| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / អបទាន-អដ្ឋកថា • Apadāna-aṭṭhakathā |
១០. សុមង្គលត្ថេរអបទានវណ្ណនា
10. Sumaṅgalattheraapadānavaṇṇanā
អាហុតិំ យិដ្ឋុកាមោតិអាទិកំ អាយស្មតោ សុមង្គលត្ថេរស្ស អបទានំ។ អយម្បាយស្មា បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការោ តត្ថ តត្ថ ភវេ វិវដ្ដូបនិស្សយានិ បុញ្ញានិ ឧបចិនន្តោ បិយទស្សិស្ស ភគវតោ កាលេ រុក្ខទេវតា ហុត្វា និព្ពត្តិ។ សោ ឯកទិវសំ សត្ថារំ ន្ហត្វា ឯកចីវរំ ឋិតំ ទិស្វា សោមនស្សប្បត្តោ អប្ផោដេសិ។ សោ តេន បុញ្ញេន ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តោ ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ សាវត្ថិយា អវិទូរេ អញ្ញតរស្មិំ គាមកេ តាទិសេន កម្មនិស្សន្ទេន ទលិទ្ទកុលេ និព្ពត្តិ, តស្ស សុមង្គលោតិ នាមំ អហោសិ។ សោ វយប្បត្តោ ខុជ្ជកាសិតនង្គលកុទ្ទាលបរិក្ខារោ ហុត្វា កសិយា ជីវិកំ កប្បេសិ។ សោ ឯកទិវសំ រញ្ញា បសេនទិនា កោសលេន ភគវតោ ភិក្ខុសង្ឃស្ស ច មហាទានេ បវត្តិយមានេ ទានូបករណានិ គហេត្វា អាគច្ឆន្តេហិ មនុស្សេហិ សទ្ធិំ ទធិឃដំ គហេត្វា អាគតោ ភិក្ខូនំ សក្ការសម្មានំ ទិស្វា ‘‘ឥមេ សមណា សក្យបុត្តិយា សុខុមវត្ថនិវត្ថា សុភោជនានិ ភុញ្ជិត្វា និវាតេសុ សេនាសនេសុ វិហរន្តិ, យំនូនាហម្បិ បព្ពជេយ្យ’’ន្តិ ចិន្តេត្វា អញ្ញតរំ មហាថេរំ ឧបសង្កមិត្វា អត្តនោ បព្ពជាធិប្បាយំ និវេទេសិ។ សោ តំ ករុណាយន្តោ បព្ពាជេត្វា កម្មដ្ឋានំ អាចិក្ខិ។ សោ អរញ្ញេ វិហរន្តោ ឯកកវិហារេ និព្ពិន្នោ ឧក្កណ្ឋិតោ ហុត្វា វិព្ភមិតុកាមោ ញាតិគាមំ គច្ឆន្តោ អន្តរាមគ្គេ កច្ឆំ ពន្ធិត្វា ខេត្តំ កសន្តេ កិលិដ្ឋវត្ថនិវត្ថេ សមន្តតោ រជោកិណ្ណសរីរេ វាតាតបេន សុស្សន្តេ ខេត្តំ កស្សកេ មនុស្សេ ទិស្វា ‘‘មហន្តំ វតិមេ សត្តា ជីវិកនិមិត្តំ ទុក្ខំ បច្ចនុភវន្តី’’តិ សំវេគំ បដិលភិ។ ញាណស្ស បរិបាកគតត្តា ចស្ស យថាគហិតំ កម្មដ្ឋានំ ឧបដ្ឋាសិ។ សោ អញ្ញតរំ រុក្ខមូលំ ឧបគន្ត្វា វិវេកំ លភិត្វា យោនិសោមនសិករោន្តោ វិបស្សនំ វឌ្ឍេត្វា មគ្គបដិបាដិយា អរហត្តំ បាបុណិ។
Āhutiṃyiṭṭhukāmotiādikaṃ āyasmato sumaṅgalattherassa apadānaṃ. Ayampāyasmā purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto piyadassissa bhagavato kāle rukkhadevatā hutvā nibbatti. So ekadivasaṃ satthāraṃ nhatvā ekacīvaraṃ ṭhitaṃ disvā somanassappatto apphoṭesi. So tena puññena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyā avidūre aññatarasmiṃ gāmake tādisena kammanissandena daliddakule nibbatti, tassa sumaṅgaloti nāmaṃ ahosi. So vayappatto khujjakāsitanaṅgalakuddālaparikkhāro hutvā kasiyā jīvikaṃ kappesi. So ekadivasaṃ raññā pasenadinā kosalena bhagavato bhikkhusaṅghassa ca mahādāne pavattiyamāne dānūpakaraṇāni gahetvā āgacchantehi manussehi saddhiṃ dadhighaṭaṃ gahetvā āgato bhikkhūnaṃ sakkārasammānaṃ disvā ‘‘ime samaṇā sakyaputtiyā sukhumavatthanivatthā subhojanāni bhuñjitvā nivātesu senāsanesu viharanti, yaṃnūnāhampi pabbajeyya’’nti cintetvā aññataraṃ mahātheraṃ upasaṅkamitvā attano pabbajādhippāyaṃ nivedesi. So taṃ karuṇāyanto pabbājetvā kammaṭṭhānaṃ ācikkhi. So araññe viharanto ekakavihāre nibbinno ukkaṇṭhito hutvā vibbhamitukāmo ñātigāmaṃ gacchanto antarāmagge kacchaṃ bandhitvā khettaṃ kasante kiliṭṭhavatthanivatthe samantato rajokiṇṇasarīre vātātapena sussante khettaṃ kassake manusse disvā ‘‘mahantaṃ vatime sattā jīvikanimittaṃ dukkhaṃ paccanubhavantī’’ti saṃvegaṃ paṭilabhi. Ñāṇassa paripākagatattā cassa yathāgahitaṃ kammaṭṭhānaṃ upaṭṭhāsi. So aññataraṃ rukkhamūlaṃ upagantvā vivekaṃ labhitvā yonisomanasikaronto vipassanaṃ vaḍḍhetvā maggapaṭipāṭiyā arahattaṃ pāpuṇi.
