi. Asucinti kilesāsucimissatāya na suciṃ. Pāṇesu asaññatanti pāṇaghātato avirataṃ. Na hi avaṇṇayiṃsūti na hi vaṇṇayanti. Paccūppannakālatthe hi idaṃ atītakālavacanaṃ. Atha vā ‘‘avaṇṇayiṃsū’’ti ekadesena sakalassa kālassa upalakkhaṇaṃ, tasmā yathā na vaṇṇayiṃsu atītamaddhānaṃ, evaṃ etarahipi na vaṇṇayanti, anāgatepi na vaṇṇayissantīti vuttaṃ hoti.
៨៩៨-៩០០. បរជនស្ស រក្ខិតន្តិ បរបរិគ្គហិតវត្ថុ។ តេនាហ ‘‘អទិន្ន’’ន្តិ។ មា អគមាតិ មា អជ្ឈាចរិ។ វិតថន្តិ អតថំ, មុសាតិ អត្ថោ។ អញ្ញថាតិ អញ្ញថាវ, វិតថសញ្ញី ឯវំ វិតថន្តិ ជានន្តោ ឯវំ មា ភណីតិ អត្ថោ។
898-900.Parajanassa rakkhitanti parapariggahitavatthu. Tenāha ‘‘adinna’’nti. Mā agamāti mā ajjhācari. Vitathanti atathaṃ, musāti attho. Aññathāti aññathāva, vitathasaññī evaṃ vitathanti jānanto evaṃ mā bhaṇīti attho.
៩០១. យេនាតិ យេន មជ្ជេន, បីតេនាតិ អធិប្បាយោ។ អបេតីតិ វិគច្ឆតិ។ សញ្ញាតិ ធម្មសញ្ញា, លោកសញ្ញា ឯវ វា។ សព្ពន្តិ អនវសេសំ, ពីជតោ បដ្ឋាយាតិ អត្ថោ។
901.Yenāti yena majjena, pītenāti adhippāyo. Apetīti vigacchati. Saññāti dhammasaññā, lokasaññā eva vā. Sabbanti anavasesaṃ, bījato paṭṭhāyāti attho.
៩០២. ស្វាហន្តិ សោ តទា ឆត្តមាណវភូតោ អហំ។ ឥធ ឥមស្មិំ មគ្គបទេសេ, ឥមស្មិំ វា តវ សាសនេ។ តេនាហ ‘‘តថាគតស្ស ធម្មេ’’តិ។ បញ្ច សិក្ខាតិ បញ្ច សីលានិ។ ករិត្វាតិ អាទិយិត្វា, អធិដ្ឋាយាតិ អត្ថោ។ ទ្វេបថន្តិ ទ្វិន្នំ គាមសីមានំ វេមជ្ឈភូតំ បថំ, សីមន្តរិកបថន្តិ អត្ថោ។ តេតិ តេ ចោរា។ តត្ថាតិ សីមន្តរិកមគ្គេ។ ភោគហេតូតិ អាមិសកិញ្ចិក្ខនិមិត្តំ។
902.Svāhanti so tadā chattamāṇavabhūto ahaṃ. Idha imasmiṃ maggapadese, imasmiṃ vā tava sāsane. Tenāha ‘‘tathāgatassa dhamme’’ti. Pañca sikkhāti pañca sīlāni. Karitvāti ādiyitvā, adhiṭṭhāyāti attho. Dvepathanti dvinnaṃ gāmasīmānaṃ vemajjhabhūtaṃ pathaṃ, sīmantarikapathanti attho. Teti te corā. Tatthāti sīmantarikamagge. Bhogahetūti āmisakiñcikkhanimittaṃ.
៩០៣. តតោតិ យថាវុត្តកុសលតោ បរំ ឧបរិ អញ្ញំ កុសលំ ន វិជ្ជតិ ន ឧបលព្ភតិ, យមហំ អនុស្សរេយ្យន្តិ អត្ថោ។ កាមកាមីតិ យថិច្ឆិតកាមគុណសមង្គី។
903.Tatoti yathāvuttakusalato paraṃ upari aññaṃ kusalaṃ na vijjati na upalabbhati, yamahaṃ anussareyyanti attho. Kāmakāmīti yathicchitakāmaguṇasamaṅgī.
