| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā |
វជ្ជនីយបុគ្គលសន្ទស្សនកថាវណ្ណនា
Vajjanīyapuggalasandassanakathāvaṇṇanā
១៨៣. ‘‘អន្តិមវត្ថុំ អជ្ឈាបន្នស្ស និសិន្នបរិសាយ កលហាទិភយេន នាហំ ករិស្សាមី’’តិ ចិត្តំ ឧប្បាទេត្វា និសីទិតុំ វដ្ដតិ។ អញ្ញកម្មេ តស្ស និសិន្នបរិសាយ អាបត្តិ នត្ថីតិ ឯកេ។ ‘‘ន ច, ភិក្ខវេ, អនុបោសថេ ឧបោសថោ កាតព្ពោ អញ្ញត្រ សង្ឃសាមគ្គិយា’’តិ (មហាវ. ១៨៣) វចនតោ សាមគ្គីទិវសោ អនុបោសថទិវសោតិ អត្ថតោ វុត្តំ វិយ ទិស្សតិ។ ‘‘ទ្វេមេ, ភិក្ខវេ, ឧបោសថា’’តិ វុត្តវចនវសេនេតំ វុត្តំ, អញ្ញថា បរិវារបាឡិយា វិរុជ្ឈតីតិ អាចរិយា។ ចាតុទ្ទសិយំ, បន្នរសិយំ វា ចេ សង្ឃោ សមគ្គោ ហោតិ, ‘‘អជ្ជុបោសថោ សាមគ្គី’’តិ អវត្វា បកតិនីហារេនេវ កត្តព្ពន្តិ ទស្សនត្ថំ យថាទេសនា កតាតិ នោ តក្កោ។ អញ្ញថា យថាវុត្តទ្វយេ ចេ សាមគ្គី ហោតិ, តត្ថ ឧបោសថំ អកត្វា អនុបោសថទិវសេ ឯវ សាមគ្គីឧបោសថោ កាតព្ពោតិ អាបជ្ជតិ។ អញ្ញថា បុព្ពេ បដិសិទ្ធត្តា ឥទានិ បដិសេធនកិច្ចំ នត្ថិ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ទេវសិកំ បាតិមោក្ខំ ឧទ្ទិសិតព្ព’’ន្តិ (មហាវ. ១៣៦) បុព្ពេ ហិ វុត្តំ។ អថ វា ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧបោសថេ បាតិមោក្ខំ ឧទ្ទិសិតុ’’ន្តិ បុព្ពេ វុត្តត្តា ‘‘សកិំ បក្ខស្ស ចាតុទ្ទសេ វា បន្នរសេ វា’’តិ ច ‘‘ទ្វេមេ, ភិក្ខវេ, ឧបោសថា’’តិ (មហាវ. ១៤៩) ច បច្ឆា វុត្តត្តា តតោ អញ្ញស្មិំ ទិវសេ ឧបោសថោ ន កាតព្ពោតិ អត្ថតោ អាបន្នំ អនិដ្ឋំ, សតិ សង្ឃសាមគ្គិយា អញ្ញោ ទិវសោ បកតិវសេន អនុបោសថោបិ ឧបោសថទិវសោ នាម ហោតីតិ ទស្សនវសេន និវារេតុម្បិ ឯវំទេសនា កតាតិ វេទិតព្ពា។
183. ‘‘Antimavatthuṃ ajjhāpannassa nisinnaparisāya kalahādibhayena nāhaṃ karissāmī’’ti cittaṃ uppādetvā nisīdituṃ vaṭṭati. Aññakamme tassa nisinnaparisāya āpatti natthīti eke. ‘‘Na ca, bhikkhave, anuposathe uposatho kātabbo aññatra saṅghasāmaggiyā’’ti (mahāva. 183) vacanato sāmaggīdivaso anuposathadivasoti atthato vuttaṃ viya dissati. ‘‘Dveme, bhikkhave, uposathā’’ti vuttavacanavasenetaṃ vuttaṃ, aññathā parivārapāḷiyā virujjhatīti ācariyā. Cātuddasiyaṃ, pannarasiyaṃ vā ce saṅgho samaggo hoti, ‘‘ajjuposatho sāmaggī’’ti avatvā pakatinīhāreneva kattabbanti dassanatthaṃ yathādesanā katāti no takko. Aññathā yathāvuttadvaye ce sāmaggī hoti, tattha uposathaṃ akatvā anuposathadivase eva sāmaggīuposatho kātabboti āpajjati. Aññathā pubbe paṭisiddhattā idāni paṭisedhanakiccaṃ natthi. ‘‘Na, bhikkhave, devasikaṃ pātimokkhaṃ uddisitabba’’nti (mahāva. 136) pubbe hi vuttaṃ. Atha vā ‘‘anujānāmi, bhikkhave, uposathe pātimokkhaṃ uddisitu’’nti pubbe vuttattā ‘‘sakiṃ pakkhassa cātuddase vā pannarase vā’’ti ca ‘‘dveme, bhikkhave, uposathā’’ti (mahāva. 149) ca pacchā vuttattā tato aññasmiṃ divase uposatho na kātabboti atthato āpannaṃ aniṭṭhaṃ, sati saṅghasāmaggiyā añño divaso pakativasena anuposathopi uposathadivaso nāma hotīti dassanavasena nivāretumpi evaṃdesanā katāti veditabbā.
ឧបោសថក្ខន្ធកវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Uposathakkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi / ១០៥. វជ្ជនីយបុគ្គលសន្ទស្សនា • 105. Vajjanīyapuggalasandassanā
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā / វជ្ជនីយបុគ្គលសន្ទស្សនកថា • Vajjanīyapuggalasandassanakathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / វជ្ជនីយបុគ្គលសន្ទស្សនកថាវណ្ណនា • Vajjanīyapuggalasandassanakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / លិង្គាទិទស្សនកថាទិវណ្ណនា • Liṅgādidassanakathādivaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ១០៥. វជ្ជនីយបុគ្គលសន្ទស្សនកថា • 105. Vajjanīyapuggalasandassanakathā
