| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
៨. ឧបស្សុតិសិក្ខាបទវណ្ណនា
8. Upassutisikkhāpadavaṇṇanā
៤៧១. អដ្ឋមេ សុតិសមីបន្តិ សទ្ទសមីបំ។ សុយ្យតីតិ ហិ សុតិ, សទ្ទស្សេតំ អធិវចនំ។ តស្ស សមីបំ ឧបស្សុតិ, សទ្ទសមីបន្តិ វុត្តំ ហោតិ។ គណ្ឋិបទេសុ ច សុយ្យតីតិ សុតីតិ សទ្ទោវ វុត្តោ។ យត្ថ បន ឋិតេន សក្កា ហោតិ សទ្ទំ សោតុំ, តត្ថ តិដ្ឋន្តោ សទ្ទសមីបេ ឋិតោ នាម ហោតីតិ អាហ ‘‘យត្ថ ឋត្វា’’តិអាទិ។ កេចិ បន ‘‘សុណាតិ ឯត្ថាតិ សុតិ។ យត្ថ ឋិតោ សុណាតិ, តស្ស ឋានស្សេតំ នាមំ។ តស្ស សមីបំ ឧបស្សុតី’’តិ វទន្តិ, ឯវំ បន គយ្ហមានេ យស្មិំ ឋានេ ឋិតោ សុណាតិ, តស្ស អាសន្នេ អញ្ញស្មិំ បទេសេ តិដ្ឋតីតិ អាបជ្ជតិ។ អដ្ឋកថាយញ្ច ឧបស្សុតិ-សទ្ទស្សេវ អត្ថំ ទស្សេតុំ ‘‘យត្ថ ឋត្វា សក្កា ហោតិ, តេសំ វចនំ សោតុ’’ន្តិ វុត្តំ, ន សុតិ-សទ្ទស្ស។ តស្មា បុព្ពនយោវេត្ថ បសត្ថតរោ។ អថ វា ឧបេច្ច សុយ្យតិ ឯត្ថាតិ ឧបស្សុតិ, ឋានំ។ យំ ឋានំ ឧបគតេន សក្កា ហោតិ កថេន្តានំ សទ្ទំ សោតុំ, តត្ថាតិ ឯវមត្ថោ គហេតព្ពោ។ មន្តេន្តន្តិ ភុម្មត្ថេ ឧបយោគវចនន្តិ អាហ ‘‘មន្តយមានេ’’តិ។
471. Aṭṭhame sutisamīpanti saddasamīpaṃ. Suyyatīti hi suti, saddassetaṃ adhivacanaṃ. Tassa samīpaṃ upassuti, saddasamīpanti vuttaṃ hoti. Gaṇṭhipadesu ca suyyatīti sutīti saddova vutto. Yattha pana ṭhitena sakkā hoti saddaṃ sotuṃ, tattha tiṭṭhanto saddasamīpe ṭhito nāma hotīti āha ‘‘yattha ṭhatvā’’tiādi. Keci pana ‘‘suṇāti etthāti suti. Yattha ṭhito suṇāti, tassa ṭhānassetaṃ nāmaṃ. Tassa samīpaṃ upassutī’’ti vadanti, evaṃ pana gayhamāne yasmiṃ ṭhāne ṭhito suṇāti, tassa āsanne aññasmiṃ padese tiṭṭhatīti āpajjati. Aṭṭhakathāyañca upassuti-saddasseva atthaṃ dassetuṃ ‘‘yattha ṭhatvā sakkā hoti, tesaṃ vacanaṃ sotu’’nti vuttaṃ, na suti-saddassa. Tasmā pubbanayovettha pasatthataro. Atha vā upecca suyyati etthāti upassuti, ṭhānaṃ. Yaṃ ṭhānaṃ upagatena sakkā hoti kathentānaṃ saddaṃ sotuṃ, tatthāti evamattho gahetabbo. Mantentanti bhummatthe upayogavacananti āha ‘‘mantayamāne’’ti.
៤៧៣. ឯកបរិច្ឆេទានីតិ ‘‘សិយា កិរិយំ, សិយា អកិរិយ’’ន្តិ ឥមិនា នយេន ឯកបរិច្ឆេទានិ។ ឥមានិ ហិ តីណិ សិក្ខាបទានិ កទាចិ កិរិយតោ សមុដ្ឋហន្តិ, កទាចិ អកិរិយតោ, ន ឯកក្ខណេយេវ កិរិយាកិរិយតោ សមុដ្ឋហន្តិ។ សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវ។ ឧបសម្បន្នតា, ចោទនាធិប្បាយោ, សវនន្តិ ឥមានិ បនេត្ថ តីណិ អង្គានិ។
473.Ekaparicchedānīti ‘‘siyā kiriyaṃ, siyā akiriya’’nti iminā nayena ekaparicchedāni. Imāni hi tīṇi sikkhāpadāni kadāci kiriyato samuṭṭhahanti, kadāci akiriyato, na ekakkhaṇeyeva kiriyākiriyato samuṭṭhahanti. Sesamettha uttānameva. Upasampannatā, codanādhippāyo, savananti imāni panettha tīṇi aṅgāni.
ឧបស្សុតិសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Upassutisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ៨. សហធម្មិកវគ្គោ • 8. Sahadhammikavaggo
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ៨. ឧបស្សុតិសិក្ខាបទវណ្ណនា • 8. Upassutisikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ៨. ឧបស្សុតិសិក្ខាបទវណ្ណនា • 8. Upassutisikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ៨. ឧបស្សុតិសិក្ខាបទវណ្ណនា • 8. Upassutisikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ៨. ឧបស្សុតិសិក្ខាបទំ • 8. Upassutisikkhāpadaṃ
