| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga |
៣. តតិយកថិនសិក្ខាបទំ
3. Tatiyakathinasikkhāpadaṃ
៤៩៧. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរស្ស ភិក្ខុនោ អកាលចីវរំ ឧប្បន្នំ ហោតិ។ តស្ស តំ ចីវរំ កយិរមានំ នប្បហោតិ។ អថ ខោ សោ ភិក្ខុ តំ ចីវរំ ឧស្សាបេត្វា បុនប្បុនំ វិមជ្ជតិ។ អទ្ទសា ខោ ភគវា សេនាសនចារិកំ អាហិណ្ឌន្តោ តំ ភិក្ខុំ តំ ចីវរំ ឧស្សាបេត្វា បុនប្បុនំ វិមជ្ជន្តំ។ ទិស្វាន យេន សោ ភិក្ខុ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា តំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘កិស្ស ត្វំ, ភិក្ខុ, ឥមំ ចីវរំ ឧស្សាបេត្វា បុនប្បុនំ វិមជ្ជសី’’តិ? ‘‘ឥទំ មេ, ភន្តេ, អកាលចីវរំ ឧប្បន្នំ។ កយិរមានំ នប្បហោតិ។ តេនាហំ ឥមំ ចីវរំ ឧស្សាបេត្វា បុនប្បុនំ វិមជ្ជាមី’’តិ។ ‘‘អត្ថិ បន តេ, ភិក្ខុ, ចីវរបច្ចាសា’’តិ? ‘‘អត្ថិ, ភគវា’’តិ។ អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា, ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អកាលចីវរំ បដិគ្គហេត្វា ចីវរបច្ចាសា និក្ខិបិតុ’’ន្តិ។
497. Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena aññatarassa bhikkhuno akālacīvaraṃ uppannaṃ hoti. Tassa taṃ cīvaraṃ kayiramānaṃ nappahoti. Atha kho so bhikkhu taṃ cīvaraṃ ussāpetvā punappunaṃ vimajjati. Addasā kho bhagavā senāsanacārikaṃ āhiṇḍanto taṃ bhikkhuṃ taṃ cīvaraṃ ussāpetvā punappunaṃ vimajjantaṃ. Disvāna yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘kissa tvaṃ, bhikkhu, imaṃ cīvaraṃ ussāpetvā punappunaṃ vimajjasī’’ti? ‘‘Idaṃ me, bhante, akālacīvaraṃ uppannaṃ. Kayiramānaṃ nappahoti. Tenāhaṃ imaṃ cīvaraṃ ussāpetvā punappunaṃ vimajjāmī’’ti. ‘‘Atthi pana te, bhikkhu, cīvarapaccāsā’’ti? ‘‘Atthi, bhagavā’’ti. Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā, bhikkhū āmantesi – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, akālacīvaraṃ paṭiggahetvā cīvarapaccāsā nikkhipitu’’nti.
៤៩៨. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ – ‘‘ភគវតា អនុញ្ញាតំ អកាលចីវរំ បដិគ្គហេត្វា ចីវរបច្ចាសា និក្ខិបិតុ’’ន្តិ អកាលចីវរានិ បដិគ្គហេត្វា អតិរេកមាសំ និក្ខិបន្តិ។ តានិ ចីវរានិ ចីវរវំសេ ភណ្ឌិកាពទ្ធានិ តិដ្ឋន្តិ។ អទ្ទសា ខោ អាយស្មា អានន្ទោ សេនាសនចារិកំ អាហិណ្ឌន្តោ តានិ ចីវរានិ ចីវរវំសេ ភណ្ឌិកាពទ្ធានិ តិដ្ឋន្តេ។ ទិស្វាន ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘កស្សិមានិ, អាវុសោ, ចីវរានិ ចីវរវំសេ ភណ្ឌិកាពទ្ធានិ តិដ្ឋន្តី’’តិ? ‘‘អម្ហាកំ, អាវុសោ, អកាលចីវរានិ ចីវរបច្ចាសា និក្ខិត្តានី’’តិ។ ‘‘កីវចិរំ បនាវុសោ, ឥមានិ ចីវរានិ និក្ខិត្តានី’’តិ? ‘‘អតិរេកមាសំ, អាវុសោ’’តិ។ អាយស្មា អានន្ទោ ឧជ្ឈាយតិ ខិយ្យតិ វិបាចេតិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខូ អកាលចីវរំ បដិគ្គហេត្វា អតិរេកមាសំ និក្ខិបិស្សន្តី’’តិ! អថ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ តេ ភិក្ខូ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ…បេ.