៩០៤. ខណមុហុត្តសញ្ញមស្សាតិ ខណមុហុត្តមត្តំ បវត្តសីលស្ស។ អនុធម្មប្បដិបត្តិយាតិ យថាធិគតស្ស ផលស្ស អនុរូបធម្មំ បដិបជ្ជមានស្ស ភគវា បស្ស, តុយ្ហំ ឱវាទធម្មស្ស វា អនុរូបាយ ធម្មបដិបត្តិយា វុត្តនិយាមេនេវ សរណគមនស្ស សីលសមាទានស្ស ចាតិ អត្ថោ។ ជលមិវ យសសាតិ ឥទ្ធិយា បរិវារសម្បត្តិយា ច ជលន្តំ វិយ។ សមេក្ខមានាតិ បស្សន្តា។ ពហុកាតិ ពហវោ។ បិហយន្តីតិ ‘‘កថំ នុ ខោ មយំ ឯទិសា ភវេយ្យាមា’’តិ បត្ថេន្តិ។ ហីនកម្មាតិ មម សម្បត្តិតោ និហីនភោគា។
904.Khaṇamuhuttasaññamassāti khaṇamuhuttamattaṃ pavattasīlassa. Anudhammappaṭipattiyāti yathādhigatassa phalassa anurūpadhammaṃ paṭipajjamānassa bhagavā passa, tuyhaṃ ovādadhammassa vā anurūpāya dhammapaṭipattiyā vuttaniyāmeneva saraṇagamanassa sīlasamādānassa cāti attho. Jalamiva yasasāti iddhiyā parivārasampattiyā ca jalantaṃ viya. Samekkhamānāti passantā. Bahukāti bahavo. Pihayantīti ‘‘kathaṃ nu kho mayaṃ edisā bhaveyyāmā’’ti patthenti. Hīnakammāti mama sampattito nihīnabhogā.
៩០៥. កតិបយាយាតិ អប្បិកាយ។ យេតិ យេ ភិក្ខូ ចេវ ឧបាសកាទយោ ច។ ច-សទ្ទោ ព្យតិរេកេ។ តេតិ តវ។ សតតន្តិ ទិវសេ ទិវសេ។
905.Katipayāyāti appikāya. Yeti ye bhikkhū ceva upāsakādayo ca. Ca-saddo byatireke. Teti tava. Satatanti divase divase.
៩០៦. វិបុលន្តិ ឧឡារផលំ វិបុលានុភាវំ។ តថាគតស្ស ធម្មេតិ តថាគតស្ស សាសនេ ឱវាទេ ឋត្វា កតន្តិ យោជនា។ ឯវំ អនុទ្ទេសិកវសេន វុត្តមេវត្ថំ អត្តុទ្ទេសិកវសេន ទស្សេន្តោ ‘‘បស្សា’’តិអាទិមាហ។ តត្ថ បស្សាតិ ភគវន្តំ វទតិ, អត្តានមេវ វា អញ្ញំ វិយ ច កត្វា វទតិ។
906.Vipulanti uḷāraphalaṃ vipulānubhāvaṃ. Tathāgatassa dhammeti tathāgatassa sāsane ovāde ṭhatvā katanti yojanā. Evaṃ anuddesikavasena vuttamevatthaṃ attuddesikavasena dassento ‘‘passā’’tiādimāha. Tattha passāti bhagavantaṃ vadati, attānameva vā aññaṃ viya ca katvā vadati.
៩០៧. កិមិទំ កុសលំ កិមាចរេមាតិ កុសលំ នាមេតំ កិំសភាវំ កីទិសំ, កថំ វា តំ អាចរេយ្យាម។ ឥច្ចេកេ ហិ សមេច្ច មន្តយន្តីតិ ឯវមេកេ សមេច្ច សមាគន្ត្វា បថវិំ បរិវត្តេន្តា វិយ សិនេរុំ ឧក្ខិបន្តា វិយ ច សុទុក្ករំ កត្វា មន្តយន្តិ វិចារេន្តិ, មយំ បន អកិច្ឆេនេវ បុនបិ កុសលំ អាចរេយ្យាមាតិ អធិប្បាយោ។ តេនេវាហ ‘‘មយ’’ន្តិអាទិ។
907.Kimidaṃkusalaṃ kimācaremāti kusalaṃ nāmetaṃ kiṃsabhāvaṃ kīdisaṃ, kathaṃ vā taṃ ācareyyāma. Icceke hi samecca mantayantīti evameke samecca samāgantvā pathaviṃ parivattentā viya sineruṃ ukkhipantā viya ca sudukkaraṃ katvā mantayanti vicārenti, mayaṃ pana akiccheneva punapi kusalaṃ ācareyyāmāti adhippāyo. Tenevāha ‘‘maya’’ntiādi.
