Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / д̇ибидага • Tipiṭaka / д̇хаммасан̇г̇ан̣и-адтагат̇аа • Dhammasaṅgaṇi-aṭṭhakathā

руубааважарагусалаван̣н̣анаа

Rūpāvacarakusalavaṇṇanā

жад̇угганаяо батамаж̇жхаанам̣

Catukkanayo paṭhamajjhānaṃ

160. ид̣̇аани руубааважарагусалам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ гад̇амз д̇хаммаа гусалаад̇иаад̣̇и аарад̣̇д̇хам̣. д̇ад̇т̇а руубуубабад̇д̇ияаа маг̇г̇ам̣ бхаавзд̇ийд̇и руубам̣ вужжад̇и руубабхаво. убабад̇д̇ийд̇и ниб̣б̣ад̇д̇и ж̇аад̇и сан̃ж̇аад̇и. маг̇г̇од̇и убааяо. важанад̇т̇о банзд̇т̇а – д̇ам̣ убабад̇д̇им̣ маг̇г̇ад̇и г̇авзсад̇и ж̇анзд̇и нибпаад̣̇зд̇ийд̇и маг̇г̇о. ид̣̇ам̣ вуд̇д̇ам̣ ход̇и – язна маг̇г̇зна руубабхавз убабад̇д̇и ход̇и ниб̣б̣ад̇д̇и ж̇аад̇и сан̃ж̇аад̇и, д̇ам̣ маг̇г̇ам̣ бхаавзд̇ийд̇и. гим̣ банзд̇зна нияамад̇о руубабхавз убабад̇д̇и ход̇ийд̇и? на ход̇и. ‘‘самаад̇хим̣, бхигкавз, бхаавзт̇а, самаахид̇о яат̇аабхууд̇ам̣ баж̇аанаад̇и бассад̇ий’’д̇и (сам̣. ни. 3.5; 4.99; 5.1071; нзд̇д̇и. 40; ми. ба. 2.1.15) звам̣ вуд̇д̇зна хи ниб̣б̣зд̇хабхааг̇иязна руубабхаваад̇иггамоби ход̇и. руубуубабад̇д̇ияаа бана ид̇о ан̃н̃о маг̇г̇о наама над̇т̇и, д̇зна вуд̇д̇ам̣ ‘руубуубабад̇д̇ияаа маг̇г̇ам̣ бхаавзд̇ий’д̇и. ад̇т̇ад̇о жааяам̣ маг̇г̇о наама жзд̇анааби ход̇и, жзд̇анааяа самбаяуд̇д̇ад̇хаммааби, д̇ад̣̇убхаяамби. ‘‘нираяан̃жаахам̣, саарибуд̇д̇а, баж̇аанаами нираяаг̇аамин̃жа маг̇г̇а’’нд̇и (ма. ни. 1.153) хи зд̇т̇а жзд̇анаа маг̇г̇о наама.

160. Idāni rūpāvacarakusalaṃ dassetuṃ katame dhammā kusalātiādi āraddhaṃ. Tattha rūpūpapattiyā maggaṃ bhāvetīti rūpaṃ vuccati rūpabhavo. Upapattīti nibbatti jāti sañjāti. Maggoti upāyo. Vacanattho panettha – taṃ upapattiṃ maggati gavesati janeti nipphādetīti maggo. Idaṃ vuttaṃ hoti – yena maggena rūpabhave upapatti hoti nibbatti jāti sañjāti, taṃ maggaṃ bhāvetīti. Kiṃ panetena niyamato rūpabhave upapatti hotīti? Na hoti. ‘‘Samādhiṃ, bhikkhave, bhāvetha, samāhito yathābhūtaṃ pajānāti passatī’’ti (saṃ. ni. 3.5; 4.99; 5.1071; netti. 40; mi. pa. 2.1.15) evaṃ vuttena hi nibbedhabhāgiyena rūpabhavātikkamopi hoti. Rūpūpapattiyā pana ito añño maggo nāma natthi, tena vuttaṃ ‘rūpūpapattiyā maggaṃ bhāvetī’ti. Atthato cāyaṃ maggo nāma cetanāpi hoti, cetanāya sampayuttadhammāpi, tadubhayampi. ‘‘Nirayañcāhaṃ, sāriputta, pajānāmi nirayagāmiñca magga’’nti (ma. ni. 1.153) hi ettha cetanā maggo nāma.

‘‘сад̣̇д̇хаа хирияам̣ гусалан̃жа д̣̇аанам̣, д̇хаммаа зд̇з саббурисаануяаад̇аа;

‘‘Saddhā hiriyaṃ kusalañca dānaṃ, dhammā ete sappurisānuyātā;

зд̇ан̃хи маг̇г̇ам̣ д̣̇ивияам̣ вад̣̇анд̇и, зд̇зна хи г̇ажчад̇и д̣̇звалога’’нд̇и. (а. ни. 8.32);

Etañhi maggaṃ diviyaṃ vadanti, etena hi gacchati devaloka’’nti. (a. ni. 8.32);

зд̇т̇а жзд̇анаасамбаяуд̇д̇ад̇хаммаа маг̇г̇о наама. ‘‘аяам̣, бхигкавз, маг̇г̇о, аяам̣ бадибад̣̇аа’’д̇и сан̇каарубабад̇д̇исуд̇д̇аад̣̇ийсу (ма. ни. 3.161 аад̣̇аяо) жзд̇анааби жзд̇анаасамбаяуд̇д̇ад̇хаммааби маг̇г̇о наама. имасмим̣ бана таанз ‘жхаана’нд̇и важанад̇о жзд̇анаасамбаяуд̇д̇аа ад̇хиббзд̇аа. яасмаа бана жхаанажзд̇анаа бадисанд̇хим̣ аагад̣дхад̇и, д̇асмаа жзд̇анааби жзд̇анаасамбаяуд̇д̇ад̇хаммааби вадданд̇иязва.

Ettha cetanāsampayuttadhammā maggo nāma. ‘‘Ayaṃ, bhikkhave, maggo, ayaṃ paṭipadā’’ti saṅkhārupapattisuttādīsu (ma. ni. 3.161 ādayo) cetanāpi cetanāsampayuttadhammāpi maggo nāma. Imasmiṃ pana ṭhāne ‘jhāna’nti vacanato cetanāsampayuttā adhippetā. Yasmā pana jhānacetanā paṭisandhiṃ ākaḍḍhati, tasmā cetanāpi cetanāsampayuttadhammāpi vaṭṭantiyeva.

