| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ថេរីគាថា-អដ្ឋកថា • Therīgāthā-aṭṭhakathā |
៥. អនោបមាថេរីគាថាវណ្ណនា
5. Anopamātherīgāthāvaṇṇanā
ឧច្ចេ កុលេតិអាទិកា អនោបមាយ ថេរិយា គាថា។ អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការា តត្ថ តត្ថ ភវេ វិវដ្ដូបនិស្សយំ កុសលំ ឧបចិនន្តី អនុក្កមេន វិមុត្តិបរិបាចនីយេ ធម្មេ បរិព្រូហិត្វា ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ សាកេតនគរេ មជ្ឈស្ស នាម សេដ្ឋិនោ ធីតា ហុត្វា និព្ពត្តិ។ តស្សា រូបសម្បត្តិយា អនោបមាតិ នាមំ អហោសិ។ តស្សា វយប្បត្តកាលេ ពហូ សេដ្ឋិបុត្តា រាជមហាមត្តា រាជានោ ច បិតុ ទូតំ បាហេសុំ – ‘‘អត្តនោ ធីតរំ អនោបមំ ទេហិ, ឥទញ្ចិទញ្ច តេ ទស្សាមា’’តិ។ សា តំ សុត្វា ឧបនិស្សយសម្បន្នតាយ ‘‘ឃរាវាសេន មយ្ហំ អត្ថោ នត្ថី’’តិ សត្ថុ សន្តិកំ គន្ត្វា ធម្មំ សុត្វា ញាណស្ស បរិបាកំ គតត្តា ទេសនានុសារេន វិបស្សនំ អារភិត្វា តំ ឧស្សុក្កាបេន្តី មគ្គបដិបាដិយា តតិយផលេ បតិដ្ឋាសិ។ សា សត្ថារំ បព្ពជ្ជំ យាចិត្វា សត្ថុអាណាយ ភិក្ខុនុបស្សយំ ឧបគន្ត្វា ភិក្ខុនីនំ សន្តិកេ បព្ពជិត្វា សត្តមេ ទិវសេ អរហត្តំ សច្ឆិកត្វា អត្តនោ បដិបត្តិំ បច្ចវេក្ខិត្វា ឧទានវសេន –
Ucce kuletiādikā anopamāya theriyā gāthā. Ayampi purimabuddhesu katādhikārā tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinantī anukkamena vimuttiparipācanīye dhamme paribrūhitvā imasmiṃ buddhuppāde sāketanagare majjhassa nāma seṭṭhino dhītā hutvā nibbatti. Tassā rūpasampattiyā anopamāti nāmaṃ ahosi. Tassā vayappattakāle bahū seṭṭhiputtā rājamahāmattā rājāno ca pitu dūtaṃ pāhesuṃ – ‘‘attano dhītaraṃ anopamaṃ dehi, idañcidañca te dassāmā’’ti. Sā taṃ sutvā upanissayasampannatāya ‘‘gharāvāsena mayhaṃ attho natthī’’ti satthu santikaṃ gantvā dhammaṃ sutvā ñāṇassa paripākaṃ gatattā desanānusārena vipassanaṃ ārabhitvā taṃ ussukkāpentī maggapaṭipāṭiyā tatiyaphale patiṭṭhāsi. Sā satthāraṃ pabbajjaṃ yācitvā satthuāṇāya bhikkhunupassayaṃ upagantvā bhikkhunīnaṃ santike pabbajitvā sattame divase arahattaṃ sacchikatvā attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā udānavasena –
១៥១.
151.
‘‘ឧច្ចេ កុលេ អហំ ជាតា, ពហុវិត្តេ មហទ្ធនេ;
‘‘Ucce kule ahaṃ jātā, bahuvitte mahaddhane;
វណ្ណរូបេន សម្បន្នា, ធីតា មជ្ឈស្ស អត្រជា។
Vaṇṇarūpena sampannā, dhītā majjhassa atrajā.
១៥២.
152.
‘‘បត្ថិតា រាជបុត្តេហិ, សេដ្ឋិបុត្តេហិ គិជ្ឈិតា;
‘‘Patthitā rājaputtehi, seṭṭhiputtehi gijjhitā;
បិតុ មេ បេសយី ទូតំ, ទេថ មយ្ហំ អនោបមំ។
Pitu me pesayī dūtaṃ, detha mayhaṃ anopamaṃ.
១៥៣.
153.
‘‘យត្តកំ តុលិតា ឯសា, តុយ្ហំ ធីតា អនោបមា;
‘‘Yattakaṃ tulitā esā, tuyhaṃ dhītā anopamā;
តតោ អដ្ឋគុណំ ទស្សំ, ហិរញ្ញំ រតនានិ ច។
Tato aṭṭhaguṇaṃ dassaṃ, hiraññaṃ ratanāni ca.
១៥៤.
154.
‘‘សាហំ ទិស្វាន សម្ពុទ្ធំ, លោកជេដ្ឋំ អនុត្តរំ;
‘‘Sāhaṃ disvāna sambuddhaṃ, lokajeṭṭhaṃ anuttaraṃ;
តស្ស បាទានិ វន្ទិត្វា, ឯកមន្តំ ឧបាវិសិំ។
Tassa pādāni vanditvā, ekamantaṃ upāvisiṃ.
១៥៥.
155.
‘‘សោ មេ ធម្មមទេសេសិ, អនុកម្បាយ គោតមោ;
‘‘So me dhammamadesesi, anukampāya gotamo;
និសិន្នា អាសនេ តស្មិំ, ផុសយិំ តតិយំ ផលំ។
Nisinnā āsane tasmiṃ, phusayiṃ tatiyaṃ phalaṃ.
១៥៦.
156.
‘‘តតោ កេសានិ ឆេត្វាន, បព្ពជិំ អនគារិយំ;
‘‘Tato kesāni chetvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ;
អជ្ជ មេ សត្តមី រត្តិ, យតោ តណ្ហា វិសេសិតា’’តិ។ –
Ajja me sattamī ratti, yato taṇhā visesitā’’ti. –
ឥមា គាថា អភាសិ។
Imā gāthā abhāsi.
តត្ថ ឧច្ចេ កុលេតិ ឧឡារតមេ វេស្សកុលេ។ ពហុវិត្តេតិ អលង្ការាទិបហូតវិត្តូបករណេ។ មហទ្ធនេតិ និធានគតស្សេវ ចត្តារីសកោដិបរិមាណស្ស មហតោ ធនស្ស អត្ថិភាវេន មហទ្ធនេ អហំ ជាតាតិ យោជនា។ វណ្ណរូបេន សម្បន្នាតិ វណ្ណសម្បន្នា ចេវ រូបសម្បន្នា ច, សិនិទ្ធភាសុរាយ ឆវិសម្បត្តិយា វត្ថាភរណាទិសរីរាវយវសម្បត្តិយា ច សមន្នាគតាតិ អត្ថោ។ ធីតា មជ្ឈស្ស អត្រជាតិ មជ្ឈនាមស្ស សេដ្ឋិនោ ឱរសា ធីតា។
Tattha ucce kuleti uḷāratame vessakule. Bahuvitteti alaṅkārādipahūtavittūpakaraṇe. Mahaddhaneti nidhānagatasseva cattārīsakoṭiparimāṇassa mahato dhanassa atthibhāvena mahaddhane ahaṃ jātāti yojanā. Vaṇṇarūpena sampannāti vaṇṇasampannā ceva rūpasampannā ca, siniddhabhāsurāya chavisampattiyā vatthābharaṇādisarīrāvayavasampattiyā ca samannāgatāti attho. Dhītā majjhassa atrajāti majjhanāmassa seṭṭhino orasā dhītā.
បត្ថិតា រាជបុត្តេហីតិ ‘‘កថំ នុ ខោ តំ លភេយ្យាមា’’តិ រាជកុមារេហិ អភិបត្ថិតា។ សេដ្ឋិបុត្តេហិ គិជ្ឈិតាតិ តថា សេដ្ឋិកុមារេហិបិ អភិគិជ្ឈិតា បច្ចាសីសិតា។ ទេថ មយ្ហំ អនោបមន្តិ រាជបុត្តាទយោ ‘‘ទេថ មយ្ហំ អនោបមំ ទេថ មយ្ហ’’ន្តិ បិតុ សន្តិកេ ទូតំ បេសយិំសុ។
Patthitā rājaputtehīti ‘‘kathaṃ nu kho taṃ labheyyāmā’’ti rājakumārehi abhipatthitā. Seṭṭhiputtehi gijjhitāti tathā seṭṭhikumārehipi abhigijjhitā paccāsīsitā. Detha mayhaṃ anopamanti rājaputtādayo ‘‘detha mayhaṃ anopamaṃ detha mayha’’nti pitu santike dūtaṃ pesayiṃsu.
យត្តកំ តុលិតា ឯសាតិ ‘‘តុយ្ហំ ធីតា អនោបមា យត្តកំ ធនំ អគ្ឃតី’’តិ តុលិតា លក្ខណញ្ញូហិ បរិច្ឆិន្នា, ‘‘តតោ អដ្ឋគុណំ ទស្សាមី’’តិ បិតុ មេ បេសយិ ទូតន្តិ យោជនា។ សេសំ ហេដ្ឋា វុត្តនយមេវ។
Yattakaṃ tulitā esāti ‘‘tuyhaṃ dhītā anopamā yattakaṃ dhanaṃ agghatī’’ti tulitā lakkhaṇaññūhi paricchinnā, ‘‘tato aṭṭhaguṇaṃ dassāmī’’ti pitu me pesayi dūtanti yojanā. Sesaṃ heṭṭhā vuttanayameva.
អនោបមាថេរីគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Anopamātherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ថេរីគាថាបាឡិ • Therīgāthāpāḷi / ៥. អនោបមាថេរីគាថា • 5. Anopamātherīgāthā