៩០៨. ពហុការោតិ ពហូបការោ, មហាឧបការោ វា។ អនុកម្បកោតិ ការុណិកោ។ ម-ការោ បទសន្ធិករោ។ ឥតីតិ ឯវំ, ភគវតោ អត្តនិ បដិបន្នាការំ សន្ធាយ វទតិ។ មេ សតីតិ មយិ សតិ វិជ្ជមានេ, ចោរេហិ អវធិតេ ឯវាតិ អត្ថោ។ ទិវា ទិវស្សាតិ ទិវសស្សបិ ទិវា, កាលស្សេវាតិ អត្ថោ។ ស្វាហន្តិ សោ ឆត្តមាណវភូតោ អហំ។ សច្ចនាមន្តិ ‘‘ភគវា អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ’’តិអាទិនាមេហិ អវិតថនាមំ ភូតត្ថនាមំ។ អនុកម្បស្សូតិ អនុគ្គណ្ហាហិ។ បុនបីតិ ភិយ្យោបិ សុណេមុ, តវ ធម្មំ សុណេយ្យាមយេវាតិ អត្ថោ។
908.Bahukāroti bahūpakāro, mahāupakāro vā. Anukampakoti kāruṇiko. Ma-kāro padasandhikaro. Itīti evaṃ, bhagavato attani paṭipannākāraṃ sandhāya vadati. Me satīti mayi sati vijjamāne, corehi avadhite evāti attho. Divā divassāti divasassapi divā, kālassevāti attho. Svāhanti so chattamāṇavabhūto ahaṃ. Saccanāmanti ‘‘bhagavā arahaṃ sammāsambuddho’’tiādināmehi avitathanāmaṃ bhūtatthanāmaṃ. Anukampassūti anuggaṇhāhi. Punapīti bhiyyopi suṇemu, tava dhammaṃ suṇeyyāmayevāti attho.
ឯវំ ទេវបុត្តោ សព្ពមេតំ កតញ្ញុតាភាវេ ឋត្វា សត្ថុ បយិរុបាសនេ ច ធម្មស្សវនេ ច អតិត្តិមេវ ទីបេន្តោ វទតិ។ ភគវា ទេវបុត្តស្ស ច តត្ថ សន្និបតិតបរិសាយ ច អជ្ឈាសយំ ឱលោកេត្វា អនុបុព្ពិកថំ កថេសិ។ អថ នេសំ អល្លចិត្តតំ ញត្វា សាមុក្កំសិកំ ធម្មទេសនំ បកាសេសិ។ ទេសនាបរិយោសានេ ទេវបុត្តោ ចេវ មាតាបិតរោ ចស្ស សោតាបត្តិផលេ បតិដ្ឋហិំសុ, មហតោ ច ជនកាយស្ស ធម្មាភិសមយោ អហោសិ។
Evaṃ devaputto sabbametaṃ kataññutābhāve ṭhatvā satthu payirupāsane ca dhammassavane ca atittimeva dīpento vadati. Bhagavā devaputtassa ca tattha sannipatitaparisāya ca ajjhāsayaṃ oloketvā anupubbikathaṃ kathesi. Atha nesaṃ allacittataṃ ñatvā sāmukkaṃsikaṃ dhammadesanaṃ pakāsesi. Desanāpariyosāne devaputto ceva mātāpitaro cassa sotāpattiphale patiṭṭhahiṃsu, mahato ca janakāyassa dhammābhisamayo ahosi.
