| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ថេរគាថា-អដ្ឋកថា • Theragāthā-aṭṭhakathā |
២. វិជយត្ថេរគាថាវណ្ណនា
2. Vijayattheragāthāvaṇṇanā
យស្សាសវា បរិក្ខីណាតិ អាយស្មតោ វិជយត្ថេរស្ស គាថា។ កា ឧប្បត្តិ? អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការោ បិយទស្សិស្ស ភគវតោ កាលេ វិភវសម្បន្នេ កុលេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្តោ សត្ថរិ បរិនិព្ពុតេ តស្ស ថូបស្ស រតនខចិតំ វេទិកំ ការេត្វា តត្ថ ឧឡារំ វេទិកាមហំ ការេសិ។ សោ តេន បុញ្ញកម្មេន អនេកសតេ អត្តភាវេ មណិឱភាសេន វិចរិ។ ឯវំ ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តោ ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ សាវត្ថិយំ ព្រាហ្មណកុលេ និព្ពត្តិ, វិជយោតិស្ស នាមំ អហោសិ។ សោ វយប្បត្តោ ព្រាហ្មណវិជ្ជាសុ និប្ផត្តិំ គតោ តាបសបព្ពជ្ជំ បព្ពជិត្វា អរញ្ញាយតនេ ឈានលាភី ហុត្វា វិហរន្តោ ពុទ្ធុប្បាទំ សុត្វា ឧប្បន្នប្បសាទោ សត្ថុ សន្តិកំ ឧបសង្កមិត្វា សត្ថារំ វន្ទិត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ តស្ស សត្ថា ធម្មំ ទេសេសិ។ សោ ធម្មំ សុត្វា បព្ពជិត្វា វិបស្សនំ បដ្ឋបេត្វា នចិរស្សេវ អរហត្តំ បាបុណិ។ តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរ ១.១៥.១០-១៤) –
Yassāsavāparikkhīṇāti āyasmato vijayattherassa gāthā. Kā uppatti? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro piyadassissa bhagavato kāle vibhavasampanne kule nibbattitvā viññutaṃ patto satthari parinibbute tassa thūpassa ratanakhacitaṃ vedikaṃ kāretvā tattha uḷāraṃ vedikāmahaṃ kāresi. So tena puññakammena anekasate attabhāve maṇiobhāsena vicari. Evaṃ devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ brāhmaṇakule nibbatti, vijayotissa nāmaṃ ahosi. So vayappatto brāhmaṇavijjāsu nipphattiṃ gato tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā araññāyatane jhānalābhī hutvā viharanto buddhuppādaṃ sutvā uppannappasādo satthu santikaṃ upasaṅkamitvā satthāraṃ vanditvā ekamantaṃ nisīdi. Tassa satthā dhammaṃ desesi. So dhammaṃ sutvā pabbajitvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 1.15.10-14) –
‘‘និព្ពុតេ លោកនាថម្ហិ, បិយទស្សីនរុត្តមេ;
‘‘Nibbute lokanāthamhi, piyadassīnaruttame;
បសន្នចិត្តោ សុមនោ, មុត្តាវេទិមកាសហំ។
Pasannacitto sumano, muttāvedimakāsahaṃ.
‘‘មណីហិ បរិវារេត្វា, អកាសិំ វេទិមុត្តមំ;
‘‘Maṇīhi parivāretvā, akāsiṃ vedimuttamaṃ;
វេទិកាយ មហំ កត្វា, តត្ថ កាលង្កតោ អហំ។
Vedikāya mahaṃ katvā, tattha kālaṅkato ahaṃ.
‘‘យំ យំ យោនុបបជ្ជាមិ, ទេវត្តំ អថ មានុសំ;
‘‘Yaṃ yaṃ yonupapajjāmi, devattaṃ atha mānusaṃ;
មណី ធារេន្តិ អាកាសេ, បុញ្ញកម្មស្សិទំ ផលំ។
Maṇī dhārenti ākāse, puññakammassidaṃ phalaṃ.
‘‘សោឡសិតោ កប្បសតេ, មណិប្បភាសនាមកា;
‘‘Soḷasito kappasate, maṇippabhāsanāmakā;
ឆត្តិំសាសិំសុ រាជានោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលា។
Chattiṃsāsiṃsu rājāno, cakkavattī mahabbalā.
‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ.… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ។
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
អរហត្តំ បន បត្វា អញ្ញំ ព្យាករោន្តោ ‘‘យស្សាសវា បរិក្ខីណា’’តិ គាថំ អភាសិ។
Arahattaṃ pana patvā aññaṃ byākaronto ‘‘yassāsavā parikkhīṇā’’ti gāthaṃ abhāsi.