… ‘‘សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ អកាលចីវរំ បដិគ្គហេត្វា អតិរេកមាសំ និក្ខិបន្តី’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ។ វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ.… កថញ្ហិ នាម តេ, ភិក្ខវេ, មោឃបុរិសា អកាលចីវរំ បដិគ្គហេត្វា អតិរេកមាសំ និក្ខិបិស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ.… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –
498. Tena kho pana samayena bhikkhū – ‘‘bhagavatā anuññātaṃ akālacīvaraṃ paṭiggahetvā cīvarapaccāsā nikkhipitu’’nti akālacīvarāni paṭiggahetvā atirekamāsaṃ nikkhipanti. Tāni cīvarāni cīvaravaṃse bhaṇḍikābaddhāni tiṭṭhanti. Addasā kho āyasmā ānando senāsanacārikaṃ āhiṇḍanto tāni cīvarāni cīvaravaṃse bhaṇḍikābaddhāni tiṭṭhante. Disvāna bhikkhū āmantesi – ‘‘kassimāni, āvuso, cīvarāni cīvaravaṃse bhaṇḍikābaddhāni tiṭṭhantī’’ti? ‘‘Amhākaṃ, āvuso, akālacīvarāni cīvarapaccāsā nikkhittānī’’ti. ‘‘Kīvaciraṃ panāvuso, imāni cīvarāni nikkhittānī’’ti? ‘‘Atirekamāsaṃ, āvuso’’ti. Āyasmā ānando ujjhāyati khiyyati vipāceti – ‘‘kathañhi nāma bhikkhū akālacīvaraṃ paṭiggahetvā atirekamāsaṃ nikkhipissantī’’ti! Atha kho āyasmā ānando te bhikkhū anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṃ ārocesi…pe… ‘‘saccaṃ kira, bhikkhave, bhikkhū akālacīvaraṃ paṭiggahetvā atirekamāsaṃ nikkhipantī’’ti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma te, bhikkhave, moghapurisā akālacīvaraṃ paṭiggahetvā atirekamāsaṃ nikkhipissanti! Netaṃ, bhikkhave, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
៤៩៩. ‘‘និដ្ឋិតចីវរស្មិំ ភិក្ខុនា ឧព្ភតស្មិំ កថិនេ ភិក្ខុនោ បនេវ អកាលចីវរំ ឧប្បជ្ជេយ្យ, អាកង្ខមានេន ភិក្ខុនា បដិគ្គហេតព្ពំ។ បដិគ្គហេត្វា ខិប្បមេវ ការេតព្ពំ។ នោចស្ស បារិបូរិ, មាសបរមំ តេន ភិក្ខុនា តំ ចីវរំ និក្ខិបិតព្ពំ ឩនស្ស បារិបូរិយា សតិយា បច្ចាសាយ។ តតោ ចេ ឧត្តរិ 1 និក្ខិបេយ្យ, សតិយាបិ បច្ចាសាយ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ។
499.‘‘Niṭṭhitacīvarasmiṃbhikkhunā ubbhatasmiṃ kathine bhikkhuno paneva akālacīvaraṃ uppajjeyya, ākaṅkhamānena bhikkhunā paṭiggahetabbaṃ. Paṭiggahetvā khippameva kāretabbaṃ. Nocassa pāripūri, māsaparamaṃ tena bhikkhunā taṃ cīvaraṃ nikkhipitabbaṃ ūnassa pāripūriyā satiyā paccāsāya. Tato ce uttari 2 nikkhipeyya, satiyāpi paccāsāya, nissaggiyaṃ pācittiya’’nti.