бхаавзд̇ийд̇и ж̇анзд̇и уббаад̣̇зд̇и вад̣дхзд̇и. аяам̣ д̇аава ид̇ха бхааванааяа ад̇т̇о. ан̃н̃ад̇т̇а бана убасаг̇г̇авасзна самбхааванаа барибхааванаа вибхааванаад̇и звам̣ ан̃н̃ат̇ааби ад̇т̇о ход̇и. д̇ад̇т̇а ‘‘ид̇худ̣̇ааяи мама саавагаа ад̇хисийлз самбхаавзнд̇и – сийлаваа саман̣о г̇од̇амо, барамзна сийлагканд̇хзна саманнааг̇ад̇о’’д̇и (ма. ни. 2.243) аяам̣ самбхааванаа наама; огаббанаад̇и ад̇т̇о. ‘‘сийлабарибхаавид̇о самаад̇хи махабпало ход̇и махаанисам̣со, самаад̇хибарибхаавид̇аа бан̃н̃аа махабпалаа ход̇и махаанисам̣саа, бан̃н̃аабарибхаавид̇ам̣ жид̇д̇ам̣ саммад̣̇зва аасавзхи вимужжад̇ий’’д̇и (д̣̇ий. ни. 2.186) аяам̣ барибхааванаа наама; ваасанаад̇и ад̇т̇о. ‘‘ин̇гха руубам̣ вибхаавзхи, взд̣̇анам̣… сан̃н̃ам̣… сан̇каарз… вин̃н̃аан̣ам̣ вибхаавзхий’’д̇и аяам̣ вибхааванаа наама; анд̇арад̇хаабанаад̇и ад̇т̇о. ‘‘буна жабарам̣, уд̣̇ааяи, агкаад̇аа маяаа саавагаанам̣ бадибад̣̇аа, яат̇аабадибаннаа мз саавагаа жад̇д̇ааро сад̇ибадтаанз бхаавзнд̇ий’’д̇и (ма. ни. 2.247), аяам̣ бана уббаад̣̇анавад̣дханадтзна бхааванаа наама. имасмимби таанз аяамзва ад̇хиббзд̇аа. д̇зна вуд̇д̇ам̣ – ‘бхаавзд̇ийд̇и ж̇анзд̇и уббаад̣̇зд̇и вад̣дхзд̇ий’д̇и.

Bhāvetīti janeti uppādeti vaḍḍheti. Ayaṃ tāva idha bhāvanāya attho. Aññattha pana upasaggavasena sambhāvanā paribhāvanā vibhāvanāti evaṃ aññathāpi attho hoti. Tattha ‘‘idhudāyi mama sāvakā adhisīle sambhāventi – sīlavā samaṇo gotamo, paramena sīlakkhandhena samannāgato’’ti (ma. ni. 2.243) ayaṃ sambhāvanā nāma; okappanāti attho. ‘‘Sīlaparibhāvito samādhi mahapphalo hoti mahānisaṃso, samādhiparibhāvitā paññā mahapphalā hoti mahānisaṃsā, paññāparibhāvitaṃ cittaṃ sammadeva āsavehi vimuccatī’’ti (dī. ni. 2.186) ayaṃ paribhāvanā nāma; vāsanāti attho. ‘‘Iṅgha rūpaṃ vibhāvehi, vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ vibhāvehī’’ti ayaṃ vibhāvanā nāma; antaradhāpanāti attho. ‘‘Puna caparaṃ, udāyi, akkhātā mayā sāvakānaṃ paṭipadā, yathāpaṭipannā me sāvakā cattāro satipaṭṭhāne bhāventī’’ti (ma. ni. 2.247), ayaṃ pana uppādanavaḍḍhanaṭṭhena bhāvanā nāma. Imasmimpi ṭhāne ayameva adhippetā. Tena vuttaṃ – ‘bhāvetīti janeti uppādeti vaḍḍhetī’ti.

гасмаа банзд̇т̇а, яат̇аа гаамааважарагусаланид̣̇д̣̇зсз д̇хаммабуб̣б̣ан̇г̇амаа д̣̇зсанаа гад̇аа д̇ат̇аа агад̇ваа, буг̇г̇алабуб̣б̣ан̇г̇амаа гад̇аад̇и? бадибад̣̇ааяа саад̇хзд̇аб̣б̣ад̇о. ид̣̇ан̃хи жад̇уусу бадибад̣̇аасу ан̃н̃ад̇арааяа саад̇хзд̇аб̣б̣ам̣; на гаамааважарам̣ вияа винаа бадибад̣̇ааяа уббаж̇ж̇ад̇и. бадибад̣̇аа жа наамзсаа бадибаннагз сад̇и ход̇ийд̇и зд̇амад̇т̇ам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ буг̇г̇алабуб̣б̣ан̇г̇амам̣ д̣̇зсанам̣ гаронд̇о ‘руубуубабад̇д̇ияаа маг̇г̇ам̣ бхаавзд̇ий’д̇и ааха.

Kasmā panettha, yathā kāmāvacarakusalaniddese dhammapubbaṅgamā desanā katā tathā akatvā, puggalapubbaṅgamā katāti? Paṭipadāya sādhetabbato. Idañhi catūsu paṭipadāsu aññatarāya sādhetabbaṃ; na kāmāvacaraṃ viya vinā paṭipadāya uppajjati. Paṭipadā ca nāmesā paṭipannake sati hotīti etamatthaṃ dassetuṃ puggalapubbaṅgamaṃ desanaṃ karonto ‘rūpūpapattiyā maggaṃ bhāvetī’ti āha.

