| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi |
សលាកភត្តកថា
Salākabhattakathā
សលាកភត្តំ បន ឯវំ វេទិតព្ពន្តិ យោជនា។ ‘‘វចនតោ’’តិ បទំ ‘‘ទាតព្ពា’’តិ បទេ ញាបកហេតុ។ សលាកាយ វាតិ កុសទណ្ឌេ វា។ អសុកស្ស នាមាតិ អសុកស្ស នាម ឧបាសកស្ស។ ឧបនិពន្ធិត្វាតិ លិខិត្វា, ឆិន្ទិត្វាតិ អត្ថោ។ ‘‘ឱបុញ្ជិត្វា’’តិ បទស្ស អត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘បុនប្បុនំ ហេដ្ឋុបរិយវសេន អាលោឡេត្វា’’តិ។ ភត្តុទ្ទេសកេន ទាតព្ពាតិ សម្ពន្ធោ។
Salākabhattaṃ pana evaṃ veditabbanti yojanā. ‘‘Vacanato’’ti padaṃ ‘‘dātabbā’’ti pade ñāpakahetu. Salākāya vāti kusadaṇḍe vā. Asukassa nāmāti asukassa nāma upāsakassa. Upanibandhitvāti likhitvā, chinditvāti attho. ‘‘Opuñjitvā’’ti padassa atthaṃ dassento āha ‘‘punappunaṃ heṭṭhupariyavasena āloḷetvā’’ti. Bhattuddesakena dātabbāti sambandho.
ន ពហុកាតិ អប្បកា។ គាមវសេនបីតិ យេភុយ្យេន សមានលាភគាមវសេនបិ។ បិសទ្ទេន កុលំ អបេក្ខតិ។ គាហេន្តេន គាហិតានេវាតិ សម្ពន្ធោ។ សដ្ឋិសលាកភត្តានិ ហោន្តីតិ យោជនា។ តេសន្តិ ទ្វិន្នំ តិណ្ណំ សលាកភត្តានំ។
Na bahukāti appakā. Gāmavasenapīti yebhuyyena samānalābhagāmavasenapi. Pisaddena kulaṃ apekkhati. Gāhentena gāhitānevāti sambandho. Saṭṭhisalākabhattāni hontīti yojanā. Tesanti dvinnaṃ tiṇṇaṃ salākabhattānaṃ.
តន្តិ ពហុសលាកភត្តគាមំ។ តំ បនាតិ ឯកសលាកភត្តំ បន។ ឯតេសូតិ ភិក្ខូសុ។ និគ្គហេនាតិ ទូរត្តា អនិច្ឆន្តស្សបិ ឯកស្ស និគ្គហេន។ តន្តិ សលាកភត្តំ។ ឱរិមគាមេតិ ឱរភាគេ ឋិតេ គាមេ។ គាហិតសញ្ញាយាតិ គាហិតា ឥតិ សញ្ញាយ។ បុន វិហារំ អាគន្ត្វាតិ បុន វិហារំ អនាគន្ត្វា ឱរិមគាមេ សលាកភត្តានិ បឋមំ គហេត្វា បច្ឆា វិហារំ អាគន្ត្វា អត្តនោ បាបេត្វា ភុញ្ជិតុម្បិ វដ្ដតិ។ កស្មា បុន វិហារោ អាគន្តព្ពោ, ននុ អគាហិតោបិ អត្តនោ បត្តត្តា គហេត្វា ភុញ្ជិតុំ វដ្ដតីតិ អាហ ‘‘ន ហី’’តិអាទិ។ ហិ យស្មា ពហិសីមាយ សង្ឃលាភោ គាហេតុំ ន លព្ភតិ, តស្មា វិហារោ អាគន្តព្ពោតិ យោជនា។ ឯកពាហវសេន វាតិ ឯកាយ ឃរបាឡិសង្ខាតាយ ពាហាយវសេន វា។ វីថិអាទីសុ ចាតិ វីថិពាហកុលេសុ ច, និទ្ធារណេ ភុម្មំ។ យត្ថាតិ យស្មិំ ឋានេ។ សលាកាសុ អសតិ អសន្តាសូតិ យោជនា។ ឧទ្ទិសិត្វាបីតិ ‘‘អសុកគាមស្ស សលាកភត្តានិ តុយ្ហំ បាបុណន្តី’’តិ គាមាទីនិ ឧទ្ទិសិត្វាបិ។