១២៤. ឯវំ សោ បត្តអរហត្តផលោ អត្តនោ បុព្ពកម្មំ សរិត្វា សោមនស្សវសេន បុព្ពចរិតាបទានំ បកាសេន្តោ អាហុតិំ យិដ្ឋុកាមោហន្តិអាទិមាហ។ តត្ថ អាហុតិន្តិ អន្នបានាទិអនេកវិធំ បូជាសក្ការូបករណំ។ យិដ្ឋុកាមោតិ យជិតុកាមោ, ទានំ ទាតុកាមោ អហំ។ បដិយាទេត្វាន ភោជនន្តិ អាហារំ បដិយាទេត្វា និប្ផាទេត្វា។ ព្រាហ្មណេ បដិមានេន្តោតិ បដិគ្គាហកេ សុទ្ធបព្ពជិតេ បរិយេសន្តោ។ វិសាលេ មាឡកេ ឋិតោតិ បរិសុទ្ធបណ្ឌរបុលិនតលាភិរាមេ វិបុលេ មាឡកេ ឋិតោ។
124. Evaṃ so pattaarahattaphalo attano pubbakammaṃ saritvā somanassavasena pubbacaritāpadānaṃ pakāsento āhutiṃ yiṭṭhukāmohantiādimāha. Tattha āhutinti annapānādianekavidhaṃ pūjāsakkārūpakaraṇaṃ. Yiṭṭhukāmoti yajitukāmo, dānaṃ dātukāmo ahaṃ. Paṭiyādetvāna bhojananti āhāraṃ paṭiyādetvā nipphādetvā. Brāhmaṇe paṭimānentoti paṭiggāhake suddhapabbajite pariyesanto. Visāle māḷake ṭhitoti parisuddhapaṇḍarapulinatalābhirāme vipule māḷake ṭhito.
១២៥-៧. អថទ្ទសាសិំ សម្ពុទ្ធន្តិអាទីសុ មហាយសំ មហាបរិវារំ សព្ពលោកំ សកលសត្តលោកំ វិនេតានំ វិសេសេន នេតារំ និព្ពានសម្បាបកំ សយម្ភុំ សយមេវ ភូតំ អនាចរិយកំ អគ្គបុគ្គលំ សេដ្ឋបុគ្គលំ ភគវន្តំ ភគ្យវន្តាទិគុណយុត្តំ ជុតិមន្តំ នីលបីតាទិបភាសម្បន្នំ សាវកេហិ បុរក្ខតំ បរិវារិតំ អាទិច្ចមិវ សូរិយមិវ រោចន្តំ សោភមានំ រថិយំ វីថិយំ បដិបន្នកំ គច្ឆន្តំ បិយទស្សិំ នាម សម្ពុទ្ធំ អទ្ទសិន្តិ សម្ពន្ធោ។ អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វានាតិ ពន្ធញ្ជលិបុដំ សិរសិ កត្វា សកំ ចិត្តំ អត្តនោ ចិត្តំ បសាទយិំ ឥត្ថម្ភូតស្ស ភគវតោ គុណេ បសាទេសិំ បសន្នមកាសិន្តិ អត្ថោ។ មនសាវ និមន្តេសិន្តិ ចិត្តេន បវារេសិំ។ អាគច្ឆតុ មហាមុនីតិ មហិតោ បូជារហោ មុនិ ភគវា មម និវេសនំ អាគច្ឆតុ។
125-7.Athaddasāsiṃ sambuddhantiādīsu mahāyasaṃ mahāparivāraṃ sabbalokaṃ sakalasattalokaṃ vinetānaṃ visesena netāraṃ nibbānasampāpakaṃ sayambhuṃ sayameva bhūtaṃ anācariyakaṃ aggapuggalaṃ seṭṭhapuggalaṃ bhagavantaṃ bhagyavantādiguṇayuttaṃ jutimantaṃ nīlapītādipabhāsampannaṃ sāvakehi purakkhataṃ parivāritaṃ ādiccamiva sūriyamiva rocantaṃ sobhamānaṃ rathiyaṃ vīthiyaṃ paṭipannakaṃ gacchantaṃ piyadassiṃ nāma sambuddhaṃ addasinti sambandho. Añjaliṃ paggahetvānāti bandhañjalipuṭaṃ sirasi katvā sakaṃ cittaṃ attano cittaṃ pasādayiṃ itthambhūtassa bhagavato guṇe pasādesiṃ pasannamakāsinti attho. Manasāva nimantesinti cittena pavāresiṃ. Āgacchatu mahāmunīti mahito pūjāraho muni bhagavā mama nivesanaṃ āgacchatu.