вивижжзва гаамзхийд̇и гаамзхи вивижжид̇ваа, винаа худ̇ваа, абаггамид̇ваа. яо банааяамзд̇т̇а ‘зва’-гааро со нияамад̇т̇од̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣о. яасмаа жа нияамад̇т̇о, д̇асмаа д̇асмим̣ батамам̣ жхаанам̣ убасамбаж̇ж̇а вихаран̣асамаяз авиж̇ж̇амаанаанамби гаамаанам̣ д̇асса батамаж̇жхаанасса бадибагкабхаавам̣, гаамабарижжааг̇знзва жасса ад̇хиг̇амам̣ д̣̇ийбзд̇и. гат̇ам̣? ‘вивижжзва гаамзхий’д̇и зван̃хи нияамз гарияамаанз ид̣̇ам̣ бан̃н̃ааяад̇и – нуунимасса гаамаа бадибагкабхууд̇аа язсу сад̇и ид̣̇ам̣ на бавад̇д̇ад̇и, анд̇хагаарз сад̇и бад̣̇ийбобхаасо вияа? д̇зсам̣ барижжааг̇знзва жасса ад̇хиг̇амо ход̇и оримад̇ийрабарижжааг̇зна бааримад̇ийрассзва. д̇асмаа нияамам̣ гарод̇ийд̇и.

Vivicceva kāmehīti kāmehi viviccitvā, vinā hutvā, apakkamitvā. Yo panāyamettha ‘eva’-kāro so niyamatthoti veditabbo. Yasmā ca niyamattho, tasmā tasmiṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharaṇasamaye avijjamānānampi kāmānaṃ tassa paṭhamajjhānassa paṭipakkhabhāvaṃ, kāmapariccāgeneva cassa adhigamaṃ dīpeti. Kathaṃ? ‘Vivicceva kāmehī’ti evañhi niyame kariyamāne idaṃ paññāyati – nūnimassa kāmā paṭipakkhabhūtā yesu sati idaṃ na pavattati, andhakāre sati padīpobhāso viya? Tesaṃ pariccāgeneva cassa adhigamo hoti orimatīrapariccāgena pārimatīrasseva. Tasmā niyamaṃ karotīti.

д̇ад̇т̇а сияаа – ‘гасмаа банзса буб̣б̣абад̣̇зязва вуд̇д̇о, на уд̇д̇арабад̣̇з? гим̣ агусалзхи д̇хаммзхи авивижжааби жхаанам̣ убасамбаж̇ж̇а вихарзяяаа’д̇и? на ко банзд̇ам̣ звам̣ д̣̇адтаб̣б̣ам̣. д̇ам̣ниссаран̣ад̇о хи буб̣б̣абад̣̇з зса вуд̇д̇о. гаамад̇хаад̇усамад̇иггаманад̇о хи гаамарааг̇абадибагкад̇о жа ид̣̇ам̣ жхаанам̣ гаамаанамзва ниссаран̣ам̣. яат̇ааха – ‘‘гаамаанамзд̇ам̣ ниссаран̣ам̣ яад̣̇ид̣̇ам̣ нзгкамма’’нд̇и (ид̇иву. 72; д̣̇ий. ни. 3.353). уд̇д̇арабад̣̇зби бана, яат̇аа ‘‘ид̇хзва, бхигкавз, саман̣о, ид̇ха д̣̇уд̇ияо саман̣о’’д̇и (ма. ни. 1.139; а. ни. 4.241) зд̇т̇а ‘зва’-гааро аанзд̇ваа вужжад̇и, звам̣ вад̇д̇аб̣б̣о. на хи саггаа ид̇о ан̃н̃зхиби нийваран̣асан̇каад̇зхи агусалзхи д̇хаммзхи авивижжа жхаанам̣ убасамбаж̇ж̇а вихарид̇ум̣, д̇асмаа ‘вивижжзва гаамзхи вивижжзва агусалзхи д̇хаммзхий’д̇и звам̣ бад̣̇ад̣̇ваязби зса д̣̇адтаб̣б̣о. бад̣̇ад̣̇ваязби жа гин̃жааби вивижжаад̇и иминаа саад̇хааран̣аважанзна д̇ад̣̇ан̇г̇авивзгаад̣̇аяо гааяавивзгаад̣̇аяо жа саб̣б̣зби вивзгаа сан̇г̇ахам̣ г̇ажчанд̇и, д̇ат̇ааби гааяавивзго жид̇д̇авивзго вигкамбханавивзгод̇и д̇аяо зва ид̇ха д̣̇адтаб̣б̣аа.

Tattha siyā – ‘kasmā panesa pubbapadeyeva vutto, na uttarapade? Kiṃ akusalehi dhammehi aviviccāpi jhānaṃ upasampajja vihareyyā’ti? Na kho panetaṃ evaṃ daṭṭhabbaṃ. Taṃnissaraṇato hi pubbapade esa vutto. Kāmadhātusamatikkamanato hi kāmarāgapaṭipakkhato ca idaṃ jhānaṃ kāmānameva nissaraṇaṃ. Yathāha – ‘‘kāmānametaṃ nissaraṇaṃ yadidaṃ nekkhamma’’nti (itivu. 72; dī. ni. 3.353). Uttarapadepi pana, yathā ‘‘idheva, bhikkhave, samaṇo, idha dutiyo samaṇo’’ti (ma. ni. 1.139; a. ni. 4.241) ettha ‘eva’-kāro ānetvā vuccati, evaṃ vattabbo. Na hi sakkā ito aññehipi nīvaraṇasaṅkhātehi akusalehi dhammehi avivicca jhānaṃ upasampajja viharituṃ, tasmā ‘vivicceva kāmehi vivicceva akusalehi dhammehī’ti evaṃ padadvayepi esa daṭṭhabbo. Padadvayepi ca kiñcāpi viviccāti iminā sādhāraṇavacanena tadaṅgavivekādayo kāyavivekādayo ca sabbepi vivekā saṅgahaṃ gacchanti, tathāpi kāyaviveko cittaviveko vikkhambhanavivekoti tayo eva idha daṭṭhabbā.