Tanti bahusalākabhattagāmaṃ. Taṃ panāti ekasalākabhattaṃ pana. Etesūti bhikkhūsu. Niggahenāti dūrattā anicchantassapi ekassa niggahena. Tanti salākabhattaṃ. Orimagāmeti orabhāge ṭhite gāme. Gāhitasaññāyāti gāhitā iti saññāya. Puna vihāraṃ āgantvāti puna vihāraṃ anāgantvā orimagāme salākabhattāni paṭhamaṃ gahetvā pacchā vihāraṃ āgantvā attano pāpetvā bhuñjitumpi vaṭṭati. Kasmā puna vihāro āgantabbo, nanu agāhitopi attano pattattā gahetvā bhuñjituṃ vaṭṭatīti āha ‘‘na hī’’tiādi. Hi yasmā bahisīmāya saṅghalābho gāhetuṃ na labbhati, tasmā vihāro āgantabboti yojanā. Ekabāhavasena vāti ekāya gharapāḷisaṅkhātāya bāhāyavasena vā. Vīthiādīsu cāti vīthibāhakulesu ca, niddhāraṇe bhummaṃ. Yatthāti yasmiṃ ṭhāne. Salākāsu asati asantāsūti yojanā. Uddisitvāpīti ‘‘asukagāmassa salākabhattāni tuyhaṃ pāpuṇantī’’ti gāmādīni uddisitvāpi.
តមេវត្ថំ វិត្ថារេន្តោ អាហ ‘‘តេន ហី’’តិអាទិ។ តត្ថ តេនាតិ សលាកទាយកេន ភិក្ខុនា។ គាហេតព្ពន្តិ សម្ពន្ធោ។ វារគាមេតិ អតិទូរត្តា វារេន គន្តព្ពេ គាមេ។ តត្រាតិ តំ គាមំ។
Tamevatthaṃ vitthārento āha ‘‘tena hī’’tiādi. Tattha tenāti salākadāyakena bhikkhunā. Gāhetabbanti sambandho. Vāragāmeti atidūrattā vārena gantabbe gāme. Tatrāti taṃ gāmaṃ.
អតិរេកគាវុតេតិ គាវុតតោ អតិរេកេ ឋានេ។ តំទិវសន្តិ តស្មិំ សលាកភត្តគហណទិវសេ។ យោ ន គច្ឆតិ, តស្ស ន ទាតព្ពាតិ យោជនា។ ហីតិ យស្មា។ តីណិ បន ទិវសានីតិ អច្ចន្តសំយោគេ ចេតំ ឧបយោគវចនំ។ តន្តិ ឱរិមវារគាមសលាកំ។ ទណ្ឌកម្មំ បន កិន្តិ គាឡ្ហំ កាតព្ពន្តិ អាហ ‘‘សដ្ឋិតោ វា បណ្ណាសតោ វា ន បរិហាបេតព្ព’’ន្តិ។ វិហារវារោតិ វិហារស្ស រក្ខនត្ថាយ វារោ។ វិហារវារិកស្សាតិ វិហារំ វារេន, វារំ គហេត្វា វា រក្ខតីតិ វិហារវារិកោ, តស្ស ទាតព្ពាតិ សម្ពន្ធោ។ វិហារគោបកាតិ វិហារំ គោបេន្តីតិ វិហារគោបកា។ អញ្ញថត្តន្តិ បសាទញ្ញថត្តំ។ អញ្ញេសុ កុលេសុ ទាតព្ពាតិ អញ្ញេសំ កុលានំ យាគុអាទយោ ទាតព្ពា។