១២៨. មម សង្កប្បមញ្ញាយាតិ មយ្ហំ ចិត្តសង្កប្បំ ញត្វា លោកេ សត្តលោកេ អនុត្តរោ ឧត្តរវិរហិតោ សត្ថា ខីណាសវសហស្សេហិ អរហន្តសហស្សេហិ បរិវុតោ មម ទ្វារំ មយ្ហំ គេហទ្វារំ ឧបាគមិ សម្បាបុណិ។
128.Mama saṅkappamaññāyāti mayhaṃ cittasaṅkappaṃ ñatvā loke sattaloke anuttaro uttaravirahito satthā khīṇāsavasahassehi arahantasahassehi parivuto mama dvāraṃ mayhaṃ gehadvāraṃ upāgami sampāpuṇi.
១២៩. តស្ស សម្បត្តស្ស សត្ថុនោ ឯវំ នមក្ការមកាសិំ។ បុរិសាជញ្ញ បុរិសានំ អាជញ្ញ, សេដ្ឋ, មម នមក្ការោ តេ តុយ្ហំ អត្ថុ ភវតុ។ បុរិសុត្តម បុរិសានំ ឧត្តម អធិកគុណវិសិដ្ឋ តេ តុយ្ហំ មម នមក្ការោ អត្ថុ។ បាសាទំ បសាទជនកំ មម និវេសនំ អភិរុហិត្វា សីហាសនេ ឧត្តមាសនេ និសីទតន្តិ អាយាចិន្តិ អត្ថោ។
129. Tassa sampattassa satthuno evaṃ namakkāramakāsiṃ. Purisājañña purisānaṃ ājañña, seṭṭha, mama namakkāro te tuyhaṃ atthu bhavatu. Purisuttama purisānaṃ uttama adhikaguṇavisiṭṭha te tuyhaṃ mama namakkāro atthu. Pāsādaṃ pasādajanakaṃ mama nivesanaṃ abhiruhitvā sīhāsane uttamāsane nisīdatanti āyācinti attho.
១៣០. ទន្តោ ទន្តបរិវារោតិ សយំ ទ្វារត្តយេន ទន្តោ តថា ទន្តាហិ ភិក្ខុភិក្ខុនីឧបាសកឧបាសិកាសង្ខាតាហិ ចតូហិ បរិសាហិ បរិវារិតោ។ តិណ្ណោ តារយតំ វរោតិ សយំ តិណ្ណោ សំសារតោ ឧត្តិណ្ណោ និក្ខន្តោ តារយតំ តារយន្តានំ វិសិដ្ឋបុគ្គលានំ វរោ ឧត្តមោ ភគវា មមារាធនេន បាសាទំ អភិរុហិត្វា បវរាសនេ ឧត្តមាសនេ និសីទិ និសជ្ជំ កប្បេសិ។
130.Danto dantaparivāroti sayaṃ dvārattayena danto tathā dantāhi bhikkhubhikkhunīupāsakaupāsikāsaṅkhātāhi catūhi parisāhi parivārito. Tiṇṇo tārayataṃ varoti sayaṃ tiṇṇo saṃsārato uttiṇṇo nikkhanto tārayataṃ tārayantānaṃ visiṭṭhapuggalānaṃ varo uttamo bhagavā mamārādhanena pāsādaṃ abhiruhitvā pavarāsane uttamāsane nisīdi nisajjaṃ kappesi.