гаамзхийд̇и иминаа бана бад̣̇зна яз жа нид̣̇д̣̇зсз ‘‘гад̇амз вад̇т̇угаамаа? манаабияаа руубаа’’д̇иаад̣̇инаа (махаани. 1) наязна вад̇т̇угаамаа вуд̇д̇аа, яз жа д̇ад̇т̇зва вибхан̇г̇з жа ‘‘чанд̣̇о гаамо, рааг̇о гаамо, чанд̣̇арааг̇о гаамо; сан̇габбо гаамо, рааг̇о гаамо, сан̇габбарааг̇о гаамо; имз вужжанд̇и гаамаа’’д̇и (махаани. 1; вибха. 564) звам̣ гилзсагаамаа вуд̇д̇аа, д̇з саб̣б̣зби сан̇г̇ахид̇ааижжзва д̣̇адтаб̣б̣аа. зван̃хи сад̇и вивижжзва гаамзхийд̇и вад̇т̇угаамзхиби вивижжзваад̇и ад̇т̇о яуж̇ж̇ад̇и. д̇зна гааяавивзго вуд̇д̇о ход̇и.

Kāmehīti iminā pana padena ye ca niddese ‘‘katame vatthukāmā? Manāpiyā rūpā’’tiādinā (mahāni. 1) nayena vatthukāmā vuttā, ye ca tattheva vibhaṅge ca ‘‘chando kāmo, rāgo kāmo, chandarāgo kāmo; saṅkappo kāmo, rāgo kāmo, saṅkapparāgo kāmo; ime vuccanti kāmā’’ti (mahāni. 1; vibha. 564) evaṃ kilesakāmā vuttā, te sabbepi saṅgahitāicceva daṭṭhabbā. Evañhi sati vivicceva kāmehīti vatthukāmehipi viviccevāti attho yujjati. Tena kāyaviveko vutto hoti.

вивижжа агусалзхи д̇хаммзхийд̇и гилзсагаамзхи саб̣б̣аагусалзхи ваа вивижжаад̇и ад̇т̇о яуж̇ж̇ад̇и. д̇зна жид̇д̇авивзго вуд̇д̇о ход̇и. буримзна жзд̇т̇а вад̇т̇угаамзхи вивзгаважанад̇о зва гаамасукабарижжааг̇о, д̣̇уд̇иязна гилзсагаамзхи вивзгаважанад̇о нзгкаммасукабариг̇г̇ахо вибхаавид̇о ход̇и. звам̣ вад̇т̇угаамагилзсагаамавивзгаважанад̇оязва жа зд̇зсам̣ батамзна сам̣гилзсавад̇т̇уббахаанам̣, д̣̇уд̇иязна сам̣гилзсаббахаанам̣; батамзна лолабхаавасса хзд̇убарижжааг̇о, д̣̇уд̇иязна б̣аалабхаавасса; батамзна жа баяог̇асуд̣̇д̇хи, д̣̇уд̇иязна аасаяабосанам̣ вибхаавид̇ам̣ ход̇ийд̇и н̃аад̇аб̣б̣ам̣. зса д̇аава наяо ‘гаамзхий’д̇и зд̇т̇а вуд̇д̇агаамзсу вад̇т̇угаамабагкз.

Vivicca akusalehi dhammehīti kilesakāmehi sabbākusalehi vā viviccāti attho yujjati. Tena cittaviveko vutto hoti. Purimena cettha vatthukāmehi vivekavacanato eva kāmasukhapariccāgo, dutiyena kilesakāmehi vivekavacanato nekkhammasukhapariggaho vibhāvito hoti. Evaṃ vatthukāmakilesakāmavivekavacanatoyeva ca etesaṃ paṭhamena saṃkilesavatthuppahānaṃ, dutiyena saṃkilesappahānaṃ; paṭhamena lolabhāvassa hetupariccāgo, dutiyena bālabhāvassa; paṭhamena ca payogasuddhi, dutiyena āsayaposanaṃ vibhāvitaṃ hotīti ñātabbaṃ. Esa tāva nayo ‘kāmehī’ti ettha vuttakāmesu vatthukāmapakkhe.

гилзсагаамабагкз бана ‘чанд̣̇од̇и жа рааг̇о’д̇и жа звамаад̣̇ийхи анзгабхзд̣̇о гаамажчанд̣̇оязва гаамод̇и ад̇хиббзд̇о. со жа агусалабарияаабанноби самаано ‘‘д̇ад̇т̇а гад̇амо гаамажчанд̣̇о гаамо’’д̇иаад̣̇инаа наязна вибхан̇г̇з (вибха. 564) жхаанабадибагкад̇о висум̣ вуд̇д̇о. гилзсагаамад̇д̇аа ваа буримабад̣̇з вуд̇д̇о, агусалабарияаабаннад̇д̇аа д̣̇уд̇ияабад̣̇з. анзгабхзд̣̇ад̇о жасса ‘гаамад̇о’д̇и авад̇ваа ‘гаамзхий’д̇и вуд̇д̇ам̣. ан̃н̃зсамби жа д̇хаммаанам̣ агусалабхаавз виж̇ж̇амаанз ‘‘д̇ад̇т̇а гад̇амз агусалаа д̇хаммаа? гаамажчанд̣̇о’’д̇иаад̣̇инаа наязна вибхан̇г̇з убарижхаанан̇г̇абажжанийгабадибагкабхаавад̣̇ассанад̇о нийваран̣аанзва вуд̇д̇аани. нийваран̣аани хи жхаанан̇г̇абажжанийгаани. д̇зсам̣ жхаанан̇г̇аанзва бадибагкаани, вид̣̇д̇хам̣сагаани, вигхаад̇агаанийд̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. д̇ат̇аа хи ‘‘самаад̇хи гаамажчанд̣̇асса бадибагко, бийд̇и б̣яаабаад̣̇асса, вид̇агго т̇инамид̣̇д̇хасса, сукам̣ уд̣̇д̇хажжагуггужжасса, вижааро вижигижчааяаа’’д̇и бздагз вуд̇д̇ам̣.

Kilesakāmapakkhe pana ‘chandoti ca rāgo’ti ca evamādīhi anekabhedo kāmacchandoyeva kāmoti adhippeto. So ca akusalapariyāpannopi samāno ‘‘tattha katamo kāmacchando kāmo’’tiādinā nayena vibhaṅge (vibha. 564) jhānapaṭipakkhato visuṃ vutto. Kilesakāmattā vā purimapade vutto, akusalapariyāpannattā dutiyapade. Anekabhedato cassa ‘kāmato’ti avatvā ‘kāmehī’ti vuttaṃ. Aññesampi ca dhammānaṃ akusalabhāve vijjamāne ‘‘tattha katame akusalā dhammā? Kāmacchando’’tiādinā nayena vibhaṅge uparijhānaṅgapaccanīkapaṭipakkhabhāvadassanato nīvaraṇāneva vuttāni. Nīvaraṇāni hi jhānaṅgapaccanīkāni. Tesaṃ jhānaṅgāneva paṭipakkhāni, viddhaṃsakāni, vighātakānīti vuttaṃ hoti. Tathā hi ‘‘samādhi kāmacchandassa paṭipakkho, pīti byāpādassa, vitakko thinamiddhassa, sukhaṃ uddhaccakukkuccassa, vicāro vicikicchāyā’’ti peṭake vuttaṃ.