៥០០. និដ្ឋិតចីវរស្មិន្តិ ភិក្ខុនោ ចីវរំ កតំ វា ហោតិ នដ្ឋំ វា វិនដ្ឋំ វា ទឌ្ឍំ វា ចីវរាសា វា ឧបច្ឆិន្នា។
500.Niṭṭhitacīvarasminti bhikkhuno cīvaraṃ kataṃ vā hoti naṭṭhaṃ vā vinaṭṭhaṃ vā daḍḍhaṃ vā cīvarāsā vā upacchinnā.
ឧព្ភតស្មិំ កថិនេតិ អដ្ឋន្នំ មាតិកានំ អញ្ញតរាយ មាតិកាយ ឧព្ភតំ ហោតិ, សង្ឃេន វា អន្តរា ឧព្ភតំ ហោតិ។
Ubbhatasmiṃ kathineti aṭṭhannaṃ mātikānaṃ aññatarāya mātikāya ubbhataṃ hoti, saṅghena vā antarā ubbhataṃ hoti.
អកាលចីវរំ នាម អនត្ថតេ កថិនេ ឯកាទសមាសេ ឧប្បន្នំ, អត្ថតេ កថិនេ សត្តមាសេ ឧប្បន្នំ, កាលេបិ អាទិស្ស ទិន្នំ, ឯតំ អកាលចីវរំ នាម។
Akālacīvaraṃ nāma anatthate kathine ekādasamāse uppannaṃ, atthate kathine sattamāse uppannaṃ, kālepi ādissa dinnaṃ, etaṃ akālacīvaraṃ nāma.
ឧប្បជ្ជេយ្យាតិ ឧប្បជ្ជេយ្យ សង្ឃតោ វា គណតោ វា ញាតិតោ វា មិត្តតោ វា បំសុកូលំ វា អត្តនោ វា ធនេន។
Uppajjeyyāti uppajjeyya saṅghato vā gaṇato vā ñātito vā mittato vā paṃsukūlaṃ vā attano vā dhanena.
អាកង្ខមានេនាតិ ឥច្ឆមានេន បដិគ្គហេតព្ពំ។
Ākaṅkhamānenāti icchamānena paṭiggahetabbaṃ.
បដិគ្គហេត្វា ខិប្បមេវ ការេតព្ពន្តិ ទសាហា ការេតព្ពំ។
Paṭiggahetvā khippameva kāretabbanti dasāhā kāretabbaṃ.
នោ ចស្ស បារិបូរីតិ កយិរមានំ នប្បហោតិ។
No cassa pāripūrīti kayiramānaṃ nappahoti.
មាសបរមំ តេន ភិក្ខុនា តំ ចីវរំ និក្ខិបិតព្ពន្តិ មាសបរមតា និក្ខិបិតព្ពំ។
Māsaparamaṃ tena bhikkhunā taṃ cīvaraṃ nikkhipitabbanti māsaparamatā nikkhipitabbaṃ.
ឩនស្ស បារិបូរិយាតិ ឩនស្ស បារិបូរត្ថាយ។
Ūnassa pāripūriyāti ūnassa pāripūratthāya.
សតិយា បច្ចាសាយាតិ បច្ចាសា ហោតិ សង្ឃតោ វា គណតោ វា ញាតិតោ វា មិត្តតោ វា បំសុកូលំ វា អត្តនោ វា ធនេន។
Satiyā paccāsāyāti paccāsā hoti saṅghato vā gaṇato vā ñātito vā mittato vā paṃsukūlaṃ vā attano vā dhanena.