Atirekagāvuteti gāvutato atireke ṭhāne. Taṃdivasanti tasmiṃ salākabhattagahaṇadivase. Yo na gacchati, tassa na dātabbāti yojanā. Hīti yasmā. Tīṇi pana divasānīti accantasaṃyoge cetaṃ upayogavacanaṃ. Tanti orimavāragāmasalākaṃ. Daṇḍakammaṃ pana kinti gāḷhaṃ kātabbanti āha ‘‘saṭṭhito vā paṇṇāsato vā na parihāpetabba’’nti. Vihāravāroti vihārassa rakkhanatthāya vāro. Vihāravārikassāti vihāraṃ vārena, vāraṃ gahetvā vā rakkhatīti vihāravāriko, tassa dātabbāti sambandho. Vihāragopakāti vihāraṃ gopentīti vihāragopakā. Aññathattanti pasādaññathattaṃ. Aññesu kulesu dātabbāti aññesaṃ kulānaṃ yāguādayo dātabbā.
វារំ គាហេត្វាតិ អញ្ញេហិ វារំ គាហាបេត្វា។ នេសន្តិ វិហារវារិកានំ។ សលាកាតិ បកតិកត្តារំ អបេក្ខិត្វា ‘‘ភវន្តី’’តិ ពហុវចនវសេន វុត្តំ។ ផាតិកម្មមេវាតិ វិហាររក្ខនត្ថាយ សង្ឃេន ទាតព្ពផាតិកម្មមេវ។ អញ្ញម្បីតិ បិសទ្ទេន ន កេវលំ ផាតិកម្មមេវ, អញ្ញម្បីតិ ទស្សេតិ។ អតិរេកឧត្តរិភង្គស្សាតិ អតិរេកំ ឧត្តរិភង្គមេតស្សាតិ អតិរេកឧត្តរិភង្គំ, តស្ស។
Vāraṃ gāhetvāti aññehi vāraṃ gāhāpetvā. Nesanti vihāravārikānaṃ. Salākāti pakatikattāraṃ apekkhitvā ‘‘bhavantī’’ti bahuvacanavasena vuttaṃ. Phātikammamevāti vihārarakkhanatthāya saṅghena dātabbaphātikammameva. Aññampīti pisaddena na kevalaṃ phātikammameva, aññampīti dasseti. Atirekauttaribhaṅgassāti atirekaṃ uttaribhaṅgametassāti atirekauttaribhaṅgaṃ, tassa.
សលាកា លទ្ធាតិ សលាកា ឯវ លទ្ធា។ តំទិវសន្តិ តស្មិំ សលាកលទ្ធទិវសេ។ ឯកស្សេវាតិ ឯកេកស្សេវ។ វិជដេត្វាតិ តានិ ទ្វេ តីណិ ឯកចារិកភត្តានិ វិជដំ និគុម្ពំ កត្វា។
Salākā laddhāti salākā eva laddhā. Taṃdivasanti tasmiṃ salākaladdhadivase. Ekassevāti ekekasseva. Vijaṭetvāti tāni dve tīṇi ekacārikabhattāni vijaṭaṃ nigumbaṃ katvā.