звамзд̇т̇а ‘вивижжзва гаамзхий’д̇и иминаа гаамажчанд̣̇асса вигкамбханавивзго вуд̇д̇о ход̇и. ‘вивижжа агусалзхи д̇хаммзхий’д̇и иминаа бан̃жаннамби нийваран̣аанам̣. аг̇г̇ахид̇аг̇г̇ахан̣зна бана батамзна гаамажчанд̣̇асса, д̣̇уд̇иязна сзсанийваран̣аанам̣; д̇ат̇аа батамзна д̇ийсу агусаламуулзсу бан̃жагаамаг̇ун̣абхзд̣̇ависаяасса лобхасса, д̣̇уд̇иязна аагхаад̇авад̇т̇убхзд̣̇аад̣̇ивисаяаанам̣ д̣̇осамохаанам̣. огхаад̣̇ийсу ваа д̇хаммзсу батамзна гаамогхагаамаяог̇агаамаасавагаамубаад̣̇аанаабхиж̇жхаагааяаг̇ант̇агаамарааг̇асам̣яож̇анаанам̣, д̣̇уд̇иязна авасзсаогхаяог̇аасаваубаад̣̇аанаг̇ант̇асам̣яож̇анаанам̣. батамзна жа д̇ан̣хааяа д̇ам̣самбаяуд̇д̇агаанан̃жа, д̣̇уд̇иязна авиж̇ж̇ааяа д̇ам̣самбаяуд̇д̇агаанан̃жа. абижа батамзна лобхасамбаяуд̇д̇аадтажид̇д̇уббаад̣̇аанам̣, д̣̇уд̇иязна сзсаанам̣ жад̇уннам̣ агусалажид̇д̇уббаад̣̇аанам̣ вигкамбханавивзго вуд̇д̇о ход̇ийд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣о. аяам̣ д̇аава ‘вивижжзва гаамзхи вивижжа агусалзхи д̇хаммзхий’д̇и зд̇т̇а ад̇т̇аббагаасанаа.

Evamettha ‘vivicceva kāmehī’ti iminā kāmacchandassa vikkhambhanaviveko vutto hoti. ‘Vivicca akusalehi dhammehī’ti iminā pañcannampi nīvaraṇānaṃ. Aggahitaggahaṇena pana paṭhamena kāmacchandassa, dutiyena sesanīvaraṇānaṃ; tathā paṭhamena tīsu akusalamūlesu pañcakāmaguṇabhedavisayassa lobhassa, dutiyena āghātavatthubhedādivisayānaṃ dosamohānaṃ. Oghādīsu vā dhammesu paṭhamena kāmoghakāmayogakāmāsavakāmupādānaabhijjhākāyaganthakāmarāgasaṃyojanānaṃ, dutiyena avasesaoghayogāsavaupādānaganthasaṃyojanānaṃ. Paṭhamena ca taṇhāya taṃsampayuttakānañca, dutiyena avijjāya taṃsampayuttakānañca. Apica paṭhamena lobhasampayuttaaṭṭhacittuppādānaṃ, dutiyena sesānaṃ catunnaṃ akusalacittuppādānaṃ vikkhambhanaviveko vutto hotīti veditabbo. Ayaṃ tāva ‘vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehī’ti ettha atthappakāsanā.

зд̇д̇аавад̇аа жа батамасса жхаанасса бахаанан̇г̇ам̣ д̣̇ассзд̇ваа ид̣̇аани самбаяог̇ан̇г̇ам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ савид̇аггам̣ савижааранд̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. д̇ад̇т̇а хздтаа вуд̇д̇алагкан̣аад̣̇ивибхааг̇зна аббанаасамбаяог̇ад̇о руубааважарабхааваббад̇д̇зна вид̇аггзна жзва вижаарзна жа саха вад̇д̇ад̇и. ругко вияа бубпзна жа палзна жаад̇и ид̣̇ам̣ жхаанам̣ савид̇аггам̣ савижааранд̇и вужжад̇и. вибхан̇г̇з бана ‘‘иминаа жа вид̇аггзна иминаа жа вижаарзна убзд̇о ход̇и самубзд̇о’’д̇иаад̣̇инаа (вибха. 565) наязна буг̇г̇алаад̇хидтаанаа д̣̇зсанаа гад̇аа. ад̇т̇о бана д̇ад̇раби звамзва д̣̇адтаб̣б̣о.

Ettāvatā ca paṭhamassa jhānassa pahānaṅgaṃ dassetvā idāni sampayogaṅgaṃ dassetuṃ savitakkaṃ savicārantiādi vuttaṃ. Tattha heṭṭhā vuttalakkhaṇādivibhāgena appanāsampayogato rūpāvacarabhāvappattena vitakkena ceva vicārena ca saha vattati. Rukkho viya pupphena ca phalena cāti idaṃ jhānaṃ savitakkaṃ savicāranti vuccati. Vibhaṅge pana ‘‘iminā ca vitakkena iminā ca vicārena upeto hoti samupeto’’tiādinā (vibha. 565) nayena puggalādhiṭṭhānā desanā katā. Attho pana tatrapi evameva daṭṭhabbo.