តតោ ចេ ឧត្តរិ និក្ខិបេយ្យ សតិយាបិ បច្ចាសាយាតិ តទហុប្បន្នេ មូលចីវរេ បច្ចាសាចីវរំ ឧប្បជ្ជតិ, ទសាហា ការេតព្ពំ។ ទ្វីហុប្បន្នេ មូលចីវរេ បច្ចាសាចីវរំ ឧប្បជ្ជតិ, ទសាហា ការេតព្ពំ។ តីហុប្បន្នេ មូលចីវរេ…បេ.… ចតូហុប្បន្នេ… បញ្ចាហុប្បន្នេ… ឆាហុប្បន្នេ… សត្តាហុប្បន្នេ… អដ្ឋាហុប្បន្នេ … នវាហុប្បន្នេ… ទសាហុប្បន្នេ មូលចីវរេ បច្ចាសាចីវរំ ឧប្បជ្ជតិ, ទសាហា ការេតព្ពំ ។ ឯកាទសេ ឧប្បន្នេ…បេ.… ទ្វាទសេ ឧប្បន្នេ… តេរសេ ឧប្បន្នេ… ចុទ្ទសេ ឧប្បន្នេ… បន្នរសេ ឧប្បន្នេ… សោឡសេ ឧប្បន្នេ… សត្តរសេ ឧប្បន្នេ… អដ្ឋារសេ ឧប្បន្នេ… ឯកូនវីសេ ឧប្បន្នេ… វីសេ ឧប្បន្នេ មូលចីវរេ បច្ចាសាចីវរំ ឧប្បជ្ជតិ, ទសាហា ការេតព្ពំ។ ឯកវីសេ ឧប្បន្នេ មូលចីវរេ បច្ចាសាចីវរំ ឧប្បជ្ជតិ, នវាហា ការេតព្ពំ។ ទ្វាវីសេ ឧប្បន្នេ…បេ.… តេវីសេ ឧប្បន្នេ… ចតុវីសេ ឧប្បន្នេ… បញ្ចវីសេ ឧប្បន្នេ… ឆព្ពីសេ ឧប្បន្នេ… សត្តវីសេ ឧប្បន្នេ… អដ្ឋវីសេ ឧប្បន្នេ… ឯកូនតិំសេ ឧប្បន្នេ មូលចីវរេ បច្ចាសាចីវរំ ឧប្បជ្ជតិ, ឯកាហំ ការេតព្ពំ… តិំសេ ឧប្បន្នេ មូលចីវរេ បច្ចាសាចីវរំ ឧប្បជ្ជតិ , តទហេវ អធិដ្ឋាតព្ពំ វិកប្បេតព្ពំ វិស្សជ្ជេតព្ពំ។ នោ ចេ អធិដ្ឋេយ្យ វា វិកប្បេយ្យ វា វិស្សជ្ជេយ្យ វា, ឯកតិំសេ អរុណុគ្គមនេ និស្សគ្គិយំ ហោតិ។ និស្សជ្ជិតព្ពំ សង្ឃស្ស វា គណស្ស វា បុគ្គលស្ស វា។ ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, និស្សជ្ជិតព្ពំ…បេ.… ឥទំ មេ, ភន្តេ, អកាលចីវរំ មាសាតិក្កន្តំ និស្សគ្គិយំ, ឥមាហំ សង្ឃស្ស និស្សជ្ជាមីតិ…បេ.… ទទេយ្យាតិ…បេ.… ទទេយ្យុន្តិ…បេ.… អាយស្មតោ ទម្មីតិ។
Tato ce uttari nikkhipeyya satiyāpi paccāsāyāti tadahuppanne mūlacīvare paccāsācīvaraṃ uppajjati, dasāhā kāretabbaṃ. Dvīhuppanne mūlacīvare paccāsācīvaraṃ uppajjati, dasāhā kāretabbaṃ. Tīhuppanne mūlacīvare…pe… catūhuppanne… pañcāhuppanne… chāhuppanne… sattāhuppanne… aṭṭhāhuppanne … navāhuppanne… dasāhuppanne mūlacīvare paccāsācīvaraṃ uppajjati, dasāhā kāretabbaṃ . Ekādase uppanne…pe… dvādase uppanne… terase uppanne… cuddase uppanne… pannarase uppanne… soḷase uppanne… sattarase uppanne… aṭṭhārase uppanne… ekūnavīse uppanne… vīse uppanne mūlacīvare paccāsācīvaraṃ uppajjati, dasāhā kāretabbaṃ. Ekavīse uppanne mūlacīvare paccāsācīvaraṃ uppajjati, navāhā kāretabbaṃ. Dvāvīse uppanne…pe… tevīse uppanne… catuvīse uppanne… pañcavīse uppanne… chabbīse uppanne… sattavīse uppanne… aṭṭhavīse uppanne… ekūnatiṃse uppanne mūlacīvare paccāsācīvaraṃ uppajjati, ekāhaṃ kāretabbaṃ… tiṃse uppanne mūlacīvare paccāsācīvaraṃ uppajjati , tadaheva adhiṭṭhātabbaṃ vikappetabbaṃ vissajjetabbaṃ. No ce adhiṭṭheyya vā vikappeyya vā vissajjeyya vā, ekatiṃse aruṇuggamane nissaggiyaṃ hoti. Nissajjitabbaṃ saṅghassa vā gaṇassa vā puggalassa vā. Evañca pana, bhikkhave, nissajjitabbaṃ…pe… idaṃ me, bhante, akālacīvaraṃ māsātikkantaṃ nissaggiyaṃ, imāhaṃ saṅghassa nissajjāmīti…pe… dadeyyāti…pe… dadeyyunti…pe… āyasmato dammīti.