៩០៩. បឋមផលេ បតិដ្ឋិតោ ទេវបុត្តោ ឧបរិមគ្គេសុ អត្តនោ គរុចិត្តីការំ, តទធិគមស្ស ច មហានិសំសតំ វិភាវេន្តោ ‘‘យេ ចិធ បជហន្តិ កាមរាគ’’ន្តិ បរិយោសានគាថមាហ។ តស្សត្ថោ – យេ ឥធ ឥមស្មិំ សាសនេ ឋិតា បជហន្តិ អនវសេសតោ សមុច្ឆិន្ទន្តិ កាមរាគំ, ន ច តេ បុន ឧបេន្តិ គព្ភសេយ្យំ ឱរម្ភាគិយានំ សំយោជនានំ សមុច្ឆិន្នត្តា។ យេ ច បន បហាយ មោហំ សព្ពសោ សមុគ្ឃាតេត្វា ភវរាគានុសយញ្ច បជហន្តិ, តេ បុន ឧបេន្តិ គព្ភសេយ្យន្តិ វត្តព្ពមេវ នត្ថិ។ កស្មា? បរិនិព្ពានគតា ហិ សីតិភូតា, តេ ហិ ឧត្តមបុរិសា អនុបាទិសេសាយ និព្ពានធាតុយា បរិនិព្ពានំ គតា ឯវំ ឥធេវ សព្ពវេទយិតានំ សព្ពបរិឡាហានំ ព្យន្តិភាវេន សីតិភូតា។
909. Paṭhamaphale patiṭṭhito devaputto uparimaggesu attano garucittīkāraṃ, tadadhigamassa ca mahānisaṃsataṃ vibhāvento ‘‘ye cidha pajahanti kāmarāga’’nti pariyosānagāthamāha. Tassattho – ye idha imasmiṃ sāsane ṭhitā pajahanti anavasesato samucchindanti kāmarāgaṃ, na ca te puna upentigabbhaseyyaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ samucchinnattā. Ye ca pana pahāya mohaṃ sabbaso samugghātetvā bhavarāgānusayañca pajahanti, te puna upenti gabbhaseyyanti vattabbameva natthi. Kasmā? Parinibbānagatā hi sītibhūtā, te hi uttamapurisā anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbānaṃ gatā evaṃ idheva sabbavedayitānaṃ sabbapariḷāhānaṃ byantibhāvena sītibhūtā.
ឥតិ ទេវបុត្តោ អត្តនោ អរិយសោតសមាបន្នភាវំ បវេទេន្តោ អនុបាទិសេសាយ និព្ពានធាតុយា ទេសនាយ កូដំ គហេត្វា ភគវន្តំ វន្ទិត្វា បទក្ខិណំ កត្វា ភិក្ខុសង្ឃស្ស អបចិតិំ ទស្សេត្វា មាតាបិតរោ អាបុច្ឆិត្វា ទេវលោកមេវ គតោ, សត្ថាបិ ឧដ្ឋាយាសនា គតោ សទ្ធិំ ភិក្ខុសង្ឃេន។ មាណវស្ស បន មាតាបិតរោ ព្រាហ្មណោ បោក្ខរសាតិ សព្ពោ ច មហាជនោ ភគវន្តំ អនុគន្ត្វា និវត្តិ។ ភគវា ជេតវនំ គន្ត្វា សន្និបតិតាយ បរិសាយ ឥមំ វិមានំ វិត្ថារតោ កថេសិ។ សា ទេសនា មហាជនស្ស សាត្ថិកា អហោសីតិ។
Iti devaputto attano ariyasotasamāpannabhāvaṃ pavedento anupādisesāya nibbānadhātuyā desanāya kūṭaṃ gahetvā bhagavantaṃ vanditvā padakkhiṇaṃ katvā bhikkhusaṅghassa apacitiṃ dassetvā mātāpitaro āpucchitvā devalokameva gato, satthāpi uṭṭhāyāsanā gato saddhiṃ bhikkhusaṅghena. Māṇavassa pana mātāpitaro brāhmaṇo pokkharasāti sabbo ca mahājano bhagavantaṃ anugantvā nivatti. Bhagavā jetavanaṃ gantvā sannipatitāya parisāya imaṃ vimānaṃ vitthārato kathesi. Sā desanā mahājanassa sātthikā ahosīti.
ឆត្តមាណវកវិមានវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Chattamāṇavakavimānavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / វិមានវត្ថុបាឡិ • Vimānavatthupāḷi / ៣. ឆត្តមាណវកវិមានវត្ថុ • 3. Chattamāṇavakavimānavatthu