១៣១. យំ មេ អត្ថិ សកេ គេហេតិ អត្តនោ គេហេ យំ អាមិសំ បច្ចុបដ្ឋិតំ សម្បាទិតំ រាសិកតំ អត្ថិ។ តាហំ ពុទ្ធស្ស បាទាសិន្តិ ពុទ្ធស្ស ពុទ្ធប្បមុខស្ស សង្ឃស្ស តំ អាមិសំ បាទាសិំ ប-ការេន អាទរេន វា អទាសិន្តិ អត្ថោ។ បសន្នោ សេហិ បាណិភីតិ អត្តនោ ទ្វីហិ ហត្ថេហិ បស្សន្នចិត្តោ គហេត្វា បាទាសិន្តិ អត្ថោ។
131.Yaṃ me atthi sake geheti attano gehe yaṃ āmisaṃ paccupaṭṭhitaṃ sampāditaṃ rāsikataṃ atthi. Tāhaṃ buddhassa pādāsinti buddhassa buddhappamukhassa saṅghassa taṃ āmisaṃ pādāsiṃ pa-kārena ādarena vā adāsinti attho. Pasanno sehi pāṇibhīti attano dvīhi hatthehi passannacitto gahetvā pādāsinti attho.
១៣២. បសន្នចិត្តោ បសាទិតមនសង្កប្បោ សុមនោ សុន្ទរមនោ។ វេទជាតោ ជាតវេទោ ឧប្បន្នសោមនស្សោ កតញ្ជលី សិរសិ ឋបិតអញ្ជលិបុដោ ពុទ្ធសេដ្ឋំ នមស្សាមិ សេដ្ឋស្ស ពុទ្ធស្ស បណាមំ ករោមីតិ អត្ថោ។ អហោ ពុទ្ធស្សុឡារតាតិ បដិវិទ្ធចតុសច្ចស្ស សត្ថុនោ ឧឡារតា មហន្តភាវោ អហោ អច្ឆរិយន្តិ អត្ថោ។
132.Pasannacitto pasāditamanasaṅkappo sumano sundaramano. Vedajāto jātavedo uppannasomanasso katañjalī sirasi ṭhapitaañjalipuṭo buddhaseṭṭhaṃ namassāmi seṭṭhassa buddhassa paṇāmaṃ karomīti attho. Aho buddhassuḷāratāti paṭividdhacatusaccassa satthuno uḷāratā mahantabhāvo aho acchariyanti attho.
១៣៣. អដ្ឋន្នំ បយិរូបាសតន្តិ បយិរុបាសន្តានំ ភុញ្ជំ ភុញ្ជន្តានំ អដ្ឋន្នំ អរិយបុគ្គលានំ អន្តរេ ខីណាសវា អរហន្តោវ ពហូតិ អត្ថោ។ តុយ្ហេវេសោ អានុភាវោតិ ឯសោ អាកាសចរណឧម្មុជ្ជននិមុជ្ជនាទិអានុភាវោ តុយ្ហេវ តុយ្ហំ ឯវ អានុភាវោ, នាញ្ញេសំ។ សរណំ តំ ឧបេមហន្តិ តំ ឥត្ថម្ភូតំ តុវំ សរណំ តាណំ លេណំ បរាយនន្តិ ឧបេមិ គច្ឆាមិ ជានាមិ វាតិ អត្ថោ។
133.Aṭṭhannaṃpayirūpāsatanti payirupāsantānaṃ bhuñjaṃ bhuñjantānaṃ aṭṭhannaṃ ariyapuggalānaṃ antare khīṇāsavā arahantova bahūti attho. Tuyheveso ānubhāvoti eso ākāsacaraṇaummujjananimujjanādiānubhāvo tuyheva tuyhaṃ eva ānubhāvo, nāññesaṃ. Saraṇaṃ taṃ upemahanti taṃ itthambhūtaṃ tuvaṃ saraṇaṃ tāṇaṃ leṇaṃ parāyananti upemi gacchāmi jānāmi vāti attho.
១៣៤. លោកជេដ្ឋោ នរាសភោ បិយទស្សី ភគវា ភិក្ខុសង្ឃមជ្ឈេ និសីទិត្វា ឥមា ព្យាករណគាថា អភាសថ កថេសីតិ អត្ថោ។ សេសំ សុវិញ្ញេយ្យមេវាតិ។
134. Lokajeṭṭho narāsabho piyadassī bhagavā bhikkhusaṅghamajjhe nisīditvā imā byākaraṇagāthā abhāsatha kathesīti attho. Sesaṃ suviññeyyamevāti.
សុមង្គលត្ថេរអបទានវណ្ណនា សមត្តា។
Sumaṅgalattheraapadānavaṇṇanā samattā.
ទុតិយស្ស សីហាសនវគ្គស្ស វណ្ណនា សមត្តា។
Dutiyassa sīhāsanavaggassa vaṇṇanā samattā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / អបទានបាឡិ • Apadānapāḷi / ១០. សុមង្គលត្ថេរអបទានំ • 10. Sumaṅgalattheraapadānaṃ