វិសភាគេ ឧប្បន្នេ មូលចីវរេ បច្ចាសាចីវរំ ឧប្បជ្ជតិ, រត្តិយោ ច សេសា ហោន្តិ, ន អកាមា ការេតព្ពំ។
Visabhāge uppanne mūlacīvare paccāsācīvaraṃ uppajjati, rattiyo ca sesā honti, na akāmā kāretabbaṃ.
៥០១. មាសាតិក្កន្តេ អតិក្កន្តសញ្ញី, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។ មាសាតិក្កន្តេ វេមតិកោ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។ មាសាតិក្កន្តេ អនតិក្កន្តសញ្ញី និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។ អនធិដ្ឋិតេ អធិដ្ឋិតសញ្ញី…បេ.… អវិកប្បិតេ វិកប្បិតសញ្ញី… អវិស្សជ្ជិតេ វិស្សជ្ជិតសញ្ញី… អនដ្ឋេ នដ្ឋសញ្ញី… អវិនដ្ឋេ វិនដ្ឋសញ្ញី… អទឌ្ឍេ ទឌ្ឍសញ្ញី… អវិលុត្តេ វិលុត្តសញ្ញី, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ។
501. Māsātikkante atikkantasaññī, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Māsātikkante vematiko nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Māsātikkante anatikkantasaññī nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Anadhiṭṭhite adhiṭṭhitasaññī…pe… avikappite vikappitasaññī… avissajjite vissajjitasaññī… anaṭṭhe naṭṭhasaññī… avinaṭṭhe vinaṭṭhasaññī… adaḍḍhe daḍḍhasaññī… avilutte viluttasaññī, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ.
និស្សគ្គិយំ ចីវរំ អនិស្សជ្ជិត្វា បរិភុញ្ជតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ មាសានតិក្កន្តេ អតិក្កន្តសញ្ញី, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ មាសានតិក្កន្តេ វេមតិកោ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ មាសានតិក្កន្តេ អនតិក្កន្តសញ្ញី, អនាបត្តិ។
Nissaggiyaṃ cīvaraṃ anissajjitvā paribhuñjati, āpatti dukkaṭassa. Māsānatikkante atikkantasaññī, āpatti dukkaṭassa. Māsānatikkante vematiko, āpatti dukkaṭassa. Māsānatikkante anatikkantasaññī, anāpatti.
៥០២. អនាបត្តិ អន្តោមាសេ អធិដ្ឋេតិ, វិកប្បេតិ, វិស្សជ្ជេតិ, នស្សតិ , វិនស្សតិ, ឌយ្ហតិ, អច្ឆិន្ទិត្វា គណ្ហន្តិ, វិស្សាសំ គណ្ហន្តិ, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ។
502. Anāpatti antomāse adhiṭṭheti, vikappeti, vissajjeti, nassati , vinassati, ḍayhati, acchinditvā gaṇhanti, vissāsaṃ gaṇhanti, ummattakassa, ādikammikassāti.
តតិយកថិនសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ។
Tatiyakathinasikkhāpadaṃ niṭṭhitaṃ.
Footnotes:
Related texts:
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ៣. តតិយកថិនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 3. Tatiyakathinasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ៣. តតិយកថិនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 3. Tatiyakathinasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ៣. តតិយកថិនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 3. Tatiyakathinasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ៣. តតិយកថិនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 3. Tatiyakathinasikkhāpadavaṇṇanā