ឯកសម្ភោគាតិ ឯកតោ សម្ភោគា។ គាហេន្តេន ទាតុន្តិ សម្ពន្ធោ។ សម្មុខីភូតស្សាតិ ឧបចារសីមាយំ ឋិតស្ស យស្ស កស្សចិ, បាបេត្វាតិ យោជនា។ រសសលាកន្តិ ឧច្ឆុសលាកំ។ ‘‘រសាលសលាក’’ន្តិបិ បាឋោ, អយមេវត្ថោ។ ខុទ្ទកវិហារេ គាហេតព្ពវិធានំ ទស្សេត្វា មហាអាវាសេ តំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘មហាអាវាសេ’’តិអាទិ។
Ekasambhogāti ekato sambhogā. Gāhentena dātunti sambandho. Sammukhībhūtassāti upacārasīmāyaṃ ṭhitassa yassa kassaci, pāpetvāti yojanā. Rasasalākanti ucchusalākaṃ. ‘‘Rasālasalāka’’ntipi pāṭho, ayamevattho. Khuddakavihāre gāhetabbavidhānaṃ dassetvā mahāāvāse taṃ dassento āha ‘‘mahāāvāse’’tiādi.
‘‘តក្កសលាកម្បិ …បេ.… ទាតុំ វដ្ដតី’’តិ ឥទំ ខុទ្ទកវិហារំ សន្ធាយ វុត្តំ, តេន វុត្តំ ‘‘មហាអាវាសេ’’តិអាទិ។ ភេសជ្ជាទិសលាកាយោតិ ឯត្ថ អាទិសទ្ទេន គន្ធមាលាសលាកាយោ សង្គណ្ហាតិ។ ឯត្ថាតិ សលាកាសុ។ អគ្គភិក្ខមត្តន្តិ អគ្គតោ ទាតព្ពំ ភិក្ខាមត្តំ។ តាទិសានិ ភត្តានីតិ អគ្គភិក្ខាមត្តសភាវានិ ភត្តានិ។ នោ ចេតិ តាទិសានិ ភត្តានិ ពហូនិ នោ ចេ ហោន្តិ។ លទ្ធា វា អលទ្ធា វាតិ លភិត្វា វា អលភិត្វា វា។
‘‘Takkasalākampi …pe… dātuṃ vaṭṭatī’’ti idaṃ khuddakavihāraṃ sandhāya vuttaṃ, tena vuttaṃ ‘‘mahāāvāse’’tiādi. Bhesajjādisalākāyoti ettha ādisaddena gandhamālāsalākāyo saṅgaṇhāti. Etthāti salākāsu. Aggabhikkhamattanti aggato dātabbaṃ bhikkhāmattaṃ. Tādisāni bhattānīti aggabhikkhāmattasabhāvāni bhattāni. No ceti tādisāni bhattāni bahūni no ce honti. Laddhā vā aladdhā vāti labhitvā vā alabhitvā vā.
សលាកាសុ គាហិតាសូតិ អញ្ញាសុ សលាកាសុ គាហិតាសុ។ សមីបេ ឋិតស្សាតិ ហត្ថំ អបសារេត្វា សមីបេ ឋិតស្ស។ អស្សាតិ ភិក្ខុស្ស។ អយំ សលាកាតិ ‘‘អយំ តស្ស សលាកា’’តិ ឋបេតុំ វដ្ដតិ។ អធម្មិកាតិ កតិកា អធម្មយុត្តា។ អនាគតស្ស ទេថាតិ អនាគតស្ស ភិក្ខុស្ស សលាកំ ទេថ។
Salākāsu gāhitāsūti aññāsu salākāsu gāhitāsu. Samīpe ṭhitassāti hatthaṃ apasāretvā samīpe ṭhitassa. Assāti bhikkhussa. Ayaṃ salākāti ‘‘ayaṃ tassa salākā’’ti ṭhapetuṃ vaṭṭati. Adhammikāti katikā adhammayuttā. Anāgatassa dethāti anāgatassa bhikkhussa salākaṃ detha.