៩២. តត្ថ យស្សាសវា បរិក្ខីណាតិ យស្ស ឧត្តមបុគ្គលស្ស កាមាសវាទយោ ចត្តារោ អាសវា សព្ពសោ ខីណា អរិយមគ្គេន ខេបិតា។ អាហារេ ច អនិស្សិតោតិ យោ ច អាហារេ តណ្ហាទិដ្ឋិនិស្សយេហិ អនិស្សិតោ អគធិតោ អនជ្ឈាបន្នោ, និទស្សនមត្តំ, អាហារសីសេនេត្ថ ចត្តារោបិ បច្ចយា គហិតាតិ ទដ្ឋព្ពំ។ បច្ចយបរិយាយោ វា ឥធ អាហារ-សទ្ទោ វេទិតព្ពោ។ ‘‘សុញ្ញតោ អនិមិត្តោ ចា’’តិ ឯត្ថ អប្បណិហិតវិមោក្ខោបិ គហិតោយេវ, តីណិបិ ចេតានិ និព្ពានស្សេវ នាមានិ។ និព្ពានញ្ហិ រាគាទីនំ អភាវេន សុញ្ញំ, តេហិ វិមុត្តញ្ចាតិ សុញ្ញតវិមោក្ខោ, តថា រាគាទិនិមិត្តាភាវេន សង្ខារនិមិត្តាភាវេន ច អនិមិត្តំ , តេហិ វិមុត្តញ្ចាតិ អនិមិត្តវិមោក្ខោ, រាគាទិបណិធីនំ អភាវេន អប្បណិហិតំ, តេហិ វិមុត្តញ្ចាតិ អប្បណិហិតោ វិមោក្ខោតិ វុច្ចតិ។ ផលសមាបត្តិវសេន តំ អារម្មណំ កត្វា វិហរន្តស្ស អយម្បិ តិវិធោ វិមោក្ខោ យស្ស គោចរោ, អាកាសេវ សកុន្តានំ, បទំ តស្ស ទុរន្នយន្តិ យថា អាកាសេ គច្ឆន្តានំ សកុណានំ ‘‘ឥមស្មិំ ឋានេ បាទេហិ អក្កមិត្វា គតា, ឥទំ ឋានំ ឧរេន បហរិត្វា គតា, ឥទំ សីសេន, ឥទំ បក្ខេហី’’តិ ន សក្កា ញាតុំ, ឯវមេវ ឯវរូបស្ស ភិក្ខុនោ ‘‘និរយបទាទីសុ ឥមិនា នាម បទេន គតោ’’តិ ញាបេតុញ្ច ន សក្កាតិ។
92. Tattha yassāsavā parikkhīṇāti yassa uttamapuggalassa kāmāsavādayo cattāro āsavā sabbaso khīṇā ariyamaggena khepitā. Āhāre ca anissitoti yo ca āhāre taṇhādiṭṭhinissayehi anissito agadhito anajjhāpanno, nidassanamattaṃ, āhārasīsenettha cattāropi paccayā gahitāti daṭṭhabbaṃ. Paccayapariyāyo vā idha āhāra-saddo veditabbo. ‘‘Suññato animitto cā’’ti ettha appaṇihitavimokkhopi gahitoyeva, tīṇipi cetāni nibbānasseva nāmāni. Nibbānañhi rāgādīnaṃ abhāvena suññaṃ, tehi vimuttañcāti suññatavimokkho, tathā rāgādinimittābhāvena saṅkhāranimittābhāvena ca animittaṃ , tehi vimuttañcāti animittavimokkho, rāgādipaṇidhīnaṃ abhāvena appaṇihitaṃ, tehi vimuttañcāti appaṇihito vimokkhoti vuccati. Phalasamāpattivasena taṃ ārammaṇaṃ katvā viharantassa ayampi tividho vimokkho yassa gocaro, ākāseva sakuntānaṃ, padaṃ tassa durannayanti yathā ākāse gacchantānaṃ sakuṇānaṃ ‘‘imasmiṃ ṭhāne pādehi akkamitvā gatā, idaṃ ṭhānaṃ urena paharitvā gatā, idaṃ sīsena, idaṃ pakkhehī’’ti na sakkā ñātuṃ, evameva evarūpassa bhikkhuno ‘‘nirayapadādīsu iminā nāma padena gato’’ti ñāpetuñca na sakkāti.
វិជយត្ថេរគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Vijayattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ថេរគាថាបាឡិ • Theragāthāpāḷi / ២. វិជយត្ថេរគាថា • 2. Vijayattheragāthā