вивзгаж̇анд̇и – зд̇т̇а вивид̇д̇и вивзго. нийваран̣авиг̇амод̇и ад̇т̇о. вивид̇д̇од̇и ваа вивзго, нийваран̣авивид̇д̇о жхаанасамбаяуд̇д̇ад̇хаммараасийд̇и ад̇т̇о. д̇асмаа вивзгаа, д̇асмим̣ ваа вивзгз, ж̇аад̇анд̇и вивзгаж̇ам̣. бийд̇исуканд̇и – зд̇т̇а бийд̇исукаани хздтаа багаасид̇аанзва. д̇зсу бана вуд̇д̇аббагаарааяа бан̃жавид̇хааяа бийд̇ияаа яаа аббанаасамаад̇хисса муулам̣ худ̇ваа вад̣дхамаанаа самаад̇хисамбаяог̇ам̣ г̇ад̇аа паран̣аабийд̇и – аяам̣ имасмим̣ ад̇т̇з ад̇хиббзд̇аа бийд̇ийд̇и. аяан̃жа бийд̇и ид̣̇ан̃жа сукам̣ асса жхаанасса, асмим̣ ваа жхаанз ад̇т̇ийд̇и ид̣̇ам̣ жхаанам̣ бийд̇исуканд̇и вужжад̇и. ат̇а ваа бийд̇и жа сукан̃жа бийд̇исукам̣, д̇хаммавинаяаад̣̇аяо вияа. вивзгаж̇ам̣ бийд̇исукамасса жхаанасса, асмим̣ ваа жхаанз, ад̇т̇ийд̇и звамби вивзгаж̇ам̣ бийд̇исукам̣. яат̇зва хи жхаанам̣ звам̣ бийд̇исукамбзд̇т̇а вивзгаж̇амзва ход̇и. д̇ан̃жасса ад̇т̇и. д̇асмаа згабад̣̇знзва ‘вивзгаж̇ам̣ бийд̇исука’нд̇и вад̇д̇ум̣ яуж̇ж̇ад̇и. вибхан̇г̇з бана ‘‘ид̣̇ам̣ сукам̣ имааяа бийд̇ияаа сахаг̇ад̇а’’нд̇иаад̣̇инаа наязна вуд̇д̇ам̣. ад̇т̇о бана д̇ад̇т̇ааби звамзва д̣̇адтаб̣б̣о.

Vivekajanti – ettha vivitti viveko. Nīvaraṇavigamoti attho. Vivittoti vā viveko, nīvaraṇavivitto jhānasampayuttadhammarāsīti attho. Tasmā vivekā, tasmiṃ vā viveke, jātanti vivekajaṃ. Pītisukhanti – ettha pītisukhāni heṭṭhā pakāsitāneva. Tesu pana vuttappakārāya pañcavidhāya pītiyā yā appanāsamādhissa mūlaṃ hutvā vaḍḍhamānā samādhisampayogaṃ gatā pharaṇāpīti – ayaṃ imasmiṃ atthe adhippetā pītīti. Ayañca pīti idañca sukhaṃ assa jhānassa, asmiṃ vā jhāne atthīti idaṃ jhānaṃ pītisukhanti vuccati. Atha vā pīti ca sukhañca pītisukhaṃ, dhammavinayādayo viya. Vivekajaṃ pītisukhamassa jhānassa, asmiṃ vā jhāne, atthīti evampi vivekajaṃ pītisukhaṃ. Yatheva hi jhānaṃ evaṃ pītisukhampettha vivekajameva hoti. Tañcassa atthi. Tasmā ekapadeneva ‘vivekajaṃ pītisukha’nti vattuṃ yujjati. Vibhaṅge pana ‘‘idaṃ sukhaṃ imāya pītiyā sahagata’’ntiādinā nayena vuttaṃ. Attho pana tatthāpi evameva daṭṭhabbo.

батамам̣ жхаананд̇и – зд̇т̇а г̇ан̣анаанубуб̣б̣ад̇аа батамам̣. батамам̣ уббаннанд̇и батамам̣. батамам̣ самаабаж̇ж̇ид̇аб̣б̣анд̇иби батамам̣. ид̣̇ам̣ бана на зганд̇алагкан̣ам̣. жин̣н̣авасийбхааво хи адтасамаабад̇д̇илаабхий аад̣̇ид̇о бадтааяа мад̇т̇агам̣ баабзнд̇оби самаабаж̇ж̇ид̇ум̣ саггод̇и. мад̇т̇агад̇о бадтааяа аад̣̇им̣ баабзнд̇оби самаабаж̇ж̇ид̇ум̣ саггод̇и. анд̇аранд̇араа оггаманд̇оби саггод̇и. звам̣ буб̣б̣уббад̇д̇ияадтзна бана батамам̣ наама ход̇и.

Paṭhamaṃjhānanti – ettha gaṇanānupubbatā paṭhamaṃ. Paṭhamaṃ uppannanti paṭhamaṃ. Paṭhamaṃ samāpajjitabbantipi paṭhamaṃ. Idaṃ pana na ekantalakkhaṇaṃ. Ciṇṇavasībhāvo hi aṭṭhasamāpattilābhī ādito paṭṭhāya matthakaṃ pāpentopi samāpajjituṃ sakkoti. Matthakato paṭṭhāya ādiṃ pāpentopi samāpajjituṃ sakkoti. Antarantarā okkamantopi sakkoti. Evaṃ pubbuppattiyaṭṭhena pana paṭhamaṃ nāma hoti.

жхаананд̇и д̣̇увид̇хам̣ жхаанам̣ – аарамман̣уубаниж̇жхаанам̣ лагкан̣уубаниж̇жхаананд̇и. д̇ад̇т̇а адта самаабад̇д̇ияо бат̇авигасин̣аад̣̇иаарамман̣ам̣ убаниж̇жхааяанд̇ийд̇и аарамман̣уубаниж̇жхаананд̇и сан̇кяам̣ г̇ад̇аа. вибассанаамаг̇г̇апалаани бана лагкан̣уубаниж̇жхаанам̣ наама. д̇ад̇т̇а вибассанаа анижжаад̣̇илагкан̣асса убаниж̇жхаанад̇о лагкан̣уубаниж̇жхаанам̣. вибассанааяа гад̇агижжасса маг̇г̇зна иж̇жханад̇о маг̇г̇о лагкан̣уубаниж̇жхаанам̣. палам̣ бана нирод̇хасажжам̣ д̇ат̇алагкан̣ам̣ убаниж̇жхааяад̇ийд̇и лагкан̣уубаниж̇жхаанам̣ наама. д̇зсу имасмим̣ ад̇т̇з аарамман̣уубаниж̇жхаанам̣ ад̇хиббзд̇ам̣. д̇асмаа аарамман̣уубаниж̇жхаанад̇о бажжанийгаж̇жхаабанад̇о ваа жхаананд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.

