| Library / Tipiṭaka / ติปิฎก • Tipiṭaka / จริยาปิฎกปาฬิ • Cariyāpiṭakapāḷi |
๒. โสมนสฺสจริยา
2. Somanassacariyā
๗.
7.
‘‘ปุนาปรํ ยทา โหมิ, อินฺทปเตฺถ ปุรุตฺตเม;
‘‘Punāparaṃ yadā homi, indapatthe puruttame;
กามิโต ทยิโต ปุโตฺต, โสมนโสฺสติ วิสฺสุโตฯ
Kāmito dayito putto, somanassoti vissuto.
๘.
8.
‘‘สีลวา คุณสมฺปโนฺน, กลฺยาณปฎิภานวา;
‘‘Sīlavā guṇasampanno, kalyāṇapaṭibhānavā;
วุฑฺฒาปจายี หิรีมา, สงฺคเหสุ จ โกวิโทฯ
Vuḍḍhāpacāyī hirīmā, saṅgahesu ca kovido.
๙.
9.
‘‘ตสฺส รโญฺญ ปติกโร, อโหสิ กุหกตาปโส;
‘‘Tassa rañño patikaro, ahosi kuhakatāpaso;
อารามํ มาลาวจฺฉญฺจ, โรปยิตฺวาน ชีวติฯ
Ārāmaṃ mālāvacchañca, ropayitvāna jīvati.
๑๐.
10.
‘‘ตมหํ ทิสฺวาน กุหกํ, ถุสราสิํว อตณฺฑุลํ;
‘‘Tamahaṃ disvāna kuhakaṃ, thusarāsiṃva ataṇḍulaṃ;
ทุมํว อโนฺต สุสิรํ, กทลิํว อสารกํฯ
Dumaṃva anto susiraṃ, kadaliṃva asārakaṃ.
๑๑.
11.
‘‘นตฺถิมสฺส สตํ ธโมฺม, สามญฺญาปคโต อยํ;
‘‘Natthimassa sataṃ dhammo, sāmaññāpagato ayaṃ;
หิรีสุกฺกธมฺมชหิโต, ชีวิตวุตฺติการณาฯ
Hirīsukkadhammajahito, jīvitavuttikāraṇā.
๑๒.
12.
ตํ นิเสเธตุํ คจฺฉโนฺต, อนุสาสิ ปิตา มมํฯ
Taṃ nisedhetuṃ gacchanto, anusāsi pitā mamaṃ.
๑๓.
13.
‘‘‘มา ปมชฺชิ ตุวํ ตาต, ชฎิลํ อุคฺคตาปนํ;
‘‘‘Mā pamajji tuvaṃ tāta, jaṭilaṃ uggatāpanaṃ;
ยทิจฺฉกํ ปวเตฺตหิ, สพฺพกามทโท หิ โส’ฯ
Yadicchakaṃ pavattehi, sabbakāmadado hi so’.
๑๔.
14.
‘‘ตมหํ คนฺตฺวานุปฎฺฐานํ, อิทํ วจนมพฺรวิํ;
‘‘Tamahaṃ gantvānupaṭṭhānaṃ, idaṃ vacanamabraviṃ;
‘กจฺจิ เต คหปติ กุสลํ, กิํ วา เต อาหรียตุ’ฯ
‘Kacci te gahapati kusalaṃ, kiṃ vā te āharīyatu’.
๑๕.
15.
‘‘เตน โส กุปิโต อาสิ, กุหโก มานนิสฺสิโต;
‘‘Tena so kupito āsi, kuhako mānanissito;
‘ฆาตาเปมิ ตุวํ อชฺช, รฎฺฐา ปพฺพาชยามิ วา’ฯ
‘Ghātāpemi tuvaṃ ajja, raṭṭhā pabbājayāmi vā’.
๑๖.
16.
‘‘นิเสธยิตฺวา ปจฺจนฺตํ, ราชา กุหกมพฺรวิ;
‘‘Nisedhayitvā paccantaṃ, rājā kuhakamabravi;
‘กจฺจิ เต ภเนฺต ขมนียํ, สมฺมาโน เต ปวตฺติโต’ฯ
‘Kacci te bhante khamanīyaṃ, sammāno te pavattito’.
๑๗.
17.
‘‘ตสฺส อาจิกฺขตี ปาโป, กุมาโร ยถา นาสิโย;
‘‘Tassa ācikkhatī pāpo, kumāro yathā nāsiyo;
ตสฺส ตํ วจนํ สุตฺวา, อาณาเปสิ มหีปติฯ
Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, āṇāpesi mahīpati.
๑๘.
18.
‘‘‘สีสํ ตเตฺถว ฉินฺทิตฺวา, กตฺวาน จตุขณฺฑิกํ;
‘‘‘Sīsaṃ tattheva chinditvā, katvāna catukhaṇḍikaṃ;
รถิยา รถิยํ ทเสฺสถ, สา คติ ชฎิลหีฬิตา’ฯ
Rathiyā rathiyaṃ dassetha, sā gati jaṭilahīḷitā’.
๑๙.
19.
‘‘ตตฺถ การณิกา คนฺตฺวา, จณฺฑา ลุทฺทา อการุณา;
‘‘Tattha kāraṇikā gantvā, caṇḍā luddā akāruṇā;
มาตุอเงฺก นิสินฺนสฺส, อากฑฺฒิตฺวา นยนฺติ มํฯ
Mātuaṅke nisinnassa, ākaḍḍhitvā nayanti maṃ.
๒๐.
20.
‘‘เตสาหํ เอวมวจํ, พนฺธตํ คาฬฺหพนฺธนํ;
‘‘Tesāhaṃ evamavacaṃ, bandhataṃ gāḷhabandhanaṃ;
‘รโญฺญ ทเสฺสถ มํ ขิปฺปํ, ราชกิริยานิ อตฺถิ เม’ฯ
‘Rañño dassetha maṃ khippaṃ, rājakiriyāni atthi me’.
๒๑.
21.
‘‘เต มํ รโญฺญ ทสฺสยิํสุ, ปาปสฺส ปาปเสวิโน;
‘‘Te maṃ rañño dassayiṃsu, pāpassa pāpasevino;
ทิสฺวาน ตํ สญฺญาเปสิํ, มมญฺจ วสมานยิํฯ
Disvāna taṃ saññāpesiṃ, mamañca vasamānayiṃ.
๒๒.
22.
‘‘โส มํ ตตฺถ ขมาเปสิ, มหารชฺชมทาสิ เม;
‘‘So maṃ tattha khamāpesi, mahārajjamadāsi me;
โสหํ ตมํ ทาลยิตฺวา, ปพฺพชิํ อนคาริยํฯ
Sohaṃ tamaṃ dālayitvā, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
๒๓.
23.
‘‘น เม เทสฺสํ มหารชฺชํ, กามโภโค น เทสฺสิโย;
‘‘Na me dessaṃ mahārajjaṃ, kāmabhogo na dessiyo;
สพฺพญฺญุตํ ปิยํ มยฺหํ, ตสฺมา รชฺชํ ปริจฺจชิ’’นฺติฯ
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā rajjaṃ pariccaji’’nti.
โสมนสฺสจริยํ ทุติยํฯ
Somanassacariyaṃ dutiyaṃ.
Footnotes:
Related texts:
อฎฺฐกถา • Aṭṭhakathā / สุตฺตปิฎก (อฎฺฐกถา) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ขุทฺทกนิกาย (อฎฺฐกถา) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / จริยาปิฎก-อฎฺฐกถา • Cariyāpiṭaka-aṭṭhakathā / ๒. โสมนสฺสจริยาวณฺณนา • 2. Somanassacariyāvaṇṇanā
