| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā |
អជបាលកថា
Ajapālakathā
៤. អថ ខោ ភគវា សត្តាហស្ស អច្ចយេន តម្ហា សមាធិម្ហា វុដ្ឋហិត្វា ពោធិរុក្ខមូលា យេន អជបាលនិគ្រោធោ តេនុបសង្កមីតិ ឯត្ថ ន ភគវា តម្ហា សមាធិម្ហា វុដ្ឋហិត្វា អនន្តរមេវ ពោធិរុក្ខមូលា យេន អជបាលនិគ្រោធោ តេនុបសង្កមិ។ យថា បន ‘‘ភុត្វា សយតី’’តិ វុត្តេ ន ‘‘ហត្ថេ អធោវិត្វា មុខំ អវិក្ខាលេត្វា សយនសមីបំ អគន្ត្វា អញ្ញំ កិញ្ចិ អាលាបសល្លាបំ អកត្វា សយតិ’’ច្ចេវ វុត្តំ ហោតិ, ភោជនតោ បន បច្ឆា សយតិ, ន នសយតីតិ ឥទមេវត្ថ ទីបិតំ ហោតិ។ ឯវមិធាបិ ‘‘ន តម្ហា សមាធិម្ហា វុដ្ឋហិត្វា អនន្តរមេវ បក្កាមី’’តិ វុត្តំ ហោតិ, វុដ្ឋានតោ ច បន បច្ឆា បក្កាមិ, ន នបក្កាមីតិ ឥទមេវេត្ថ ទីបិតំ ហោតិ។
4.Athakho bhagavā sattāhassa accayena tamhā samādhimhā vuṭṭhahitvā bodhirukkhamūlā yena ajapālanigrodho tenupasaṅkamīti ettha na bhagavā tamhā samādhimhā vuṭṭhahitvā anantarameva bodhirukkhamūlā yena ajapālanigrodho tenupasaṅkami. Yathā pana ‘‘bhutvā sayatī’’ti vutte na ‘‘hatthe adhovitvā mukhaṃ avikkhāletvā sayanasamīpaṃ agantvā aññaṃ kiñci ālāpasallāpaṃ akatvā sayati’’cceva vuttaṃ hoti, bhojanato pana pacchā sayati, na nasayatīti idamevattha dīpitaṃ hoti. Evamidhāpi ‘‘na tamhā samādhimhā vuṭṭhahitvā anantarameva pakkāmī’’ti vuttaṃ hoti, vuṭṭhānato ca pana pacchā pakkāmi, na napakkāmīti idamevettha dīpitaṃ hoti.
អនន្តរំ បន អបក្កមិត្វា ភគវា កិំ អកាសីតិ? អបរានិបិ តីណិ សត្តាហានិ ពោធិសមីបេយេវ វីតិនាមេសិ។ តត្រាយំ អនុបុព្ពិកថា – ភគវតិ កិរ ពុទ្ធត្តំ បត្វា សត្តាហំ ឯកបល្លង្កេន និសិន្នេ ‘‘ន ភគវា វុដ្ឋាតិ; កិំ នុ ខោ អញ្ញេបិ ពុទ្ធត្តករា ធម្មា អត្ថី’’តិ ឯកច្ចានំ ទេវតានំ កង្ខា ឧទបាទិ។ អថ ភគវា អដ្ឋមេ ទិវសេ សមាបត្តិតោ វុដ្ឋាយ ទេវតានំ កង្ខំ ញត្វា កង្ខាវិធមនត្ថំ អាកាសេ ឧប្បតិត្វា យមកបាដិហារិយំ ទស្សេត្វា តាសំ កង្ខំ វិធមិត្វា បល្លង្កតោ ឦសកំ បាចីននិស្សិតេ ឧត្តរទិសាភាគេ ឋត្វា ចត្តារិ អសង្ខ្យេយ្យានិ កប្បសតសហស្សញ្ច ឧបចិតានំ បារមីនំ ពលាធិគមនដ្ឋានំ បល្លង្កំ ពោធិរុក្ខញ្ច អនិមិសេហិ អក្ខីហិ ឱលោកយមានោ សត្តាហំ វីតិនាមេសិ, តំ ឋានំ អនិមិសចេតិយំ នាម ជាតំ។ អថ បល្លង្កស្ស ច ឋិតដ្ឋានស្ស ច អន្តរា បុរត្ថិមតោ ច បច្ឆិមតោ ច អាយតេ រតនចង្កមេ ចង្កមន្តោ សត្តាហំ វីតិនាមេសិ, តំ ឋានំ រតនចង្កមចេតិយំ នាម ជាតំ។ តតោ បច្ឆិមទិសាភាគេ ទេវតា រតនឃរំ មាបយិំសុ។ តត្ថ បល្លង្កេន និសីទិត្វា អភិធម្មបិដកំ វិសេសតោ ចេត្ថ អនន្តនយំ សមន្តបដ្ឋានំ វិចិនន្តោ សត្តាហំ វីតិនាមេសិ, តំ ឋានំ រតនឃរចេតិយំ នាម ជាតំ។