Jhānanti duvidhaṃ jhānaṃ – ārammaṇūpanijjhānaṃ lakkhaṇūpanijjhānanti. Tattha aṭṭha samāpattiyo pathavikasiṇādiārammaṇaṃ upanijjhāyantīti ārammaṇūpanijjhānanti saṅkhyaṃ gatā. Vipassanāmaggaphalāni pana lakkhaṇūpanijjhānaṃ nāma. Tattha vipassanā aniccādilakkhaṇassa upanijjhānato lakkhaṇūpanijjhānaṃ. Vipassanāya katakiccassa maggena ijjhanato maggo lakkhaṇūpanijjhānaṃ. Phalaṃ pana nirodhasaccaṃ tathalakkhaṇaṃ upanijjhāyatīti lakkhaṇūpanijjhānaṃ nāma. Tesu imasmiṃ atthe ārammaṇūpanijjhānaṃ adhippetaṃ. Tasmā ārammaṇūpanijjhānato paccanīkajjhāpanato vā jhānanti veditabbaṃ.

убасамбаж̇ж̇аад̇и убаг̇анд̇ваа, баабун̣ид̇ваад̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. убасамбаад̣̇аяид̇ваа ваа нибпаад̣̇зд̇ваад̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. вибхан̇г̇з бана ‘‘убасамбаж̇ж̇аад̇и батамасса жхаанасса лаабхо бадилаабхо бад̇д̇и самбад̇д̇и пусанаа сажчигирияаа убасамбад̣̇аа’’д̇и (вибха. 570) вуд̇д̇ам̣. д̇ассааби звамзвад̇т̇о д̣̇адтаб̣б̣о. вихарад̇ийд̇и д̇ад̣̇ануруубзна ирияаабат̇авихаарзна ид̇ивуд̇д̇аббагаараж̇жхаанасаман̇г̇ий худ̇ваа ад̇д̇абхаавасса ирияанам̣ вуд̇д̇им̣ бааланам̣ яабанам̣ яаабанам̣ жаарам̣ вихаарам̣ абхинибпаад̣̇зд̇и. вуд̇д̇ан̃хзд̇ам̣ вибхан̇г̇з – ‘‘вихарад̇ийд̇и ирияад̇и вад̇д̇ад̇и баалзд̇и яабзд̇и яаабзд̇и жарад̇и вихарад̇и, д̇зна вужжад̇и вихарад̇ий’’д̇и (вибха. 512, 571).

Upasampajjāti upagantvā, pāpuṇitvāti vuttaṃ hoti. Upasampādayitvā vā nipphādetvāti vuttaṃ hoti. Vibhaṅge pana ‘‘upasampajjāti paṭhamassa jhānassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā’’ti (vibha. 570) vuttaṃ. Tassāpi evamevattho daṭṭhabbo. Viharatīti tadanurūpena iriyāpathavihārena itivuttappakārajjhānasamaṅgī hutvā attabhāvassa iriyanaṃ vuttiṃ pālanaṃ yapanaṃ yāpanaṃ cāraṃ vihāraṃ abhinipphādeti. Vuttañhetaṃ vibhaṅge – ‘‘viharatīti iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti carati viharati, tena vuccati viharatī’’ti (vibha. 512, 571).

бат̇авигасин̣анд̇и зд̇т̇а бат̇авиман̣д̣аламби сагаладтзна бат̇авигасин̣анд̇и вужжад̇и. д̇ам̣ ниссааяа бадилад̣̇д̇хам̣ нимид̇д̇амби. бат̇авигасин̣анимид̇д̇з бадилад̣̇д̇хаж̇жхаанамби. д̇ад̇т̇а имасмим̣ ад̇т̇з жхаанам̣ бат̇авийгасин̣анд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. бат̇авигасин̣асан̇каад̇ам̣ жхаанам̣ убасамбаж̇ж̇а вихарад̇ийд̇и аяан̃хзд̇т̇а сан̇кзбад̇т̇о. имасмим̣ бана бат̇авигасин̣з баригаммам̣ гад̇ваа жад̇уггабан̃жагаж̇жхаанаани ниб̣б̣ад̇д̇зд̇ваа жхаанабад̣̇адтаанам̣ вибассанам̣ вад̣дхзд̇ваа арахад̇д̇ам̣ бад̇д̇угаамзна гулабуд̇д̇зна гим̣ гад̇д̇аб̣б̣анд̇и? аад̣̇ид̇о д̇аава баад̇имогкасам̣вараинд̣̇рияасам̣вараааж̇ийвабаарисуд̣̇д̇хибажжаяасанниссид̇асан̇каад̇аани жад̇д̇аари сийлаани висод̇хзд̇ваа субарисуд̣̇д̇хз сийлз бад̇идтид̇зна, яваасса ааваасаад̣̇ийсу д̣̇асасу балиб̣од̇хзсу балиб̣од̇хо ад̇т̇и, д̇ам̣ убажчинд̣̇ид̇ваа гаммадтаанад̣̇ааяагам̣ галяаан̣амид̇д̇ам̣ убасан̇гамид̇ваа баал̣ияаа ааг̇ад̇зсу адтад̇им̣сааяа гаммадтаанзсу ад̇д̇ано жарияаанугуулам̣ гаммадтаанам̣ убабаригканд̇зна сажасса ид̣̇ам̣ бат̇авигасин̣ам̣ анугуулам̣ ход̇и, ид̣̇амзва гаммадтаанам̣ г̇ахзд̇ваа жхаанабхааванааяа анануруубам̣ вихаарам̣ бахааяа ануруубз вихаарз вихаранд̇зна куд̣̇д̣̇агабалиб̣од̇хубажчзд̣̇ам̣ гад̇ваа гасин̣абаригамманимид̇д̇аанурагкан̣асад̇д̇аасаббааяабариваж̇ж̇анасад̇д̇асаббааяасзванад̣̇асавид̇хааббанаагосаллаббабхзд̣̇ам̣ саб̣б̣ам̣ бхааванаавид̇хаанам̣ абарихаабзнд̇зна жхаанаад̇хиг̇амад̇т̇ааяа бадибаж̇ж̇ид̇аб̣б̣ам̣. аяамзд̇т̇а сан̇кзбо. вид̇т̇ааро бана висуд̣̇д̇химаг̇г̇з (висуд̣̇д̇хи. 1.51 аад̣̇аяо) вуд̇д̇анаязнзва взд̣̇ид̇аб̣б̣о. яат̇аа жзд̇т̇а звам̣ ид̇о барзсуби. саб̣б̣агаммадтаанаанан̃хи бхааванаавид̇хаанам̣ саб̣б̣ам̣ адтагат̇аанаязна г̇ахзд̇ваа висуд̣̇д̇химаг̇г̇з вид̇т̇аарид̇ам̣. гим̣ д̇зна д̇ад̇т̇а д̇ад̇т̇а буна вуд̇д̇знаад̇и на нам̣ буна вид̇т̇аараяаама. баал̣ияаа бана хздтаа анааг̇ад̇ам̣ ад̇т̇ам̣ абарихаабзнд̇аа ниранд̇арам̣ анубад̣̇аван̣н̣анамзва гариссаама.