សោតិ ភត្តុទ្ទេសកោ, វទេយ្យាតិ សម្ពន្ធោ។ មយា មយ្ហំ បាបិតន្តិ សម្ពន្ធោ។ តត្ថាតិ គាមេ។ ភុញ្ជេយ្យាថ ឥតិ វទេយ្យ, វដ្ដតីតិ យោជនា។ តត្ថេវាតិ អសនសាលាយមេវ។ តត្រាតិ តស្មិំ គាមេ។ វិហារំ អានេត្វាតិ វិហារំ សលាកភត្តំ អានេត្វា។ សលាកគ្គាហណកាលេតិ សលាកាយ ភិក្ខូហិ គាហាបនកាលេ។
Soti bhattuddesako, vadeyyāti sambandho. Mayā mayhaṃ pāpitanti sambandho. Tatthāti gāme. Bhuñjeyyātha iti vadeyya, vaṭṭatīti yojanā. Tatthevāti asanasālāyameva. Tatrāti tasmiṃ gāme. Vihāraṃ ānetvāti vihāraṃ salākabhattaṃ ānetvā. Salākaggāhaṇakāleti salākāya bhikkhūhi gāhāpanakāle.
តត្ថាតិ តស្មិំ ទិសាភាគេ។ អញ្ញេនាតិ អត្តនា អញ្ញេន, លទ្ធា ហោតីតិ សម្ពន្ធោ។ តេន បនាតិ គមិកតោ ឥតរេន។ តស្មិន្តិ គមិកេ។ ឧបចារសីមំ អនតិក្កន្តេយេវាតិ យោជនា។
Tatthāti tasmiṃ disābhāge. Aññenāti attanā aññena, laddhā hotīti sambandho. Tena panāti gamikato itarena. Tasminti gamike. Upacārasīmaṃ anatikkanteyevāti yojanā.
តត្ថាតិ ឆឌ្ឌិតវិហារេ។ តេសូតិ អាវាសិកេសុ ភិក្ខូសុ, គតេសូតិ សម្ពន្ធោ។ សោវាតិ អាគន្តុកោ ឯវ។ យោ បន គច្ឆតីតិ សម្ពន្ធោ។ តន្តិ សលាកភត្តំ, ន បាបុណាតីតិ សម្ពន្ធោ។
Tatthāti chaḍḍitavihāre. Tesūti āvāsikesu bhikkhūsu, gatesūti sambandho. Sovāti āgantuko eva. Yo pana gacchatīti sambandho. Tanti salākabhattaṃ, na pāpuṇātīti sambandho.
បុញ្ញេនាតិ បុញ្ញស្មា។ តា ច ខោ បនាតិ សលាកាយោ បន។ បច្ឆិំ បនាតិ សលាកបច្ឆិំ បន។ តត្ថាតិ បច្ឆិយំ។ ឯត្តោវាតិ អាកិរណដ្ឋានតោវ។ ឯកន្តិ ឯកំ សលាកំ។ វត្តព្ពន្តិ សលាកទាយកេន វត្តព្ពំ។
Puññenāti puññasmā. Tā ca kho panāti salākāyo pana. Pacchiṃ panāti salākapacchiṃ pana. Tatthāti pacchiyaṃ. Ettovāti ākiraṇaṭṭhānatova. Ekanti ekaṃ salākaṃ. Vattabbanti salākadāyakena vattabbaṃ.
ភិក្ខូ គតាតិ សម្ពន្ធោ។ តត្ថាតិ អញ្ញស្មិំ វិហារេ។ មហាថេរោបិ គច្ឆតីតិ សម្ពន្ធោ។ គតវិហារេ អភុញ្ជិត្វាវ គោចរគាមំ អនុប្បត្តេហិ ភិក្ខូហិ បត្តា ន ទាតព្ពាតិ យោជនា។ វិហារដ្ឋកំ ភត្តន្តិ វិហារេ ឋិតំ ភត្តំ។
Bhikkhū gatāti sambandho. Tatthāti aññasmiṃ vihāre. Mahātheropi gacchatīti sambandho. Gatavihāre abhuñjitvāva gocaragāmaṃ anuppattehi bhikkhūhi pattā na dātabbāti yojanā. Vihāraṭṭhakaṃ bhattanti vihāre ṭhitaṃ bhattaṃ.