Anantaraṃ pana apakkamitvā bhagavā kiṃ akāsīti? Aparānipi tīṇi sattāhāni bodhisamīpeyeva vītināmesi. Tatrāyaṃ anupubbikathā – bhagavati kira buddhattaṃ patvā sattāhaṃ ekapallaṅkena nisinne ‘‘na bhagavā vuṭṭhāti; kiṃ nu kho aññepi buddhattakarā dhammā atthī’’ti ekaccānaṃ devatānaṃ kaṅkhā udapādi. Atha bhagavā aṭṭhame divase samāpattito vuṭṭhāya devatānaṃ kaṅkhaṃ ñatvā kaṅkhāvidhamanatthaṃ ākāse uppatitvā yamakapāṭihāriyaṃ dassetvā tāsaṃ kaṅkhaṃ vidhamitvā pallaṅkato īsakaṃ pācīnanissite uttaradisābhāge ṭhatvā cattāri asaṅkhyeyyāni kappasatasahassañca upacitānaṃ pāramīnaṃ balādhigamanaṭṭhānaṃ pallaṅkaṃ bodhirukkhañca animisehi akkhīhi olokayamāno sattāhaṃ vītināmesi, taṃ ṭhānaṃ animisacetiyaṃ nāma jātaṃ. Atha pallaṅkassa ca ṭhitaṭṭhānassa ca antarā puratthimato ca pacchimato ca āyate ratanacaṅkame caṅkamanto sattāhaṃ vītināmesi, taṃ ṭhānaṃ ratanacaṅkamacetiyaṃ nāma jātaṃ. Tato pacchimadisābhāge devatā ratanagharaṃ māpayiṃsu. Tattha pallaṅkena nisīditvā abhidhammapiṭakaṃ visesato cettha anantanayaṃ samantapaṭṭhānaṃ vicinanto sattāhaṃ vītināmesi, taṃ ṭhānaṃ ratanagharacetiyaṃ nāma jātaṃ.
ឯវំ ពោធិសមីបេយេវ ចត្តារិ សត្តាហានិ វីតិនាមេត្វា បញ្ចមេ សត្តាហេ ពោធិរុក្ខមូលា យេន អជបាលនិគ្រោធោ តេនុបសង្កមិ។ តស្ស កិរ និគ្រោធស្ស ឆាយាយ អជបាលកា គន្ត្វា និសីទន្តិ; តេនស្ស អជបាលនិគ្រោធោត្វេវ នាមំ ឧទបាទិ។ សត្តាហំ វិមុត្តិសុខបដិសំវេទីតិ តត្រាបិ ធម្មំ វិចិនន្តោយេវ វិមុត្តិសុខំ បដិសំវេទេន្តោ និសីទិ។ ពោធិតោ បុរត្ថិមទិសាភាគេ ឯស រុក្ខោ ហោតិ។ ឯវំ និសិន្នេ ច បនេត្ថ ភគវតិ ឯកោ ព្រាហ្មណោ គន្ត្វា បញ្ហំ បុច្ឆិ។ តេន វុត្តំ ‘‘អថ ខោ អញ្ញតរោ’’តិអាទិ។ តត្ថ ហុំហុង្កជាតិកោតិ សោ កិរ ទិដ្ឋមង្គលិកោ នាម , មានវសេន កោធវសេន ច ‘‘ហុំហុ’’ន្តិ ករោន្តោ វិចរតិ, តស្មា ‘‘ហុំហុង្កជាតិកោ’’តិ វុច្ចតិ។ ‘‘ហុហុក្កជាតិកោ’’តិបិ បឋន្តិ។
Evaṃ bodhisamīpeyeva cattāri sattāhāni vītināmetvā pañcame sattāhe bodhirukkhamūlā yena ajapālanigrodho tenupasaṅkami. Tassa kira nigrodhassa chāyāya ajapālakā gantvā nisīdanti; tenassa ajapālanigrodhotveva nāmaṃ udapādi. Sattāhaṃ vimuttisukhapaṭisaṃvedīti tatrāpi dhammaṃ vicinantoyeva vimuttisukhaṃ paṭisaṃvedento nisīdi. Bodhito puratthimadisābhāge esa rukkho hoti. Evaṃ nisinne ca panettha bhagavati eko brāhmaṇo gantvā pañhaṃ pucchi. Tena vuttaṃ ‘‘atha kho aññataro’’tiādi. Tattha huṃhuṅkajātikoti so kira diṭṭhamaṅgaliko nāma , mānavasena kodhavasena ca ‘‘huṃhu’’nti karonto vicarati, tasmā ‘‘huṃhuṅkajātiko’’ti vuccati. ‘‘Huhukkajātiko’’tipi paṭhanti.