Pathavikasiṇanti ettha pathavimaṇḍalampi sakalaṭṭhena pathavikasiṇanti vuccati. Taṃ nissāya paṭiladdhaṃ nimittampi. Pathavikasiṇanimitte paṭiladdhajjhānampi. Tattha imasmiṃ atthe jhānaṃ pathavīkasiṇanti veditabbaṃ. Pathavikasiṇasaṅkhātaṃ jhānaṃ upasampajja viharatīti ayañhettha saṅkhepattho. Imasmiṃ pana pathavikasiṇe parikammaṃ katvā catukkapañcakajjhānāni nibbattetvā jhānapadaṭṭhānaṃ vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pattukāmena kulaputtena kiṃ kattabbanti? Ādito tāva pātimokkhasaṃvaraindriyasaṃvaraājīvapārisuddhipaccayasannissitasaṅkhātāni cattāri sīlāni visodhetvā suparisuddhe sīle patiṭṭhitena, yvāssa āvāsādīsu dasasu palibodhesu palibodho atthi, taṃ upacchinditvā kammaṭṭhānadāyakaṃ kalyāṇamittaṃ upasaṅkamitvā pāḷiyā āgatesu aṭṭhatiṃsāya kammaṭṭhānesu attano cariyānukūlaṃ kammaṭṭhānaṃ upaparikkhantena sacassa idaṃ pathavikasiṇaṃ anukūlaṃ hoti, idameva kammaṭṭhānaṃ gahetvā jhānabhāvanāya ananurūpaṃ vihāraṃ pahāya anurūpe vihāre viharantena khuddakapalibodhupacchedaṃ katvā kasiṇaparikammanimittānurakkhaṇasattaasappāyaparivajjanasattasappāyasevanadasavidhaappanākosallappabhedaṃ sabbaṃ bhāvanāvidhānaṃ aparihāpentena jhānādhigamatthāya paṭipajjitabbaṃ. Ayamettha saṅkhepo. Vitthāro pana visuddhimagge (visuddhi. 1.51 ādayo) vuttanayeneva veditabbo. Yathā cettha evaṃ ito paresupi. Sabbakammaṭṭhānānañhi bhāvanāvidhānaṃ sabbaṃ aṭṭhakathānayena gahetvā visuddhimagge vitthāritaṃ. Kiṃ tena tattha tattha puna vuttenāti na naṃ puna vitthārayāma. Pāḷiyā pana heṭṭhā anāgataṃ atthaṃ aparihāpentā nirantaraṃ anupadavaṇṇanameva karissāma.

д̇асмим̣ самаязд̇и д̇асмим̣ батамаж̇жхаанам̣ убасамбаж̇ж̇а вихаран̣асамаяз. пассо ход̇и…бз… авигкзбо ход̇ийд̇и имз гаамааважарабатамагусалажид̇д̇з вуд̇д̇аббагаарааяа бад̣̇абадибаадияаа чабан̣н̣ааса д̇хаммаа хонд̇и. гзвалан̃хи д̇з гаамааважараа, имз бхууманд̇аравасзна махаг̇г̇ад̇аа руубааважараад̇и аяамзд̇т̇а висзсо. сзсам̣ д̇аад̣̇исамзва. язваабанагаа банзд̇т̇а чанд̣̇аад̣̇аяо жад̇д̇аарова лаб̣бханд̇и. годтаасаваарасун̃н̃ад̇аваараа баагад̇игаа зваад̇и.

Tasmiṃ samayeti tasmiṃ paṭhamajjhānaṃ upasampajja viharaṇasamaye. Phasso hoti…pe… avikkhepo hotīti ime kāmāvacarapaṭhamakusalacitte vuttappakārāya padapaṭipāṭiyā chapaṇṇāsa dhammā honti. Kevalañhi te kāmāvacarā, ime bhūmantaravasena mahaggatā rūpāvacarāti ayamettha viseso. Sesaṃ tādisameva. Yevāpanakā panettha chandādayo cattārova labbhanti. Koṭṭhāsavārasuññatavārā pākatikā evāti.

батамам̣.

Paṭhamaṃ.







Related texts:



д̇ибидага (муула) • Tipiṭaka (Mūla) / абхид̇хаммабидага • Abhidhammapiṭaka / д̇хаммасан̇г̇ан̣ийбаал̣и • Dhammasaṅgaṇīpāḷi / руубааважарагусалам̣ • Rūpāvacarakusalaṃ

дийгаа • Tīkā / абхид̇хаммабидага (дийгаа) • Abhidhammapiṭaka (ṭīkā) / д̇хаммасан̇г̇ан̣ий-мууладийгаа • Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā / батамаж̇жхаанагат̇ааван̣н̣анаа • Paṭhamajjhānakathāvaṇṇanā

дийгаа • Tīkā / абхид̇хаммабидага (дийгаа) • Abhidhammapiṭaka (ṭīkā) / д̇хаммасан̇г̇ан̣ий-анудийгаа • Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā / батамаж̇жхаанагат̇ааван̣н̣анаа • Paṭhamajjhānakathāvaṇṇanā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact