| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា • Khuddasikkhā-mūlasikkhā |
៤៦. សំវរនិទ្ទេសវណ្ណនា
46. Saṃvaraniddesavaṇṇanā
៤៥៣. ចក្ខុសោតាទិភេទេហីតិ (ទី. និ. ១.២១៣, ៤៥៤; ម. និ. ១.៤១១; អ. និ. ៤.១៩៨; ធ. ស. ១៣៥២-១៣៥៤; មហានិ. ១៩៦) ចក្ខុសោតឃានជិវ្ហាកាយមនសង្ខាតេហិ ឆហិ ឥន្ទ្រិយេហីតិ អត្ថោ។ រូបសទ្ទាទិគោចរេតិ រូបសទ្ទគន្ធរសផោដ្ឋព្ពធម្មសង្ខាតេសុ ឆសុ គោចរេសូតិ អត្ថោ។ ឯត្ថ បន ហត្ថបាទហសិតកថិតវិលោកិតាទិភេទំ សុភាការំ គហេត្វា អយោនិសោ មនសិ ករោន្តស្ស អភិជ្ឈា ឧប្បជ្ជតិ។ ‘‘អនត្ថំ មេ អចរិ, ចរតិ, ចរិស្សតី’’តិអាទិនា (បរិ. អដ្ឋ. ៣២៩) នយេន បដិឃនិមិត្តំ គហេត្វា អយោនិសោ មនសិ ករោន្តស្ស ព្យាបាទោ ឧប្បជ្ជតិ។ ឯត្ថ បន ឥត្ថិបុរិសនិមិត្តំ វា សុភនិមិត្តាទិកំ កិលេសវត្ថុភូតំ និមិត្តំ អគ្គណ្ហិត្វា ទិដ្ឋេ ទិដ្ឋមត្តាទិនា បដិបជ្ជិត្វា អសុភនិមិត្តេ យោនិសោ មនសិការំ ពហុលីករោន្តស្ស អភិជ្ឈាយ បហានំ ហោតិ។ ‘‘អនត្ថំ មេ អចរិ, តំ កុតេត្ថ លព្ភា’’តិអាទិនា វា មេត្តាភាវនាទិវសេន វា យោនិសោ មនសិ ករោន្តស្ស ព្យាបាទប្បហានំ ហោតិ។ ឯវមិទំ សង្ខេបតោ រូបាទីសុ កិលេសានុពន្ធនិមិត្តាទិគ្គាហបរិវជ្ជនលក្ខណំ ឥន្ទ្រិយសំវរសីលន្តិ វេទិតព្ពំ។
453.Cakkhusotādibhedehīti (dī. ni. 1.213, 454; ma. ni. 1.411; a. ni. 4.198; dha. sa. 1352-1354; mahāni. 196) cakkhusotaghānajivhākāyamanasaṅkhātehi chahi indriyehīti attho. Rūpasaddādigocareti rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbadhammasaṅkhātesu chasu gocaresūti attho. Ettha pana hatthapādahasitakathitavilokitādibhedaṃ subhākāraṃ gahetvā ayoniso manasi karontassa abhijjhā uppajjati. ‘‘Anatthaṃ me acari, carati, carissatī’’tiādinā (pari. aṭṭha. 329) nayena paṭighanimittaṃ gahetvā ayoniso manasi karontassa byāpādo uppajjati. Ettha pana itthipurisanimittaṃ vā subhanimittādikaṃ kilesavatthubhūtaṃ nimittaṃ aggaṇhitvā diṭṭhe diṭṭhamattādinā paṭipajjitvā asubhanimitte yoniso manasikāraṃ bahulīkarontassa abhijjhāya pahānaṃ hoti. ‘‘Anatthaṃ me acari, taṃ kutettha labbhā’’tiādinā vā mettābhāvanādivasena vā yoniso manasi karontassa byāpādappahānaṃ hoti. Evamidaṃ saṅkhepato rūpādīsu kilesānubandhanimittādiggāhaparivajjanalakkhaṇaṃ indriyasaṃvarasīlanti veditabbaṃ.
៤៥៤.
454.
និគ្គណ្ហេយ្យាតិ និវារេយ្យ;
Niggaṇheyyāti nivāreyya;
‘‘យានិ សោតានិ លោកស្មិំ; (អជិតាតិ ភគវា,)
‘‘Yāni sotāni lokasmiṃ; (Ajitāti bhagavā,)
សតិ តេសំ និវារណំ;
Sati tesaṃ nivāraṇaṃ;
សោតានំ សំវរំ ព្រូមិ;
Sotānaṃ saṃvaraṃ brūmi;
បញ្ញាយេតេ បិធិយ្យរេ’’តិ –។ (សុ. និ. ១០៤១);
Paññāyete pidhiyyare’’ti –. (su. ni. 1041);
វុត្តត្តា ‘‘សតិមា សម្បជានោ វា’’តិ វុត្តំ។ ឯត្ថ បន ចតុព្ពិធំ សម្បជញ្ញំ សាត្ថកសប្បាយគោចរអសម្មោហវសេន។ សំវរវិនិច្ឆយោ។
Vuttattā ‘‘satimā sampajāno vā’’ti vuttaṃ. Ettha pana catubbidhaṃ sampajaññaṃ sātthakasappāyagocaraasammohavasena. Saṃvaravinicchayo.
សំវរនិទ្ទេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Saṃvaraniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.