ឯតមត្ថំ វិទិត្វាតិ ឯតំ តេន វុត្តស្ស វចនស្ស សិខាបត្តមត្ថំ វិទិត្វា តាយំ វេលាយំ ឥមំ ឧទានំ ឧទានេសិ។ តស្សត្ថោ – យោ ពាហិតបាបធម្មតាយ ព្រាហ្មណោ ន ទិដ្ឋមង្គលិកតាយ, ហុំហុង្ការកភាវាទិបាបធម្មយុត្តោ ហុត្វា កេវលំ ជាតិមត្តកេន ព្រហ្មញ្ញំ បដិជានាតិ, សោ ព្រាហ្មណោ ពាហិតបាបធម្មត្តា ហុំហុង្ការប្បហានេន និហុំហុង្កោ, រាគាទិកសាវាភាវេន និក្កសាវោ, ភាវនានុយោគយុត្តចិត្តតាយ យតត្តោ, សីលសំវរេន វា សញ្ញតចិត្តតាយ យតត្តោ, ចតុមគ្គញាណសង្ខាតេហិ វេទេហិ អន្តំ, វេទានំ វា អន្តំ គតត្តា វេទន្តគូ, មគ្គព្រហ្មចរិយស្ស វុសិតត្តា វុសិតព្រហ្មចរិយោ។ ធម្មេន ព្រហ្មវាទំ វទេយ្យ, ‘‘ព្រាហ្មណោ, អហ’’ន្តិ ឯតំ វាទំ ធម្មេន វទេយ្យ, យស្ស សកលេ លោកសន្និវាសេ កុហិញ្ចិ ឯការម្មណេបិ រាគុស្សទោ ទោសុស្សទោ មោហុស្សទោ មានុស្សទោ ទិដ្ឋុស្សទោតិ ឥមេ ឧស្សទា នត្ថីតិ។
Etamatthaṃ viditvāti etaṃ tena vuttassa vacanassa sikhāpattamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi. Tassattho – yo bāhitapāpadhammatāya brāhmaṇo na diṭṭhamaṅgalikatāya, huṃhuṅkārakabhāvādipāpadhammayutto hutvā kevalaṃ jātimattakena brahmaññaṃ paṭijānāti, so brāhmaṇo bāhitapāpadhammattā huṃhuṅkārappahānena nihuṃhuṅko, rāgādikasāvābhāvena nikkasāvo, bhāvanānuyogayuttacittatāya yatatto, sīlasaṃvarena vā saññatacittatāya yatatto, catumaggañāṇasaṅkhātehi vedehi antaṃ, vedānaṃ vā antaṃ gatattā vedantagū, maggabrahmacariyassa vusitattā vusitabrahmacariyo. Dhammena brahmavādaṃ vadeyya, ‘‘brāhmaṇo, aha’’nti etaṃ vādaṃ dhammena vadeyya, yassa sakale lokasannivāse kuhiñci ekārammaṇepi rāgussado dosussado mohussado mānussado diṭṭhussadoti ime ussadā natthīti.
អជបាលកថា និដ្ឋិតា។
Ajapālakathā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi / ២. អជបាលកថា • 2. Ajapālakathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / អជបាលកថាវណ្ណនា • Ajapālakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / អជបាលកថាវណ្ណនា • Ajapālakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / អជបាលកថាវណ្ណនា • Ajapālakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ២. អជបាលកថា • 2. Ajapālakathā
